Bijlage 1 Woonzorgprogramma Zandvoort 2025-2030 ‘Samen Thuis’

Samen Thuis Woonzorgprogramma Zandvoort 2025-2030 20 mei 2025 [Naam] [Afdeling]

Inhoudsopgave 1. Inleiding

4

1.1

Aanleiding

4

1.2

Beleidsachtergrond

4

1.3

Afbakening doelgroepen

4

1.4

Participatietraject

5

1.5

Leeswijzer

5

2. Samen thuis

6

2.1

De beweging

6

2.2

Evenwichtig en evenredig

6

2.3

Collectieve en geclusterde woonvormen

8

2.4

Zorgzame buurten

8

3. Opgave

10

3.1

Langer zelfstandig thuis

10

3.2

Beschermd thuis

15

3.3

Wonen eerst

16

3.4

Mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking

18

3.5

Kleinschalige woonvoorzieningen jeugd

19

3.6

Arbeidsmigranten

19

3.7

Studenten

21

3.8

Woonwagenbewoners

21

Gemeente Zandvoort

2

3.9

Verder bouwen aan zorgzame buurten

21

4. Uitvoeringsstrategie en -programma

23

4.1

(Prestatie)afspraken met woningcorporaties, zorgaanbieders en Pluspunt

23

4.2

Regelgeving wonen en zorg

23

4.3

Financiën gemeente

23

4.4

Preventief investeren/samen slim

24

4.5

Vastgoedstrategie

24

4.6

Communicatie en participatie bij huisvesting kwetsbare mensen in de buurt

24

4.7

Governance en monitoring

25

Bijlagen

26

Bijlage 1: Beleidsachtergrond

26

Bijlage 2: Overzicht plancapaciteit en kansrijke complexen in omgeving van zorg- en welzijnscentra.

31

Bijlage 3: Uitgangspunten gemengd wonen

33

Bijlage 4: Begrippenlijst

34

Gemeente Zandvoort

3

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Het aantal ouderen neemt toe en de ouderen worden steeds ouder; de meeste ouderen willen bovendien zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Ook mensen die psychisch kwetsbaar zijn1 wonen steeds vaker zelfstandig in de wijk. Mensen die dakloos zijn verblijven vaak veel te lang in de opvang. Bij kwetsbare jeugd wordt uithuisplaatsing zoveel mogelijk voorkomen; wanneer toch meer zorg nodig is, wordt dat bij voorkeur geboden in kleinschalige woonvormen in de wijk. De beweging naar zelfstandig wonen in de wijk vertaalt zich in een opgave om voldoende geschikte woningen en woonvormen met bijbehorende zorg en ondersteuning te realiseren. Daarnaast zijn voor deze beweging zorgzame buurten nodig, met sterke gemeenschappen, ruimte voor ontmoeten en bewegen en toegankelijke en nabije voorzieningen. Al deze ontwikkelingen en wensen zijn aanleiding voor het ontwikkelen van een Zandvoorts woonzorgprogramma. In het woonzorgprogramma wordt voor de opgaven gekeken naar de periode tot 2030/2031 en soms 2040. Voor de te nemen acties wordt gekeken naar inzet op kortere termijn voor de komende jaren. In bijlage 4 zullen alle acties in de tijd worden uitgezet, inclusief geraamde kosten en dekking. Deze bijlage is nog geen onderdeel van de conceptversie, maar zal bij de vaststelling worden 1. opgenomen.

1.2 Beleidsachtergrond De landelijke programma’s Een thuis voor iedereen en Wonen en zorg voor ouderen ondersteunen bovenstaande analyse en roepen gemeenten op een woonzorgprogramma of woonzorgvisie op te stellen en hierbij regionaal samen te

werken. Wanneer het wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) wordt aangenomen door het parlement (naar verwachting eind 2024 of begin 2025) wordt het woonzorgprogramma verplicht onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma. In 2025 zal in Zandvoort een volkshuisvestingsprogramma worden opgesteld. Dit woonzorgprogramma wordt onderdeel van dat volkshuisvestingsprogramma. Een deel van de opgave rond wonen en zorg krijgt vorm en inhoud op regionaal niveau. De woningbouwprogrammering vindt voor een belangrijk deel plaats op het niveau van de Metropoolregio Amsterdam (MRA), terwijl voor de woonruimteverdeling wordt samengewerkt op het niveau van Zuid-Kennemerland en IJmond. Dit laatste schaalniveau geldt ook voor de organisatie van de jeugdhulp; voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang hoort de gemeente Haarlemmermeer daar ook nog bij. Voor overzicht en richting op het gebied van wonen en zorg op regionaal niveau is in juni 2024 een Regionale woonzorgopgave vastgesteld. Op lokaal niveau zijn het Uitvoeringsprogramma Wonen en het Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel belangrijke kaders voor het Woonzorgprogramma, evenals de prestatieafspraken met woningcorporaties en de opdracht Gewoon in Zandvoort. Een uitgebreid overzicht en inhoudelijke toelichting op de beleidsachtergrond is opgenomen in Bijlage 1.

1.3 Afbakening doelgroepen In de startnotitie van dit woonzorgprogramma is opgenomen dat wordt aangesloten bij de doelgroepen zoals opgenomen in het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting, aansluitend bij het programma Een Thuis voor Iedereen en Wonen en zorg voor ouderen. Bij het opstellen van het woonzorgprogramma is de ontwerpwet nog niet door de Tweede Kamer besproken, in afwachting van een nota van wijziging van de nieuwe minister. Voor dit programma is uitgegaan van de groepen uit het wetsontwerp (zie bijlage 1). De behoefte vanuit de groep vergunninghouders is

1

Deze omschrijving wordt in dit woonzorgprogramma gebruikt voor de doelgroep van beschermd wonen/beschermd thuis (mensen met psychiatrische of psychosociale problematiek).

Gemeente Zandvoort

4

in verband met de onzekerheid over het toekomstig beleid niet in het programma verwerkt.

1.4 Participatietraject Ter voorbereiding van dit programma is overleg gevoerd met corporaties Pré Wonen en Woonzorg Nederland, Zorgbalans, Kennemerhart, Pluspunt en een vertegenwoordiging van de eerstelijnszorg. De Adviesraad Sociaal Domein heeft op basis van de startnotitie een advies uitgebracht. Met het Huurders Platform Zandvoort (HPZ) is een gesprek gevoerd over de inhoud van het conceptprogramma. Het conceptprogramma wordt na vaststelling door het college vrijgegeven voor inspraak. Daarna volgt vaststelling door de gemeenteraad.

1.5 Leeswijzer In hoofdstuk 2 worden de uitgangspunten en visie beschreven die de basis vormen voor de uitwerking naar verschillende groepen en onderdelen. Hoofdstuk 3 benoemt de opgaven voor de verschillende doelgroepen en welke acties voor de realisatie van de opgave worden ingezet, alsmede de opgave ten aanzien van zorgzame buurten. Hoofdstuk 4 gaat in op de uitvoeringsstrategie behorend bij de benoemde acties en activiteiten.

Gemeente Zandvoort

5

2. Samen thuis In de startnotitie zijn reeds uitgangspunten benoemd voor het gemeentelijk beleid op het gebied van wonen en zorg. In dit hoofdstuk worden deze uitgangspunten uitgewerkt en aangescherpt. Zij geven richting aan de concrete opgaven die in hoofdstuk 3 zijn beschreven.

De komende jaren worden in het dorp woningen toegevoegd, worden woningen en woonvormen vervangen door nieuwe, worden woningen verduurzaamd en verbeterd, en komen er woningen en zorgvastgoed vrij. We willen gebruik maken van de kansen die zich bij nieuwbouw, binnen het bestaande vastgoed en in relatie tot de bestaande infrastructuur in de buurten voordoen. We werken daarbij samen met woningcorporaties, ontwikkelaars, zorgorganisaties, Pluspunt en andere betrokken partijen.

2.2 Evenwichtig en evenredig 2.1 De beweging Mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben zijn in het algemeen erbij gebaat om zoveel mogelijk in hun eigen buurt en bij voorkeur ambulant geholpen te worden. Zo kunnen ze zo zelfstandig mogelijk blijven wonen, deelnemen aan de maatschappij en wordt hun herstel bevorderd. Daarnaast zijn er ook vanuit het perspectief van arbeidsmarkt-tekorten en financiële tekorten redenen om wonen en zorg anders in te richten. Er is een beweging nodig van wonen in een bijzondere verblijfsvorm (ondersteuning/zorg en wonen zijn direct aan elkaar gekoppeld) naar zo lang mogelijk en/of zo snel mogelijk ondersteuning en zorg ontvangen in een 'gewone' woning. Deze beweging is van toepassing op verschillende aandachtsgroepen en domeinen:

Evenwichtig en evenredig in lijn met de afspraken met het Rijk en de regio Het woningtekort is groot, juist in het aanbod betaalbare woningen. Dit treft ook de aandachtsgroepen. Het betaalbare aanbod bevindt zich bovendien vooral in de grote(re) steden. Mede vanuit dit oogpunt is in het wetsvoorstel Wvrv opgenomen dat (in principe) in iedere gemeente twee derde van alle nieuwbouw zal moeten bestaan uit betaalbare huur- en koopwoningen voor mensen met lagere en middeninkomens. Daarnaast beoogt de wet een goede regionale verdeling tot stand te brengen. Gemeenten met een woningvoorraad waarbij het percentage onder het gemiddelde percentage sociale huur zit zullen minimaal 30% sociale huur in hun nieuwbouw moeten opnemen. Vooralsnog is het beeld dat het percentage sociale huur in Zandvoort 27,4% is (landelijk 25,9). Zie ook figuur 1.

• Van verpleeghuiszorg naar langer zelfstandig thuis wonen • Van beschermd wonen naar beschermd thuis • Van daklozenopvang naar wonen eerst • Van gesloten jeugdzorg naar kleinschalige woonvormen • Passende ondersteuning van thuiswonende mensen met een levenslange en levensbrede beperking Deze transformatie zal de komende jaren op een verantwoorde manier plaats moeten vinden. Dit betekent dat we moeten zorgen voor voldoende aanbod van woningen, waarbij er soms specifieke eisen aan de woningen, de woonvorm en de woonomgeving gesteld moeten worden. Het betekent ook dat er voldoende zorg en ondersteuning van professionals beschikbaar en nabij moet zijn. En het betekent dat sterke gemeenschappen nodig zijn waar mensen omzien naar elkaar.

Gemeente Zandvoort

6

bij de ontwikkelingen die op deze terreinen op regionaal niveau lopen, en is het evenredige deel voor Zandvoort als opgave opgenomen. Met onze andere partners in de MRA en het Rijk hebben we afspraken gemaakt in de Woondeal over de totale woningbouwopgave en de bijdrage die alle gemeenten daarin leveren. Hierin is reeds opgenomen dat iedere gemeente toegroeit naar een aandeel van 30% sociale huur in de woningvoorraad en een bouwprogramma dat gebaseerd is op twee derde betaalbaar. Afspraken over de verdeling van aandachtsgroepen binnen de MRA in lijn met het programma Een thuis voor iedereen (waaronder wettelijk urgenten) zijn nog in ontwikkeling en daarom nog niet in dit programma verwerkt. Evenwichtig verdeeld over het dorp Ook binnen het dorp streven we naar evenwichtige verdeling, waarbij de basis wordt gevormd door een goede verdeling van aanbod van sociale huurwoningen over het dorp. De spelregels voor woningbouw (30-35-15-20) gelden daarom in principe voor alle projecten die in het dorp worden ontwikkeld.

In lijn met de koers vanuit het Rijk om meer betaalbare woningen toe te voegen stuurt Zandvoort sinds 2020 nadrukkelijk op de verdeling van woningbouwsegmenten in de nieuwbouw. In 2023 zijn de spelregels geactualiseerd waarbij voor woningbouwprojecten de volgende opbouw geldt: 30% sociale huur, 35% betaalbaar, 15% middelduur en 20% vrij (30-25-15-20). Dit uitgangspunt is geïmplementeerd in alle projecten en gebiedsontwikkelingen. We hebben in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond afspraken gemaakt over het bouwprogramma, de gewenste samenstelling van de woningvoorraad, de woonruimteverdeling inclusief urgentie- en voorrangsregelingen en de verdeling van urgente groepen. Een goed voorbeeld is het Pact voor uitstroom, waarin afspraken zijn gemaakt over evenredige verdeling en een zachte landing van mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Het gezamenlijke inschrijfsysteem en de gemeenschappelijke huisvestingsverordening geven voldoende handvatten om afspraken over verdeling van wettelijke urgente groepen in lijn met de Wvrv tot stand te brengen. Ook de samenwerking binnen Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang biedt goede kansen om de veranderende opgave op evenwichtige en evenredige wijze in de regio vorm te geven. In dit woonzorgprogramma sluiten we aan

Gemeente Zandvoort

Evenredig in verhouding tot andere woningzoekenden Ondanks dat er flink wordt bijgebouwd zal de komende jaren het woningtekort nog niet zijn weggewerkt. Dit programma zoekt naar mogelijkheden om het aanbod voor kwetsbare woningzoekenden te vergroten. Dit doen we in de wetenschap dat er veel woningzoekenden zijn die minder of (nog) niet kwetsbaar zijn, maar wel lang op zoek zijn naar een sociale huurwoning. We willen de voorrangspositie die de kwetsbare groepen nodig hebben daarom ook beschouwen tegen het licht van de positie van de 'reguliere' woningzoekenden. Dat betekent dat we als uitgangspunt willen nemen dat minimaal 65% van het vrijkomend sociale huuraanbod wordt toegewezen aan ''gewone'' woningzoekenden. Relevant hierbij is om in ogenschouw te nemen dat toewijzing aan een doelgroep (bijvoorbeeld ouderen via de ''Passend wonen" regeling) ook vrijkomend aanbod voor andere groepen (met name gezinnen) kan creëren. Uitgangspunt is eveneens dat het aanbod van woningen voor mensen uit de aandachtsgroepen kwalitatief vergelijkbaar is met het aanbod dat een regulier woningzoekende, met gemiddelde inschrijftijd in dezelfde leeftijdscategorie en huishoudensgrootte, kan vinden.

7

2.3 Collectieve en geclusterde woonvormen In het land zijn inmiddels veel goede ervaringen opgedaan met het concept 'gemengd wonen'. Dit zijn projecten waarin verschillende groepen mensen doelbewust en in georganiseerd verband samen wonen, contact onderhouden en soms ook gezamenlijk activiteiten ondernemen. Op basis van de ervaringen en studies vanuit de Hogeschool Utrecht zien we als maatschappelijke opbrengsten van gemengd wonen dat zij voorzien in een behoefte van bewoners, zowel van mensen die begeleiding ontvangen als van zij die dit niet krijgen. De gemeenschap draagt bij aan het sociaal welbevinden van bewoners; zij waarderen het sociale contact, het gevoel niet alleen te wonen en de beschikbaarheid van laagdrempelige onderlinge hulp. Gelet op bovenstaande kiezen we voor de in dit actieprogramma benoemde opgave nadrukkelijk voor het versterken van collectieve woonvormen.

2.4 Zorgzame buurten Eerder is al aangegeven dat mensen bij voorkeur zelfstandig wonen (alleen of samen) in een prettige (sociale en fysieke) omgeving. Dat voorkomt of vertraagt achteruitgang van gezondheid en helpt bij herstel vanuit een kwetsbare situatie. Daar komt bij dat ons huidige zorgstelsel op termijn onhoudbaar is door - onder andere - dubbele vergrijzing en afname van het arbeidsmarkt- en mantelzorgpotentieel (minder professionals en minder mantelzorgers). Een zorgzame buurt - waar mensen naar elkaar omzien - is daarom in de toekomst onontkoombaar. Dit geldt voor de groepen die in dit programma worden benoemd en om een specifieke woonvorm vragen, maar ook voor mensen die zonder specifieke woonwens in kwetsbaarheid toenemen. De hier beschreven beweging doet een groeiend beroep op het vermogen van mensen om zich zoveel mogelijk te redden met hulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers. Anderzijds is het nodig dat mensen in de omgeving zich inzetten om ondersteuning in diverse vormen te bieden. Dat gebeurt al veel. Gewoon, omdat mensen graag iets betekenen voor een ander, omdat mensen graag onderdeel zijn van gemeenschappen. Maar met de juiste ondersteuning en interventies kunnen die gemeenschappen nog sterker worden.

Gemeente Zandvoort

Om deze transformatie te ondersteunen en te faciliteren zijn ook maatregelen in de fysieke omgeving nodig in de vorm van ruimte voor ontmoeten (binnen en buiten), een toegankelijke woning en omgeving, en nabijheid van voorzieningen. We streven naar de ontwikkeling van zorgzame buurten. Een zorgzame buurt is een woonomgeving waarin alle inwoners zich, ongeacht hun achtergrond, leeftijd, beperkingen of sociaaleconomische situatie, thuis voelen en actief kunnen deelnemen aan het dagelijks leven. Een zorgzame buurt is een buurt die focust op de opbouw van sociaal weefsel, solidariteit en zorgzaam samenleven. Het creëren van zo'n buurt is een gezamenlijke opgave, waarbij inwoners, maatschappelijke organisaties, de gemeente en andere actoren samenwerken om een veilige, toegankelijke en ondersteunende omgeving te bouwen. We benaderen zorgzame buurten vanuit de volgende uitgangspunten. Uitgaan van de kracht van alle bewoners Waar het in dit actieprogramma gaat over het borgen van voldoende woningvoorraad is het logisch om aandacht te hebben voor specifieke doelgroepen. In het bevorderen van zorgzame buurten gaat het echter niet over specifieke doelgroepen. We kijken niet naar ‘problemen’ van groepen mensen om daarop maatregelen te nemen, maar gaan uit van de kracht van inwoners en faciliteren een omgeving die hen stimuleert in persoonlijke ontwikkeling en participatie.

Zo houden we een breed perspectief om ontmoeting tussen verschillende groepen te stimuleren. Daarnaast voorkomen we op deze manier uitsluiting en stigmatisering. We zijn erop gericht dat iedereen zich thuis voelt en gelijkwaardig kan deelnemen, ongeacht achtergrond of situatie. Dit vraagt om een inclusieve en integrale benadering, waarbij maatregelen gericht zijn op het verbeteren van zorgzaam samenleven, leefbaarheid, toegankelijkheid en participatie. Een gezamenlijke opgave Het bevorderen van een zorgzame woonomgeving is geen nieuw onderwerp en inwoners en gemeente staan niet alleen in deze opgave. Professionals en maatschappelijke organisaties zijn essentieel in een zorgzame wijk. Zorginstellingen, scholen, woningbouwcorporaties, welzijnsorganisaties en georganiseerde inwoners zijn belangrijke spelers in de totstandkoming van en samenwerking met gemeenschappen om te zorgen voor passende ondersteuning en voorzieningen. Op verschillende schaalniveaus kunnen professionals bijdragen aan sociale cohesie door hun kennis en expertise in te zetten om inwoners te helpen en samenwerkingsverbanden te stimuleren. Deze samenwerking versterkt de kracht van de wijk en draagt bij aan het welzijn van alle bewoners. 8

In de directe woonomgeving In het bevorderen van zorgzame buurten richten we ons op de directe woonomgeving. Hierbij erkennen we dat gemeenschapsgevoel zich niet beperkt tot de geografische grenzen van een buurt en dat de plek waar iemand woont in veel gevallen niet automatisch zorgt voor een gevoel van onderlinge betrokkenheid met buurtbewoners. Elke buurt is uniek en vraagt om een eigen benadering. Bij het versterken van zorgzame buurten moet rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken van een buurt, zoals de fysieke inrichting, de aanwezige voorzieningen en de samenstelling van de bevolking. Dit vraagt om maatwerk, waarbij wordt aangesloten bij de lokale behoeften en mogelijkheden. De gemeente en maatschappelijke partners moeten daarom samenwerken met inwoners om tot passende oplossingen te komen.

Gemeente Zandvoort

9

3. Opgave In dit hoofdstuk wordt per doelgroep op basis van behoefteramingen bepaald wat de (woon)opgaven zijn, en welke acties uitgevoerd worden om de opgaven te realiseren. Daarnaast wordt ingegaan op de opgaven en actiepunten om de zorgzame wijk te versterken.

Behoefteramingen De behoefte aan ouderenhuisvesting is gebaseerd op de Regionale woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond (die weer is gebaseerd op de provinciale behoefteramingen en onderzoek van Gupta Strategists). In de provinciale doorrekening op basis van ABF wordt voor Zandvoort de volgende behoefteraming tot 2031 weergegeven.

3.1 Langer zelfstandig thuis Dubbele vergrijzing Het aantal ouderen neemt tot 2040 fors toe. Het landelijke beeld is dat de groei van 65+ers rond 2040 afvlakt, om daarna weer door te groeien. Ook in Zandvoort zien we dat de groei van 75+ers na 2040 zich voortzet. Er is sprake van dubbele vergrijzing: de groep ouderen wordt groter en deze groep wordt steeds ouder.

Woningtype

Tabel 1. Bevolkingsprognose: op basis van ABF Primos prognose: groei van aantal ouderen in Zandvoort tussen 2025 en 2050 (www.zandvoort.incijfers.nl) Alhoewel ouderen langer vitaal blijven wordt met deze dubbele vergrijzing een groot beroep op de zorg gedaan en op woningen waarin ook met verminderde mobiliteit mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. De transformatie in de ouderenzorg richt zich op het leveren van (intensieve) zorg thuis en op preventie van professionele zorgbehoefte.

Gemeente Zandvoort

Periode 2022-2031 Zorggeschikt 35 Geclusterd 140 Nultreden 570 Totaal 745 Ontwikkeling aanvullende behoefte Zandvoort (dashboard ouderenhuisvesting, provincie Noord-Holland) Het gaat om een raming van de aanvullende behoefte die in nieuwbouw en in de bestaande voorraad toegevoegd kan worden. Hieronder worden de verschillende type woningen en de wijze waarop de opgave gerealiseerd kan worden toegelicht.

10

Nultredenwoningen Nultredenwoningen zijn woningen die extern en intern toegankelijk zijn. Vanuit de woonkamer zijn de keuken, toilet, badkamer en tenminste één slaapkamer zonder traplopen te bereiken. De behoefte is bepaald aan de hand van mobiliteitskenmerken en verhuizingen van ouderen. Het gaat om nultredenwoningen die ten opzichte van de huidige voorraad moeten worden toegevoegd, zonder dat ze specifiek voor ouderen zijn gelabeld. In Zandvoort liggen er goede mogelijkheden om deze toevoeging tot stand te brengen door het geplande nieuwbouwprogramma (828 woningen) uit te voeren. Deze bestaat voor het grootste deel uit nultredenwoningen. In 2023 zijn in Zandvoort de spelregels voor woningbouw geactualiseerd. Sindsdien geldt voor alle nieuwbouw van nultredenwoningen (spelregel 12) een richtlijn op het gebied van toegankelijkheid. Het betreft een aantal punten waarmee in het ontwerp van de woning rekening gehouden moet worden zodat zorgverlening eenvoudiger is. Zorgorganisatie Kennemerhart heeft onderzocht welke maatregelen aanvullend kunnen zijn om nieuwbouwwoningen nog geschikter te maken voor het verlenen en ontvangen van zorg. Volgens Kennemerhart zijn de maatregelen niet of nauwelijks kostenverhogend, en zorg kan ook in kleinere woningen worden geleverd (www.bouwgeenzorgwoningen.nl).

De hierin opgenomen maatregelen/tips worden nader in de regio getoetst door gemeente, corporaties, zorgaanbieders en ontwikkelaars, en kunnen leiden tot aanscherping van de opgenomen richtlijn in de spelregels. OPGAVE EN ACTIEPUNTEN : • De huidige plancapaciteit (828 woningen tot 2030) tot realisatie brengen. Hiermee wordt de aanvullende behoefte van 570 nultredenwoningen ingevuld. • De bestaande richtlijn voor nultredenwoningen in de Zandvoortse spelregels voor woningbouwontwikkeling zo nodig aanpassen/nader uitwerken.

Geclusterde woonvormen Clustering van woonruimte biedt goede mogelijkheden om eenzaamheid te verkleinen, en veiligheid en comfort te verhogen. Om contact en gemeenschapsvorming te faciliteren is een ontmoetingsruimte gewenst (volgens het Rijk zelfs vereist) , inpandig of binnen 100 meter. Daarnaast biedt clustering de mogelijkheid om beter en efficiënter zorg (op afroep) te kunnen verlenen. Geclusterde woonvormen zijn onder andere hofjeswoningen (zoals het Gasthuishofje), serviceflats en seniorenwoningen. Woongroepen zijn een voorbeeld waarbij mensen ervoor kiezen om deel uit te maken van een gemeenschap. De mate waarin het gemeenschapsgevoel wordt beleefd is mede afhankelijk van de activiteiten die mensen ontwikkelen. In Zandvoort bevinden zich vooralsnog geen woongroepen voor ouderen of serviceflats. Corporaties verhuren daarnaast complexen specifiek voor seniorenwoningen, waarvan een groot deel over een gemeenschappelijke ruimte beschikt of waar een ontmoetingsruimte in de nabijheid aanwezig is. Woonzorg Nederland verhuurt in Zandvoort 248 woningen voor ouderen (55+), verdeeld over drie complexen (Huis in de Duinen, Kostverloren en Bodaan). Pré Wonen heeft 221 woningen van haar bezit als seniorenwoning (55+ en 65+) gelabeld.

Uit een doorrekening van ABF uit 20212 blijkt dat het grootste gedeelte van de vraag (67%) naar geclusterde woningen zit in de sociale huursector Afgelopen jaren wordt echter ook de vraag naar geclusterde woonvormen (zoals een Knarrenhof) voor mensen met hogere inkomens steeds nadrukkelijker. Toevoegen van aanbod van geclusterde woningen voor ouderen in de vrije sector huur en de koop zal primair in de nieuwbouw moeten plaatsvinden. Vanuit de markt is er toenemende interesse om ook voor deze doelgroep woningen te ontwikkelen en in portefeuille te nemen, uitgebreid met concepten voor woningen waarbij intensievere zorg is geïntegreerd. Vooralsnog is de inzet om bij voor geclusterde woningen uit te gaan van de laatst bekende behoefteraming; dat betekent dat 2/3 van de opgave geclusterde woningen in de sociale huur moet landen, en 1/3 buiten de sociale huur, al of niet op basis van bewonersinitiatief zoals een Knarrenhof.

2

Verkenning wonen met zorg 2021-2040 Regio Zuid-Kennemerland/IJmond, ABF Research 2022.

Gemeente Zandvoort

11

In bijlage 2 is opgenomen welke plannen voor geclusterde woningen zijn geprogrammeerd en waar dus kansen liggen om geclusterde woningen toe te voegen (waaronder Curiedex (marktwoningen en sociale huur)). De Duinwachter is ook in het overzicht opgenomen, omdat een gemeenschappelijke ruimte ontbreekt voldoet het complex vooralsnog niet aan de definitie van geclusterde woningen. Er zijn wellicht wel (andere) mogelijkheden om gemeenschapsvorming te versterken. Voor de benodigde uitbreiding van de voorraad geclusterde woningen in de sociale huursector willen we - naast nieuwbouw - nadrukkelijk ook gebruik maken van de kansen die er in de bestaande voorraad zijn, om bestaande (senioren)complexen zo te versterken dat langer zelfstandig thuis wonen in deze complexen beter wordt ondersteund. Uit een verkenning naar potentiële complexen in de nabijheid van zorgcentra zijn door gemeente, zorgaanbieders en corporaties reeds een aantal bestaande complexen naar voren gekomen (waaronder de Flemingstraat (38 woningen), en de Lijsterstraat (55 woningen). (zie ook bijlage 2) . De woningen van Woonzorgnederland in Huis in de Duinen, Kostverloren en de Bodaan zijn geclusterde woonvormen voor ouderen waarbij mogelijke versterking van de community kan plaatsvinden.

De komende jaren zal naar aanleiding van nadere verdieping bij deze complexen worden besloten welke maatregelen (fysieke toegankelijkheid, zorgverlening, community building, labeling) per complex ingezet kunnen worden om langer thuis wonen te faciliteren. Deze geclusterde woonvormen zullen ook zorgen voor het woningaanbod van mensen die zorg thuis ontvangen in de vorm van een Volledig Pakket Thuis (VPT) op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarnaast willen we ervoor zorgen dat het bestaande aanbod en de variëteit van geclusterde woonvormen beter in beeld komt bij ouderen zodat zij bij een verhuiswens een goede keus kunnen maken. We streven naar goede OPGAVE EN ACTIEPUNTEN : • Tot 2030 toevoegen van 140 geclusterde woningen voor ouderen (waarvan 2/3 in de sociale huur) in onder andere de nieuwbouw Curiedex (minimaal 50)), en door het versterken van de samenredzaamheid in bestaande geselecteerde complexen (activiteiten, community building). • Onderzoek algemene financiële kaders voor gemeenschappelijke ruimte bij geclusterde ouderenwoningen (regionaal). • Informatievoorziening voor (geclusterde) woonvormen voor ouderen in de regio versterken (regionaal). Gemeente Zandvoort

informatievoorziening voor het aanbod in samenwerking met corporaties, gemeenten en zorgaanbieders. Verpleging en Verzorging Bij de behoefteraming van het aantal mensen dat een beroep zal doen is er sprake van een aantal onzekerheden. Het betreft allereerst onzekerheid over in welke mate de toekomstige ouderen een beroep doen op WLZ zorg (we worden ouder, maar ook vitaler, onzeker is echter hoe dementie zich in relatie tot ouderdom en beroep op zorg zich zal ontwikkelen). Daarnaast is het ook nog de vraag hoeveel mensen zich met WLZ zorg thuis (VPT-MPT-PGB) lang in een zelfstandige woning kunnen blijven wonen, zonder 24 uurszorg. Met deze kanttekening en in de wetenschap dat er sowieso sprake zal zijn van een toenemende zorgvraag is een doorrekening gemaakt die basis kan vormen voor het tot stand brengen van aanvullende woningaanbod. Op basis van doorrekeningen van Gupta Strategists en ABF Research is de inschatting dat de komende jaren het aantal mensen dat vanuit Zandvoort een beroep doet op Wlz-zorg Verpleging en Verzorging met het volgende aantal zal toenemen: Voor de periode 2022-2031: Voor de periode 2022-2040:

45 mensen (ABF research) 80 mensen (bovengrens scenario Gupta)

De minister heeft in 2023 de groei van het aantal verpleeghuisplekken bevroren, met uitzondering van onomkeerbare uitbreidingsplannen. Als alternatief voor verpleeghuisplekken wordt ingezet op realisatie van 'zorggeschikte woningen', waar mensen verpleging en verzorging op grond van de Wlz kunnen ontvangen. Om intensieve zorg te kunnen leveren is het van belang dat deze woningen en de toegang tot de woning rolstoel- of rollatorgeschikt zijn, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ook dient de woning brandveilig te zijn en te beschikken over een goede en stabiele internetverbinding voor domotica. In Zandvoort wonen in 2022 187 mensen met een Wlz V&V indicatie bij een zorgaanbieder (in verpleeghuizen Huis in de Duinen en A.G. Bodaan) en 38 mensen krijgen Wlz zorg thuis (Volledig Pakket Thuis) waarbij wonen en zorg gescheiden zijn. Van het totaal aantal ouderen dat Wlz V&V zorg ontvangt woont in 2022 dus 83% bij een zorgaanbieder en 17% in een woning die niet direct aan zorg is gekoppeld. Er zijn in Zandvoort (nog) geen zorgwoningen voor ouderen waarbij (Wlz-)zorg met een arrangement aan de woning is gekoppeld. Kleinere particuliere zorginstellingen 12

werken veel met deze woonzorgconcepten op basis van VPT, maar ook grotere zorgaanbieders maken gebruik van deze mogelijkheid.

Unicum. In de nieuwbouw liggen er mogelijk op termijn kansen in de omgeving van de Bodaan.

De verwachting is dat wanneer er meer aanbod van (geclusterde) woningen in de nabijheid van woonzorgcentra komen waar mensen wonen die wel WLZ-zorg nodig hebben maar niet op 24 uursbasis, het aantal mensen dat met WLZ-V&V zorg dat bij een zorgaanbieder moet wonen kan worden beperkt. Wanneer we als uitgangspunt hanteren dat in de toekomst 75% (ten opzichte van de huidige 83%) van de mensen met een Wlz V&V indicatie de zorg in een verpleeghuis of een zorggeschikte woning kan ontvangen. De overige 25% zou de Wlz zorg via VPT of MPT of PGB in de eigen woning moeten kunnen krijgen (met voorkeur voor zoveel mogelijk in geclusterde woonvormen in de nabijheid van woonzorgcentra). Als dit wordt doorgerekend naar 2030 en 2040 leidt dit tot het volgende beeld:

De inzet is om de komende jaren voor een aantal complexen tot nadere afspraken te komen tussen zorgaanbieders, woningcorporaties, welzijnsorganisatie en gemeente over de gewenste fysieke maatregelen, en over voorrangverlening in de toewijzing voor mensen met een Wlz-indicatie in een aantal woningen in de nabijheid van het Pluspunt, Huis in de Duinen, Kostverloren en/of Louis Davidscarre).

jaar Mensen met WLZ indicatie Verpleeghuisplaatsen Zorggeschikte woningen (met 24 uurs onplanbare zorg) WLZ- VPT thuis (planbare zorg) totaal

2022 225 187

38 225

2030 270 187 16

2040 305 187 42

68 270

76 305

De behoefte aan 'zorggeschikte woningen' tot 2030 komt daarbij uit op 16 woningen, tot 2040 op 42. Wanneer we als uitgangspunt hanteren dat het percentage van mensen met WLZ-zorg een beroep doet op een woonplek bij een zorgaanbieder gelijk blijft aan de huidige 83% dan zijn er rond de 35 extra zorggeschikte woningen nodig (in lijn met de provinciale prognose) tot 2030. Met de onzekerheden die er in berekeningen en scenario's zijn en de wens om enige overmaat te hebben aan zorggeschikte woningen is de inzet om tot 2030 aan te sturen op toevoeging van 35-40 zorggeschikte woningen. Dit aanvullend aanbod kan worden gerealiseerd in de nieuwbouw en in de bestaande woningvoorraad. In de bestaande voorraad kan onplanbare zorg mogelijk in de nabijheid van een zorgsteunpunt worden geleverd, en bij transformatie van bestaande (intramurale) woonvormen, zoals de locaties in Centrum en Nieuw Noord van Nieuw

Gemeente Zandvoort

Dit type woningen biedt ook ruimte voor mensen die vanuit Wlz-zorg een beroep doen op planbare zorg, de groep mensen die Wlz -VPT zorg ontvangen op afroep. Wanneer het aanbod hier groter voor wordt, kan het beroep op zorggeschikte woningen kleiner worden. Voor zowel de zorgverlener als de zorgontvanger is het gewenst dat deze mensen zo veel mogelijk in een (bij voorkeur geclusterde) woning wonen in de nabijheid van een zorgcentrum. OPGAVE EN ACTIEPUNTEN: • Tot 2030 toewerken naar toevoegen van 35-40 zorggeschikte woningen in de nieuwbouw (of transformatie van geschikte bestaand zorgvastgoed) bij voorkeur in de omgeving van woonzorgcentra. • In de bestaande woningvoorraad (rond woonzorg- en wijkcentra) de mogelijkheid van het ontvangen van geplande en ongeplande Wlz-zorg versterken om invulling te geven aan de groeiende vraag naar WLZ-zorg thuis (76 mensen in 2040).

Passend wonen/ Doorstroming Binnen Zandvoort bestaat sinds 2014 een doorstroomregeling voor huurders van 65+ en ouder (Passend Wonen). Huurders van Pré kunnen met voorrang en met behoud van de huidige huur van een grotere woning verhuizen naar een gelijkvloerse woning die voor Passend Wonen is geselecteerd. Andere gemeenten in de regio hebben een vergelijkbare regeling onder de noemer ''Ouder Worden Prettig Wonen'', waardoor verhuizen tussen gemeenten mogelijk wordt. De komende jaren wordt in beeld gebracht of het gewenst en mogelijk is om de Zandvoortse regeling te behouden of aan te sluiten bij de regeling die in de rest van de woningmarktregio ZuidKennemerland/IJmond geldt.

13

In het nieuwbouwproject Villa Olympia heeft Pré Wonen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om deze nieuwe sociale huurwoningen met voorrang aan Zandvoorters toe te wijzen (waaronder een aantal via de Passend Wonen regeling). Met de voorrangsregeling zijn weer 14 bestaande sociale huurwoningen in Zandvoort vrijgekomen. Naast het met voorrang toewijzen aan ouderen die een woning achterlaten blijkt uit verhuisketenonderzoeken van Rigo Research en Advies dat bouwen voor ''downsizers'' (ouderen die een grotere woning achterlaten) uiteindelijk ook een positief effect heeft voor de starters op de woningmarkt. Om deze beweging tot stand te brengen is het volgens Rigo belangrijk om 3 kamerwoningen te bouwen (2 kamerwoningen komen uiteindelijk eerder bij starters terecht). Uit het WiMRA komt daarnaast het volgende naar voren. Van de ouderen die verhuizen bestaat ongeveer de helft uit éénpersoonshuishoudens (WIMRA 2023). Het merendeel (61%) van de gerealiseerde verhuizingen betreft verhuizingen naar een sociale huurwoning. Van de verhuisgeneigde ouderen in 2021 was 41% op zoek naar een sociale huurwoning. De vraag naar middeldure huurwoningen onder verhuisgeneigde ouderen was is 2021 vooralsnog beperkt. Ongeveer 2/3 van de ouderen geeft aan niet te willen verhuizen.

Van de ouderen die wel aangeven op korte of middellange termijn binnen of naar regio Haarlem te willen verhuizen zoekt in 2021 het grootste deel (40%) een appartement van 60 tot 80 vierkante meter, een klein deel (19%) zoekt een kleiner appartement. 69% zoekt een driekamerwoning, 18% een vierkamerwoning en 11% een tweekamerwoning. Wanneer ouderen willen verhuizen is het van belang dat zij daarin zo goed mogelijk worden gefaciliteerd (zonder dat verhuizing als verplichting wordt ervaren). Onderdeel van de ondersteuning is dat er beeld is van de mogelijkheden, belemmeringen worden weggenomen, dan wel voorrang wordt verleend. OPGAVE EN ACTIEPUNTEN: • Verkennen mogelijkheid/wenselijkheid voortzetten Passend Wonen of aansluiten bij Ouder Worden Prettig Wonen. • Verbeteren van de informatievoorziening van woningaanbod en voorzieningen voor ouderen (lokaal en regionaal). • Voorrangsregelingen voor ouderen buiten de sociale sector (koop, vrijesector huur) onderzoeken. Gemeente Zandvoort

Woningaanpassingen Bij verminderde mobiliteit kunnen mensen op grond van de Wmo hulpmiddelen of aanpassingen in de woning aanvragen, zoals een rolstoel, scootmobiel of traplift. De gemeente Zandvoort en de woningcorporatie willen afspraken maken over de rollen en verantwoordelijkheden bij bouwkundige en technische voorzieningen ten behoeve van de bewoners. Op dit moment ligt er een concept convenant Woningaanpassingen Wmo. Dit convenant moet duidelijkheid gaan geven wie welke verantwoordelijkheid heeft voor woningaanpassingen in de woning en de algemene ruimtes en wie verantwoordelijk is voor aanschaf, onderhoud, reparatie en eventuele vervanging van voorzieningen. Het concept convenant zal, in verband met aangepaste regelgeving, worden aangevuld en definitief gemaakt. Door een wijziging in de wetgeving mogen scootmobielen niet meer in gangen en andere niet afgesloten ruimtes gestald worden. Er moeten afspraken gemaakt worden hoe dit op te lossen. In sommige gevallen is een woningaanpassing niet mogelijk, verantwoord of te duur. In die gevallen krijgen mensen een verhuisadvies dat aansluit bij de classificatie-indeling van woningen op de website van het corporatiebestand via DAK (Woonservice). De gemeente Zandvoort stelt al enige jaren via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) een blijverslening beschikbaar.

Met de blijverslening kunnen bewoners van een koopwoning aanpassingen doen aan de woning die niet binnen de Wmo worden gedaan, om hier zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. De lening kan ook worden toegepast op huurwoningen, in overleg met de verhuurder. Afgelopen jaren was de vraag naar de blijverslening beperkt. Vooralsnog blijft de mogelijkheid voor aanvragen open. Mantelzorgwoningen en mantelzorgurgentie Het plaatsen van mantelzorgwoningen is in principe vergunningsvrij. Een mantelzorgwoning is een tijdelijke woning op het terrein van de woning bedoeld voor iemand die mantelzorg ontvangt of verstrekt. Wanneer de mantelzorgrelatie er niet meer is (bijvoorbeeld bij verhuizen) moet de woning weer worden verwijderd. Op de recent gehouden Woontop is afgesproken dat deze regeling wordt uitgebreid naar mantelzorgwoningen voor (pleeg)kinderen; in 2025 zal hier nadere regelgeving voor worden ontwikkeld door het Rijk. Sporadisch wordt gevraagd naar mogelijkheden om een premantelzorgwoning te plaatsen, een mantelzorgwoning waarbij met het oog op een toekomstige mantelzorgrelatie een tijdelijke woning kan worden geplaatst. Dit is 14

niet vergunningsvrij; gemeenten hebben de mogelijkheid om hier speciale regels voor op te stellen. Onduidelijk is nog hoe groot de vraag naar premantelzorgwoningen is en welke regelgeving hiervoor gewenst is. Als onderdeel van dit woonzorgprogramma zal, in navolging van rijksregelgeving, een nadere verkenning worden uitgevoerd. OPGAVE EN ACTIEPUNTEN: • Afsluiten van een convenant Woningaanpassingen Wmo (gemeente en corporaties) met aandacht voor scootmobielen en andere vervoersvoorzieningen met accu's. • Verkennen van vraag en verschillende te beoordelen aspecten voor premantelzorgwoningen.

waarbij cliënten zelf de woonkosten betalen (in de vorm van huur of anderszins). In het laatste geval is sprake van scheiding van wonen en zorg, al kan de bewoner ook een huurcontract hebben dat gekoppeld is aan de ondersteuning van een zorginstelling. Ten behoeve van de Regionale woonzorgopgave is door ABF Research in beeld gebracht wat er in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond/Haarlemmermeer verwacht wordt aan vraag naar ondersteuning vanuit Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. Daarbij is onderscheid gemaakt naar vormen waarbij er sprake is van ondersteuning in geclusterde woonvormen en bij woningen die 'gespikkeld' zijn gesitueerd3. Er zijn twee scenario's doorgerekend, waarbij het tempo van afbouw van het klassieke Beschermd Wonen verschilt. Het gematigde scenario komt het dichtst in de buurt van de beweging zoals door de commissie Dannenberg is ingezet. Deze doorrekening leidt voor Zandvoort tot het volgende beeld voor 2030 en 2040.

3.2 Beschermd thuis De visie 'van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis' zoals geformuleerd in het advies van de commissie Toekomst Beschermd Wonen in 2016 (beter bekend als de commissie-Dannenberg) is vertaald in een beweging van intramuraal naar extramuraal (zelfstandig) wonen. De oorspronkelijke insteek was er vooral op gericht om de ondersteuning vanuit de wijk zo vorm te geven dat intramuraal beschermd wonen voorkomen kan worden. De les die we hieruit leren is dat we aan nieuwe woonzorgarrangementen en sterke, zorgzame buurten moeten werken, en alleen onder die voorwaarde intramurale capaciteit kunnen afbouwen.

Beschermd wonen (intramuraal) Beschermd thuis geclusterd Beschermd thuis gespikkeld Zelfstandig wonen Wachtlijst Totaal

2022 12 2

5 19

2030 12 4 2 1

2040 8 6 4 2

19

20

Aansluiting op de lokale situatie en een sterke lokale sociale basis zijn hoe dan ook nodig. Aan de preventieve benadering wordt uitwerking gegeven door middel van het Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel, de opdracht Samen Zandvoort en andere preventieve interventies. Ook de inzet op zorgzame buurten in dit woonzorgprogramma draagt bij aan deze beweging.

Deze (kwantitatieve) vraagprognose moet nog worden aangevuld met een inventarisatie van het aanbod (aantal beschikbare plekken) en een meer kwalitatieve duiding van de vraag (onderscheid naar type voorzieningen/ doelgroepen). Regionaal is afgesproken dat wordt ingezet op een evenredige verdeling van voorzieningen. Daarbij is al wel afgesproken dat in Haarlem een Domus Plus voorziening gerealiseerd zal worden voor mensen die vanwege meervoudige problematiek (zoals psychische problematiek, verslaving en verstandelijke beperking) - veelal langdurig - behoefte hebben aan een beschermde woonomgeving.

Onder Beschermd Wonen (BW) verstaan we alle vormen van intramuraal wonen (verblijf in een instelling) voor mensen met psychische problematiek. Onder Beschermd Thuis (BT) verstaan we vormen van wonen met intensieve ondersteuning

Vooruitlopend op verdere analyses kan op basis van bovenstaande tabel voor Zandvoort een indicatie worden vastgesteld van de opgave. De wens is om de wachtlijst weg te werken, zorg te dragen voor doorstroom binnen de huidige locaties

3

Beschermd Wonen. Gespikkeld wil zeggen dat de bewoner ondersteuning krijgt in een bestaande woonsituatie of bijpassende ondersteuning krijgt bij een Pact woning.

Geclusterd wil zeggen dat de bewoner een eigen huurcontract heeft, maar het wonen doorgaans gekoppeld is aan het verkrijgen van zorg bij een van de contractpartners van

Gemeente Zandvoort

15

en te voorzien in een verwachte groeiende behoefte. Gelet op het ingezette beleid wordt daarbij het gematigde scenario als gewenste richting beschouwd. We zetten daarbij allereerst in op transformatie richting 2030. OPGAVE & ACTIEPUNTEN: • Behoud van (ongeveer) 12 plekken Beschermd Wonen (intramuraal) in/voor Zandvoort. • Realisatie en uitbreiding van het aanbod Beschermd Thuis-woonplekken door toevoegen van minimaal vier Beschermd Thuis plekken in geclusterde vorm, bij voorkeur in een gemengd wonen project (zie paragraaf 2.3), of Beschermd Thuis plekken in gespikkelde vorm. • Nader in beeld brengen en houden van het aanbod (locaties) van Beschermd Wonen en Beschermd Thuis geclusterde woonvormen in Zandvoort (inclusief eventuele kwalitatieve opgave). • ABF Research heeft ook een prognose opgesteld voor de vraag naar beschermd wonen op grond van de Wet langdurige zorg. Met het Zorgkantoor en zorgaanbieders zal hierover nader overlegd worden.

3.3 Wonen eerst In regionaal verband (Zuid-Kennemerland/IJmond/Haarlemmermeer) werken gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties samen toe naar een Regionaal Actieplan Dakloosheid (RAD). Dit RAD is aanvullend op het beleidskader en uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel en geeft richting aan de acties die in de regio genomen moeten worden voor de beweging 'van Opvang naar Wonen Eerst'. In de huidige situatie worden dak- en thuisloze inwoners (langdurig) opgevangen in de maatschappelijke opvang. Langdurig verblijf in de opvang leidt echter tot een groot risico op verergering van problematiek en regieverlies voor dakloze inwoners. Recente inzichten laten zien dat duurzaam herstel pas kan plaatsvinden vanuit een eigen woning4. Dit vraagt om een transformatie in de aanpak van dakloosheid, waarbij de focus ligt op huisvesting in plaats van opvang. 4

Algemene lijn is dat de inspanning erop gericht moet zijn om mensen die hiervoor in aanmerking komen te huisvesten in plaats van op te vangen. Dat vraagt om een breed palet aan inspanningen, waarbij het voorkomen van dakloosheid uiteraard het meest effectief is. De verwachting is - op grond van de cijfers van afgelopen jaren - dat het aantal mensen dat recht heeft op Wmo ondersteuning vanwege (dreigende) dakloosheid min of meer constant zal blijven. In de gemeente Haarlem is juni 2023 gestart met een koplopersgroep Wonen Eerst, waarbij 10 nieuwe dakloze mensen die wel op grond van de Wmo in aanmerking komen voor opvang, zo snel mogelijk een urgentie en woning toegewezen krijgen. Aan de hand van de ervaringen met de koplopersgroep zal in 2025 worden bepaald hoe deze nieuwe werkwijze als de nieuwe standaard kan worden toegepast. Voor Zandvoort willen we hierop aansluiten en in 2025 een regeling vaststellen waarmee dakloze, niet-zelfredzame Zandvoorters met voorrang een woning toegewezen krijgen. We gaan er vooralsnog vanuit dat wat betreft de beschikbaarheid van woningen gebruik gemaakt kan worden van de bestaande Pact-afspraken (negen woningen per jaar in Zandvoort), maar dat het moment van toewijzen verschoven wordt van het einde naar het begin van het hulpverleningstraject.

De beweging 'van opvang naar wonen eerst' zal ook gevolgen hebben voor het geheel aan benodigde voorzieningen en ondersteuning aan inwoners. In het RAD werken gemeenten, corporaties en zorgaanbieders de veranderstrategie ten aanzien van deze opvang samen uit. Onderdeel van deze opgave is het inzetten op het vergroten van woonvariatie. Uitbreiding van de woonvariatie voor de doelgroep vindt onder andere plaats via de realisatie van gemengd wonen en via hospitaverhuur (Onder de Pannen). Daarnaast is er de wens ook voor Zandvoort aanbod van Skaeve Huse beschikbaar te krijgen. Skaeve Huse zijn sobere eenpersoons vrijstaande wooneenheden gelegen op een locatie buiten een woonwijk en met een dagelijks langskomende sociaal beheerder. In Skaeve Huse wonen mensen die woonoverlast veroorzaken en die mede daarom niet in een reguliere (sociale huur)woning kunnen wonen. Er zal een verkenning plaatsvinden van de mogelijkheden om dit op sub-regionaal niveau te organiseren (bijvoorbeeld voor Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort). Skaeve Huse is een woonvorm die lokaal bekostigd dient te worden.

Herstel begint met een huis - Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving.

Gemeente Zandvoort

16

De realisatie van gemengde/geclusterde woonvormen waar mensen (die recht hebben op maatschappelijke opvang) naar kunnen verhuizen zijn nog niet tot stand gekomen. Een collectieve woonvorm in de vorm van gemengd wonen kan hier goed aanvullend aanbod voor creëren. Met Pre Wonen zijn algemene uitgangspunten voor gemengde wooncomplexen ontwikkeld (zie bijlage 3), waarbij een aantal punten nadere uitwerking vraagt, zoals de afspraken over de dekking van beheer en exploitatie van gemeenschappelijke ruimte, de ondersteuning van mensen met begeleiding, community building in het gebouw, en toewijzing van woningen aan begeleide en nietbegeleide bewoners. Aan de hand van de kennis die is en wordt opgedaan bij gemengd wonen complexen elders, kan worden toegewerkt naar een basis-set afspraken voor samenwerking.

problematiek verergert. In het kader van het Regionaal Actieplan Dakloosheid wordt verkend of het concept Parentshouse kan voorzien in aanvullend aanbod binnen de lagere huurcategorieën. Parentshouses zijn er om tijdelijke woonruimte te bieden aan ouders met kinderen die zich in een echtscheiding-of relatiebreuk-situatie bevinden. Voor de groep 'zelfredzame' dakloze huishoudens bestaat ook reeds een aantal mogelijkheden/voorzieningen:

We zien daarnaast ook als knelpunt dat de doelgroep voornamelijk bestaat uit alleenstaanden, voor een groot deel binnen de jongere leeftijdscategorieën en het aanbod vanuit de corporaties vooral bestaat uit 3- en 4-kamerwoningen. Kleinere en betaalbare woningen zijn veelal geconcentreerd in complexen waar al relatief veel mensen wonen die te maken hebben met een opeenstapeling van problematiek op verschillende leefgebieden. Toewijzing van relatief grote woningen aan jongere alleenstaanden is vaak zowel voor de jongere als voor het draagvlak in de wijk en de samenleving ongewenst. Deze mismatch tussen vragers en beschikbaar aanbod heeft geleid tot een relatief grote groep mensen die (te) lang in de maatschappelijke opvang wacht op een woning. Om dit op te lossen willen we - naast alle lopende inspanningen - een scan en nadere duiding opstellen van de cliënten, het bij de cliënt passende aanbod (afgezet tegen de woningmarktomstandigheden), en de bijbehorende oplossingen voor kortere en langere termijn. Oplossingen kunnen gevonden worden in de bestaande voorraad en de nieuwbouw. Binnen de bestaande voorraad is woningdelen een mogelijkheid die meer aanbod creëert en zorgt voor het voorkomen van eenzaamheid en het versterken van samenredzaamheid. Er zijn echter ook nadelen bij woningdelen, met name in de directe omgeving.

Bij de ontwikkeling van het Volkshuisvestingsprogramma zal de discussie over de wenselijkheid van woningdelen nadrukkelijk worden gevoerd.

Onder de Pannen Onder de Pannen biedt de mogelijkheid een kamer te verhuren middels hospitaverhuur, speciaal voor dorpsgenoten die door omstandigheden hun woning (dreigen te) verliezen. Denk aan een relatiebreuk, einde huurcontract, of verlies van baan. Dit in combinatie met de krappe (en dure) woningmarkt maakt het heel lastig een nieuw onderkomen te vinden. Dit project wordt nu tijdelijk uit regionale middelen betaald.

Inschrijftijdverlenging Voor huishoudens met een inwonend kind die binnen de doelgroep van sociale huur vallen is er de mogelijkheid om tijdelijk inschrijftijdverlenging te krijgen, zodat een woning vinden binnen het vrijkomend aanbod mogelijk wordt.

Tijdelijke huur en Tijdelijk Onder Dak/Bijzonder Bewoond Pre Wonen en andere vastgoedbeheerders verhuren woningen op grond van de leegstandswet (via leegstandsverhuurders zoals Ghapp en VPS). Via een bemiddelingsen ondersteuningsvorm als 'Tijdelijk Onder Dak' of 'Bijzonder Bewoond' kunnen woningen die - al dan niet in afwachting van sloop of renovatie - leegstaan, aan mensen verhuurd worden die dakloos zijn geworden maar wel zelfredzaam zijn. Deze vorm wordt nog niet toegepast in Zandvoort, vanwege het feit dat er (nog) geen (geschikte) complexen van Pre Wonen of andere verhuurders zijn die zich lenen voor deze verhuurvorm. Pre Wonen heeft uitgesproken wel bereid te zijn om mee te werken en we onderzoeken wel doorlopend kansen om dit innovatieve project in Zandvoort mogelijk te maken, binnen of buiten de corporatievoorraad.

Daarnaast zijn er mensen die (dreigend) dakloos zijn maar buiten de Wmo vallen, omdat zij alleen een huisvestingsvraag hebben en geen ondersteuningsvraag. Het is van belang om voor deze groep mensen een alternatief aanbod te bieden, om te voorkomen dat hun problematiek escaleert door het ontbreken van woonruimte. Uit onderzoek blijkt dat alleenstaande 'zelfredzame' dakloze mensen na verloop van tijd vaak alsnog ondersteuning op grond van de Wmo nodig hebben, omdat hun Gemeente Zandvoort

17

OPGAVE EN ACTIEPUNTEN:

• Het mogelijk maken van wonen eerst als reguliere werkwijze voor inwoners die hiervoor in aanmerking komen (na evaluatie tijdelijke urgentieregeling in Haarlem). • Realiseren van 5 tot 10 geclusterde woningen/woonvormen voor de doelgroep Wonen Eerst (bij voorkeur in gemengd wooncomplexen), in nieuwbouw of bestaand. • Uitwerken van kaderafspraken in relatie tot de samenwerking bij gemengd woonprojecten (zie ook bijlage 3). • Uitvoeren van de nadere analyse van vragers (mensen met Pactbeschikking), bijpassend woonaanbod en oplossingen in nieuwbouw en eventueel bestaande voorraad. • Kansen benutten voor 'Tijdelijk onder dak'- en/of Bijzonder Bewoondprojecten. • Verbeteren van de uitstroomregeling Pact voor Uitstroom. • Verkennen mogelijkheden Parentshouse.

3.4 Mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking In 2021 is door ABF Research een behoefteraming gemaakt voor de gehandicaptenzorg (GHZ) voor intramurale plaatsen voor mensen met een verstandelijke en een lichamelijk handicap (Wlz-zorg). Van deze groep wordt het merendeel gevormd door mensen met een verstandelijke beperking (96%). Uit deze behoefteraming ontstaat het volgende beeld voor Zandvoort:

Gemeente Zandvoort

Vraag GHZ VG Aanbod GHZ VG Vraag GHZ LG Aanbod GHZ LG

2021

2030

2040

65 5 5 0

65 5 5 0

65 0 5 0

Groei 2021-2040 0 -5 0 0

Het lijkt erop dat het aanbod van Nieuw Unicum niet in deze cijfers is meegenomen. Nieuw Unicum is in Zandvoort gevestigd op een centrale locatie aan de Zandvoortse laan. Het betreft een bovenregionale voorziening voor mensen met MS of niet aangeboren hersenletsel. Naast 14 appartementen op de hoofdlocaties zijn er woonlocaties in Zandvoort Centrum, Zandvoort-Nieuw Noord en Haarlem, waar mensen een beroep kunnen doen op 24 uurszorg (totaal 49 woningen). Nieuw Unicum heeft aangegeven het woonaanbod voor hun cliënten meer te willen concentreren. De komende jaren zal duidelijker worden wat mogelijk en wenselijk is. De inzet is om te kijken of/welke mogelijkheden er zijn om te bezien welke kansen er zijn in bestaand en nieuw woningaanbod voor andere groepen met een zorgbehoefte. Daarnaast beschikt Pre Wonen over 20 woningen die rolstoelgeschikt zijn. Via het classificatiesysteem toegankelijkheid dat voor corporatiewoningen is ontwikkeld, kunnen mensen met verschillende Wmo-indicaties met voorrang een beroep doen op een bij de indicatie passende toegankelijke woning. Voor mensen met specifieke, complexe vragen worden door de gemeente en Pre Wonen via maatwerk rolstoelwoningen toegewezen. Gelet op de specifieke vragen en lage mutatiegraad in de woningen is het soms ook noodzakelijk om woningen aan te passen.

Daarnaast zijn in sommige gevallen de vereisten vanuit passend toewijzen naar inkomen soms beperkend. In hartje centrum bevindt zich de woongroep 8sprong voor verstandelijk gehandicapte jongvolwassenen. De woongroep voor 8 personen is ontstaan door een ouderinitiatief en het vastgoed is in bezit met Pré wonen. Aan de Zuiderstraat verhuurt Pré Wonen woningen aan 9 mensen met een meervoudige beperking via de organisatie Thomashuis. Beide zijn extramurale plekken.

18

OPGAVE EN ACTIEPUNTEN: • Behoud van het huidige aantal woonplekken voor mensen met een verstandelijke beperking. • Behoud van het aantal rolstoelwoningen. • Met zorgaanbieders de eventuele transformatieopgave nader in beeld brengen en bespreken welke gevolgen dit heeft voor het corporatiebezit en de positie van partijen bij de realisatie van nieuwe sociale huurwoningen. • Nadere afspraken maken ten behoeve van voorrang voor mensen met een Wmo-indicatie met een hoger inkomen voor sociale huurwoningen.

vooralsnog dat er op afzienbare termijn circa 15 extra plekken nodig zijn in de regio; in de loop van 2025 wordt een start gemaakt met de planontwikkeling. Regionaal maken ongeveer 750 jeugdigen per jaar gebruik van jeugdhulp met verblijf. Jeugdhulp met verblijf is beschreven in de Jeugdwet. Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere slaapt niet thuis in het eigen gezin. Dit betekent dat het alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van een overnachting. De jongere verblijft in een pleeggezin, gezinshuis, leef- of behandelgroep, gesloten afdeling, GGZ-instelling of in een soortgelijke locatie waar jeugdhulp geleverd wordt. Ook verblijf in een logeerhuis, alleen tijdens weekenden of juist door de week, is een vorm van jeugdhulp met verblijf. Per oktober 2024 maakten 21 Zandvoortse jeugdigen gebruik van jeugdhulp met verblijf.

3.5 Kleinschalige woonvoorzieningen jeugd OPGAVE EN ACTIEPUNTEN: Voor de doelgroep kwetsbare jeugd ligt er vanuit jeugdhulp de opgave om enerzijds de instroom in de residentiële jeugdhulp te voorkomen of te beperken, en anderzijds om de bestaande accommodaties te transformeren. De transformatie richt zich op het ombouwen van grootschalige instellingen – zowel gesloten als open – naar kleinschalige woonvormen (kwv's) in de wijk, waar jongeren langer durend en ‘zo thuis mogelijk’ kunnen blijven wonen. Voor de gesloten jeugdhulp is het streven dat deze in 2030 geheel is afgebouwd. Het beperken van de instroom richt zich op het voorkomen van uithuisplaatsingen door extra inzet van intensieve ambulante hulp in gezinnen. Zowel in de thuissituatie als in kleinschalige woonvormen is het van belang dat jongeren kunnen doorstromen of uitstromen naar een volgende passende woonplek, al dan niet met een vorm van begeleiding. In de regio Zuid-Kennemerland/IJmond zijn nu drie kleinschalige woonvormen. De komende jaren zijn meer van dit soort huizen in de regio nodig, in de nabijheid van school, openbaar vervoer en wijkvoorzieningen, rekening houdend met de plek in een wijk of buurt. Het gaat dan om een zogenaamd moederhuis voor 4 tot 6 jeugdigen met idealiter een aantal studio’s in de buurt.

Op regionaal niveau wordt een gezamenlijke visie en strategie uitgewerkt voor de realisatie en spreiding van kwv's. Er is geen actueel regionaal beeld beschikbaar van het aantal jeugdigen dat wacht (vanuit een thuissituatie of een andere verblijfsvorm) op plaatsing in een kwv of doorstroom naar een andere woonvorm, dus ook niet specifiek voor Zandvoort. Inschatting is Gemeente Zandvoort

• Opstellen regionale visie en strategie voor de realisatie en spreiding van kwv's. • Behoud van voldoende grotere woningen onder de aftoppingsgrens voor gezinnen (vraag en gewenst aanbod nader te bepalen).

3.6 Arbeidsmigranten Voor de regio Zuid-Kennemerland en IJmond is in 2023 door Decisio en Companen in beeld gebracht hoeveel arbeidsmigranten in de regio's werken en wonen. Een arbeidsmigrant is een internationale werknemer die minder verdient dan de gestelde minimale looneis voor de kenniswerker. Het gaat dus om werknemers met een nietNederlandse nationaliteit met een (economische) verblijfsduur variërend tussen een maand en meer dan 5 jaar. Het percentage in Zandvoort wonende arbeidsmigranten ten opzichte van de totale bevolking is min of meer gelijk aan andere gemeenten. Geconstateerd wordt dat in de zomermaanden het aantal arbeidsmigranten in Zandvoort, Bloemendaal en Beverwijk vanwege seizoenswerk toeneemt.

19

Het aantal in de BRP ingeschreven arbeidsmigranten is een onderschatting van het werkelijk aantal wonende arbeidsmigranten in Zandvoort. Onderzoekers hebben op basis van wetenschappelijk onderzoek een inschatting gemaakt van het werkelijke aantal arbeidsmigranten. Vervolgens is op basis van historische trends in de economie, demografische en economische prognoses een inschatting gemaakt van de behoefte in 2030, onderverdeeld in verschillende tijdsduur van verblijf. Zie onderstaande figuur.

Uit de inventarisatie is daarnaast het beeld naar voren gekomen dat er sprake is van een uitgaande pendel vanuit de regio, er wonen meer arbeidsmigranten dan in ZuidKennemerland werken. Binnen de regionale samenwerking Zuid-Kennemerland is afgesproken nader in beeld te brengen welke inspanningen werkgevers verrichten om hun werknemers met een midstay en shortstay behoefte te huisvesten. Daarnaast is de wens om op grotere schaal (MRA) te bespreken welke inzet mogelijk is voor wat betreft de uitgaande pendel. OPGAVE EN ACTIEPUNTEN: • Voortzetten samenwerken in de deelregio en MRA voor het beter in beeld brengen van de opgaven en eventuele oplossingen.

Gemeente Zandvoort

20

3.7 Studenten De landelijke studentenmonitor richt zich op vraag en aanbod van mbo, hbo en wo studenten. De druk wordt met name in de studentensteden in beeld gebracht. Vooralsnog is voor Zandvoort het uitgangspunt dat studenten die in Zandvoort willen/moeten wonen een beroep kunnen en zullen doen op het aanbod dat voor jongeren wordt ontwikkeld. Er wordt daarom vooralsnog geen aanvullend woningaanbod voor studenten ontwikkeld.

geven op de keuze van toewijzing van woonwagenstandplaatsen via een aanpassing van de Huisvestingsverordening. OPGAVE EN ACTIEPUNTEN: • Verkennen wenselijkheid aanpassing huisvestingsverordening. • Verkennen van de noodzaak tot uitbreiding van standplaatsen in relatie tot andere doelgroepen.