Programmabegroting 2026 Zaltbommel

EV per 31-12-2024: € 637.337 EV per 31-12-2025: € 519.870 EV per 31-12-2026: € 457.370 VV per 31-12-2024: € 7.851.088 VV per 31-12-2025: € 7.305.281 VV per 31-12-2026: € 6.973.644 Jaarrekening 2024: € 67.468 Begroting 2026: € 0 Bijdrage 2026: € 391.823 Bestuur en burgerzaken Cybercriminaliteit Afhankelijkheid specialistische leveranciers Verseon Zaltbommel en Maasdriel is operationeel. Komende jaren wordt het E-depot doorontwikkeld voor meerdere gemeenten.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.4. Regio Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's

Ontwikkelingen

75

Regio Rivierenland Jaarstukken 2024 Begroting 2026 Website: www.regiorivierenland.nl Tiel Samenwerkingsverband voert taken uit op het gebied van milieu, afval, ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, onderwijs, educatie, economie en arbeidsmarkt, volksgezondheid en zorg en verkeer en vervoer. Daarnaast heeft de Regio Rivierenland als doel de gemeenschappelijke belangen van zijn gemeenten te behartigen, op basis van het principe 'verlengd lokaal bestuur'. Daarmee wil de Regio Rivierenland een bijdrage leveren aan een evenwichtige ontwikkeling van de regio. Dit ook in relatie tot het betreffende provinciaal- en rijksbeleid Gemeente Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Zaltbommel Het algemeen bestuur bestaat uit acht (8) leden, elke gemeente heeft één zetel. Daarnaast wordt er een gezamenlijk lid aangewezen door de meerderheid van de gemeenteraden. De leden hebben in de vergaderingen van het algemeen bestuur stemrecht in de omvang waarin het inwonertal van de gemeente die hem/ haar heeft aangewezen zich verhoudt tot het inwonertal van alle deelnemende gemeenten.

De relatie met de GR Regio Rivierenland is niet gewijzigd EV per 31-12-2024: € 2.620.000 EV per 31-12-2025: € 2.187.000 EV per 31-12-2026: € 1.870.000 VV per 31-12-2024: € 11.862.000 VV per 31-12-2025: € 10.788.000 VV per 31-12-2026: € 10.317.000 Jaarrekening 2024: € 347.000 Begroting 2026: € 0 Bijdrage 2026: € 342.870 Verkeer, vervoer en waterstaat - Economie - Onderwijs - Volkgezondheid en milieu Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing De deelnemers dragen in de contractperiode bij in tekorten op basis van het aantal inwoners. Uitbreiding van taken bij Regio Rivierenland, zoals uitbreiding met een overleg PFO Ruimte, vragen om meer sturing en formatie bij Regio Rivierenland. Dit kan voor toekomstige begrotingen leiden tot hogere bijdragen vanuit de gemeenten. Geen

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.5. Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Jaarstukken 2024 Begroting 2026 Website: www.vrgz.nl Nijmegen De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: • • • • • •

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's

Ontwikkelingen

76

Brandweerzorg Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) Rampenbestrijding en crisisbeheersing Ambulancezorg Het voorzien in de meldkamerfunctie Sociale Veiligheid, voor zover het gaat over onderwerpen waarover regionale afstemming gewenst is. Gemeente Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Berg en Dal, Heumen, Maasdriel, NederBetuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen, Zaltbommel De burgemeesters van de deelnemende gemeenten zijn lid van het algemeen bestuur en bezitten allen gelijk stemrecht. Besluiten betreffende de begroting, de wijzigingen daarvan en de rekening en besluiten tot het doen van een uitgaaf voordat de begroting of de begrotingswijziging waarbij deze uitgaaf is geraamd is goedgekeurd, alsmede besluiten betreffende het regionaal beheers programma worden genomen op basis van gewogen stemrecht, waarbij elke gemeente voor iedere 20.000 inwoners of gedeelte daarvan één stem heeft. Het stemgewicht voor elke gemeente wordt jaarlijks bepaald op basis van het inwonertal op 1 januari van het voorafgaande jaar zoals dit is opgenomen in de bevolkingsstatistiek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Voor Zaltbommel is de burgemeester lid van het Algemeen Bestuur.. De relatie met Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is niet gewijzigd.

EV per 31-12-2024: € 9.635.000 EV per 31-12-2025: € 8.809.000 EV per 31-12-2026: € 8.190.000 VV per 31-12-2024: € 72.556.000 VV per 31-12-2025: € 77.188.000 VV per 31-12-2026: € 75.339.000 Jaarrekening 2024: € 224.000 Begroting 2026: € 0 Bijdrage 2026: € 2.791.475 Veiligheid • Vastgoed verduurzaming • Kostenverdeelsystematiek • Arbeidsmarktkrapte & vergrijzing. • Digitale ontwrichting en cyber • Klimaat en extreem weer • Informatiemanagement • Weerbaarheid en Veerkracht

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.6. Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's Ontwikkelingen

77

Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Jaarstukken 2024 Begroting 2026 Kerkdriel en Zaltbommel De Bedrijfsvoeringseenheid voert voor de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel de bedrijfsvoeringstaken uit op het gebied van Financiën, Informatisering en Automatisering, Juridische Zaken en Human Resource Management Gemeenten Maasdriel en Zaltbommel Het bestuur bestaat uit vier leden en elk lid van het bestuur heeft één stem. Zaltbommel en Maasdriel hebben beide 50% zeggenschap, waardoor zij het eens moeten zijn voordat een besluit kan worden genomen. Geen EV per 31-12-2024: € 898.000 EV per 31-12-2025: € 323.000 EV per 31-12-2026: € 217.000 VV per 31-12-2024: € 4.822.000 VV per 31-12-2025: € 4.476.000 VV per 31-12-2026: € 4.582.000 Jaarrekening 2024: -/- € 241.000 Begroting 2026: € 0 Bijdrage 2026: € 6.500.000 (excl. BTW) Overhead De BVEB heeft slechts een minimale reserve. Op basis van de gemeenschappelijke regeling is dat maximaal 3% van de jaarlijkse exploitatielast. Om onze bedrijfsvoering te versterken, onderzoekt een extern adviesbureau op welke manier Maasdriel en Zaltbommel dat met elkaar het beste kunnen organiseren. Zo komen we elke keer een stap verder richting de toekomst van de bedrijfsvoering.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.7. Omgevingsdienst Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's

Ontwikkelingen

78

Omgevingsdienst Rivierenland Jaarstukken 2024 Begroting 2026 Website: www.ODRivierenland.nl Tiel Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Onder de belangen van de deelnemers wordt tevens begrepen het belang van een goede samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Gelderland Gemeente Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Maas en Waal, West Betuwe, Zaltbommel en Provincie Gelderland Iedere deelnemer levert één lid voor het algemeen bestuur. Voor Zaltbommel is dit wethouder Zondag. De leden van het algemeen bestuur die zijn aangewezen door de deelnemers en waarbij de deelnemers zowel de milieutaken als bouw- en RO-taken inbrengen ieder 2 stemmen hebben, de overige leden hebben ieder 1 stem. De relatie met de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) is niet gewijzigd. EV per 31-12-2024: € 1.031.000 EV per 31-12-2025: € 1.002.000 EV per 31-12-2026: € 974.000 VV per 31-12-2024: € 6.633.000 VV per 31-12-2025: € 6.574.000 VV per 31-12-2026: € 6.434.000 Jaarrekening 2024: € 24.702 Begroting 2026: € 0 Bijdrage 2026: € 3.457.000 Volkgsgezondheid en milieu - Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing • De deelnemers dragen er steeds zorg voor dat de ODR te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te voldoen.

Nadelige resultaten kunnen ten laste van de deelnemers worden gebracht. • Verhouding inhuur en vast personeel • Organisatieontwikkeling • Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) • Versterken VTH-taken, plan van aanpak robuustheid ODR • Datagedreven werken, ontwikkelen van een gezamenlijke datavoorziening • Harmonisatie legesverordeningen van deelnemende gemeentes • De Omgevingswet, die op 1 januari 2024 is ingegaan en de Wet kwaliteitsborging bouw spelen een continue rol.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.8. GGD Gelderland-Zuid Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's

GGD Gelderland-Zuid Jaarrekening 2024 Begroting 2026 Website: www.ggdgelderlandzuid.nl Nijmegen De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van iedereen, met speciale aandacht voor risicogroepen. Dit doet de GGD door risico's voor de gezondheid te voorkomen en de gezondheid van alle inwoners te bevorderen. Gemeente Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Berg en Dal, Heumen, Maasdriel, NederBetuwe, Nijmegen, Tiel, West Maas en Waal, West Betuwe, Wijchen en Zaltbommel. Het algemeen bestuur van de GGD Gelderland-Zuid bestaat uit 14 leden. Elke gemeente heeft voor iedere 20.000 inwoners één stem. Voor Zaltbommel komt dit neer op 2 van de 35 stemmen. Geen EV per 31-12-2024: € 2.276.000 EV per 31-12-2025: € 2.220.000 EV per 31-12-2026: € 2.220.000 VV per 31-12-2024: € 29.242.000 VV per 31-12-2025: € 28.802.000 VV per 31-12-2026: € 27.815.000 Jaarrekening 2024: -/- € 81.000 Begroting 2026: € 0 Bijdrage 2026: € 1.472.000 (uniform) Volksgezondheid en milieu Bijzondere Zorg In de begroting wordt een kostenstijging voor Bijzondere Zorg verwacht. Zaltbommel maakt geen gebruik van GGD-diensten, maar werkt met andere gemeenten aan minder verwijzingen om kosten te beperken. Lukt dit niet, dan heeft dat gevolgen voor de algemene reserve en dus ook voor Zaltbommel.

Landelijk Professioneel Kader De GGD voldoet op dit moment niet aan het Landelijk Professioneel Kader (LPK) voor de Jeugdgezondheidszorg. Er is echter in samenwerking zorgvuldig gekeken naar de mogelijkheden voor bezuinigingen, zodat de kwaliteit van de dienstverlening zoveel mogelijk gewaarborgd blijft.

Ontwikkelingen

Bezuinigingen Door de bezuinigingen kunnen bepaalde diensten, zoals het reizen naar vaccinatiepunten voor inwoners, niet meer op dezelfde wijze worden aangeboden. Mocht dit het geval zijn, dan zal er overleg plaatsvinden met de gemeente. Voorop staat dat de GGD te allen tijde het risico op daling van de vaccinatiegraad wil voorkomen. Door differentiatie in contactmomenten in de jeugdgezondheidszorg bestaat de kans dat de vroegsignalering en kunnen de risico's op gezondheidsproblemen en schoolverzuim toenemen. De GGD verwacht deze risico's goed te kunnen overzien en omdat andere netwerkpartners ook een signalerende rol kunnen spelen, blijft het risico zo laag mogelijk. Integraal Zorgakkoord (IZA), Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het Integraal Zorgakkoord (IZA) loopt na 2026 af. Dit akkoord richt zich op het toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg, en op versterking van de samenwerking met het sociaal domein. Als aanvulling hierop is inmiddels het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) ondertekend, dat de doelen van het IZA verlengt en voortzet tot en met 2028. De focus voor komende jaren blijft liggen op onder andere mentale gezondheid, vitaal ouder worden, overgewicht, leefstijl, kansrijk opgroeien en het terugdringen van gezondheidsverschillen. Deze onderwerpen vallen binnen het werkveld van de GGD.

Er komen extra middelen beschikbaar, maar het is nog onduidelijk op welke manier deze ingezet zullen worden. De komende periode zal hier meer duidelijkheid op gegeven worden. Jeugdgezondheidszorg 0-4 Per 1 januari 2026 wordt de jeugdgezondheidszorg voor kinderen van 0 tot 4 jaar in zes gemeenten in Rivierenland ondergebracht bij GGD Gelderland-Zuid, zo ook voor Zaltbommel. Op dit moment wordt de consultatiebureauzorg in Zaltbommel nog verzorgd door zorgorganisatie Santé Partners. Deze organisatie heeft aangegeven de taak vanaf 2026 niet langer te willen uitvoeren. In de overdracht zullen ongeveer 70 medewerkers met hun werkzaamheden meeverhuizen naar de GGD. Voor inwoners betekent dit dat de zorg en de vertrouwde gezichten grotendeels hetzelfde blijven.

79

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.9. Werkzaak Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's

Ontwikkelingen

80

Werkzaak Rivierenland Jaarrekening 2024 Begroting 2026 Website: www.werkzaakrivierenland.nl Tiel en Geldermalsen Werkzaak voert namens Maasdriel de Participatiewet uit (voorheen Wet werk en Bijstand, WSW en Wajong) voor mensen uit fase 1-3 en het inkomensdeel voor fase 4. De activering van fase 4 is een taak van de individuele gemeenten. Het gaat hier om personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt die zorg nodig hebben. De organisatiedoelen van Werkzaak zijn als volgt geformuleerd:

1. Uitstroom uit de uitkering (langer dan 6 maanden) door het vinden van werk; 2. Groei van het aantal loonkostenplaatsingen bij werkgevers; 3. Groei van het aantal detacheringen; 4. Maximaal 50% van de meldingen voor een Participatiewet-uitkering leidt tot een (toegekende) aanvraag levensonderhoud. Gemeente Buren, Culemborg, West Betuwe, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Maas en Waal en Zaltbommel Het algemeen bestuur bestaat uit 8 leden en elke deelnemer heeft één stem. Het algemeen bestuur vergadert ongeveer 6-8 keer per jaar. EV per 31-12-2024: € 6.230.000 EV per 31-12-2025: € 4.617.000 EV per 31-12-2026: € 4.533.000 VV per 31-12-2024: € 18.742.000 VV per 31-12-2025: € 18.696.000 VV per 31-12-2026: € 18.728.000 Jaarrekening 2024: € 1.488.000 Begroting 2026: € 0 Bijdrage 2026: € 2.474.100 (Bedrijfsvoering) Sociaal domein Verandering van wetgeving is een groot risico voor Werkzaak. Voorbeelden hiervan zijn wijzigingen in Participatiewet en Wet banenafspraak. Ook heeft de herijking van het gemeentefonds invloed op de hoogte van het participatiebudget. Geen

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.10. Avri Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente

Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's Ontwikkelingen

AVRI Jaarrekening 2024 Begroting 2026 Website: www.avri.nl Geldermalsen Avri geeft invulling aan de afvalzorgplicht van tien gemeenten in Regio Rivierenland. Avri verzorgt de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen, ontwikkelt het gemeentelijke afvalstoffenbeleid, handhaaft de afvalstoffenverordening en zorgt voor voorlichting over afval. Bij het inzamelen van grondstoffen staat hergebruik voorop. Gemeente Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Het algemeen bestuur bestaat uit 8 leden en elk lid van het algemeen bestuur heeft één stem. Geen EV per 31-12-2024: € 1.904.000 EV per 31-12-2025: € 1.967.000 EV per 31-12-2026: € 2.025.000 VV per 31-12-2024: € 56.239.000 VV per 31-12-2025: € 63.167.000 VV per 31-12-2026: € 67.832.000 Jaarrekening 2024: -/- € 160.000 Begroting 2026: € 0 Kosten basispakket 2026: € 3.876.067 Opbrengst afvalstoffenheffing 2026: € 4.438.284 Volksgezondheid en milieu Avri werkt verder aan financieel herstel door de bedrijfsvoering te verstevigen, meer stabiliteit te creëren, risico’s te beheersen en financieel weerstand te verhogen. Komende jaren wordt er invulling gegeven aan de 5 strategieën van het vastgestelde Strategische Koersplan: • • • • •

81

De transitie van afval naar grondstof aanjagen Circulair ondernemerschap stimuleren en maatschappelijke waarde creëren Meewerken aan biodiversiteit en klimaatadaptatie Samen een schone en veilige leefomgeving realiseren De bedrijfsvoering versterken

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.11. Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen

Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's Ontwikkelingen

Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Jaarrekening 2024 Begroting 2026 Website: www.ubrivierenland.nl Tiel De aanbesteding, aanleg, beheer en exploitatie van het breedbandnetwerk in het buitengebied van de Regio Rivierenland Gemeente Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel Er is een algemeen en een dagelijks bestuur. Deze worden gevormd door bestuurders van de deelnemende gemeenten. In ons geval betreft dit wethouder Zondag. Geen EV per 31-12-2024: € 852.000 EV per 31-12-2025: € 697.000 EV per 31-12-2026: € 1.067.000 VV per 31-12-2024: € 33.208.000 VV per 31-12-2025: € 34.241.000 VV per 31-12-2026: € 33.493.000 Jaarrekening 2024: € 288.000 Begroting 2026: € 117.000 Bijdrage 2026: € 0 Economie - Onderwijs De gemeente Zaltbommel staat garant voor zijn deel van de investeringslening. Deze bedraagt circa € 5,36 miljoen. Geen

4.6.12. Pand 9 Naam verbonden partij Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's

82

Pand 9 Zaltbommel Het exploiteren van het Pand 9 door de stichting Salt Boemel voor maatschappelijke organisaties en startende ondernemers. Het is de bedoeling hen een relatief goedkope werkplek aan te bieden. In het gebouw zitten diverse organisaties en startende bedrijven en de Spullewaard, de Voedselbank. Medewerker Team Beheer en Vastgoed Er is een kans op verloop van huurders , deze kans neemt toe door de hoge energiekosten Sociaal domein We verstrekten een lening van € 100.000 aan LTS Salt Boemel, welke in 15 jaar wordt afgelost. Indien de exploitatie het toelaat lost de bestuur deze lening eerder af. De verwachting is dat deze in 2025 afgelost wordt.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.13. Bergsche Maasveren Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's

Ontwikkelingen

Bergsche Maasveren Jaarrekening 2024 Website: www.bergschemaasveren.nl Heusden De drie veerverbindingen, te weten het Capelse veer, Het Drongelse veer en het Bernse veer plus het reserveveer exploiteren en in stand te houden. Hiervoor heeft zij met de overdracht vanuit Rijkswaterstaat een 'bruidsschat' van enkele miljoenen ontvangen. Voor dat bedrag moet voor de komende dertig jaar een vrije overtocht worden gegarandeerd. Gemeente Altena, Heusden, Waalwijk en Zaltbommel Wethouder Goossens n.v.t. EV per 31-12-2024: € 15.511.688 EV per 31-12-2025: Niet bekend EV per 31-12-2026: Niet bekend VV per 31-12-2024: € 570.631 VV per 31-12-2025: Niet bekend VV per 31-12-2026: Niet bekend Jaarrekening 2024: € 147.427 Begroting 2026: Niet bekend Bijdrage 2026: Niet bekend Verkeer, vervoer en waterstaat Het eigen vermogen van De Bergsche Maasveren loopt de afgelopen jaren fors terug. De verliezen op het vermogen (beleggingen en exploitatie veren gezamenlijk) zijn jaarlijks behoorlijk hoog. Dit kan in de toekomst problemen opleveren voor de continuïteit van de veerdienst. Gezien de aanhoudende verliezen met als gevolg het dalende eigen vermogen van de stichting is in overleg met de Raad van Toezicht besloten over te gaan tot de invoering van tariefheffing.

De hoogte van de tarieven zijn zodanig vastgesteld dat met de opbrengsten hieruit, tezamen met de beleggingsopbrengsten, een sluitende jaarlijkse exploitatie mogelijk wordt, zodat een verdere daling in het eigen vermogen wordt voorkomen. De feitelijke invoering van de tariefheffing is per 5 februari 2024 en geldt voor auto’s, motoren, bedrijfsauto’s en vrachtauto’s. Voetgangers, (brom)fietsers en landbouwvoertuigen zijn vrijgesteld van tariefheffing.

4.6.14. Stichting Beheer openbare Voorziening Zaltbommel Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's Ontwikkelingen

83

Stichting Beheer openbare Voorziening Zaltbommel Jaarrekening 2024 Begroting 2025 Zaltbommel Beheer van het gebouw aan de Courtine, waar de openbare bibliotheek Zaltbommel is gevestigd. Gemeente Zaltbommel, Cambium College Wethouder Ed Goossens zit in de bestuurscommissie. Geen EV per 31-12-2024: € -5.716 EV per 31-12-2025: Niet bekend EV per 31-12-2026: Niet bekend VV per 31-12-2024: € 737.078 VV per 31-12-2025: Niet bekend VV per 31-12-2026: Niet bekend Jaarrekening 2024: -/- € 1.285 Begroting 2025: -/- € 1.363 Bijdrage 2024: € 4.982 Bijdrage 2025: € 4.000 Sport, cultuur en recreatie Geen Geen

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.6.15. Vereniging van Eigenaren ‘t Raethuys Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Koppeling aan beleidsprogramma('s) Risico's Ontwikkelingen

84

Vereniging van Eigenaren ‘t Raethuys Jaarrekening 2024 Website: n.v.t. Zaltbommel In stand houden en beheer historisch gebouw met gemeenteraad vergader- en trouwlocatie. Eigenaren van het oude raadhuis (Markt 10 Zaltbommel) Stemrecht Vereniging van Eigenaren Geen EV per 31-12-2024: € 66.500 EV per 31-12-2025: Niet bekend EV per 31-12-2026: Niet bekend VV per 31-12-2024: € 0 VV per 31-12-2025: Niet bekend VV per 31-12-2026: Niet bekend Jaarrekening 2024: € 400 Begroting 2026: Niet bekend Bijdrage 2026: Niet bekend Volkshuisvesting, ruimte ordening en stedelijke vernieuwing Geen Geen

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.7. Grondbeleid In deze paragraaf geven we inzicht in het gemeentelijk grondbeleid richting derden en de eigen grondexploitaties en geven we de terugblik en prognoses voor de afzonderlijke grondexploitaties, inclusief (verplichte) tussentijdse winstneming. Ook gaan we in op het reserveverloop.

4.7.1. Aard van het grondbeleid (actief/faciliterend) Grondbeleid gaat over hoe wij als gemeente omgaan met gebiedsontwikkelingen. De gemeente kan enerzijds een faciliterende houding aannemen. Wij verlenen dan planologische medewerking, stellen eisen en alle kosten die bij ons aangaande het project worden gemaakt, worden verhaald op de ontwikkelende partij. Afspraken worden opgenomen in een privaatrechtelijke anterieure overeenkomst. Anderzijds is een actieve houding mogelijk. Wij verwerven in dat geval zelf gronden, maken deze bouw- en woonrijp en verkopen de grond conform de grondprijzenbrief aan ontwikkelende partijen. Deze laatste optie brengt risico’s met zich mee, maar in economisch gunstige tijden levert het ook geregeld (ruime) winsten op. In beide gevallen is gezond financieel beheer essentieel. Bij een faciliterende rol is het belangrijk dat we toezien op de naleving van afspraken en dat het faciliteren plaatsvindt op een kostenneutrale basis. Bij een actieve grondbeleidshouding monitoren we alle financiële en organisatorische aspecten binnen het project. In dat kader gelden strikte wettelijke regels en meerdere verantwoordingsmomenten conform de BBV. Er zijn belangrijke verbanden met onder andere reserves, verliesvoorzieningen, het weerstandsvermogen, risico’s, winstnemingen en de vennootschapsbelasting.

In de paragraaf hierna beschrijven wij op hoofdlijnen hoe wij doorgaans omgaan met grondbeleid. Dit in het licht van het Bestuursakkoord 2022-2026 'Blijven bouwen'.

4.7.2. Visie op het grondbeleid Op dit moment hanteert de gemeente voornamelijk een faciliterende rol: we stellen kaders en randvoorwaarden op waarbinnen marktpartijen ontwikkelingen realiseren. Deze werkwijze heeft in de afgelopen jaren geleid tot diverse succesvolle gebiedsontwikkelingen, met beperkte financiële risico’s voor de gemeente. In deze rol zorgen wij ervoor dat afspraken goed worden vastgelegd en dat kostenneutraal gefaciliteerd wordt, onder andere via anterieure overeenkomsten. Tegelijkertijd stelt de huidige maatschappelijke opgave — met name de urgente behoefte aan voldoende en betaalbare woningen — ons voor nieuwe uitdagingen. De druk op de woningmarkt is hoog, en het tempo waarin plannen gerealiseerd moeten worden neemt toe. In sommige gevallen blijkt dat de markt deze opgave niet zelfstandig of onvoldoende voortvarend oppakt. Ook het realiseren van ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheidsambities, sociale woningbouw en goede infrastructuur vraagt om meer gemeentelijke sturing. Om die reden is de gemeente voornemens om, waar de situatie daarom vraagt, (meer) actief grondbeleid te voeren. Dit houdt in dat de gemeente in bepaalde gevallen zelf gronden verwerft, ontwikkelt of herontwikkelt, om zo direct invloed uit te oefenen op de programmering, fasering en kwaliteit van de ontwikkeling.

Met actief grondbeleid kunnen we beter sturen op publieke belangen, zoals betaalbaarheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie en inclusieve woonwijken. Deze actieve rol betekent ook dat we meer verantwoordelijkheid nemen voor risico’s en financiële consequenties, wat vraagt om scherp financieel beheer, duidelijke doelen en goede risicobeheersing. De inzet van actief grondbeleid gebeurt dan ook selectief en doelgericht, op strategische locaties waar gemeentelijke betrokkenheid het verschil kan maken. Door het combineren van faciliterend en actief grondbeleid kan de gemeente flexibel inspelen op de omstandigheden per gebied. Zo creëren we de randvoorwaarden voor een gezonde, toekomstbestendige en evenwichtige ontwikkeling van onze gemeente.

85

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.7.3. Financiële kengetallen en exploitatiebeschrijvingen Hieronder staat voor onze in exploitatie genomen gronden (grondexploitaties) een schema met kengetallen en daaronder een algemene beschrijving per complex. De materiële vaste activa vindt u elders in dit document. Wij maken in de tabel een vergelijking tussen de cijfers conform de actualisatie voor de jaarrekening 2024 (de cijfers per 31-12-2024 zijn gelijk aan 1-1-2025) en de geactualiseerde cijfers voor de voorliggende begroting van 2026. Deze actualisatie voeren we ook door in de meerjarenbegroting 2025.

Grondexploitatie De Tol

Eindwaarde Eindwaarde Voorziening Voorziening Risicobedrag jaarrekening begroting jaarrekening begroting begroting 2024 2026 Wijziging 2024 2026 Wijziging 2026 31/12/2024 31/12/2025 eindwaarde 31/12/2024 31/12/2025 voorziening 31/12/2025 -1.305

-1.384

-79

1.305

1.384

79

139

Thorbeckestraat

-112

-44

68

112

44

-68

88

Vébéterrein

-632

-691

-59

632

691

59

-4

Waluwe III

928

2.513

1.584

-

-

-

355

Wildeman I

12.742

12.224

-518

-

-

-

402

Wildeman III

5.733

5.729

-4

-

-

-

878

Totaal

17.354

18.348

993

2.049

2.118

69

1.858

Looptijd 2023 t/m 2030 2021 t/m 2029 2022 t/m 2028 2016 t/m 2032 2004 t/m 2028 2019 t/m 2030

De Tol Deze grondexploitatie is in 2023 geopend. Het betreft een locatie waarbij gronden worden uitgegeven voor tijdelijke huisvesting en een kantoorgebouw. Het gaat om tijdelijke sociale en middeldure huurappartementen. De locatie wordt ingericht met een groot oppervlak aan openbaar gebied. De doorlooptijd is tot en met 2030 en wordt daarna naar verwachting afgesloten. Het project kent een verlies en hier is een verliesvoorziening voor getroffen. Thorbeckestraat Deze grondexploitatie is in 2021 gestart. De verkoopprocedure is doorlopen in 2024. In 2025 en 2026 worden de opstallen gesloopt, de grond gesaneerd en de gronden bouwrijp gemaakt. In 2026 worden de gronden geleverd aan de projectontwikkelaar. Naar verwachting worden de gronden woonrijp gemaakt tot en met 2028 en kan de grondexploitatie in 2029 worden afgesloten. Vébéterrein Deze grondexploitatie is gestart in 2022 en omvat de gronden van een voormalige keukenzaak nabij de Oenselstraat in de binnenstad. In 2025 wordt er gewerkt aan het opstellen van een stedenbouwkundig plan. De sloop van de voormalige keukenzaak zal zich eind 2025/begin 2026 voltrekken. De beoogde uitgifte van de gronden is vooralsnog voorzien voor 2026. Woningbouw op deze plaats kost meer dan het opbrengt; vandaar dat een voorziening ter grootte van het verlies is getroffen.

Waluwe III Deze exploitatie omvat de voormalige gronden van het American Roadhouse en Nivo Sparta. De bouw van het gezondheidscentrum plus woningen op de deellocatie Roadhouse vangt in tranches aan vanaf 2023. In 2027 moet het laatste bouwblok worden opgeleverd. Vanaf 2026 volgt woningbouw op de deellocatie Nivo Sparta en de nieuwbouw van het nieuwe cultureel centrum: de Poorterij. De deellocatie is verdeeld in fase 1 en 2. Voor fase 1 worden een deel van de gronden in 2025 bouwrijp gemaakt, het overige deel van de gronden moet nog worden verkocht. Voor fase 2 moet besluitvorming komen over de toekomst van Pand 9, voordat hier kan worden begonnen met een eventuele grondverkoop. De grondexploitatie kent een toename van de winst bij de actualisatie van de begroting 2026, omdat enerzijds de kosten verminderd zijn voor het bouwrijp maken van fase 1 en de opbrengsten zijn vermeerderd door de hogere grondprijzen conform de Grondprijzenbrief 2025.

86

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Wildeman I Dit betreft de eerste uitleg van het industriegebied van Zaltbommel na 2005. Er resteren nog twee kavels, waaronder de PDV-strook naast de Gamma en de Veilingweg. Vanwege de netcongestie op het stroomnetwerk kunnen de nog uit te geven kavels op dit moment niet voorzien worden van een stroomaansluiting. In 2025 wordt het verkoopprotocol opgesteld en wordt er een tender uitgeschreven voor de kavels van de PDV-strook. In 2026 worden de gronden verkocht door de gemeente. Wildeman III Deze grondexploitatie is geopend in 2019. In 2025 is het bestemmingsplan vastgesteld door de gemeenteraad. Er is geen bezwaar aangetekend tegen het plan. Er is echter nog geen stroomaansluiting beschikbaar de komende jaren, waardoor uitgifte van de gronden naar verwachting pas later zal plaatsvinden.

4.7.4. Balans, winstnemingen, reserves en risico's Boek- en balanswaarden De totale boekwaarde van alle grondexploitaties zoals opgenomen bij de jaarrekening van 2024 zijn gelijk gebleven. Er zijn geen wijzigingen van de boekwaarde; dit wordt bij de jaarrekening van 2025 opgenomen. De boekwaarde blijft daarom € 12,4 miljoen. De balanswaarde is gedaald van € 10,4 miljoen naar € 10,3 miljoen. Dit heeft te maken een verhoging van de voorziening.

Grondexploitatie De Tol Thorbeckestraat

Boekwaarde jaarrekening Boekwaarde 2024 begroting 2026 31/12/2024 31/12/2025 460 460 791 791

Wijziging boekwaarde -

Balanswaarde jaarrekening Balanswaarde 2024 begroting 2026 31/12/2024 31/12/2025 -845 -924 679 747

Wijziging balanswaarde -79 68

Vébéterrein Waluwe III Wildeman I Wildeman III

542 2.365 5.836 2.452

542 2.365 5.836 2.452

-

-90 2.365 5.836 2.452

-149 2.365 5.836 2.452

-59 -

Totaal

12.446

12.446

-

10.397

10.328

-69

Winstnemingen Wij onttrekken verplicht tussentijdse winsten bij complexen met een positieve eindwaarde. Bij negatieve exploitaties kan daarentegen geen winst worden onttrokken, omdat deze eenvoudigweg niet bestaat. Voor de bijbehorende verliezen zijn in deze gevallen reeds voorzieningen getroffen, zodat het financieel nadeel reeds gedekt is. Toepassing van de winstnemingsregels leidt voor 2025 tot winstnemingen bij Waluwe III en Wildeman I. Voor Thorbeckestraat geldt dat er sprake is van een winstcorrectie vanwege het feit dat de verwachte eindwaarde is afgenomen. In totaal bedraagt de winstneming in 2024 -/- € 0,2 miljoen, feitelijk is dit geen winstneming maar een winstcorrectie. Dit heeft te maken met de grondexploitatie de Wildeman I. Uit voortschrijdend inzicht blijkt dat er minder vierkante meters grond kunnen worden verkocht als gevolg van kabels en leidingen die niet waren meegenomen bij de waardebepaling van de grond. Dit resulteert in een minpost van circa € 0,5 miljoen op de winstneming. In zijn totaliteit is dan inclusief 2025 €10,6 miljoen aan winst tussentijds onttrokken. De som aan eindwaarden (exclusief de negatieve eindwaarden die niet in winst resulteren) bedraagt € 20,4 miljoen. Bij gelijkblijvende omstandigheden kan vanaf 2025 nog € 9,8 miljoen winst onttrokken worden.

87

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Eindwaarde 31/12/2024 -1.384 -44 -691

Gedane winstneming t/m 2024 -

Restant winstneming -

Waluwe III Wildeman I Wildeman III

2.513 12.224 5.729

487 10.112 1

2.026 1.903 5.827

Totaal

18.348

10.599

9.756

Grondexploitatie De Tol Thorbeckestraat Vébéterrein

Reserveverloop en weerstandsvermogen Voor de grondexploitaties bestaan twee reserves, te weten de algemene reserve en de winstnemingsreserve. Het verloop van beide reserves is in 2025 naar verwachting conform onderstaande tabel. Zichtbaar zijn de startsaldi van achtereenvolgens € 1,8 miljoen en € 7,3 miljoen. Voor de algemene reserve is zichtbaar dat het aantal mutaties in 2024 heeft geleid tot een geringe verlaging van de reserve vanwege wijziging van bestaande verliesvoorzieningen voor de locaties de Tol, Thorbeckestraat en het Vébéterrein. De eindstand is € 1,7 miljoen. Bij de reserve winstnemingen leidt de minpost van de Wildeman I tot een daling in het totaalresultaat. De winstneming grondexploitaties daalt van €7,3 miljoen naar €7,0 miljoen. Voor de algemene reserve geldt dat de voor nu bekende vorderingen over 2025 zichtbaar zijn ten behoeve van de berekening van het weerstandsvermogen. Dit resulteert in een restant weerstandsvermogen van zo’n € 1,5 miljoen in combinatie met een weerstandsratio van 7,6 (ruim voldoende) voor de algemene reserve. Voor de winstnemingsreserve wordt geen weerstandsratio gehanteerd. Algemene reserve grondexploitaties 1.785 -79 68 -59

Winstnemingsreserve grondexploitaties 7.325 -

Verwachting winstneming 2025 Waluwe III Verwachting winstcorrectie 2025 Wildeman I Afdracht fonds bovenwijkse voorzieningen 2025 Vennootschapsbelasting (Vpb) 2025

-

306 -554 -90 -

Eindstand 31-12-2025 Afdracht fonds bovenwijkse voorzieningen 2026 Vennootschapsbelasting (Vpb) 2026

1.716 -

6.987 -181

Beschikbaar weerstandsvermogen inclusief vorderingen 2026 Risicobedrag de Tol Risicobedrag Thorbeckestraat

1.716 139 88

6.806 -

Totale risico's Restant weerstandsvermogen Weerstandsratio

227 1.489 7,6

6.806 n.v.t.

Verloop reserves grondexploitaties t.b.v. Begroting 2026 Beginstand per 01-01-2025 Verwachting toename verliesvoorziening de Tol Verwachting afname verliesvoorziening Thorbeckestraat Verwachting toename verliesvoorziening Vébeterrein

-

Risico's Exploitatie van bouwgrond gaat gepaard met risico’s. Binnen bepaalde marges zijn de risico’s beheersbaar. Inherent aan grondexploitaties is het meerjarig karakter. Om dit proces goed te kunnen beheersen, is het noodzakelijk voortdurend inzicht te hebben in de ontwikkeling van de baten en lasten en de fasering van de exploitatie. Door twee keer per jaar de grondexploitaties te herzien (jaarrekening en begroting) en voor tekorten verliesvoorzieningen te treffen, beperken wij deze risico’s in zekere mate. Daarnaast wordt per exploitatie een risicoanalyse gemaakt.

88

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

In de vorige paragraaf stonden in de tabel de risico's van het negatieve complex, omdat deze verband houden met het weerstandsvermogen. De reden dat de risico's van winstgevende exploitaties er hierboven niet bij staan, is dat indien de risico's zich daar onverhoopt voordoen, dit gedekt kan worden uit het positieve saldo (in tegenstelling tot negatieve exploitaties) en daarom in beginsel geen relatie hebben met het weerstandsvermogen. In onderstaand schema staan daarom ter volledigheid apart de risico's per 2025 behorende bij de positieve exploitaties afgezet tegen de eindwaarde zonder de reeds gedane winstnemingen. Grondexploitatie De Tol Thorbeckestraat Vébéterrein Waluwe III Wildeman I Wildeman III Totaal

Eindwaarde -1.384 -44 -691 2.513 12.224 5.729

Risicobedrag 139 88 -4 355 402 878

18.348

1.858

Conclusie De actualisatie van de grondexploitaties voor diverse veranderingen in de projecten. Met name voor de Waluwe III is de eindwaarde gestegen. Dit heeft zoals gezegd te maken met een vermindering van de kosten en een vermeerdering van de opbrengsten. Er is echter minder winst genomen op de projecten dan is verwacht. Dit heeft te maken met een tegenvaller in de vierkante meters uitgeefbare grond van de Wildeman I. Dit drukt zwaar op het totaal van de winstneming. Op dit moment is het weerstandsvermogen ruim voldoende om alle risico’s in verlieslatende exploitaties, op moment dat deze zich tegelijkertijd voort doen, te dekken. Het blijft raadzaam de stand van de reserves in de gaten te houden in relatie tot hieruit eventueel te nemen onttrekkingen. Gelet op de ambitie om waar gewenst meer actieve grondpolitiek te bedrijven, kan dit een grote impact hebben op de reserves.

89

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

4.8. Openbaarheid Binnen onze gemeente wordt openbaarheid van informatie vormgegeven via de Wet open overheid (Woo). Andere vormen van openbaarheid zijn niet van toepassing of worden via andere kaders geregeld, waardoor deze paragraaf zich richt op de uitvoering van de Woo. De Woo, die op 1 mei 2022 in werking trad, heeft als doel de transparantie en toegankelijkheid van overheidsinformatie te verbeteren. De wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en introduceert een meer proactieve benadering voor het openbaar maken van informatie door de overheid. Per 1 november 2024 zijn voor gemeenten twee informatiecategorieën verplicht openbaar: De organisatie, werkwijze en de bereikbaarheidsgegevens. Het is nog niet bekend wanneer de overige informatiecategorieën uiterlijk actief openbaar moeten worden. De datum waarop de verplichting van een categorie in werking treedt, wordt bekend gemaakt in een Koninklijk Besluit. De Bedrijfsvoeringseenheid heeft inmiddels voor beide gemeenten het zaaksysteem uitgebreid met een anonimiseringstool van DataMask. Documenten kunnen hier vanuit het zaaksysteem worden geanonimiseerd. De gezamenlijke werkgroep heeft daarnaast een publicatietool geselecteerd en is op dit moment bezig met de implementatie.

Met de implementatie zijn de technische voorbereidingen gereed en is de gemeente aan zet om het proces en de afspraken rondom publicatie op te pakken. De colleges en het bestuur hebben besloten om het ambitieniveau ‘basis’ te volgen, waarbij we de wettelijke fasering van de Woo volgen. Voor elke fase worden de documenten uit de betreffende categorie vanaf de wettelijk verplichte datum actief openbaar gemaakt. De BVEB voldoet aan het wettelijk minimum voor wat betreft het openbaar maken van overheidsstukken uit de categorieën, opgenomen in artikel 3.3 van de Woo, in de daartoe behorende fase. De verwachting is dat we in 2026, wanneer de publicatietool is geïmplementeerd en de technische voorbereidingen gereed zijn, de nieuwe verplichte document categorieën op een eenvoudige manier in een vastgesteld proces kunnen ontsluiten voor publicatie. Deze verantwoordelijkheid ligt bij de gemeente en vraagt ondersteuning en begeleiding van een WOO-redacteur, die per gemeente de documenten vóór publicatie kan controleren en richtlijnen kan opstellen.

90

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

5. Financiële begroting In de financiële begroting komen de financiële uitgangspunten van de begroting aan bod en geven we een overzicht van de baten en lasten weer. Daarnaast ziet u hier de incidentele baten en lasten terug. In dit hoofdstuk worden ook de algemene dekkingsmiddelen, waaronder het gemeentefonds, weergegeven. De geprognosticeerde balans, overzicht van reserves en voorzieningen en het meerjareninvesteringsoverzicht sluiten dit hoofdstuk af.

5.1. Uitgangspunten Programmabegroting 2026 Bij het opstellen van de Programmabegroting 2026 en verder houden we rekening met het vastgestelde gemeentelijke financiële kader. Ook is het toetsingskader van de toezichthouder betrokken bij het opstellen van de begroting.

Besluitvorming In de Programmabegroting 2026 is verwerkt: • Doorrekening salariskosten 2026 • Doorrekening financieringskosten 2026 • Effecten begrotingen 2026 gemeenschappelijke regelingen • Septembercirculaire 2025 gemeentefonds • Uitkomsten Bestuursrapportage 2025 • Ontwikkelingen belastingen en heffingen

Financiële uitgangspunten Salariskosten We hanteren voor de salariskosten de ontwikkeling zoals genoemd in de laatst bekende circulaire van het Gemeentefonds. Bij de Programmabegroting 2026 wijken we van ons staand beleid af omdat er reeds een nieuwe CAO is afgesloten voor 2026. De salariskosten berekenen we op basis van de maximale schalen van de toegestane formatie. Rekenrente In de Financiële verordening zijn de uitgangspunten bepaald voor het toerekenen van de rente. Dit betekent dat wij in de begroting rekening houden met een rekenrente van 1% in 2026. Doorrekenen uren Als tijd wordt ingezet voor grondexploitaties, investeringskredieten en projecten betekent het dat deze uren (en dus ook de financiële doorrekening) niet ten laste komen van de begroting, maar vanuit het krediet of de grondexploitatie worden gedekt. Deze uren worden doorbelast. Het uurtarief voor de doorrekening van deze uren bedraagt € 77 en voor de grondexploitaties geldt een opslag voor overhead van € 83 per uur. Ook de uren die toe te rekenen zijn aan de leges en heffingen worden apart inzichtelijk gemaakt ten behoeve van de kostendekkendheid.

Gemeenschappelijke regelingen Binnen de gemeente Zaltbommel kennen we de volgende gemeenschappelijke regelingen: • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland • Werkzaak Rivierenland • Regionaal Archief Rivierenland • Regio Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland

91

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Deze partijen hebben hun begroting opgesteld en aan ons een zienswijze gevraagd. Het algemeen bestuur heeft naar aanleiding van de zienswijzen de begrotingen definitief vastgesteld. De financiële effecten, meestal veroorzaakt door indexaties, zijn reeds verwerkt in de Perspectiefnota 2026. Ontwikkeling algemene uitkering gemeentefonds Jaarlijks publiceert het ministerie een drietal documenten waarin het verloop van de rijksinkomsten worden bijgehouden. De meicirculaire is gebaseerd op de voorjaarsnota en kijkt vooral naar het komend begrotingsjaar, ook vindt er een actualisering plaats voor het lopend jaar. De septembercirculaire kijkt naar het lopend begrotingsjaar en geeft een bijstelling voor het komend jaar. De decembercirculaire is gebaseerd op de najaarsnota van het Rijk en kijkt terug op het afgelopen jaar. De meicirculaire is opgenomen bij de perspectiefnota. De septembercirculaire nemen we mee in de begroting en de decembercirculaire betrekken we bij de jaarrekening. Ontwikkeling lokale lasten De mate waarin we tarieven wijzigen, hangt af van de uitkomsten van de begroting en het ambitieniveau dat daarin is neergelegd. Het bestuursakkoord 2022-2026 stelt dat de inkomsten uit belastingheffing niet worden verhoogd op basis van de huidige meerjarenbegroting. Wel worden de lokale lasten met het inflatiecijfer bijgesteld.

De septembercirculaire laat hiervoor een indexatiepercentage zien van 2,50% voor 2026. Stijgingspercentage prijzen We hanteren voor prijsstijging de ontwikkeling zoals genoemd in de Septembercirculaire 2025. Op dit moment is dat een index van 2,50% voor netto materiële overheidsconsumptie en 2,77% voor uitgaven binnen het Sociaal domein (dit is een indexatie gecombineerd uit loon- en prijsindexatie). Bij het opstellen van de Programmabegroting 2026 houden we rekening met bovengenoemde percentages. Aantal inwoners en woonruimten Bepalend voor de groei van onze gemeente is de voortgang van het woningbouwprogramma. Als basis nemen wij het verwachte aantal inwoners per 1 januari 2026. Tot slot Voor een transparante en consistente opbouw van begrotingsbudgetten zijn de hierboven beschreven uitgangspunten van essentieel belang. De effecten van wijziging van uitgangspunten, inclusief macroeconomische ontwikkelingen, kunnen wij door de gekozen systematiek eenvoudig en snel in beeld brengen.

92

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

5.2. Overzicht baten en lasten Hieronder wordt het overzicht gepresenteerd van de totale baten en lasten per programma en de totale reservemutaties. Bedragen x € 1.000

Werkelijk 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

1. Bestuur en burgerzaken 2. Veiligheid 3. Verkeer en vervoer

4.760 4.064 6.616

3.817 4.470 6.206

4.656 4.633 6.961

4.753 4.632 7.118

4.634 4.660 7.209

4.547 4.665 7.295

4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport, cultuur en recreatie 7. Sociaal domein 8. Volksgezondheid en milieu 9. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal lasten

1.168 5.057 9.070 39.971 11.774 8.721 648 12.573 -273 280 104.430

5.235 4.635 8.915 35.667 12.978 7.769 2.731 11.751 0 1 104.175

2.155 4.257 9.150 38.688 13.591 8.478 1.646 9.951 0 1 104.166

3.591 5.645 8.856 38.170 12.746 9.032 1.792 9.995 0 1 106.330

3.467 5.638 9.241 37.361 12.763 10.701 2.242 9.909 0 1 107.826

1.787 5.630 9.312 37.384 12.816 6.400 2.434 9.884 0 1 102.153

684 48 1.655 2.661 1.204 1.208 12.050 10.547 6.645 70.644 366 0

599 11 1.016 5.048 364 1.217 7.351 10.969 4.785 72.715 138 0

703 11 1.107 3.307 369 1.133 7.559 10.778 4.793 76.359 148 0

702 11 1.107 4.382 369 961 7.341 10.863 5.787 75.929 148 0

640 11 1.107 5.256 369 961 7.690 10.863 7.517 74.597 148 0

476 11 1.107 3.529 369 961 7.692 10.863 3.003 75.478 148 0

0 107.713

0 104.212

0 106.267

0 107.602

0 109.161

0 103.639

Saldo van lasten en baten

3.283

38

2.101

1.272

1.335

1.487

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties

17.117 13.573 -3.544

4.857 5.282 425

3.231 1.355 -1.877

2.321 1.270 -1.052

2.940 1.790 -1.151

2.699 1.440 -1.260

-261

463

224

220

184

227

Lasten

Baten 1. Bestuur en burgerzaken 2. Veiligheid 3. Verkeer en vervoer 4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport, cultuur en recreatie 7. Sociaal domein 8. Volksgezondheid en milieu 9. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal baten

Resultaat

93

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Verschillenanalyse De baten en lasten van de programma’s kunnen elk jaar veranderen. Om inzicht te geven hoe deze mutaties tot stand zijn gekomen, is een verschillenanalyse gemaakt. Deze is gemaakt voor de belangrijkste verschillen tussen de begrotingsjaren 2025 en 2026. Wij zullen ingaan op verschillen groter dan € 100.000 op programmaniveau. Een verschil wat bij veel programma’s voorkomt, is het doorbelasten van uren naar taakvelden. Deze verschillen worden niet verder toegelicht bij de programma’s. Bedragen x € 1.000 1. Bestuur en burgerzaken 2. Veiligheid 3. Verkeer en vervoer 4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport, cultuur en recreatie 7. Sociaal domein 8. Volksgezondheid en milieu 9. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing VPB Onvoorzien Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

Begroting 2025 Begroting 2026 Verschil 3.218 3.953 735 4.458 4.622 164 5.191 5.855 664 187 -1.153 -1.340 4.271 3.887 -384 7.698 8.017 319 28.316 31.129 2.812 2.009 2.813 804 2.983 3.686 702 -69.984 -74.714 -4.729 11.614 9.803 -1.811 1 1 38 4.857 5.282 425

2.101 3.231 1.355 -1.877

2.063 -1.625 -3.927 -2.302

463

224

-239

Bestuur en Burgerzaken Geen toelichting omdat het verschil, naast het doorbelasten van uren naar taakvelden, kleiner is dan € 100.000. Veiligheid De bijdrage aan de Veiligheidsregio stijgt vanaf 2026 met ongeveer € 125.000 conform de begroting 2026 van de VRGZ. Dit effect is vertaald in de Perspectiefnota 2026 van de gemeente Zaltbommel. Verkeer en vervoer Binnen het programma is er in 2026 € 155.000 toegewezen voor het bestrijden van zwerfafval. Daarnaast is er een bedrag van € 105.000 beschikbaar voor het beleggen van de installatieverantwoordelijkheid en de straatverlichting. Deze effecten zijn vertaald in de Bestuursrapportage 2025 en Perspectiefnota 2026. Economie Binnen het programma Economie worden de uitgaven en inkomsten vanuit de grondexploitaties (bedrijventerreinen) verwerkt en deze fluctueren jaarlijks. Dit zorgt voor een groot verschil tussen 2025 en 2026. Daarnaast is er een incidenteel bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld voor de Hanzestad. Dit is vertaald in de Perspectiefnota 2026. Onderwijs Het verschil in programma Onderwijs is het gevolg van de vrijval van kapitaallasten IHP. Dit is reeds verwerkt in de Bestuursrapportage 2025. Sport, cultuur en recreatie Er is binnen dit programma € 100.000 extra beschikbaar gesteld Stichting Cultuurcluster in 2026 en 2027 via de Perspectiefnota 2026. Daarnaast worden er meer uren naar taakvelden doorbelast.

94

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Sociaal domein Binnen het programma Sociaal domein is per saldo € 2.746.000 meer aan lasten begroot. Dit komt grotendeels door extra budget voor de Wmo en Jeugdzorg, via de Bestuursrapportage 2025. Volksgezondheid en milieu Geen toelichting omdat het verschil, naast het doorbelasten van uren naar taakvelden, kleiner is dan € 100.000. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Binnen dit programma worden de uitgaven en inkomsten vanuit de grondexploitaties (niet-bedrijventerreinen) verwerkt en deze fluctueren jaarlijks. Dit zorgt samen met het doorbelasten van uren naar taakvelden voor een groot verschil tussen 2025 en 2026. Algemene dekkingsmiddelen De algemene uitkering laat een positieve ontwikkeling zien in 2026 ten opzichte van 2025. De standen zijn bijgewerkt tot en met de Septembercirculaire 2025. Daarnaast is een stijging te zien van de inkomsten uit lokale belastingen. Overhead De lasten binnen het taakveld overhead dalen in 2026 ten opzichte van 2025. Dit komt hoofdzakelijk door de extra doorbelasting van uren naar diverse taakvelden. De overheadlasten dalen, ondanks de beschikbaar gestelde middelen in de Perspectiefnota 2026 voor formatie. Daarnaast is de bijdrage aan de BVEB gedaald met € 120.000 conform de vastgestelde begroting 2026 van de BVEB. Vennootschapsbelasting Geen toelichting omdat het verschil kleiner is dan € 100.000.

Onvoorzien Geen toelichting omdat het verschil kleiner is dan € 100.000.

95

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

5.3. Incidentele baten en lasten Om te bepalen of er in de begroting sprake is van een structureel evenwicht maken we inzichtelijk welke incidentele baten en lasten de begroting bevat. Van een structureel begrotingsevenwicht is sprake als structurele lasten in de begroting worden afgedekt door structurele baten. Bij het opstellen van de incidentele baten en lasten hanteren we het uitgangspunt dat het baten en lasten betreft met een incidenteel karakter. Programma / omschrijving (bedragen x € 1.000)

2026 Lasten Baten

Programma Bestuur en ondersteuning Wet Open Overheid

59

Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Maasdijk Nederhemert-Noord

150

Programma Economie Grondexploitaties Bedrijventerreinen Hanzestad

1.074 100

2.729

2027 Lasten Baten

2028 Lasten Baten

2.589

3.804

2.466

4.677

784

2.950

3.140

4.453

4.871

135

357

Programma Onderwijs Opstellen IHP Onderwijs

50

Programma Sport, cultuur en recreatie Vergroenen Speeltuinen Werkbudget Erfgoed Stihting Cultuurcluster

50 10 100

100

Programma Sociaal Domein Samen verder

425

300

Programma Volksgezondheid en milieu Beleidsplan Begraafplaatsen Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Grondexploitaties Niet-bedrijventerreinen Nota Actief Grondbeleid Groene huis Overhead Organisatie en Formatie

2029 Lasten Baten

70

2.093 50 40

2.146

265

2.745

155

Totale incidentele baten en lasten Saldo incidentele baten en lasten

4.536 4.875 -338

5.889 6.944 -1.055

6.919 9.548 -2.629

Incidentele reservemutaties Storting in Algemene Reserve Reserve Materieelplan BOR Reserve Huisvesting Voortgezet Onderwijs Reserve Renovatie en vervanging sportvelden Reserve Neswaarden Reserve Winstneming GREX - Bedrijventerreinen Reserve Winstneming GREX - Niet-Bedrijventerreinen

750 87 66 120 5 1.655 539

400 87 66 120 5 1.215 419

87 66 120 5 2.212 442

Totale incidentele reservemutaties Saldo incidentele reservemutaties

3.222 568 2.654

2.312 105 2.207

2.931 455 2.475

2.690 105 2.584

2.316

1.152

-153

197

Saldo na reservemutaties

81 487

81 24

350 81 24

919 3.307 -2.388 87 66 120 5 2.167 245

81 24

Toelichting Wet Open Overheid Om je als gemeente voor te bereiden op, en doorontwikkeling van, de Wet Open Overheid heeft het rijk incidentele middelen beschikbaar gesteld tot en met jaarschijf 2026. Maasdijk Nederhemert-Noord Via de Perspectiefnota 2026 is geld beschikbaar gesteld om het asfalt op de Maasdijk in Nederhemert-Noord te vervangen. Het betreft een asfaltlaag in twee kleuren met een brede rijloper in het midden in een lichte kleur die geflankeerd wordt door twee smallere banen in een donkere kleur.

96

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Grondexploitaties bedrijventerreinen Grondexploitaties worden gezien als incidentele baten en lasten. Het verschil tussen de baten en lasten wordt verrekend met de reserve Grondexploitaties en is terug te vinden onder incidentele reservemutaties. Hanzestad Er is een incidenteel budget van € 100.000 beschikbaar gesteld via de Perspectiefnota 2026 om in de opstartfase direct een zichtbare impuls te kunnen geven aan de ontwikkeling van de Hanzesteden. Opstellen IHP Onderwijs In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is aangegeven dat actualisatie om de vier jaren plaatsvindt. Conform de planning is dit in 2026. Hiervoor is via de Bestuursrapportage 2025 een incidenteel budget beschikbaar gesteld van € 50.000 in 2026. Vergroenen Speeltuinen Via de Perspectiefnota 2026 is een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld om een groene impuls te geven aan een aantal speeltuinen. Het vegroenen van speeltuinen draag bij aan het welzijn van inwoners en heeft een grotere aantrekkingskracht op kinderen. Werkbudget Erfgoed Er is incideteel € 10.000 beschikbaar in 2026 om ons erfgoed beter te borgen in relatie tot ruimtelijke opgaven, zoals het opstellen van de kernenvisies en de omgevingsvisie. Stichting Cultuurcluster De voorbereiding voor de bouw van het nieuwe cultureel centrum is in volle gang.

De Stichting Cultuurcluster wordt hoofdhuurder van het pand en is verantwoordelijk voor de exploitatie. Vooruitlopend op de exploitatie van het nieuwe cultureel centrum wordt er nu € 100.000 in 2026 én 2027 geïnvesteerd in Stichting Cultuurcluster. Samen verder In het project Samen verder wordt toegewerkt naar een situatie waarin kinderen, gezinnen en huishoudens kunnen rekenen op tijdige en passende hulp, ondersteuning en bescherming wanneer dit nodig is. Om voort te kunnen borduren op de ingezette duurzame ontwikkeling gericht op de aanpak voor huishoudens waar onveiligheid speelt is in 2026 en 2027 incidenteel geld beschikbaar gesteld. Beleidsplan begraafplaatsen Via de perspectiefnota is incidenteel geld beschikbaar gesteld om de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen te waarborgen en een duidelijke toekomstvisie op te stellen voor de begraafplaats Bossche Poort. Grondexploitaties niet-bedrijventerreinen Grondexploitaties worden gezien als incidentele baten en lasten. Het verschil tussen de baten en lasten wordt verrekend met de reserve Grondexploitaties en is terug te vinden onder incidentele reservemutaties. Nota Actief Grondbeleid Om als gemeente meer sturing en regie te hebben is een vorm van actief grondbeleid of situationeel grondbeleid noodzakelijk. Via de Perspectiefnota 2026 is incidenteel € 50.000 beschikbaar gesteld om een nieuwe nota op te stellen.

Groene huis In de Perspectiefnota 2026 is € 40.000 opgenomen om de toekomst van het Groene huis te onderzoeken. Organisatie en Formatie Door de incidenteel beschikbaar gestelde middelen kan een eerste aanzet gegeven worden op het terrein van Veiligheid en de werkzaamheden van een Bibob-coördinator. Ook de werkzaamheden die ontstaan zijn op het gebied van asielopvang vragen tijdelijk om extra capaciteit.

97

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

Incidentele reservemutaties Reservemutaties zijn in principe incidenteel van aard. In bovenstaand overzicht worden deze reservemutaties weergegeven. De reservemutaties die wel structureel van aard zijn, uitzondering op de regel, staan genoemd onder 5.9 Reserves onderdeel structurele reservemutaties.

98

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

5.4. Algemene dekkingsmiddelen Onder de algemene dekkingsmiddelen vallen de taakvelden Treasury, Algemene Uitkering, OZB woningen, OZB niet-woningen en Belastingen overig. Daarnaast is onder overige baten en lasten de stelpost indexatie voor prijzen, lonen en belastingen / heffingen opgenomen alsmede het budget voor beleidsvoornemens. Relevante ontwikkelingen Niet van toepassing. Wat willen we bereiken? • Een structureel sluitende begroting; • Het beperken van lastenverzwaring door de gemeente. Wat gaan we ervoor doen? Wij werken aan een gezonde financiële positie met verantwoorde gemeentelijke lasten. Om de steeds groter wordende gemeentelijke verantwoordelijkheden waar te maken, is het noodzakelijk dat gemeenten voldoende financiële armslag hebben. De grootste inkomstenbron voor een gemeente is het gemeentefonds. Noodzakelijke ombuigingen of ruimte voor nieuw beleid zijn hier voor een belangrijk deel afhankelijk van. De structurele lasten worden in principe gedekt door structurele baten.

Wat mag het kosten? Algemene dekkingsmiddelen (bedragen x € 1.000) Lasten Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Parkeerbelasting Belastingen Overig Algemene uitkering Overige baten en lasten Totaal lasten

Werkelijk 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 51 403 122 21 52 0 0

26 458 136 27 51 0 2.034

-13 384 118 27 87 0 1.043

173 384 118 27 87 0 1.003

274 384 118 27 87 0 1.352

66 384 118 27 87 0 1.752

648

2.731

1.646

1.792

2.242

2.434

179 4.174 4.717 597 425 60.552 0

40 4.263 4.851 772 413 62.067 311

40 4.418 5.062 772 432 65.312 325

40 4.418 5.062 772 432 64.881 325

40 4.418 5.062 772 432 63.549 325

40 4.418 5.062 772 432 64.430 325

70.644 69.996

72.715 69.984

76.359 74.714

75.929 74.137

74.597 72.355

75.478 73.044

9.863

4.300

750

400

0

0

11.633

4.150

100

100

450

100

1.770 71.766

-150 69.834

-650 74.064

-300 73.837

450 72.805

100 73.144

Baten Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Parkeerbelasting Belastingen Overig Algemene uitkering Overige baten en lasten Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat

99

GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2026 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL

5.5. Overhead Tot dit taakveld behoren de kosten van overhead, dat wil zeggen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de producten voor de burgers. Uitgangspunt is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten in de programma's. Dat is niet met alle kosten mogelijk. Er worden kosten gemaakt die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Ondersteunende taken zijn niet direct dienstbaar aan de externe klant of het externe product en behoren derhalve tot de overhead. Hieronder vallen onder meer kosten van leidinggevenden, huisvestingskosten, kosten voor facilitaire zaken en de bijdrage aan de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard. Relevante ontwikkelingen Niet van toepassing. Wat willen we bereiken? • Kosten zoveel mogelijk toerekenen aan de juiste taakvelden