Bijlage 1 Geactualiseerde Integrale Beleidsvisie Armoede en Schulden 2025-2028 - BESLUIT
Tekst van het document
In Zandvoort meer kans op een financieel zeker bestaan Integrale beleidsvisie Armoede en Schulden
5 december 2024 Marjan Beneker en Corinne Visser Gemeente Zandvoort Afdeling Schulden-Minima-Sociale Recherche
2
Voorwoord Gert-Jan Bluijs Armoede, geldzorgen en schulden zijn onderdeel van onze samenleving en hebben een grote impact op het leven van mensen. Mensen met deze zorgen denken vaak lange tijd dat zij het zelf wel weten op te lossen of durven uit schaamte geen hulp te vragen. Soms kennen ze de weg naar hulp ook niet. De problemen worden al maar groter en het wordt steeds lastiger om de situatie te doorbreken en hulp te zoeken, terwijl de situatie thuis en in de maatschappij voor hen verslechtert. De overheid heeft de taak om mensen te helpen die in armoede leven en geldzorgen en schulden hebben. Als wethouder voel ik dan ook de verantwoordelijkheid om inwoners van Zandvoort te beschermen tegen armoede en geldzorgen en schulden en hen te ondersteunen waar dat mogelijk is. De gemeente kan en doet dit niet alleen. We werken nauw samen met onze netwerkpartners, Samen Zandvoort, de geloofsgemeenschappen en diverse stichtingen in Zandvoort. Eenieder levert hierin een eigen waardevolle bijdragen om schulden en armoede zoveel mogelijk te bestrijden. Veel elementen uit ons bestaande beleid werken goed en zijn nog steeds actueel. We blijven deze voorzieningen ook de komende jaren aanbieden aan Zandvoorters.
Denk hierbij aan de ZandvoortPas, schoolkostenregeling, fietsen en laptops voor scholieren, tegemoetkoming in de zorgkosten, inzet van preventie & nazorg en de aanpak van gelzorgen en problematische schulden. In de komende periode leggen we extra nadruk op het bereiken van onze inwoners en op het vroeg signaleren van betalingsachterstanden van de vaste lasten bij Zandvoorters. Uit de evaluatie van het Minimabeleid is gebleken dat bijna 18 % van de kinderen in Zandvoort in armoede opgroeit. In Zandvoort Noord is dit zelfs 27 %. De afgelopen periode was het bestrijden van armoede van kinderen al een speerpunt van ons beleid. In het Coalitieprogramma 2022-2026 “Voor Zandvoort” is opgenomen dat het voorkomen van armoede in gezinnen extra aandacht krijgt. Het college blijft armoede in gezinnen dus extra aandacht geven om zo het toekomstperspectief van gezinnen met een laag inkomen te verbeteren, zodat zij mee kunnen doen in de Zandvoortse samenleving. We blijven ons de komende jaren inzetten om inwoners van Zandvoort te helpen bij het rondkomen en meedoen. Als het Zandvoorters even tegenzit, kunnen zij terecht bij de gemeente. We willen armoede en geldzorgen en schulden bestrijden met door laagdrempelige toegang, gerichte ondersteuning en passende regelingen. Met als doel meer kans op een financieel zeker bestaan.
Gert-Jan Bluijs wethouder voor de portefeuille Werk, Inkomen en Schulden
3
Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................... 6 Continueren huidige beleid ............................................................................................................................... 6 In gesprek met het dorp en de Adviesraad Sociaal Domein Zandvoort ........................................................... 6 Accenten voor de komende beleidsperiode ...................................................................................................... 7 Herstel Kinderopvangtoeslagaffaire ................................................................................................................. 8 Leeswijzer ........................................................................................................................................................... 8 1.Wanneer spreken we van armoede en schulden? ......................................................................................... 9 Wat verstaan we onder armoede? ................................................................................................................... 9 Wat verstaan we onder geldzorgen en problematische schulden? ............................................................... 12 2.
Visie en kansencirkel Grip op geld .............................................................................................................. 14 Visie .................................................................................................................................................................. 14 Uitgangspunten voor de uitvoering ............................................................................................................. 15 ZandvoortPas als basis voor het minimabeleid ........................................................................................... 16 Vakmanschap in schulddienstverlening ...................................................................................................... 17 3. Grip op geld ................................................................................................................................................ 18 Wat verstaan we onder grip op geld? ............................................................................................................ 18 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................................. 19 Wat gaan we doen?.........................................................................................................................................
19 Accenten voor de komende periode ................................................................................................................ 21 Armoedeval en Minimaregelingen ................................................................................................................. 23 Communicatie .................................................................................................................................................. 24 Acties komende beleidsperiode voor Grip op geld ......................................................................................... 24 Kinderen en Grip op geld ................................................................................................................................. 26 4. Rond kunnen komen .................................................................................................................................. 27 Wat verstaan we onder rondkomen? ............................................................................................................. 27 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................................. 27 Wat gaan we doen?.........................................................................................................................................
28 Acties komende beleidsperiode voor Rond kunnen komen ........................................................................... 30 Kinderen en Rond kunnen komen ................................................................................................................... 30 5. Meedoen met weinig geld .......................................................................................................................... 31 Wat verstaan we onder meedoen? ................................................................................................................. 31 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................................. 31 Wat gaan we doen?......................................................................................................................................... 32 Acties komende beleidsperiode voor Meedoen met weinig geld .................................................................. 32 Kinderen en Meedoen met weinig geld .......................................................................................................... 32 4
6. Opgroeien zonder geldzorgen .................................................................................................................... 33 Wat verstaan we onder opgroeien zonder geldzorgen? ................................................................................ 33 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................................. 34 Wat gaan we doen?......................................................................................................................................... 34 Acties komende beleidsperiode voor Kinderen en opgroeien zonder geldzorgen ......................................... 36 Kinderen en Opgroeien zonder geldzorgen .................................................................................................... 36 7. Een steuntje in de rug hebben .................................................................................................................... 37 Wat verstaan we onder een steuntje in de rug hebben? ............................................................................... 37 Wat willen we bereiken? .................................................................................................................................
37 Wat gaan we doen?......................................................................................................................................... 38 Acties komende beleidsperiode voor een steuntje in de rug hebben ............................................................ 41 Kinderen en Een steuntje in de rug hebben .................................................................................................... 42 8. Schuldenzorgvrij zijn .................................................................................................................................. 43 Wat verstaan we onder schuldenzorgvrij zijn? ............................................................................................... 43 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................................. 43 Wat gaan we doen?......................................................................................................................................... 44 De beleidsinstrumenten van Schulddienstverlening ...................................................................................... 44 Accent voor de komende periode ....................................................................................................................
47 Acties komende beleidsperiode voor schuldenzorgvrij zijn ............................................................................ 49 Kinderen en Schuldenzorgvrij zijn ................................................................................................................... 49 9. Op weg naar een nieuwe toekomst ............................................................................................................ 50 Wat verstaan we onder op weg naar een nieuwe toekomst? ....................................................................... 50 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................................. 51 Wat gaan we doen?......................................................................................................................................... 51 Acties komende beleidsperiode voor Op weg naar een nieuwe toekomst .................................................... 52 Kinderen en Op weg naar een nieuwe toekomst ............................................................................................ 53 10. Sturing, monitoring en Financiën ..............................................................................................................
54 Sturing en monitoring...................................................................................................................................... 54 Financiën .......................................................................................................................................................... 54 Afkortingen .................................................................................................................................................... 56 Bijlagen .......................................................................................................................................................... 57 Bijlage 1: Terugkoppeling van de werksessies Geldzaken en Geldzorgen ........................................................ 57 Bijlage 2 Overzicht van alle regelingen 2024.................................................................................................... 60
5
Inleiding
Voor u ligt de geactualiseerde integrale beleidsvisie ‘In Zandvoort meer kans op een financieel zeker bestaan’ voor de periode van 2025-2028. De gemeente is vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht iedere vier jaar haar beleid te evalueren en de hoofdzaken van het schuldenbeleid vast te stellen. Daarnaast heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van het minimabeleid. Zandvoort doet dit in de vorm van deze beleidsvisie. We beschrijven hierin hoe we de komende jaren aandacht geven aan het hebben van geldzorgen en het voorkomen en bestrijden van armoede en schulden. In 2020 heeft de raad van Zandvoort de beleidsvisie ‘In Zandvoort meer kans op een financieel zeker bestaan’ vastgesteld1. De ambities en uitgangspunten die we hierin hebben benoemd, zijn nog steeds actueel. De beleidsvisie is in de loop van 2024 geëvalueerd en de evaluaties zijn met de raad gedeeld en besproken in de Raadscommissie2.
Continueren huidige beleid De evaluaties van het minimabeleid en van schulddienstverlening tonen aan dat het huidige beleid doelmatig en effectief is en bevestigen dat de gemeente de kansen op Grip op geld vergroot voor financieel kwetsbare Zandvoorters. Om deze redenen continueert het college het integrale beleid op basis van de kansencirkel Grip op Geld. De doelen en de indicatoren uit Programma 3 beleidsveld 3.2 Inkomen en beleidsveld 3.3 Schulden worden de komende jaren dan ook gecontinueerd3. Bij de start van de nieuwe beleidsperiode is een aantal beleidsregels van het Minimabeleid geactualiseerd, te weten: ▪ Individuele Inkomenstoeslag Zandvoort; ▪ Gratis ID-kaart; ▪ Tegemoetkoming bij ziekte of handicap. De door de raad vastgestelde Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Zandvoort4 en de Beleidsregel Schuldhulpverlening Zandvoort 20245 blijven onverminderd van kracht. De verordening individuele inkomenstoeslag is technisch aangepast.
In gesprek met het dorp en de Adviesraad Sociaal Domein Zandvoort Zandvoort heeft met het Sociaal Wijkteam Samen Zandvoort, de Adviesraad Sociaal Domein Zandvoort en overige organisaties in het dorp de evaluaties gedeeld en gesproken over hun wensen voor het actualiseren van het beleid. Zij hebben een aantal aanbevelingen gedaan per thema: • Bij ‘Kansen voor kinderen’ wordt meer aandacht gevraagd voor het oppakken van de signalen vanuit scholen, CJG en het sociaal wijkteam; • Bij ‘Bereik van inwoners met schulden en geldzorgen’ zijn als belangrijkste punten genoemd: o Dat de goede samenwerking met Sociaal Wijkteam Zandvoort wordt gecontinueerd.
1
Zandvoort_Notubiz_Raadsvergadering 15122020_punt 9
2 Zandvoort_Notubiz_Raadscommissie_11092024_Punt 8 3 Bijlage+1+Programmabegroting+2025-2029+v+digitaal+incl+amendement+blz86 4 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Zandvoort 2021 5 Beleidsregel schuldhulpverlening Zandvoort 2024
6
•
En dit specifiek voor inwoners die niet door de overheid geholpen willen worden; o Zandvoort ook naar 130%; o Om buiten kantoortijden informatie en advies aan te bieden (avond-spreekuren); o Dat er aandacht is voor taalgebruik met name in brieven en beschikkingen rekening houdend met laaggeletterdheid en LVB; o Aandacht voor het geven van informatie aan lokale werkgevers over minimabeleid en aanpak armoede en geldzorgen. o Te weinig bereik van inwoners in Zandvoort: campagnes starten. Bij ‘Aanpak schulden’ wordt aandacht gevraagd voor stress- en cultuursensitief werken.
De Adviesraad Sociaal Domein Zandvoort is gevraagd advies uit te brengen op de actualisering van het beleid armoede en schulden. De Adviesraad heeft een aantal opmerkingen en adviezen gegeven. De adviezen zijn: - Het bereiken van de doelgroep gaat goed, maar een deel wordt nog niet bereikt. Signalering vanuit bijvoorbeeld scholen en huishoudelijke hulp is hierin belangrijk en ook intensivering van bereik van jongeren is belangrijk. In overleg met ervaringsdeskundigen kunnen mogelijk creatieve ideeën gevonden worden om mensen uit de doelgroep te bereiken; - Systeem van regelingen is ingewikkeld. Advies is om te kijken naar goede ondersteuning voor inwoners. Bijvoorbeeld door meer ontmoetingspunten met professionals in Zandvoort te creëren waardoor zij op laagdrempelige wijze steun kunnen vragen en krijgen. Of door beter gebruik te maken van onafhankelijke cliënt ondersteuning; - Belangrijk dat gemeente voor meer verbinding en regie zorgt omdat organisaties die in Zandvoort actief zijn elkaar vaak niet weten te vinden; - Verruimen van de inkomensgrens van 120 naar 130% vanaf 2025; zodat ook meer gezinnen met kinderen worden bereikt; - Inzetten van een digitale ZandvoortPas. Op deze wijze kan het gebruik worden gestimuleerd en wordt meer zichtbaar hoe de pas wordt ingezet door inwoners.
Het college heeft in haar reactie op het advies van de Adviesraad waardering uitgesproken over het feit dat de Adviesraad meedenkt om het geactualiseerde beleid Armoede en Schulden mee vorm te geven. Het college neemt de adviezen zoveel mogelijk over en voor een paar adviezen geldt dat de gemeente dit al doet.
Accenten voor de komende beleidsperiode Het college continueert het beleid en actualiseert deze in de beleidsvisie ‘In ‘In Zandvoort meer kans op een financieel zeker bestaan’ die nu voor ligt. In dit plan zijn accenten toegevoegd. De meeste accenten worden uitgewerkt in hoofdstuk 4 Grip op Geld en hoofdstuk 6. Toelichting op de Basisdienstverlening Schulddienstverlening staat in hoofdstuk 8. Het college gaat met de nieuwe accenten aan de slag, te weten: - Verhogen van het bereik van huishoudens met een laag inkomen en/of geldzorgen; - Vereenvoudigen, waar dat mogelijk is, van het aanvragen van voorzieningen c.q. ambtshalve toekennen van aanvragen voor minimaregelingen; - Verder invulling geven aan de landelijke Basisdienstverlening schuldhulpverlening met als doel overal schuldhulp van hoge kwaliteit6; - Extra aandacht voor het vroegsignaleren van betalingsachterstand in de vaste lasten en inwoners snel ondersteuning aanbieden;
6 Basisdienstverlening schuldhulpverlening in iedere gemeente | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl
7
-
Extra aandacht voor gezinnen met een laag inkomen zodat kinderen opgroeien zonder geldzorgen. Uitvoeren van een aanpak voor financieel kwetsbare jongeren in de leeftijd van 16 - 27 jaar met focus op de overgangsfase 18- / 18+.
Herstel Kinderopvangtoeslagaffaire Vanaf 2021 hebben gemeenten een intensieve taak gekregen in de hersteloperatie voor ouders die zich als gedupeerden Kinderopvangtoeslag hebben gemeld. In Zandvoort is destijds besloten deze taak onder te brengen bij Schulddienstverlening. De Brede Ondersteuning7 die gemeenten mogen bieden is gericht op het kunnen maken van een nieuwe start en gaat verder dan de reguliere gemeentelijke taken. Het hulpteam van Zandvoort biedt ondersteuning op vijf leefgebieden: wonen, werk, gezondheid, gezin en financiën. De ondersteuning kan worden gedeclareerd bij het Rijk. In totaal hebben 40 Zandvoortse ouders zich gemeld bij de Uitvoeringsorganisatie Hersteloperatie Toeslagen. Sinds 2023 komen ook de ex-partners en betrokken kinderen in aanmerking voor compensatie en de Brede Ondersteuning. Zij moeten zich wel zelf melden bij de gemeente voor verdere hulp. Hoewel het vanaf 2024 niet meer mogelijk is voor ouders zich als gedupeerde te melden bij de Belastingdienst, gaat de Hersteloperatie en daarmee ook de ondersteuning in Zandvoort onverminderd door. Kinderen van gedupeerde ouders in de leeftijd van 16-39 jaar kunnen zich nog tot 1 mei 2025 melden voor verdere ondersteuning.
Verwachting is dat de gemeentelijke brede ondersteuning in ieder geval zal doorlopen tot en met het jaar 2027, omdat de Belastingdienst van veel ouders nog niet de definitieve toetsing heeft kunnen doen. Bovendien is de afgelopen periode gebleken dat waar inwoners eerder zeiden geen ondersteuning te willen, zij later toch contact opnamen voor hulp die wij dan bieden. Daarnaast ging en gaat het om intensief -en veelal- langdurig contact.
Leeswijzer Waar in deze beleidsvisie ‘we’ staat, wordt de gemeente Zandvoort bedoeld. Beide benamingen worden door elkaar en afwisselend gebruikt. De beleidsvisie is als volgt opgebouwd: Het eerste hoofdstuk beschrijft wat we onder armoede en schulden verstaan en beschrijft de armoede- en schuldenproblematiek in Zandvoort. In hoofdstuk twee beschrijven we onze visie op beleid en uitvoering. De inwoners van Zandvoort staan hierin centraal. Om onze visie te realiseren voor onze inwoners in armoede en schulden maken we gebruik van de kansencirkel Grip op geld. In de hoofdstukken drie tot en met negen werken we ieder element van de kansencirkel Grip op geld uit: ▪ Wat verstaan we onder dit element? ▪ Wat willen we bereiken? ▪ Wat gaan we doen? Uiteraard is veel van wat we gaan doen hetzelfde als wat Zandvoort de afgelopen jaren al deed. Het beleid en de uitvoering worden gecontinueerd. In de hoofdstukken wordt wel een totaalbeeld geschetst. De hoofdstukken over de kansencirkel Grip op geld worden afgesloten met een overzicht van alle acties voor de komende beleidsperiode. Omdat de focus op gezinnen in armoede een speerpunt is en blijft sluiten we de hoofdstukken ook af met een overzicht van regelingen en voorzieningen die we voor kinderen al hebben of verder willen ontwikkelen. Als laatste gaat hoofdstuk 10 -beknoptover sturing, monitoring en de Financiën.
7 https://vng.nl/sites/default/files/2021-05/09-bouwstenen-plan-van-aanpak-voor-gedupeerden.pdf
8
1.Wanneer spreken we van armoede en schulden?
Wat verstaan we onder armoede? Armoede is een complex verschijnsel en we zien armoede in samenhang met inkomen, opleidingsniveau, zelfredzaamheid, maatschappelijke participatie, arbeidsmarktperspectief, gezondheid en woon- en leefomgeving. Doelgroep van het minimabeleid In het Coalitieprogramma 2022-2026 “Voor Zandvoort” is opgenomen dat de inkomensgrens van 120% voor het minimabeleid gehandhaafd blijft. De bron van het inkomen is niet relevant, of dit nu inkomen is uit werk in loondienst of als zelfstandige, verkregen uit pensioen, AOW of een uitkering. Maatstaf is de hoogte van het inkomen. Tot de doelgroep behoren ook de Zandvoorters in een minnelijk schuldbemiddelingstraject (Msnp) of het wettelijke traject schuldsanering (Wsnp). Nieuwe definitie armoede Voor het meten van armoede is een armoedegrens het gebruikelijke uitgangspunt. Is er minder te besteden dan die grens, dan wordt iemand als ‘arm’ beschouwd. Tot nu toe werd armoede in Nederland met verschillende grenzen gemeten, met verschillende definities en methodieken. Deze grenzen gingen gepaard met verschillende uitkomsten over armoede en dat leidde regelmatig tot onduidelijkheid in het publieke debat en bij beleid. Daarnaast bleven de methoden om armoede te meten gelijk, terwijl de samenleving veranderde. Vernieuwing was dan ook nodig.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) en het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) hebben dan ook een nieuwe methode ontwikkeld om armoede in Nederland te meten. Deze methode is half oktober 2024 gepubliceerd8. Er is nu één armoedegrens, die uitgaat van alle minimale levensbehoeften. Die biedt niet alleen ruimte voor het kunnen betalen van de vaste lasten en de boodschappen, maar ook voor sociale participatie, zoals het lidmaatschap van een vereniging, het ontvangen van bezoek of vakantie. Een methode waarin daarnaast meetelt of er spaargeld is of een ander bezit waarmee mensen snel en tijdelijk een te laag inkomen op kunnen vangen. Bepalen van Armoedecijfers in Zandvoort Met de nieuwe rekenmethode behoren in Zandvoort 3,7% van de huishoudens tot de groep ‘armen’. Dit betreft circa 315 huishoudens. In 2023 werd in Zandvoort aan 3609 inwoners een Participatiewet uitkering verstrekt. De nieuwe berekeningswijze van het aantal ‘armen’ in Zandvoort komt daarmee lager uit dan het aantal Huishoudens met een inkomen op (100% van de) bijstandsnorm.
8 Nieuwe meetmethode CBS, SCP en Nibud brengt armoede scherper in beeld | CBS
9
Bijlage+1+-+Jaarverslag+en+jaarrekening+2023 9
Bij de toetsing voor de ZandvoortPas wordt rekening gehouden met een maximaal bedrag aan spaargeld c.q. vermogen10. De inkomensgrens voor het minimabeleid van 120%11 is gebaseerd op het (belastbaar)inkomen. Toeslagen van de Belastingdienst maken hier geen deel van uit. De nieuwe berekeningsmethode van het CBS houdt rekening met alle noodzakelijke kosten én alle bronnen van inkomen. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat inwoners alle beschikbare, landelijke regelingen, dus ook de toeslagen, daadwerkelijk ontvangen. Hierbij wordt gerekend met normbedragen voor vaste lasten. Uit de evaluatie van het minimabeleid blijkt dat lang niet iedereen alle gemeentelijke regelingen aanvraagt en dit blijkt ook uit de gesprekken met de budgetcoaches. Voor het vaststellen van het recht op de regelingen uit het minimabeleid en de ZandvoortPas is de huidige methodiek van alleen het toetsen van het inkomen het meest eenvoudig voor inwoners om een beroep te kunnen doen op de gemeentelijke regelingen. De CBS-methode zou een compleet kasboek van inkomen en uitgaven vragen van inwoners. Bovendien blijkt bij het vergelijken van de methodieken dat de berekening van het CBS ongeveer vergelijkbaar is met een inkomensgrens van 100% van de bijstandsnorm. Deze twee methodes kunnen dus naast elkaar bestaan.
Het college handhaaft dan ook de huidige gemeentelijke rekenmethodiek voor het bepalen van de inkomensgrens van het minimabeleid op 120% van de bijstandsnorm. Hieronder een tabel vanuit het Onderzoeksrapport Evaluatie Minimabeleid van Bureau Kwiz12 aangevuld met het aantal huishoudens met een ZandvoortPas.
Inkomen t.o.v. Wsm
2018
100% 115% 120% 130% 140% 150% Overige Inkomens Totaal
626 898 7.619 8.517
In beeld 2023
7,3% 10,5% 89,5% 100%
531
6,0%
1.034
11,7%
7.811 8.845
88,3% 100%
Schatting Doelgroep ZandvoortPas 2023 huishoudens 2023 8,80% 775 913 10,30% 1.121 12,7 830 1.272 14,4% 1.421 16,0% 1.569 17,7% 7.276 82,3% 8.845 100%
Op de volgende pagina staat het totaalplaatje van Zandvoort op vlak van onze inwoners met een inkomen tot 120%, de Minimamonitor Zandvoort.
10 ZandvoortPas | Gemeente Zandvoort
11
Met het geamendeerde raadsbesluit Geactualiseerde Integrale Beleidsvisie Armoede en Schulden 2025-2028 heeft de gemeenteraad op 21 januari 2025 besloten om de inkomensgrens van het minimabeleid te verhogen van 120% naar 130%, met ingang van 1 januari 2025. 12
Evaluatie Minimabeleid 213 onderzoek_Bureau Kwiz
10
11
Wat verstaan we onder geldzorgen en problematische schulden? We spreken van geldzorgen wanneer inwoners meer geld uitgeven dan dat er geld binnenkomt. Dit kan leiden tot onrust en zorgen. Bij geldzorgen hoeft geen sprake te zijn van problematische schulden. Zandvoorters hebben risicovolle schulden wanneer zij één of meerdere rekeningen niet op tijd betalen, rood staan of een creditcard schuld hebben. Zandvoorters hebben problematische schulden wanneer zij zonder hulp de schulden niet binnen 36 maanden kunnen terugbetalen of herfinancieren, waardoor zij niet kunnen voldoen aan hun betalingsverplichtingen. Mensen die in een situatie van armoede en financiële problemen verkeren, komen vaak in een vicieuze cirkel terecht. De problemen worden steeds groter en het wordt steeds moeilijker om de situatie te doorbreken. Dit kan leiden tot een uitzichtloze situatie met veel stress. We weten dat financiële stress verlamt en dat alle aandacht uitgaat naar de zorg hoe je alle rekeningen moet betalen of dat je voor je kind geen boeken kunt kopen. Dit maakt dat je focust op problemen op de korte termijn en dat gaat vaak ten koste van het denken over lange termijnoplossingen. Ook wordt het steeds lastiger om mee te doen in de samenleving. Geldzorgen die niet tijdig opgelost worden kunnen leiden tot risicovolle en uiteindelijk tot problematische schulden.
Schulddienstverlening in Zandvoort in beeld in 2023 Preventie en Voorlichting Gastlessen en cursus op scholen 54 leerlingen in groep 8, VO13
Budgetondersteuning op Maat (Boom) 27 budgetadviesgesprekken 36 inwoners in begeleiding 18 trajecten BooM afgerond Vroegsignalering in aantallen
2023
Ontvangen meldingen van vaste lasten partners
915
Aantal inwoners bereikt
212
Aantal inwoners geholpen met geldzorgen direct na melding
21
Doelgroepen aanpak 16 ondersteuningstrajecten ZZP’ers 1 schuldregeling voor een jongvolwassene via NewFuture Kenmerken rondom schulden gemiddelde schuld: € 14.500 13 Dit zijn uitsluitend de aantallen van de scholieren die in Zandvoort zelf deze gastlessen krijgen. Op de VO en mbo-scholen
in Haarlem krijgen leerlingen afkomstig uit Zandvoort deze lessen ook, maar wordt niet de woonplaats geregistreerd.
12
gemiddeld aantal schuldeisers: 10 Schulddienstverlening in aantallen Aanvragen
2023 62
Kennismakingsgesprekken
24
Schuldsanering gestart
6
Schuldbemiddeling gestart
12
Schuldregeling geslaagd
16
Leeftijdsverdeling inwoners Schulddienstverlening < 26 jaar 26 – 45 jaar 46 – 65 jaar > 65 jaar
Gezinssamenstelling inwoners Schulddienstverlening Alleenstaand Alleenstaand ouder Gezin zonder kinderen Gezin met kinderen Weduwe/ weduwnaar
Zandvoort cijfers gemeente
2% 42% 49% 7%
Zandvoort cijfers gemeente 67% 11% 11% 9% 2%
13
2. Visie en kansencirkel Grip op geld
Visie ‘Zorgen en stress over geld hebben een grote impact op mensen. Zelfstandig meedoen naar vermogen in de samenleving vinden we belangrijk, ook voor inwoners met een laag inkomen. We leggen hierbij in eerste instantie de nadruk op wat iemand zelf kan en benutten de eigen mogelijkheden. Wie dat niet zelfstandig lukt, ondersteunen we daarbij. We vormen het vangnet voor inwoners die financieel (dreigen) vast (te) lopen, we willen iedereen bereiken die hulp nodig heeft en waar het haalbaar is de springplank te geven om zelfredzaam verder te gaan. We houden vast aan een integrale aanpak, omdat armoede, geldzorgen en schulden direct met elkaar verbonden zijn. We ondersteunen inwoners door middel van een dienstverlenende benadering met persoonlijk contact. Ongeacht waar het eerste klantcontact plaatsvindt, is er aandacht voor het hele gezin en de financiële situatie. Speerpunt is en blijft dat kinderen moeten mee kunnen doen op school en opgroeien zonder geldzorgen. We willen financiële problemen waar mogelijk voorkomen door er snel bij te zijn. Als er financiële problemen zijn, bieden we een passende oplossing met perspectief op duurzame financiële redzaamheid. We kijken daarbij breed en hebben aandacht voor betalingsachterstanden, stress veroorzaakt door geldzorgen, problematische schulden en zorgmijding.
Het leveren van maatwerk vinden we belangrijk en soms zoeken we de oplossing buiten de ‘normale’ paden om zo tot een goede oplossing te komen. We blijven de dienstverlening verder ontwikkelen om uitvoering te geven aan het uitgangspunt ‘van zwaar naar licht’ en houden oog voor kwaliteitsverbeteringen. We maken ook gebruik van ervaringskennis en feedback van inwoners. We zetten ons in voor verbetering van wet- en regelgeving op het gebied van armoede en schulden via onze contacten in de G40, de NVVK, het Ministerie van Sociale Zaken, de VNG en Divosa. We doen dit samen met onze netwerkpartners en zorgen er met elkaar voor dat inwoners snel passende ondersteuning krijgen.’ De gemeente is vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht om haar inwoners met schulden te helpen. Daarnaast heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van het minimabeleid. De gemeente heeft echter een ruime beleidsvrijheid in hoe zij haar minimabeleid vorm wil geven. We geven maximale en integrale invulling aan de beleidsvrijheid die we hebben voor zowel schulddienstverlening als voor minimabeleid.
Onze succesfactoren hierbij zijn: ✓ We tonen lef en eigenaarschap en geven en krijgen ruimte voor initiatieven en innovatie; ✓ We bepalen samen met de inwoner wat nodig is om de situatie te verbeteren; ✓ We zijn een betrouwbare gesprekspartner voor onze inwoners, partners en bestuur; ✓ We zijn open, betrokken en gedreven en we leveren maatwerk; ✓ We gaan met elkaar om op basis van vertrouwen; ✓ We werken optimaal samen binnen het sociaal domein (intern én extern); ✓ We communiceren duidelijk richting inwoners, partners, raad en bestuur; ✓ We hanteren efficiënte werkprocessen; we leveren onze diensten snel en op eenvoudige wijze; ✓ We hebben en houden grip door sturing; ✓ We investeren in vakmanschap en maken gebruik van ervaringskennis; ✓ We geven concrete invulling aan de acties van de beleidsvisie van Zandvoort. 14
Deze geactualiseerde beleidsvisie gaat over de manier waarop de gemeente Zandvoort hier invulling aan geeft, wat we willen bereiken en waarop we gaan sturen. We beschrijven onze visie als kern van ons beleid. De inwoners van Zandvoort staan hierin centraal. We houden vast aan de kansencirkel ‘Grip op geld’ en beschrijven aan de hand van zes kansen hoe we onze visie continueren, wat onze aanpak is en hoe we dit gaan meten. Wanneer de kaders uit deze beleidsvisie zijn vastgesteld, gaat het college door op de ingeslagen weg en gaat aan de slag met de uitvoering van de accenten. Regelmatig bekijken we wat nodig is om onze doelen en ambities te behalen en we passen aan waar dit nodig blijkt te zijn.
Uitgangspunten voor de uitvoering De uitgangspunten voor het uitvoeren van ons integrale beleid zijn: ▪ De inwoner is en blijft verantwoordelijk voor zijn financiële problemen; ▪ De inzet van het beleid voor minima en schulddienstverlening draagt bij aan participatie in de samenleving; ▪ Zoveel mogelijk Zandvoorters met geldzorgen worden geholpen en we hebben een drempelloze toegang; ▪ Geen wachtlijsten; ▪ De afhandelingstermijn van de aanvragen voor de minimaregelingen is zo kort mogelijk; ▪ Onze dienstverlening past in een integrale hulpverlening aan de klant; ▪ Inwoners in een crisissituatie worden met prioriteit geholpen.
Kansencirkel Grip op geld Om onze visie voor inwoners in armoede en schulden te realiseren, maken we gebruik van de kansencirkel Grip op geld. De kansencirkel Grip op geld bestaat uit zes elementen en met deze elementen bieden we Zandvoorters meer kans op een financieel zeker bestaan en de kans om naar vermogen mee te doen in de Zandvoortse samenleving. Elk element licht een aspect toe van ons beleid voor minima en schulddienstverlening. De kern in de kansencirkel draait om ‘Grip op geld’. In de volgende hoofdstukken beschrijven we ieder element uit de kansencirkel Grip op geld, wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen.
15
ZandvoortPas als basis voor het minimabeleid De ZandvoortPas is en blijft dé basis van het Zandvoortse minimabeleid. Deze pas wordt aan alle Zandvoorters verstrekt die een inkomen hebben tot 120%14 van de bijstandsnorm en voldoen aan de vermogenstoets. Vanaf de nieuwe beleidsperiode wordt de ZandvoortPas ook verstrekt aan inwonende kinderen van 0 tot 4 jaar, waar dit tot en met 2024 van 4 tot en met 17 jaar was. De ZandvoortPas wordt zoveel mogelijk ambtshalve verstrekt aan inwoners die: ▪ een uitkering ontvangen op grond van de Participatiewet, IOAW en IOAZ; ▪ een onvolledige AOW en een aanvulling (AIO) van de Sociale Verzekeringsbank ontvangen; ▪ kwijtschelding ontvangen van de gemeentelijke belastingen via GBKZ; ▪ een toekenning krijgen van een aantal kostensoorten bijzondere bijstand; ▪ een minimaregeling krijgen toegekend als zij de ZandvoortPas nog niet hebben aangevraagd; ▪ na een draagkrachtberekening in aanmerking komen voor een gedeeltelijke geldelijke vergoeding van een minimaregeling of bijzondere bijstand; ▪ een schuldbemiddelingstraject (MSNP) dan wel het wettelijk saneringstraject (WSNP) starten. Voor een ZandvoortPashouder die meer gaat verdienen in het kalenderjaar, blijft het recht op de ZandvoortPas en de erbij horende regelingen toch bestaan voor dat jaar. Organisaties in het dorp maken gebruik van de pas om hun doelgroep te bepalen.
Dit maakt hun werk eenvoudiger. Door de ZandvoortPas hebben we goed in beeld hoeveel en welke inwoners een laag inkomen en ondersteuning nodig hebben. Dat willen we vasthouden en uitbouwen.
Bevoegdheid om inwoners gericht te informeren over regelingen Het kabinet wil eenvoudigere en betere inkomensondersteuning en gaat de sociale zekerheid, toeslagen, inkomstenbelasting en gemeentelijke regelingen de komende jaren hervormen. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft hierover een brief gestuurd aan de Tweede Kamer15. Gemeenten, UWV en SVB krijgen de bevoegdheid om, met verwerking van persoonsgegevens, mensen gericht te laten weten welke tegemoetkoming ze kunnen krijgen. En om vervolgens de aanvragen makkelijk mogelijk te maken. Het wetsvoorstel van de Wet proactieve dienstverlening16 14
Met het geamendeerde raadsbesluit Geactualiseerde Integrale Beleidsvisie Armoede en Schulden 2025-2028 heeft de gemeenteraad op 21 januari 2025 besloten om de inkomensgrens van het minimabeleid te verhogen van 120% naar 130%, met ingang van 1 januari 2025. 15 Hervormingsagenda Inkomensondersteuning_SZW_Brief aan Tweede Kamer_19-11-2024 16 Overheid.nl | Consultatie Wet proactieve dienstverlening SZW
16
gaat nog in 2024 naar de Raad van State voor advies en wordt naar verwachting begin 2025 bij de Tweede Kamer ingediend.
Vakmanschap in schulddienstverlening Zandvoort werkt voortdurend aan de verdere professionalisering van schulddienstverlening zodat zoveel mogelijk Zandvoorters met geldzorgen en schulden zo goed mogelijk geholpen worden. Dit gebeurt door middel van kennisontwikkeling, innoveren in schuldhulpverlening, procesverbetering en door training van medewerkers. De gemeente is lid van de NVVK, de branchevereniging voor Schulddienstverlening en Kredietbanken en werkt volgens de kwaliteitseisen en gedragscode van de NVVK. Als lid van de branchevereniging NVVK wordt de gemeente als schulddienstverlener voor alle gemeenten van Zuid-Kennemerland elke drie jaar getoetst aan het Toetsingskader van de NVVK. In 2023 is de gemeente positief door deze audit heen gekomen. In deze audit wordt steeds meer gekeken waar de organisatie staat en waar verdere mogelijkheden ter verbetering liggen.
Kwaliteitskader NVVK
De komende periode zal hernieuwd aandacht worden besteed aan het stress-sensitief werken en het bewust worden wat de invloed is op het doen-vermogen van inwoners met geldzorgen. Ook geeft de gemeente actief vorm aan de onderdelen van de landelijk ontwikkelde NVVK-belofte. In deze belofte staat de inwoner met schulden centraal en draait het om zes doelen.
17
3. Grip op geld
Wat verstaan we onder grip op geld? Grip op geld draait om rondkomen, kunnen meedoen en waar nodig ondersteund te worden om dit te realiseren. Het gaat dus om financiële bestaanszekerheid. Zandvoort wil deze bevorderen door het huidige beleid Grip op geld te continueren en door een aantal accenten daaraan toe te voegen; te weten: - Verhogen van het bereik van huishoudens met een laag inkomen en/of geldzorgen; - Vereenvoudigen, waar dat mogelijk is, van het aanvragen van voorzieningen c.q. ambtshalve toekennen van aanvragen voor minimaregelingen; - Verder invulling geven aan de landelijke Basisdienstverlening schuldhulpverlening met als doel overal schuldhulp van hoge kwaliteit; - Extra aandacht voor het vroegsignaleren van betalingsachterstand in de vaste lasten en inwoners snel ondersteuning aanbieden; - Uitvoeren van een aanpak voor financieel kwetsbare jongeren in de leeftijd van 16 - 27 jaar met focus op de overgangsfase 18- / 18+. Samenwerking met Sociaal Wijkteam Samen Zandvoort en andere organisaties in Zandvoort is hierbij noodzakelijk waarbij iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid en expertise heeft. Preventie van geldzorgen en schulden Voorkomen is beter dan genezen, maar als voorkomen niet lukt, dan zijn we er graag vroeg bij. Inwoners met geldzorgen of schulden trekken vaak laat aan de bel.
Onderzoek wijst uit dat dit in veel gevallen pas vijf jaar na het ontstaan van de eerste betalingsachterstanden gebeurt. Inwoners vermijden het vragen van hulp vaak uit schaamte of ze weten de weg naar hulp niet te vinden. Door 18
het inzetten van verschillende vormen van preventie willen we voorkomen dat Zandvoorters zich te laat melden met hun geldzorgen en financiële problemen. Schulden in een vroeg stadium kunnen we beter stabiliseren en oplossen. Daarnaast kan goede en gerichte voorlichting over financiële verplichtingen, regelingen en toeslagen en ondersteuning van de gemeente leiden tot minder en minder grote problemen. Of worden problemen zelfs voorkomen. We kennen drie vormen van preventie met daarbij behorende activiteiten en nazorg: ▪ Primaire preventie richt zich op voorlichting over geldzaken en inwoners die risico lopen op het maken van schulden; ▪ Secundaire preventie richt zich op vroegtijdige onderkenning van financiële problemen, opsporing en behandeling. Meestal gaat het hierbij om specifieke doelgroepen, zoals jongeren, statushouders en ex-gedetineerden; ▪ Tertiaire preventie richt zich op situaties waar al sprake is van problematische schulden en deze vorm van preventie is bedoeld om erger te voorkomen, zoals terugval en recidive; ▪ Nazorg heeft in zichzelf een preventieve werking.
Wat willen we bereiken? De financiële bestaanszekerheid van Zandvoorters wordt bevorderd doordat we onze beleidsinstrumenten effectief inzetten. We willen bereiken dat Zandvoorters kunnen rondkomen en meedoen. En bekend zijn met de ondersteuning en regelingen die we kunnen bieden en hier ook daadwerkelijk gebruik van maken. Inwoners weten welke regelingen zij kunnen aanvragen. Schulden worden zoveel mogelijk voorkomen, Zandvoorters raken niet opnieuw in de schulden, kinderen en jongeren zijn financieel bewust en onderwijsinstituten maken gebruik van de mogelijkheden voor primaire preventie. Het beoogde effect is dat Zandvoorters met geldzorgen en/of een laag inkomen tijdig bereikt en geholpen worden; inwoners komen beter rond, schulden en terugval in schulden worden voorkomen. Door Zandvoorters te ondersteunen met minimaregelingen kunnen zij hun huishoudboekje op orde houden. Uit de evaluatie van het minimabeleid is gebleken dat zonder de minimaregelingen sommige huishoudens niet in staat zijn om rond te komen en grip op geld te houden. Zonder de minimaregelingen van de gemeente zakken ze door het ijs! Inzet van de minimaregelingen kan daarmee ook (nieuwe) schulden en stress voorkomen.
Wat gaan we doen? Preventie Primaire preventie richt zich op voorlichting over geldzaken en inwoners die risico lopen op het maken van schulden. Zandvoort doet dit onder andere door gastlessen en voorlichtingsbijeenkomsten te verzorgen. Gastlessen op scholen Door jongeren financieel bewust te maken wordt de basis gelegd voor financiële redzaamheid op volwassen leeftijd. We vinden het belangrijk dat kinderen al op jonge leeftijd met geld leren omgaan. Ook geven we lessen op het voortgezet onderwijs in Zandvoort en Haarlem en op het Mbo in Haarlem. We bereiden op deze manier de Zandvoortse jongeren voor op veranderingen die hen te wachten staan als ze 18 jaar worden. Veel jongeren die in Zandvoort wonen, volgen voortgezet onderwijs in Haarlem, dus krijgen zij daar de lessen. De gemeente Haarlem heeft voor het schooljaar 2024-2025 aanvullende gastlessen bij MoneyStart ingekocht omdat lang nog niet alle scholen hiervoor zelf subsidie hebben aangevraagd. Kabinet Schoof heeft bevestigd dat zowel basis- als voortgezet onderwijs én het Mbo hiervoor subsidie kunnen (blijven) aanvragen bij het Ministerie van Sociale Zaken. Voorlichtingsbijeenkomsten voor professionals 19
De gemeente organiseert ‘Geldzaken en Geldzorgen’ bijeenkomsten om professionals te informeren over het belang van preventie van schulden en de ondersteuning die de gemeente hierbij biedt. Professionals worden op deze manier alert op schuldenproblematiek en krijgen handvatten om snel ongezond financieel gedrag te herkennen en adequaat te kunnen doorverwijzen. Secundaire preventie richt zich op vroegtijdige onderkenning van financiële problemen, opsporing en behandeling. Vroegsignalering van schulden, Budgetondersteuning op Maat (BooM) en inzet van de budgetcoach gedurende de inburgering zijn onderdelen van secundaire preventie. Deze dienstverlening wordt uitgebreid beschreven in het hoofdstuk 8 ‘Schuldenzorgvrij zijn’. Tertiaire preventie richt zich op situaties waar al sprake is van problematische schulden en deze vorm van preventie is bedoeld om erger te voorkomen, zoals terugval en recidive. De aanpak hiervan staat ook beschreven in hoofdstuk 8. Dit betreft de inzet van budgetcoaches tijdens en na afloop van een schuldregeling.
Nazorg Nazorg in schulddienstverlening is een vorm van preventie gericht op het niet terugvallen in een leven met schulden. Ervaring leert dat sommige klanten na afronding van een schuldbemiddelingstraject het eng vinden om hun financiën weer zelfstandig te moeten regelen. Anderen denken overmoedig alles zelf weer te kunnen of juist direct elk contact met de gemeente te willen afhouden om van de ervaren bemoeienis af te zijn. Al tijdens het laatste jaar van een schuldregeling worden inwoners door budgetcoaches begeleid om, na beëindiging van de schuldregeling, zelfstandig en schuldenvrij hun financiën te beheren. De budgetcoaches maken samen met inwoners een budgetplan en adviseren inwoners over hun budget en het maken van reserveringen voor onverwachte uitgaven. Waar nodig, wordt doorverwezen naar een vrijwilliger voor verdere begeleiding. Ook bij de uitvoering van de ZandvoortPas-regelingen is nazorg van toepassing. Actieve benadering van inwoners is echter een betere omschrijving dan nazorg voor hetgeen is gerealiseerd. Afgelopen jaren is met een aantal acties gestart. Het gaat dan vooral over het zo makkelijk mogelijk maken van het aanvragen van de minimaregelingen. Gebleken is namelijk dat als inwoners een regeling één keer hebben ontvangen, dit geen garantie is dat zij zelf bijhouden of zij later opnieuw recht hebben op een regeling.
Actieve benadering minimaregelingen Deze actieve benadering van inwoners met betrekking tot de ZandvoortPas-regelingen houdt in: ▪ De ZandvoortPas automatisch verstrekken waar dat kan17. Waar dat niet kan wordt aan alle andere Zandvoort Pashouders in het vierde kwartaal een voor-ingevuld aanvraagformulier gestuurd voor het nieuwe jaar; ▪ Voor de schoolkostenregeling een brief sturen met een link naar een digitaal verkort aanvraagformulier aan alle ouders met kinderen in de doelgroep. Ouders kunnen ook altijd kiezen voor een papieren aanvraag; ▪ Inwoners nabellen als zij een aanvraagformulier niet hebben teruggestuurd; ▪ Het initiatief nemen voor de vervolgaanvraag van de individuele inkomenstoeslag als betrokkene een volgend jaar nog tot de doelgroep behoort en mogelijk recht heeft op de toeslag; ▪ Inwoners actief begeleiden bij het invullen van een aanvraagformulier wanneer zij daar zelf moeite mee hebben; medewerkers van de gemeente draaien mee tijdens de inloopspreekuren van de gemeentelijke zorgpolis;
17
Zie de opsomming op pag. 17 20
Accenten voor de komende periode In de nieuwe beleidsperiode gaan we met de volgende accenten aan de slag zodat Zandvoorters meer kans hebben op Grip op geld. Accent: Bereiken van huishoudens met laag inkomen en/of geldzorgen ▪ Bereik van huishoudens met de ZandvoortPas en de regelingen In de nieuwe beleidsperiode willen we het bereik van de doelgroep met een inkomen tot 120%18 optimaliseren. Veelal zijn dit werkenden in loondienst of als Zzp’er en/of uitkeringsgerechtigden via het UWV. Alle kinderen, die in de gezinnen met een inkomen tot 120%19 opgroeien, krijgen een ZandvoortPas waardoor we gerichtere acties kunnen ondernemen, bijvoorbeeld voor de babypakketten en de toegang tot de Peuterspeelzaal. Naast het algemene bereik van onze doelgroep willen we ook dat het gebruik van de verschillende regelingen toeneemt. Sturing, monitoring en communicatie zullen daarop gericht zijn. ▪
Bereik van huishoudens met geldzorgen en/of schulden Uit recent onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is gebleken dat er in Zandvoort zo’n 315 huishoudens zijn met problematische schulden. CBS heeft daarbij gekeken naar de invorderingsdata van de overheidspartijen Belastingdienst, Toeslagen, CAK, CJIB, DUO, SVB en UWV. Toch zullen niet alle genoemde huishoudens daadwerkelijk in beeld hoeven komen voor ondersteuning bij hun betalingsverplichtingen, omdat hun inkomen of vermogen aanleiding geeft zelf tot een oplossing te komen. Een deel van de genoemde huishoudens zal echter wél ondersteuning nodig hebben. Het doel voor de komende periode is om meer huishoudens die hulp nodig hebben te bereiken en voor hen van betekenis te kunnen zijn via lichte of zwaardere ondersteuning. Zandvoort wil met het Sociaal Wijkteam Samen Zandvoort en andere maatschappelijke partners op buurtniveau inwoners ondersteunen met geldzorgen en schulden. Om armoede aan te kunnen pakken en zo goed mogelijk te voorkomen, is het van belang om mensen die te maken hebben met dreigende of beginnende geldzorgen eerder te bereiken. Dit wil Zandvoort onder andere doen door het stimuleren van vindplaatsen waar mensen elkaar fysiek ontmoeten. Enerzijds door deze vindplaatsen beter in staat te stellen om geldzorgen en armoede eerder te signaleren.
Anderzijds door de vindplaatsen steviger te verbinden met informele netwerken, waaronder sleutelfiguren en ervaringsdeskundigen. Hierdoor bereiken we óók diegenen die moeite hebben om de weg naar ondersteuning in de gemeente te vinden of daar geen vertrouwen meer in hebben, bereikt worden. Om mensen goed te kunnen helpen, is laagdrempelige, fysieke dienstverlening waar mensen met (beginnende) geldzorgen terecht kunnen van belang.
Accent: Vereenvoudigen van aanvragen c.q. ambtshalve toekennen van regelingen ▪ Het aanvragen van minimaregelingen en bijzondere bijstand is gedigitaliseerd. Onderzocht wordt welke mogelijkheden er zijn om regelingen ambtshalve toe te kennen binnen de mogelijkheden van de Participatiewet. Als eerste willen we aan de slag met de schoolkosten.
18
Met het geamendeerde raadsbesluit Geactualiseerde Integrale Beleidsvisie Armoede en Schulden 2025-2028 heeft de gemeenteraad op 21 januari 2025 besloten om de inkomensgrens van het minimabeleid te verhogen van 120% naar 130%, met ingang van 1 januari 2025. 19 Zie voetnoot nummer 18. 21
▪
Online-dienstverlening Het aanvragen van minimaregelingen en bijzondere bijstand is recent gedigitaliseerd. Dit betekent een automatische vereenvoudiging als op basis van DigiD blijkt dat de aanvrager ZandvoortPashouder is. In de zomer van 2024 heeft Zandvoort, met de brief verstuurd over het aanvragen van de Tegemoetkoming Schoolkosten, de mogelijkheid gegeven om deze regeling digitaal aan te vragen. De brief was voorzien van een QR-code. De eerste resultaten geven een beeld van een hogere respons in vergelijking met voorgaande jaren. Uiteraard blijft het mogelijk om deze en aller andere aanvragen op papier in te dienen. Bij telefonisch contact over een minimaregeling wordt doorgevraagd naar mogelijk andere problemen. In Zandvoort kunnen inwoners zich op ieder moment online melden met geldzorgen. Sinds begin 2023 kunnen inwoners via de knop ‘contact opnemen’ op de website van de gemeente20 Zandvoort kenbaar maken dat zij geldzorgen hebben en hun gegevens achterlaten. De gemeente neemt de eerstvolgende werkdag contact op met de inwoner om te bespreken welke ondersteuning nodig is. Ook aanmeldingen voor schulddienstverlening of budgetondersteuning kunnen online plaatsvinden. Ook kunnen inwoners met geldzorgen naar het inloopspreekuur van het Sociaal Wijkteam Zandvoort. Zandvoort wil de digitale dienstverlening verder ontwikkelen.
We gaan onderzoeken of een interactieve webpagina ‘Geldzaken en Geldzorgen’ voor inwoners extra uitkomst kan bieden. Op deze manier wil Zandvoort bevorderen dat meer inwoners gebruik maken van voorzieningen waar zij recht op hebben. En dat zij eenvoudig toegang tot ondersteuning kunnen regelen. Zandvoort wil dit zo veel mogelijk opzetten in samenwerking met het sociaal wijkteam en andere maatschappelijke partners in het dorp.
Accent Aanpak jongeren 16 – 27 jaar met focus op de overgangsfase 18- / 18+ Zandvoort gaat aan de slag met een integrale aanpak te ontwikkelen voor deze doelgroep. Landelijk en ook in Zandvoort zien we een toename van geldzorgen en schulden bij jongvolwassenen. Ook is er niet langer sprake van een substantiële daling van jongeren met een WW en/of bijstandsuitkering. Vooral jongeren die vanuit de Jeugdzorg 18 jaar worden zijn financieel extra kwetsbaar. Minder dan een derde van de jongeren met geldzorgen weet de weg naar professionele hulp te vinden. Dit blijkt uit een peiling van het Ministerie van Sociale Zaken en Geldfit onder ruimt 500 jongeren tussen de 18 en 27 jaar. Jongeren weten niet goed waar ze terecht kunnen voor hulp. Belangrijke barrières in hun zoektocht zijn de overtuiging dat ze het zelf moeten doen (35%), schaamte (28%) of niet willen dat anderen zich ermee bemoeien (18%).
De integrale aanpak van Zandvoort bestaat uit de volgende elementen: o Brede voorlichting geven via campagnes en naar de gezinnen over zorgkosten en zorgtoeslag bij het 18 jaar worden; o Geldstress-campagnes van SZW en Geldfit inzetten samen met Sociaal Wijkteam Samen Zandvoort, Novacollege en InHolland; o Vroegsignalering versterken op vlak van zorgschulden bij jongeren van 18-21 jaar; o Samenwerken met werkgevers om de positie van jongeren op de arbeidsmarkt te versterken; o Deelnemen aan projecten, ook in samenwerking met de gemeente Amsterdam, gericht op Buy now Pay later en gokken.
20 Hulp bij geldzorgen | Gemeente Zandvoort
22
Armoedeval en Minimaregelingen De armoedeval kan optreden wanneer inwoners (meer) gaan werken en/of een hoger inkomen krijgen. Een aantal huishoudens gaat er dan netto financieel op achteruitgaat door verandering en/of wegvallen van enerzijds de landelijke toeslagen en anderzijds de minimaregelingen horend bij de ZandvoortPas. Gekoppeld aan de evaluatie van het minimabeleid is de inkomenseffectrapportage (IER) 21 voor Zandvoort opgesteld waarbij ook de armoedeval voor 2024 onderzocht is. Duidelijk is dat het effect van de landelijke toeslagen op het kunnen rondkomen en op de armoedeval groter is dan het effect van gemeentelijke regelingen. Drie huishoudtypes hebben zonder gemeentelijke regelingen onvoldoende geld voor de noodzakelijke uitgaven: • Paar zonder kinderen • Alleenstaanden met inwonende meerderjarige kinderen • Paar met inwonende meerderjarige kinderen Wanneer kinderen in een gezin 18 jaar worden vervallen veel landelijke en gemeentelijke regelingen. Deze gezinnen hebben geen armoedeval maar het besteedbaar gezinsinkomen daalt flink. De kans op de armoedeval voor Zandvoortse huishoudens in 2024 geldt voor: - Huishoudens met een stijging van inkomen van 100% naar 110% van de bijstandsnorm. Wanneer het inkomen boven de 110% stijgt valt dit nadeel weg. Dit betreft: o Alleenstaande ouders met vier kinderen o Alleenstaanden met inwonende meerderjarige kinderen.
De kwijtschelding van gemeentelijke belastingen valt weg. Dit betreft alleen zelfstandig wonende inwoners. -
Huishoudens met een inkomen dat stijgt boven de 120% van de bijstandsnorm. Dit betreft: o Alleenstaande ouder met twee kinderen o Alleenstaande ouder met vier kinderen o Paar met twee kinderen o Paar met vier kinderen
Maatregelen om armoedeval tegen te gaan De armoedeval kan met een aantal maatregelen worden tegengegaan. Echter, we kunnen als gemeente de armoedeval niet altijd en niet altijd voldoende oplossen. De armoedeval kan alleen minder worden, als het sociaal minimum omhooggaat. De volgende maatregelen zetten we in: ▪ Wanneer een aantal regelingen vervalt doordat kinderen in een gezin 18 jaar worden en daardoor het besteedbaar inkomen flink daalt, ondersteunen we het gezin. Dit doen we door met de ouder(s) en de jongere in kwestie alle landelijke regelingen tijdig aan te vragen of aan te passen. Ook verwijzen we waar van toepassing de ouder(s) naar de dienstverlening van het Werkcentrum Zuid-Kennemerland en IJmond. Met de geboden dienstverlening kunnen zij mogelijk hun inkomen vergroten; ▪ Wanneer het inkomen van zelfstandig wonende inwoners tussen de 100% en 110% komt, valt de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen weg. Deze armoedeval kan ondervangen worden door in begeleiding bij re-integratie in te zetten op een grotere inkomensstap bij het gaan werken na een bijstandsuitkering; 21 Inkomenseffectrapportage update 2024 Zandvoort
23
▪
Bij een inkomen boven de 130% van de bijstandsnorm geldt dat voor de minimaregelingen een draagkrachtberekening22.wordt gemaakt. Afhankelijk van de hoogte van het inkomen is er mogelijk recht op een gedeeltelijke vergoeding en daarmee ook de ZandvoortPas voor dat betreffende kalenderjaar;
Communicatie Het doel van de communicatie is dat inwoners weten waarin de gemeente kan ondersteunen en welke regelingen er zijn. Dat ze begrijpen wat de regelingen en dienstverlening inhouden en dat zij deze eenvoudig kunnen vinden en aanvragen. Ook is het doel dat inwoners met geldzorgen op tijd hun vraag durven stellen aan de gemeente. De gemeente is laagdrempelig bereikbaar en toegankelijk. Alle schriftelijke informatie, zoals brieven, brochures en de website is geschreven in duidelijke taal (B1). Om het gebruik van de regelingen en voorzieningen voor Zandvoorters te stimuleren, is een duidelijke en herkenbare communicatie rondom rondkomen en geldzorgen opgezet. Onderzocht wordt of een websitepagina ‘Geldzaken en Geldzorgen’ vanuit de gemeente opgezet kan worden waarop animatiefilmpjes geplaatst om ook mensen die minder taalvaardig zijn te informeren. Dit naast de info op de websitepagina’s over de ZandvoortPas23 en over Geldzorgen24. Als gemeente kunnen wij juiste communicatie niet alleen verzorgen, daarvoor is verbinding met alle organisaties (en hun websites) noodzakelijk. In het project zal hier ook aandacht aan besteed worden. Tweemaal per jaar organiseert Zandvoort samen met Haarlem de bijeenkomst Geldzaken & geldzorgen. Ook is hierbij nauwe samenwerking met het sociaal wijkteam.
Acties komende beleidsperiode voor Grip op geld Actie Verhogen van het bereik van huishoudens met een laag inkomen en/of geldzorgen o Bereik van de doelgroep met een inkomen tot de 120%25 optimaliseren o Alle kinderen die in de gezinnen met een inkomen tot 120%26 opgroeien, krijgen een ZandvoortPas o Aandacht, ook bij lokale werkgevers, voor werkenden met een laag inkomen en/of geldzorgen o Gebruik van de regelingen stimuleren, communicatie is hierop gericht Vereenvoudigen, waar dat mogelijk is, van het aanvragen van voorzieningen c.q. ambtshalve toekennen van aanvragen voor minimaregelingen o Actieve benadering van inwoners door bijvoorbeeld ZandvoortPas automatisch te verstrekken waar dat kan o Inwoners nabellen als zij een aanvraag niet hebben teruggestuurd o De digitale dienstverlening verder ontwikkelen
Tijdpad 2025 - 2028 2025 -2026 2025 2025 - 2028 2025 - 2028 2025 - 2028
2025 - 2028 2025 - 2026
22 Beleidsregel draagkracht bijzondere bijstand en minimabeleid 2020 | Lokale wet- en regelgeving 23 ZandvoortPas | Gemeente Zandvoort 24 Hulp bij Geldzorgen | Gemeente Zandvoort