Bijlage 2 Gemeentelijk informatiebeeld van georganiseerde ondermijnende criminaliteit

Vanwege het risico op herleidbaarheid onderdrukt Zicht op Ondermijning de waardes die zijn gebaseerd op lage aantallen waarnemingen.

Gemeentelijk informatiebeeld Zandvoort

Pagina 40 van 44

5.3.1.4. Tussenconclusie horecabranche Er kan dus geconcludeerd worden dat de analyse van Zicht op Ondermijning de vermoedens die de experts hebben onderschrijft. De horecabranche valt op door haar hoge concentratie in de gemeente maar ook de bovengemiddelde hoge omzetten en hoge aantal veroordeelde eigenaren.

5.3.2. Kappers en schoonheidsverzorging Door verschillende experts worden zowel kappers als de schoonheidsverzorgingsbranche (specifiek nagelsalons) genoemd als risicovol voor ondermijnende delicten. Kappers zijn interessant om geld wit te wassen, omdat de omzet in deze branche niet afhankelijk is van de inkoop van een product en omdat contant betalen niet opvallend is. 123 Door deze aspecten is het voor kapperszaken mogelijk om onopvallend legale en illegale opbrengsten te mengen en zo een gefingeerde omzet te maken. Hetzelfde geldt voor de schoonheidsverzorgingsbranche. 124 De signalen die bij deze type bedrijven genoemd worden door experts van de gemeente Zandvoort zijn bijvoorbeeld: ‘Ze zijn altijd dicht, maar wel draaien ze omzet of ze hebben een hele dure auto voor de deur.’ 5.3.2.1. Analyse kappers en schoonheidsverzorging Zicht op Ondermijning Een hoge concentratie kapperszaken in de gemeente kan in combinatie met andere afwijkende patronen een aanwijzing zijn voor witwaspraktijken. Uit onderzoek van Zicht op Ondermijning blijkt dat Zandvoort een bovengemiddelde concentratie van vestigingen binnen de haarverzorgingsbranche125 en de schoonheidsverzorgingsbranche heeft.126 In Zandvoort zijn er 23,9 vestingen in de haarverzorgingsbranche per 10.000 inwoners, dit is meer dan het aantal in Nederland (17,9) en in de RIEC-regio Noord-Holland (17,9).

Bij de schoonheidsverzorgingsbranche ligt dit aantal ook hoger, namelijk in Zandvoort op 29,7, in vergelijking met landelijk 23,6 en regionaal 25,6 vestigingen per 10.000 inwoners. 127 Bij de overige risico-indicatoren op Zicht op Ondermijning zijn geen opvallendheden geconstateerd bij deze branches. Op basis van risico-indicatoren kan dus niet overtuigend worden gesteld dat de kapperszaken opvallen in Zandvoort.

5.3.3. Bouwnijverheid De bouwsector wordt door de verschillende respondenten niet benoemd als risicosector voor financieel-economische criminaliteit. Echter blijkt uit de risicoanalyse van Zicht op Ondermijning wel dat de gemeente Zandvoort bovengemiddeld scoort. Mogelijk is hier sprake van een blinde vlek. 92% van de gemeenten in Nederland scoort namelijk lager dan de gemeente Zandvoort op afwijkingen binnen deze branche. Deze afwijking zit hem vooral in het gemiddeld aandeel van bedrijven in handen van een veroordeelde eigenaar. 15,1% van de bouwbedrijven in Zandvoort is in eigendom van iemand die minimaal één keer is veroordeeld 128 voor een delict. In Nederland ligt het gemiddelde aantal bedrijven binnen deze branche met een veroordeelde eigenaar op 13,4% en in de RIEC-regio Noord-Holland 13,5%. 129 Op de andere indicatoren zijn binnen de bouwsector geen opvallendheden te zien.

123

Bron: Fenomeenonderzoek kappersbranche provincie Limburg – RIEC Limburg.

124

Bron: Fenomeenonderzoek kappersbranche provincie Limburg – RIEC Limburg.

125

SBI-code: 96021.

126

Periode: 2021 Q1.

127

Bron: Zicht op Ondermijning.

128

Het feit dat iemand eerder een delict heeft gepleegd is een van de sterkste voorspellers voor crimineel gedrag. Een veroordeling voor een strafbaar feit is een sterke indicator voor het plegen van vergelijkbare strafbare feiten in de toekomst. 129 Bron: Zicht op Ondermijning.

Gemeentelijk informatiebeeld Zandvoort

Pagina 41 van 44

5.3.4. Tussenconclusie risicobranches Verschillende branches in Zandvoort worden om uiteenlopende redenen beschouwd als risicovol voor witwassen en fraude. De horecabranche valt op door haar hoge concentratie in de gemeente maar ook de bovengemiddelde omzetten en hoge aantal veroordeelde eigenaren. Bij de kapperszaken en schoonheidssalons heersen verschillende onderbuikgevoelens en ook door de hoge concentratie en omzetten is binnen de branches een verhoogde kans op financieeleconomische criminaliteit. Daarnaast valt de bouwsector op door het aantal bedrijven in handen van een veroordeelde eigenaar.

5.4. Ongebruikelijk bezit In het groepsinterview komt naar voren dat er enkele signalen bekend zijn bij de gemeente Zandvoort als het gaat om ongebruikelijk bezit. Hierbij gaat het erom dat de uitgavenpatronen of de levensstijl van personen niet te verklaren lijkt vanuit het reguliere inkomen. Hier kan dan mogelijk crimineel geld achter zitten.

5.4.1. Signalen ongebruikelijk bezit In de interviews worden luxegoederen in verband gebracht met ongebruikelijk bezit. Via handhaving komen signalen binnen over vooral dure auto’s. Er worden dan dure auto’s gesignaleerd die bij panden staan waar onderbuikgevoelens bij zijn. De dure levensstijl van de betreffende personen is mogelijk opvallend, maar kan in veel gevallen ook verklaarbaar zijn. Signalen waarbij sterke vermoedens zijn dat het bezit geen legitieme oorsprong heeft, worden verder onderzocht. Met signalen waar alleen dure merkkleding of auto wordt gesignaleerd vormen te weinig aanleiding om verder te worden opgepakt. Er is meer nodig om dit op te pakken.

Gemeentelijk informatiebeeld Zandvoort

Pagina 42 van 44

6. Zorgfraude en zorgcriminaliteit Zorgcriminaliteit is het opzettelijk misleidend handelen binnen het zorgdomein, waarbij doelbewust in strijd met de regels wordt gehandeld met het oog op eigen of andermans gewin.130 In verschillende landelijke onderzoeken wordt geconstateerd dat er signalen zijn van ondermijning in de zorgsector.131 Onderzoek van het Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ) en RIEC Oost-Nederland stelt het volgende: ‘Er zijn duidelijke aanwijzingen dat criminele netwerken die zich bezighouden met georganiseerde criminaliteit, actief worden en zijn in de zorgsector.132 Een welbekende vorm van zorgcriminaliteit is zorgfraude. Een voorbeeld uit de praktijk is het misbruik van zorggeld, bijvoorbeeld wanneer malafide zorgbedrijven het persoonsgebonden budget van hulpbehoevenden in hun zak steken. Een ander voorbeeld is het in rekening brengen van niet uitgevoerde (of op andere wijze opgevoerde) behandelingen door artsen, paramedici en ziekenhuizen. Ook vallen onder zorgcriminaliteit alle andere vormen waarbij zorggegevens worden gemanipuleerd om onrechtmatig gelden te kunnen verkrijgen. In deze paragraaf wordt verder ingegaan op zorgfraude en zorgcriminaliteit in de gemeente Zandvoort.

6.1. Aanpak zorgfraude in de gemeente Zandvoort Als er signalen van zorgfraude bij de gemeente binnenkomen, komen die vaak van de zorgbehoevende zelf. Echter heerst volgens de expert soms angst bij de zorgbehoevende om te melden. De casemanagers (dit zijn de mensen die de indicatie moeten stellen en die de gesprekken voeren met de zorgbehoevenden), hebben soms een bepaald onderbuikgevoel dat er niets van klopt. Verder is er binnen de gemeente Zandvoort een weeg- en beleidsteam die alle meldingen beoordeeld.133 Het onderzoek eindigt dan in een ‘klapdag’ waar zorgbehoevenden tegelijkertijd worden bezocht.134 De expert geeft aan dat er verbeteringen mogelijk zijn in de aanpak; een korter traject, de mogelijkheid van strafrechtelijke vervolging en de samenwerking binnen de gemeente met de sociale recherche. Verder geven experts van de afdeling Veiligheid en Handhaving aan dat ze in de aanpak de samenwerking met bijvoorbeeld de sociale recherche missen. De gemeente is nog niet echt zelf preventief aan het controleren. De experts geven aan: ‘Wij willen graag preventief te werk gaan, maar de hoeveelheid meldingen maakt het dweilen met de kraan open.’ Het beleid van de gemeente op het gebied van de PGB’s is dat screening plaats vindt van het zorgbedrijf. De gemeente is op dit moment bezig met een controleplan op te stellen om meer preventief te controleren.

Volgens de expert zijn er binnen de gemeente een aantal aspecten die dit traject bemoeilijken. Voorbeelden hiervan zijn het betrekken van verschillende afdelingen en de prioriteit op de politieke agenda.

130

Bron: Kennisplatformondermijning, 2021 – Zorgcriminaliteit: Kennisplatform Ondermijning

131

Bron: Tops en Tromp, de achterkant van Nederland, 2016

132

Bron: Zicht op Ondermijning.

133

Als er genoeg meldingen zijn, wordt een dossieronderzoek opgestart en wordt er meer informatie opgehaald. Hierin is de gemeente nog steeds lerende en in ontwikkeling. Een blinde vlek hierin is het onderzoeken van de boekhouding van de zorgbedrijven, hier mist volgens de expert de financiële expertise binnen de afdeling. 134 Dit wordt tegelijkertijd gedaan zodat er niet afgestemd kan worden al dan worden gesouffleerd. Het is de bedoeling dat de zorgbehoevende zich vrij voelt om te spreken zonder dat daar iemand van het zorgbedrijf aanwezig is.

Gemeentelijk informatiebeeld Zandvoort

Pagina 43 van 44

6.2. Signalen zorgfraude gemeente Zandvoort Er is binnen de gemeente beperkt zicht op zorgfraude en zorgcriminaliteit. Er zijn geen meldingen over zorgfraude van zorgbureaus in de gemeente Zandvoort. De expert zorgfraude verklaart dit doordat de meeste zorgbedrijven in Haarlem zitten en niet in Zandvoort. ‘In Zandvoort zitten en aantal hele grote zorgbedrijven. Daar wordt eigenlijk vanuit gegaan dat ze doen wat ze moeten doen. Het risico zit hem vooral in de kleine zorgbureautjes en die zitten daar naar mijn weten minder. Misschien zitten ze er wel maar dan hebben wij er geen beeld van.’ Wat volgens de experts ook nog een belangrijke kanttekening is, is dat het in sommige gevallen niet het zorgbedrijf is dat fraudeert, maar dat alleen de zorgbehoevende fraudeert. Die vraagt dan bij de gemeente een indicatie aan terwijl ze hier geen recht op hebben. Zicht op Ondermijning heeft risico-indicatoren voor malafide zorgaanbieders geanalyseerd, specifiek op zorg die ingekocht is via een PGB. Echter zijn hierover voor de gemeente Zandvoort geen cijfers beschikbaar.135

6.3. Risico op fraude Uit het groepsinterview blijkt dat er in het algemeen een grote afstand is tussen de zorgverlener en de gemeente doordat de zorg wordt uitbesteed. Deze mogelijkheid tot uitbesteding van zorg aan andere partijen is ooit ingevoerd met de gedachte om de zorg dichter bij de burger te hebben en sneller in te kunnen zetten. Echter geven experts aan dat de gemeente eigenlijk haar eigen blinde vlek heeft gecreëerd: ‘Doordat er tekorten zijn, ook bij de zorgaanbieders, worden er andere aanbieders ingeschakeld, wat voor versnippering zorgt. En daarbij nog meer afstand tot controle op de uitvoerende taken.’

135

Vanwege lage aantallen zijn de cijfers onderdrukt. Bron: Zicht op Ondermijning.

Gemeentelijk informatiebeeld Zandvoort

Pagina 44 van 44

7. Bijlagen 7.1. Bijlage A: Deelnemers (groeps)interviews NR.

SOORT INTERVIEW (NR.)

DATUM

FUNCTIE VAN RESPONDENT

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18.

Groepsinterview 1. Groepsinterview 1. Groepsinterview 1. Groepsinterview 1. Groepsinterview 1 Groepsinterview 1 Diepte-interview 1. Diepte-interview 1. Diepte-interview 2. Diepte-interview 3. Diepte-interview 3. Diepte-interview 4. Diepte-interview 5. Diepte-interview 6. Diepte-interview 6. Diepte-interview 7. Diepte-interview 8. Diepte-interview 8.

28-09-23 28-09-23 28-09-23 28-09-23 28-09-23 28-09-23 11-10-23 17-10-23 19-10-23 9-11-23 9-11-23 14-11-23 15-11-23 20-11-23 20-11-23 13-12-23 09-01-24 09-01-24

19.

Diepte-interview 8.

09-01-24

20.

Diepte-interview 9.

23-01-24

Beleidsadviseur mensenhandel Accountmanager RIEC Medewerker sociale veiligheid; Schalkwijk en Zandvoort Juridisch adviseur bij VH Senior accountmanager RIEC Veiligheidsmanager Ondermijning V&H Omgevingsdienst IJmond Inspecteur basisregistraties/ medewerker PCT Portefeuillemanager Vastgoed Coördinator PCT teams/ uitvoerder controles V&H Uitvoerder controles V&H/ projectleider woonfraude Projectleider horeca Senior sociale recherche Beleidsadviseur Jeugd Onderwijs en Sport (JOS) Beleidsmedewerker Jeugd Onderwijs en Sport (JOS) Veiligheidsmanager Zandvoort OOV’ er Zandvoort Integraal handhaver Zandvoort: Oud-Noord Taakaccent: ondermijning en rijdend verkeer Integraal handhaver Zandvoort: Wijkhandhaver Zandvoort kust (strand en boulevards). Taakaccent: ondermijning en jeugd Jongerenwerk Pluspunt Zandvoort

7.2. Bijlage B: Geraadpleegde gemeentelijke bronnen NR.

BRON

1.

Ondermijningsbeeld basisdriehoek Kennemerkust (2018)

2.

Ambtelijke weerbaarheidsscan gemeente Zandvoort

3.

Woonfraude cijfers Haarlem- Zandvoort (2018-2022)

4.

Informatielijst Sociale Veiligheid

5.

Signalen drugsdealen per stadsdeel

6.

Cijfers ondermijning Weekbriefing

7.

Maandoverzicht signalen ondermijning

8.

Overzichten van ontvangen bestuurlijke rapportages over harddrugs(locaties)

9.

Overzichten van ontvangen bestuurlijke rapportages over hennepkwekerijen

10

Overzichten van ontvangen bestuurlijke rapportages en meldingen over illegale prostitutie

11.

Signalenlijst Ondermijning

12.

Signalenlijst LOO

13.

(Afgelopen) RIEC-casuïstiek

14.

Thematisch informatiebeeld Drugs

15.

Thematisch informatiebeeld Mensenhandel

16.

Data project Drugsproductie en -logistiek