Bijlage 2 - Accountantsverslag 2022 (concept)

CONCEPT Accountantsverslag 2022 Gemeente Zandvoort mei 2023

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Zandvoort Postbus 2 2020 AA ZANDVOORT Datum

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Zandvoort. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Zandvoort.

mei 2023

Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Zandvoort hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt

Ons kenmerk

De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zandvoort. Bij deze jaarrekening hebben wij op DAG MAAND 2023 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.

CONCEPT Behandeld door

B. Leeuwenkamp Msc RA 0612011643 Bleeuwenkamp@deloitte.nl drs. A.J. Schutgens RA 0612011605 aschutgens@deloitte.nl

Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 19 mei 2023 en met ons auditplan, dat op 3 november 2022 is besproken in uw accountantscommissie. Wij bespreken onze bevindingen met de accountantscommissie Wij hebben onze concept rapportage op 7 juni 2023 besproken tijdens de bijeenkomst met uw accountantscommissie, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de directie, en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën.

Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. A.J. Schutgens RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

4

•

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

5

•

Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring

11

Bevindingen jaarrekening

13

•

De financiële positie van uw gemeente

14

•

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

19

Interne beheersing

27

•

28

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Overige aangelegenheden

29

•

30

Overige aangelegenheden

Bijlagen

31

•

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

32

•

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

33

•

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

34

•

Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022

35

•

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

39

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 3

Bestuurlijke samenvatting

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Getrouwheid en rechtmatigheid

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 820.000 respectievelijk € 2.460.000.

Welke verbeteringen zien wij?

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:

•

Jaarlijks stelt u ons een onderbouwing van de waardering van de voorraden onderhanden werk (grondexploitatie) beschikbaar inclusief position papers (motivatie van uw standpunt). U heeft vroegtijdig in het controleproces met ons afspraken gemaakt over de voor de controle benodigde stukken en onderbouwingen. Dit geeft u de gelegenheid om tijdig vast te stellen of de onderbouwingen van belangrijke veronderstellingen toereikend zijn en waar nodig moet worden bijgestuurd voor de jaarrekeningcontrole.

•

Uw frauderisicoscan is verder verbeterd ten opzichte van voorgaand boekjaar. U besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit. U bespreekt de frauderisicoscan met de portefeuillehouder financiën en agendeert deze in de accountantscommissie. Hieruit blijkt dat op bestuurlijk niveau aandacht wordt besteed aan het onderwerp ‘fraude’. U heeft de afgelopen jaren invulling gegeven aan onze adviespunten door frauderisico’s nadrukkelijk te ‘pinpointen’. Daarnaast heeft u ook (fraude)risico’s ten aanzien van het oneigenlijk toeeigenen van activa, frauduleuze verslaggeving, management override of controls, omkoping & corruptie en cybersecurityrisico’s meegenomen in de analyse. Vorig jaar deden wij de aanbeveling om het bestaan en de werking van de genoemde beheersmaatregelen te toetsen en dit zichtbaar vast te leggen. U geeft ons adviespunt invulling door beheersmaatregelen te testen op basis van uw jaarlijkse foutenevaluatie (intern Audit Team) en door een aantal waarnemingen te doen op de beheersmaatregelen ten aanzien van frauderisico's met een hoge kans en impact. Dit past bij een risicogerichte aanpak en tevens uw three lines of defence model, waarbij uw interne Audit Team als repressieve maatregel achteraf toetsingen uitvoert.

•

U heeft blijvend aandacht voor de door u ingezette verbeteracties: •

Interne beheersing: verschuiving van derde lijn naar tweede en eerste lijn;

•

Europese aanbesteding: verminderen aanbestedingsfout t.a.v. EU-aanbestedingen;

•

Sociaal domein: reduceren onzekerheid PGB-bestedingen;

•

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving.

Uw verbeteracties voor Europese aanbestedingen en PGB’s moeten op termijn leiden tot vermindering van respectievelijk afwijkingen en onzekerheden.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 5

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Belangrijke aandachtspunten

Bestuurlijke samenvatting

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Het aantal regelingen dat uw gemeente moet verantwoorden in de SiSa-bijlage neemt de afgelopen jaren toe. Het is belangrijk de interne controle op de getrouwe verantwoording in de SiSa-bijlage en de rechtmatigheid van de bestedingen tijdig uit te voeren en adequaat te documenteren. Bij de controle op de SiSa-bijlage zijn dit jaar inefficiënties opgetreden als gevolg van initieel niet (tijdig) opgeleverde SiSaregelingen en controle-documentatie en heeft veelvuldig communicatie moeten plaatsvinden over herplannen van SiSa-controles. Dit onderwerp maakt onderdeel uit van onze evaluatie om te komen tot een verbeterplan voor een adequate verantwoording en controle.

•

Ten aanzien van de algemene IT beheersmaatregelen heeft uw gemeente verschillende acties uitgevoerd om de betrouwbaarheid en continuïteit te versterken, zoals het opnemen van prioriteiten van toegangsrechten, toegang van beheerders in het informatieveiligheidsplan 2021 en het versterken van beheersprocessen. Wij merken op dat nog niet alle bevindingen, met name op gebruikersrechten en gebruikersrollen, zijn opgelost. De bestaande systemen waar onze IT bevindingen op toezien bieden onvoldoende functionaliteit om deze op te lossen. Dit is een verhoogd punt van aandacht dat uw organisatie ook onderkent.

•

Uw interne Audit Team (derde lijn) heeft het afgelopen jaar te kampen gehad met verloop van medewerkers. U heeft concrete acties uitgezet om openstaande vacatures zoveel als mogelijk in te vullen in een combinatie van vaste en tijdelijke medewerkers. Met ingang van 2023 is uw team weer bijna op sterkte. Wij constateren bij onze jaarrekeningcontrole dat u, ondanks knelpunten in de capaciteit, geen concessies heeft gedaan aan de kwaliteit en volledige uitvoering van de interne audits. De interne controlewerkzaamheden die zijn gepland zijn ook uitgevoerd. Kanttekening daarbij is dat wij aan de hand van onze controle merken dat afhankelijkheid bestaat van tijdelijke inhuur en dat op diverse onderwerpen opnieuw kennis moet worden opgedaan. Dit heeft geleid tot inefficiënties in het controleproces, waarbij ons in positieve zin opvalt dat de communicatie over de voortgang en bijzonderheden adequaat is.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 6

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Opstel- en controleproces Wij evalueren jaarlijks het opstel- en controleproces met de ambtelijke organisatie. Naar aanleiding hiervan zijn waar nodig aanscherpingen doorgevoerd zodat onze werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole goed op elkaar aansluiten. Met deze aanpassingen is het proces geoptimaliseerd en is de jaarrekeningcontrole binnen de afgesproken planning afgerond. De komende jaren willen wij de controle op belangrijke thema’s, zoals Europese aanbestedingen en sociaal domein verder vervroegen in het controleproces. Financiële positie

Afwijking begroting en realisatie

Bestuurlijke samenvatting

•

De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 10,7 miljoen (2021: € 9,8 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Zandvoort onderkende en aanwezige risico’s van € 6,1 miljoen (2021: € 4,3 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2022 ad € 6,0 miljoen (2021: voordelig € 0,6 miljoen).

•

Ondanks dat het positieve resultaat vooral het gevolg is van autonome (incidentele) ontwikkelingen blijft de voorspellende waarde van uw begroting een aandachtspunt. U geeft aan dat verdere stappen worden gezet om de realiteit in balans te brengen met beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Uit de jaarstukken 2022 blijkt dat de realisatie beter in balans is met de begroting en dat de voornaamste afwijkingen toezien op Rijksmiddelen die aan het eind van het boekjaar bekend werden. Deze hebben voornamelijk betrekking op de verhoging van de algemene uitkering volgens decembercirculaire en coronacompensatie voor boekjaar 2021. Dit sluit aan bij het landelijk beeld. Uit de jaarrekening blijkt daarnaast dat in 2022 in het bijzonder de realisatiekracht voor investeringen is verhoogd (gerealiseerde investeringen van € 8,8 miljoen in 2022 ten opzichte van € 5 miljoen in 2021). Het bestedingspercentage (realisatie ten opzichte van investeringsplan) steeg hierdoor van 52% in 2021 naar 72% in 2022. De realisatie van investeringen blijft echter nog achter op begroting en is een blijvend aandachtspunt op basis van uw meerjarenprognose.

•

Belangrijke afwijkingen tussen begroting en realisatie (resultaat en kengetallen). In 2022 zijn deze voor een belangrijk deel te herleiden tot: - Voordeel € 1,1 miljoen: Rijksmiddelen volgens algemene uitkering: positieve bijstelling in de decembercirculaire en coronacompensatie die laat in het boekjaar bekend werden; - Voordeel € 1,1 miljoen: Vanaf 1 juli 2022 geldt het nieuwe parkeerregime. De baten zijn toegenomen als gevolg van onder andere toezicht(handhaving), uitbreiding van de parkeerzone en meer parkeerbewegingen; - Naast andere voordelen (van geringe omvang) ten opzichte van de begroting is noemenswaardig een nadeel van € 1,6 miljoen ten opzichte van de begroting: benodigde dotatie aan de voorziening grondexploitatie door verslechtering als gevolg van lagere opbrengsten en hogere plankosten.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 7

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Interne beheersing

•

Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de accountantscommissie van 15 december 2022. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Voor 2022 waren wij net als voorgaande jaren niet voornemens om de algemene IT-beheersingsmaatregelen te toetsen op effectieve werking. Gezien het aantal en de aard van onze bevindingen naar aanleiding van de uitgevoerde IT audit is dat op dit moment ook niet effectief om te doen. Dat impliceert dat wij op dit moment geen systeemgerichte controleaanpak toepassen waarbij gesteund kan worden op de algemene IT-beheersingsmaatregelen van de systemen.

•

Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in, waaronder, tijdens onze controle over 2022, data-analyse voor de controle van de memoriaalboekingen en een tool voor confirmaties van verbonden partijen.

Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Pilot rechtmatigheidsverantwoording’ en ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. Wij constateren geen lastenoverschrijdingen die meewegen in het rechtmatigheidsoordeel. Kwaliteit verslaggeving

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de afgelopen jaren de grondexploitatie Entrée Palaceplein en Badhuisplein. Wij kunnen ons vinden in de door de gemeente gekozen en gehanteerde schattingen en parameters (zie ook ‘Grondexploitatie’).

Grondexploitatie

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2022 versus de schattingen in de jaarrekening 2021 geanalyseerd (‘backtesting’). Wij hebben onze werkzaamheden op de waardering van de grondexploitaties ultimo 2022 mede uitgevoerd op basis van de uitkomst van de inzet van onze specialisten van Deloitte Real Estate de afgelopen jaren (Entree Palaceplein en Badhuisplein).

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 8

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Sociaal domein

Onze controle wordt afgerond in mei/juni 2023. Wij hebben de organisatie de vraag gesteld hoe de uitkomsten van het onderzoek PGB’s van dit jaar getaxeerd wordt in vergelijking met de uitkomsten van vorig jaar? Wij beschrijven hier wat het onderzoek concreet voor de organisatie oplevert. •

De PGB-bestedingen over 2022 bedragen € 173.000 (2021: circa € 242.000). U heeft ten aanzien van de PGB’s in 2021 een onderzoek laten uitvoeren door een extern bureau, waarbij in de vorm van o.a. huisbezoeken voor de Wmo nader inzicht verkregen wordt in de rechtmatige besteding van PGB-bestedingen en de kwaliteit van de geleverde zorg. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek bent u dit jaar in staat om (getrouw- en rechtmatigheids-)afwijkingen beter in beeld te brengen en merkt u niet de gehele stroom PGB-bestedingen als onzeker aan. Tevens bent u in staat om verbetervoorstellen te formuleren voor de interne beheersing van de PGB-bestedingen bij uw gemeente en serviceorganisatie SVB. U constateert een bedrag van ca. € XX als rechtmatigheidsfout en ca. € XX als onzekerheid. Wij nemen deze mee in onze tabel met fouten en onzekerheden. U heeft de beleidskeuze gemaakt om PGB’s in te perken en over te laten gaan naar zorg in natura. Uw verwachting is dat de resultaten van uw beleidskeuze prominenter zichtbaar wordt vanaf 2023 en verder door een verdere daling van de PGB’s.

•

U heeft onzekerheden geconstateerd bij de Jeugdzorg voor ca. € XX (2021: € 457.000) en WMO voor ca € XX (2021 € 75.000). De oorzaak is, net als voorgaand jaar, gelegen in het ontbreken van de controleverklaringen bij productieverantwoordingen van de relatief kleinere zorgaanbieders op basis waarvan u onzekerheden ten aanzien van de prestatielevering constateert. Wij merken bovengenoemde bedragen net als u aan als onzeker.

Naleving van de Europese Onze controle wordt afgerond in mei/juni 2023. aanbestedingsregels Wij constateren dat de Europese aanbestedingsfout is afgenomen ten opzichte van vorig jaar en als gevolg van het aantal en de omvang van onrechtmatigheden een blijvend aandachtspunt vormt voor uw interne beheersing. Uit de controle 2022 is een rechtmatigheidsfout gebleken van in totaal circa € 45.000 (2021: circa € 79.000). U heeft vanaf 2021 diverse verbeteracties ingezet gericht op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen en controlewerkzaamheden uitgevoerd op de vanuit het boekjaar 2021 doorwerkende onrechtmatigheden. Verder zijn door u een spendanalyse en detailcontroles verricht. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie. U heeft de afgelopen jaren een aantal verbeteracties doorgevoerd, waaronder investering in kennis en bewustwording, evaluatie van bevindingen door afdelingsmanagers en afdeling Juridische Zaken, inhuur via raamcontracten en investering in contractbeheer, contractmanagement en contractenbank.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 9

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Overig

Pilot Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van 1 januari 2023 en voor het eerst bij de jaarstukken 2023 zal het college met de rechtmatigheids-verantwoording in de jaarstukken verantwoording afleggen over de rechtmatige besteding van de lasten aan de gemeenteraad. Wij hebben vastgesteld dat de aanpak van uw gemeente een solide basis biedt als basis voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Uw gemeente toont via verbijzonderde interne controles aan dat: • De baten, lasten en balansmutaties voldoen aan de voorwaardencriteria; en • De criteria van begrotingsrechtmatigheid zijn nageleefd; en • Het M&O beleid is nageleefd. In hoofdstuk 4.6 ‘Pilot rechtmatigheidsverantwoording’ heeft uw college de uitkomsten van de pilot voor deze rechtmatigheidsverantwoording in het boekjaar 2022 opgenomen. Wij hebben aan de hand van onze volledig gegevensgerichte werkzaamheden vastgesteld wat de basis is geweest voor totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Met de pilot en uitbreiding van uw interne controlewerkzaamheden bereidt u zich op de juiste manier voor op de implementatie volgend boekjaar.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 10

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring

Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

Het normenkader financiële rechtmatigheid 2022 en 2023 gemeente Zandvoort, dat op 8 november 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Toelichting uitgebreide controleverklaring De controleverklaring bij de jaarrekening heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Daarin geeft de accountant namelijk weer of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de resultaten en financiële positie, en of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gebruikers van jaarrekeningen hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer inzicht in de door de accountant ter zake uitgevoerde werkzaamheden. Dit heeft in combinatie met een wijziging van de Nadere Voorschriften Controleen Overige Standaarden (de voorschriften voor het uitvoeren van een accountantscontrole) geresulteerd in een uitgebreidere tekst van de controleverklaring bij uw jaarrekening 2022. Hierin doen wij in het hoofdstuk ‘Informatie ter ondersteuning van ons oordeel’ aanvullend verslag over onze controleaanpak voor frauderisico’s, naleving van wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Zandvoort hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Zandvoort uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben deze niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen. Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022. Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk 4.7: ‘Begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen niet meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder hoofdstuk 4.3 ‘Toelichting op de jaarrekening’.

Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 11

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Zandvoort Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.

Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.

Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar

•

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022.

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.

•

Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •

Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).

•

De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 12

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente

De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 3,8 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 2,2 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 circa € 6,0 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2022

2021

2020

2019

Eigen vermogen per 1 januari

34,7

36,0

21,5

22,7

-/- 2,2

-/- 1,9

14,3

-/- 0,6

Gerealiseerd resultaat

6,0

0,6

0,2

-/- 0,6

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

3,8

-/- 1,3

14,5

-/- 1,2

Eigen vermogen per 31 december

38,5

34,7

36,0

21,5

Tussentijdse resultaatbestemming

In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 43% van het balanstotaal (ultimo 2021: 44% van het balanstotaal) en ligt daarmee in lijn met 2021. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Bij: onttrekkingen aan reserves

15,3

Saldo mutaties reserves (afronding)

2,2

Gerealiseerd resultaat

6,0

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Totale baten

73,1

Totale lasten

-/- 69,3

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

3,8

Af: stortingen in reserves

Overige aangelegenheden

-/- 13,2

Bijlagen

Blz. 14

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente

Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 3,8 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 0,4 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 6,0 miljoen.

5

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.

(5)

De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.

15 10

2019

2020

2021

2021

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 15 10 5 (5) 2019

2020

2021

2022

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 7 5 3 1 (1) 2019

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

2020

2021

2022

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 15

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Zandvoort (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022)

Solvabiliteit

50%

20%

40%

15%

30%

10%

20%

5%

10%

Solvabiliteit

Grondexploitatiequote

De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.

0%

0% 2019

2020

Begroot

2021

2019

2022

2020

Begroot

Werkelijk

Netto schuldquote

2021

2022

Werkelijk

Structurele exploitatieruimte

120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%

10%

8% 4% 2%

0% 2020

Begroot

Bestuurlijke samenvatting

2021

2022

Werkelijk

2019

2020

Begroot

Bevindingen jaarrekening

De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Hierbij opgemerkt dat het totaal van de ‘bouwgronden in exploitatie’ relatief laag is als gevolg van de getroffen voorziening voor verlieslatende complexen. In boekjaar 2022 is de voorziening verder opgehoogd als gevolg van het verwachte negatief resultaat. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

6%

2019

Grondexploitatiequote

Interne beheersing

2021 Werkelijk

2022

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 16

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente

Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2022 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 6,0 miljoen. De realisatie is beter in balans is met de begroting. Op basis van de jaarstukken zien wij dat dit positief resultaat hoofdzakelijk wordt veroorzaakt door autonome (incidentele) ontwikkelingen zoals de verhoging van de algemene uitkering volgens decembercirculaire en coronacompensatie voor boekjaar 2021. Dit sluit aan bij het landelijk beeld. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. U blijft aandacht houden om de realiteit hiervan in balans te brengen met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Uit de jaarrekening blijkt daarnaast dat in 2022 in het bijzonder de realisatiekracht voor investeringen is verhoogd (gerealiseerde investeringen van € 8,8 miljoen in 2022 ten opzichte van € 5 miljoen in 2021). Het bestedingspercentage (realisatie ten opzichte van investeringsplan) steeg hierdoor van 52% in 2021 naar 72% in 2022. De realisatie van investeringen blijft echter nog achter op begroting en is een blijvend aandachtspunt op basis van uw meerjarenprognose.

Saldo baten en lasten | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen) 15

Begroting

10

Realisatie

5 (5)

2020

2021

2022

Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 100

Begroting

80

Realisatie

60 40 20 -

2020

2021

2022

Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 100

Begroting

80

Realisatie

60 40 20 -

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

2020

2021

2022

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 17

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente

Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2022; de ratio weerstandsvermogen is met 0,5 afgenomen en is voor boekjaar 2022 berekend op 1,8.

Uw weerstandscapaciteit van € 10,7 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 6,1 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 10,7 miljoen (2021: € 9,8 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit

8 4

De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 6,1 miljoen (2021: € 4,3 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 1,8 miljoen.

Bestuurlijke samenvatting

12

Bevindingen jaarrekening

2019

2020

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit

Ratio weerstandsvermogen 3,00 2,00 1,00 2019

Interne beheersing

2020

2021

2022

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 18

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2022 ad € 11,9 miljoen, waarop een voorziening in mindering is gebracht van € 7,2 miljoen, relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2023 e.v. nog te realiseren baten ad € 12,8 miljoen en lasten ad € 8,7 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2022 gaat het om de drie individuele projecten Watertorenplein, Badhuisplein en Entree Palaceplein. De gemeente Zandvoort schat ultimo 2022 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 7,2 miljoen bedraagt (2021: € 5,1 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.

Deze voorziening is in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

•

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?

•

Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

•

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 16,00 14,00 12,00 10,00 8,00 6,00 4,00 2019

2020

2021

2022

Ontwikkeling boekwaarde

Uit bovenstaand figuur blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2022 ongewijzigd is gebleven.

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 19

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)

Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

•

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 geen tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).

Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

U noemt in uw jaarverslag uw ambitie op het terrein van stedelijke ontwikkeling en de complexiteit omdat uw gemeente omringd is door natuurgebied. Deze binnenstedelijke herstructurering zorgt normaliter een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Entree Palaceplein en Badhuisplein belangrijke projecten zijn binnen uw gemeente, waarbij wij voor controle 2022 hebben geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.

Tevens hebben wij voor de grondexploitatie Entree Palaceplein en Badhuisplein bij onze controle van voorgaande jaren onze grondexploitatie specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen, specifiek ten aanzien van de planning, programmering en prijs.

Bijlagen

Blz. 20

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties

•

Zo nodig externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.

Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2022 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 21

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid

Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel.

De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Wij hebben geen lastenoverschrijdingen op programmaniveau geïdentificeerd. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk 4.7 ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarstukken. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2022. Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. Wij verwijzen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk 4.7 ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarstukken. Hierin licht uw college toe dat geen sprake is van overschrijdingen van de kredieten. Wij constateren geen overschrijdingen die meewegen in ons oordeel.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 23

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving

De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. De interne frauderisicoscan wordt besproken met de portefeuillehouder financiën en aangeboden ter bespreking in de accountantscommissie. Tijdens de interim-controle hebben wij kennis genomen van uw actuele frauderisicoscan en deze met uw medewerkers besproken. Vorig jaar deden wij de aanbeveling om het bestaan en de werking van de genoemde beheersmaatregelen te toetsen en dit zichtbaar vast te leggen.

U geeft ons adviespunt invulling door beheersmaatregelen te testen op basis van uw jaarlijkse foutenevaluatie (intern Audit Team) en door een aantal waarnemingen te doen op de beheersmaatregelen ten aanzien van frauderisico's met een hoge kans en impact. Dit past bij een risicogerichte aanpak en tevens uw three lines of defence model, waarbij uw interne Audit Team als repressieve maatregel achteraf toetsingen uitvoert.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Met ingang van vorig boekjaar ontvangt u een uitgebreide controleverklaring waarin aandacht is voor onze controleaanpak voor frauderisico’s, naleving van wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.

Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw medewerker integriteit. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 24

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen

Naleving van de Europese aanbestedingsregels Gemeenten moeten opdrachten boven een jaarlijks door de Europese Commissie vast te stellen drempelwaarde Europees aanbesteden. Voor de jaarrekeningcontrole is door de afdeling financiën een spendanalyse voorbereid, waarbij de organisatie op basis van de onderliggende contracten, in voorgaande jaren uitgevoerde controles en bij interne juristen ingewonnen adviezen is getoetst of over 2022 de Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn nageleefd. Vervolgens voert uw Audit Team hierop een audit uit. Op basis van onze volledig gegevensgerichte controlewerkzaamheden – waarbij wij zoveel mogelijk gebruik hebben gemaakt van de intern voorbereide analyse, interne controle en daarbij verzamelde documentatie – concluderen wij dat over 2022 sprake is van een afwijking van de aanbestedingsrichtlijnen voor een totaalbedrag van circa € 45.000 (2021: € 79.000). De afwijking heeft betrekking op een doorwerkende rechtmatigheidsafwijking van vorig boekjaar.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Uw organisatie heeft de afgelopen periode verschillende verbeteringen doorgevoerd, zoals: •

Een procedure in het geval van afwijkend van het aanbestedingsbeleid, waarbij de teammanager, de afdelingsmanager of team JZ/Inkoop om advies wordt gevraagd en de directie al dan niet instemt met het verzoek om af te wijken;

•

Het professionaliseren van contractbeheer, management en beheer van de contractenbank;

•

Het zoveel als mogelijk onderbrengen van nieuwe opdrachten onder bestaande (of nieuwe) raamcontracten te verstrekken;

•

Het verstevigen van de kennis en bewustwording binnen uw organisatie door middel van het faciliteren van trainingen en publicaties op uw intranet; en

•

Het digitaliseren en centraliseren van uw inkoopkalender.

Tozo Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole. Uw gemeente is, ondanks een snelle invoering en de wijzigingen hierin, in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen. Zowel uw interne controlewerkzaamheden als onze zelfstandig uitgevoerde dossiercontroles bevestigen deze uitkomst. In 2022 is een relatief beperkt bedrag aan bestedingen verantwoord als gevolg van afloop van de Tozo-regeling.

E.e.a. is aan bod gekomen tijdens onze deep-dive sessie die wij in het kader van de jaarrekeningcontrole 2021 hebben georganiseerd met uw ambtelijke organisatie. Wij vragen uw aandacht voor het monitoren van het effect van de genomen verbetermaatregelen.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 25

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen

Sociaal domein | PGB-bestedingen

Sociaal domein | Zorg in Natura

De PGB-uitbetalingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2022 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGBbestedingen over 2022 bedragen € 173.000 (2021: € 242.000).

U heeft onzekerheden geconstateerd bij de Jeugdzorg voor € XX (2021: € 457.000) en WMO voor € XX (2021 € 75.000). De oorzaak is, net als voorgaand jaar, gelegen in het ontbreken van de controleverklaringen bij productieverantwoordingen van de relatief kleinere zorgaanbieders op basis waarvan u onzekerheden ten aanzien van de prestatielevering constateert. Wij merken bovengenoemde bedragen net als u aan als onzeker.

U laat met ingang van boekjaar 2021 ten aanzien van de PGB’s een onderzoek laten uitvoeren door een extern bureau, waarbij in de vorm van o.a. huisbezoeken voor de Wmo nader inzicht verkregen wordt in de rechtmatige besteding van PGB-bestedingen en de kwaliteit van de geleverde zorg. Daarbij opgemerkt dat u uitgebreide controles (waaronder detailcontroles) uitvoert, maar dat u tot de conclusie komt dat met de huidige interne controlewerkzaamheden onzekerheden ten aanzien van prestatielevering resteren. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek bent u beter in staat om (getrouw- en rechtmatigheids-)afwijkingen in beeld te brengen en merkt u niet de gehele stroom PGBbestedingen als onzeker aan. Tevens bent u in staat om verbetervoorstellen te formuleren voor de interne beheersing van de PGB-bestedingen bij uw gemeente en service-organisatie SVB. U constateert een bedrag van XX als rechtmatigheidsfout en XX als onzekerheid. Wij nemen deze mee in onze tabel met fouten en onzekerheden.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2022 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. U geeft een inhoudelijke oorzaakanalyse bij ontstane afwijkingen, die antwoord geeft op de vragen: “Waardoor is de afwijking ontstaan en waardoor was de afwijking niet eerder te voorzien c.q. rapporteren?” Daarnaast heeft u aandacht voor verduidelijking van verschillen tussen primaire begroting, gewijzigde begroting en eindresultaat in de jaarrekening.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 26

Interne beheersing

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zandvoort

Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2022