Programmabegroting 2025 Zaltbommel
Tekst van het document
Programmabegroting 2025
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
INHOUDSOPGAVE 1. Voorwoord en leeswijzer / 3 1.1. Voorwoord / 3 1.2. Leeswijzer / 4 2. Begroting in vogelvlucht / 5 2.1. Financiële samenvatting / 5 2.2. Septembercirculaire / 7 2.3. Structureel Begrotingssaldo / 8 2.4. Samenstelling van het bestuur / 9 3. Programma's / 10 3.1. Programma Bestuur en burgerzaken / 10 3.2. Programma Veiligheid / 13 3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat / 16 3.4. Programma Economie / 19 3.5. Programma Onderwijs / 22 3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie / 25 3.7. Programma Sociaal domein / 29 3.8. Programma Volksgezondheid en milieu / 36 3.9. Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing / 40 4. Paragrafen / 43 4.1. Lokale heffingen / 44 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing / 54 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen / 61 4.4. Financiering / 66 4.5. Bedrijfsvoering / 70 4.6. Verbonden partijen / 72 4.7. Grondbeleid / 84 4.8. Wet Open Overheid / 90 5. Financiële begroting / 91 5.1. Uitgangspunten Programmabegroting 2025 / 91 5.2. Overzicht baten en lasten / 93 5.3. Incidentele baten en lasten / 96 5.4. Algemene dekkingsmiddelen / 99 5.5. Overhead / 100 5.6. Vennootschapsbelasting / 102 5.7. Onvoorzien / 103 5.8. Geprognosticeerde balans en EMU saldo / 104 5.9. Reserves / 106 5.10. Voorzieningen / 107 5.11. Meerjareninvesteringsoverzicht / 108 Bijlagen / 109 Bijlage 1: Overzicht baten en lasten per taakveld / 109
2
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
1. Voorwoord en leeswijzer 1.1. Voorwoord Beste lezer, Met trots presenteren wij de Programmabegroting 2025 van Zaltbommel. Hierin vertellen we over onze plannen om onze gemeente Zaltbommel nog mooier te maken. We doen dit voor, en met, onze inwoners, ondernemers, bezoekers en iedereen die Zaltbommel lief heeft. In onze Programmabegroting 2025 staat hoe we onze ambities financieel vorm geven. Mede door ons solide, financiële beleid van de afgelopen jaren heeft de gemeente Zaltbommel minder last van financiële uitdagingen (het zogenaamde ravijnjaar van het gemeentefonds). Dit maakt dat er bij de Perspectiefnota 2025 weer ruimte was voor bestuurlijke ambities. Ambities verwerkt in de voorliggende begroting. Zaltbommel is financieel gezond en we voeren vele plannen uit. We kunnen samen met onze inwoners, maatschappelijke partners, ondernemers en andere overheden de uitdagingen aan. Ons motto van het bestuursakkoord is ‘Blijven bouwen’ en dat is wat we blijven doen. Als college bouwen we verder aan Zaltbommel en haar prachtige dorpen. We benadrukken de identiteit van onze stad en koesteren de schoonheid van de dorpen die onze gemeenschap rijk is. Zaltbommel is een fijne gemeente om in te wonen en te werken en dat willen wij graag zo houden. Zo zijn we verheugd dat we in 2025 meer woningen gaan bouwen dan afgesproken in de Woondeal.
Dit toont aan dat we goed op weg zijn om aan de behoeften van onze inwoners te voldoen. Naast woningbouw staat ook de energietransitie hoog op de agenda. Netcongestie vormt daarbij een groeiend probleem, maar om dit te kunnen beheersen, hebben we een reserve van € 2,5 miljoen gevormd. Deze reserve geeft ons de ruimte om, waar mogelijk, samen met duurzame oplossingen maatregelen te treffen die de impact van netcongestie beperken. Hiermee maken we Zaltbommel niet alleen toekomstbestendig, maar dragen we ook bij aan een duurzamer energiegebruik. In de Programmabegroting 2025 delen we onze belangrijkste beleidspunten. In elk programma hebben we aandacht voor de laatste ontwikkelingen, wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. We blijven vooroplopen in het sociaal domein, door samen te werken met partners zoals Buurtteam en Buurtzorg Jong. Samen sociaal sterk en gezond om een kansrijk en inclusief Zaltbommel te bereiken. Als college zijn we ambitieus en realistisch. Samen met onze ambtelijke organisatie, die zich inzet voor uw gemeente, bouwen we aan de toekomst van Zaltbommel! College van burgemeester & wethouders
3
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
1.2. Leeswijzer Uitgangspunten De Programmabegroting 2025 is opgebouwd volgens de uitgangspunten die zijn opgenomen bij de Perspectiefnota 2025. Deze programmabegroting volgt wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. De begrotingsprogramma’s en de paragrafen vormen samen de beleidsbegroting. De financiële begroting bestaat uit de uiteenzettingen van de financiële positie (inclusief de toelichting daarop) en uit een overzicht van baten en lasten. Dit noemen we ook wel de autorisatiefunctie. Daar waar in tabellen de bedragen zijn afgerond, wordt in de totaaltelling toch gerekend met de onafgeronde bedragen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. De programma's De begrotingsprogramma’s zijn het hart van de begroting. In de programma’s geven wij richting aan het te voeren beleid op de verschillende gemeentelijke beleidsterreinen. Ieder programma heeft dezelfde opbouw. De programma’s beschrijven we kort en kernachtig. De going-concernzaken nemen wij hierin niet op. In de begroting gaat het immers om de beantwoording van de navolgende drie vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we ervoor doen? • Wat mag het kosten? Wat willen we bereiken? Als antwoord op de vraag 'Wat willen we bereiken?' geven we aan wat we als hoofddoelstelling van het beleid zien. Het gaat dus om het te bereiken effect.
In de tabellen onder de hoofddoelstelling drukken wij dit effect uit in een indicator. Indicatoren zijn een instrument voor het zichtbaar maken van bepaalde meetbare aspecten van de doelstelling. Hierbij merken we op dat wij als gemeente niet altijd directe invloed hebben op de indicatoren. Wat gaan we ervoor doen? Wij beantwoorden in de programmabegroting de vraag 'Wat gaan we daarvoor doen?'. In dit onderdeel geven wij aan welke concrete acties wij willen ondernemen om het gewenste effect te bereiken. Dit geven wij weer in de operationele doelstellingen en de acties voor 2025. Wat mag het kosten? Tenslotte beantwoorden wij de vraag 'Wat mag het kosten?'. Bij dit onderdeel presenteren wij de baten en lasten per taakveld en het totaal van het hele programma. Algemene Dekkingsmiddelen Dit hoofdstuk staat in het teken van de vraag 'Hoe gaan we het allemaal betalen?'. Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting. Bekende voorbeelden van een dergelijk perspectief zijn de lokale heffingen en het onderhoud van de kapitaalgoederen. Elementen van deze aspecten komen voor in meerdere programma’s, maar worden in de paragrafen als geheel beschouwd. De door uw raad vastgelegde beleidsuitgangspunten lichten wij toe. Ook duiden wij relevante ontwikkelingen.
Financiële begroting In de financiële begroting nemen we de bij de Perspectiefnota 2025 vastgestelde uitgangspunten op. Ook vatten wij hier de baten en lasten per programma samen, en presenteren we een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma en het overzicht van de reserves en voorzieningen.
4
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2. Begroting in vogelvlucht Begin juli stelde uw raad de Perspectiefnota 2025 vast. In de perspectiefnota brachten wij accenten op het te voeren beleid aan. In deze financiële samenvatting laten wij de financiële impact van de beleidsaccenten op de begroting zien en brengen wij het structureel begrotingssaldo in beeld.
2.1. Financiële samenvatting Bij de Perspectiefnota 2025 is voor het jaar 2025 een positief saldo gepresenteerd van € 223.000 als saldo voor de Programmabegroting 2025. In de perspectiefnota zijn de effecten van de beleidsprioriteiten, de Meicirculaire 2024 en effecten van Gemeenschappelijke Regelingen opgenomen. Na het vaststellen van de Perspectiefnota 2025 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die zijn meegenomen in deze begroting. Dit betreft een aantal autonome ontwikkelingen en de effecten van de Septembercirculaire 2024. In de onderstaande tabel ziet u de financiële impact van deze ontwikkelingen. Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
43
45
317
496
1.162 -2.142 1.160
3.384 -1.823 -1.392
3.580 -2.065 -1.626
4.030 -2.009 -2.290
Saldo voor Programmabegroting 2025
223
214
205
228
Wegenbeheerplan - Raad 13 juni 2024 Totaal autonome ontwikkelingen
23 220
-12 139
-48 193
-82 199
Effect Septembercirculaire 2024
397
259
31
-548
Stelpost Beleidsvoornemens
-400
-400
-200
400
Begrotingssaldo 2025-2028
463
200
181
197
Begrotingssaldo Programmabegroting 2024 Effect Meicirculaire 2024 Effect Bestuursrapportage 2024 Effect Perspectiefnota 2025
Effecten Bestuursrapportage 2024 De Bestuursrapportage is vastgesteld in de raad van 19 september 2024. Deze heeft een negatief effect op het saldo van € 2.142.000. Effecten Perspectiefnota 2025 De Perspectiefnota 2025 is reeds vastgesteld door uw raad. Hierin zijn de effecten van de beleidsprioriteiten en de Meicirculaire 2024 verwerkt. Het resultaat van deze perspectiefnota heeft een positief effect op het meerjaren begrotingssaldo. Wegenbeheerplan - Raad 13 juni 2024 In de raad van 13 juni is het wegenbeheerplan vastgesteld. Dit heeft impact op het begrotingssaldo en is verwerkt in de meerjarenbegroting. Autonome ontwikkelingen Diverse autonome ontwikkelingen hebben geleid tot aanpassingen in de begroting. De voornaamste ontwikkelingen zijn aanpassing salarislasten, declarabele uren, rentelasten en aanpassing van de kapitaallasten.
5
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Septembercirculaire 2024 Zie hiervoor een uitgebreide toelichting in hoofdstuk 2.2. Stelpost Beleidsvoornemens In de jaren 2025 tot en met 2027 wordt er een extra budget toegevoegd aan de stelpost beleidsvoornemens. In 2028 wordt er incidenteel € 400.000 uit de stelpost gehaald ten gunste van het begrotingssaldo. De hoogte van de stelpost beleidsvoornemens is als volgt: Bedragen x € 1.000 Stand beleidsvoornemens bij Perspectiefnota 2025 Effect op beleidsvoornemens
2025 223 400
2026 273 400
2027 83 200
2028 1.133 -400
Stand beleidsvoornemens na Begroting 2025
623
673
283
733
Begrotingssaldo 2025-2028 Het begrotingssaldo is alle jaren positief en daarmee sluitend.
6
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2.2. Septembercirculaire De inkomsten uit het gemeentefonds zijn de grootste structurele inkomstenbron van de gemeente. Er verschijnen 3 circulaires per jaar: de Meicirculaire, de Septembercirculaire en de Decembercirculaire. Nu is de Septembercirculaire 2024 verschenen. Die is gebaseerd op de Miljoenennota van het Rijk. De Septembercirculaire verwerken we in onze (meerjaren-)begroting 2025. In de Perspectiefnota 2025 zijn de gegevens uit de Meicirculaire 2024 opgenomen. We vergelijken nu de Septembercirculaire 2024 met de Meicirculaire 2024, die in de Perspectiefnota 2025 is opgenomen. Onder de tabel geven we een toelichting op de afzonderlijke posten en stippen we enkele ontwikkelingen aan. De bedragen voor 2024 stellen we nu ook vast en verwerken we nog in de begroting 2024. De bedragen voor 2025 en verder zijn van invloed op ons meerjarenperspectief vanaf 2025.
Septembercirculaire Meicirculaire (zie perspectiefnota) Mutatie gemeentefonds totaal 1. Terugdraaien extra bezuiniging Jeugd 2. Indexatie Wmo Demografie 3. Alleenverdienersproblematiek 2023-2024 4. Wet Betaalbare huur 5. Versterking lokale bibliotheekstelsel Totaal taakmutaties 6. Achterliggende jaren 7. Aanvulling loon- en prijsindex eigen begroting Vrij besteedbaar Saldo
2024 60.244 60.010 234
2025 62.067 61.440 626
2026 59.198 58.405 793
2027 59.721 58.965 756
2028 60.223 59.957 265
0 0 51 24 0 76
0 0 0 29 100 129
217 92 0 25 100 433
428 183 0 13 0 625
427 275 0 11 0 713
-114
0
0
0
0
0 45
-101 397
-101 259
-101 31
-101 -548
Toelichting op de taakmutaties 1. Terugdraaien extra bezuiniging Hervormingsagenda Jeugd Het kabinet Rutte IV had besloten om te besparen op jeugdzorg. Deze besparing (oplopend tot € 511 miljoen in 2027) was in mindering gebracht op de middelen voor jeugdzorg op aanvullende post van het ministerie van Financiën. Dit komt nu definitief te vervallen. Het verloopt budgettair neutraal, omdat gemeenten in de begroting voor Jeugdzorg rekening mochten houden met de voorgenomen besparing en een lagere raming van de uitgaven. Wel moet er nog steeds uitvoering gegeven worden aan de Hervormingsagenda Jeugd. 2. Indexatie Wmo demografie Tussen Rijk en VNG is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Het Rijk en gemeenten werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten voor de wettelijke zorgtaken Wmo. De verwachting is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm is in de septembercirculaire 2024 vanaf 2026 een jaarlijks bedrag € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029 opgenomen. 3.
Alleenverdienersproblematiek 2023-2024 Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand. De Tweede Kamer heeft met de motie Warmerdam c.s.5 verzocht om de betrokken huishoudens actief te benaderen. Met de VNG is afgesproken dat gemeenten dit gefaseerd oppakken. Ter ondersteuning van gemeenten is een handreiking opgesteld. Ook konden gemeenten een lijst met vermoedelijk betrokken huishoudens opvragen bij het Inlichtingenbureau. Deze lijsten zijn begin juli verstrekt. We ontvangen als gemeente budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken.
7
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
4. Wet Betaalbare huur Met de Wet betaalbare huur wordt de op 1 juli 2023 in werking getreden Wet goed verhuurderschap gewijzigd. Daarmee krijgen gemeenten de bevoegdheid om toezicht te houden en handhavend op te treden met betrekking tot: • De maximale huurprijzen die gelden op grond van het woningwaarderingsstelsel (WWS). • De maximale huurverhogingen in de gereguleerde sector. • De informatieplicht op verhuurders om hun huurders een puntentelling te overleggen bij het afsluiten van een contract. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. Daarnaast ontvangen gemeenten vanaf 2024 een structurele bijdrage voor het ontvangen en behandelen van meldingen en de handhaving op deze meldingen. 5. Versterken lokale bibliotheekstelsel In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Daarna zal een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen (nu nog niet opgenomen en nog niet bekend).
In de periode tussen de specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen de gemeenten voor 2025 en 2026 middelen om zich op de zorgplicht te kunnen voorbereiden. 6. Achterliggende jaren Dit betreffen afrekeningen van het gemeentefonds voor de jaren 2022 en 2023 die betrekking hebben op definitief vastgestelde maatstaven en onderlinge verdelingen onder alle gemeenten. 6. Aanvulling loon- en prijsindex eigen begroting We begroten ook de indexeringen van onze eigen begrotingsposten (lonen, externe kosten, en belasting- en legesinkomsten). Hierbij hanteren we in beginsel dezelfde percentages als in de septembercirculaire. Dit bedrag is aanvullend op de bedragen die we in de Perspectiefnota 2025, op basis van de Meicirculaire 2024, hebben opgenomen. De indexpercentages zijn licht gestegen ten opzichte van de meicirculaire. Vrij besteedbaar Na verwerken van de taakmutaties op de afzonderlijke budgetten en de ophoging van de stelpost indexering is de rest van het saldo vrij besteedbaar. Daarom muteren we dit op ons begrotingssaldo.
2.3. Structureel Begrotingssaldo De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. Hiermee laten we zien in hoeverre de begroting structureel sluitend is. Daarvoor wordt het begrotingssaldo opgeschoond met incidentele baten en lasten (zie hoofdstuk incidentele baten en lasten) die van invloed zijn op het structurele saldo. Bedragen x € 1.000 Saldo baten en lasten voor inzet reserves Toevoeging en onttrekking aan reserves
2025 38 425
2026 1.502 -1.302
2027 1.648 -1.467
2028 2.084 -1.888
Begrotingssaldo na bestemming Saldo incidentele baten en lasten
463 1.931
200 154
181 95
197 95
Structureel begrotingssaldo
2.394
354
276
292
Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Dit geldt voor alle begrotingsjaren van 2025-2028. Het structureel begrotingssaldo geeft inzicht in de financiële mogelijkheden en voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast is het een belangrijk sturingsinstrument voor de toezichthouder, de toezichthouder toetst namelijk of de begroting structureel in evenwicht is. Op basis van de hierboven opgenomen tabel kan worden geconcludeerd dat de Programmabegroting 2025-2028 structureel in evenwicht is.
8
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
2.4. Samenstelling van het bestuur Gemeenteraad De gemeenteraad van de gemeente Zaltbommel telt 21 raadsleden. De zetelverdeling is als volgt: • ZVV 5 zetels • SGP 5 zetels • VVD 3 zetels • ChristenUnie 2 zetels • CDA 1 zetel • PvdA 1 zetel • D66 1 zetel • SP 1 zetel • Groenlinks 1 zetel • BVNL 1 zetel College van burgemeester en wethouders (B&W) Het college van B&W van de gemeente Zaltbommel telt 5 leden. De portefeuilleverdeling per 1 september 2024 is als volgt: Burgemeester Bakermans Portefeuille: Integrale handhaving, Communicatie en externe betrekkingen, Mediabeleid, Kabinetszaken, Brandweer, Politie, Externe veiligheid (coördinatie), Handhavingsbeleid, Juridische zaken, Bezwaar- en beroepsprocedures en Veiligheid gaswinning Munnikenland. Wethouder Van Leeuwen Gebiedswethouder: Nederhemert (N-Z en Bern), Poederoijen, Zuilichem en Nieuwaal. Portefeuille: Wonen en volkshuisvesting, Ruimtelijke adaptatie (integrale aanpak), Arbeidsmigratie, Ruimtelijke Ontwikkeling, Grondzaken, Omgevingswet, Cultuurhistorie, Archeologie en Monumenten, Restauratie Bolwerken, Landschap, Beheer openbare ruimte, Natuur en Water. Projectwethouder: Doortrekken Maas-Waalweg Wethouder Zondag Gebiedswethouder: De Vergt, Spellewaard, De Waluwe en Brakel.
Portefeuille: Financiën, Burgerparticipatie/Gebiedsgericht werken, Sport, Regionale samenwerking, Bedrijfsvoering, Personeel & Organisatie, Dienstverlening, Subsidiebeleid, Gemeentelijke eigendommen / accommodatiebeleid en Avri. Projectwethouder: MFA Brakel Wethouder Bouchtaoui Gebiedswethouder: Bruchem, Kerkwijk, Delwijnen en Aalst. Portefeuille: Arbeidsmarktbeleid / -participatie, Sociale zaken/minimabeleid, Zorg en Welzijn, Veilig thuis, Wmo, Jeugd, Onderwijs, Integratie, Emancipatie, Volksgezondheid, Bibliotheken en Basisvervoer Projectwethouder: Bossche Poort Wethouder Goossens Gebiedswethouder: Gameren, Binnenstad en Zaltbommel ten oosten van de A2. Portefeuille: Milieu en Energie, Duurzaamheid, Verkeer, Hoogfrequent spoor, Kunst en Cultuur, Recreatie en Toerisme, Economie, Glastuinbouw en Logistieke Hotspot. Projectwethouder: Buitenstad, Fieppaviljoen en Bouw Cultureel Centrum Gemeentesecretaris Abee Gemeentesecretaris en algemeen directeur.
9
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3. Programma's In de beleidsbegroting geven we per programma antwoord op de drie w-vragen. Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de begroting.
3.1. Programma Bestuur en burgerzaken Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken.
Relevante ontwikkelingen Piek reisdocumenten Vanaf 1 januari 2024 is de reisdocumentenpiek een feit. In 2014 is de geldigheid van 5 jaar naar 10 jaar gegaan. Dit heeft impact op de aanvraag van reisdocumenten. Ten opzichte van 2023 wordt het aantal aanvragen in 2024 verdrievoudigd. De verwachting is dat de reisdocumentenpiek tot 2029 aanhoudt.
Wat willen we bereiken? • Verdere optimalisatie van de digitale dienstverlening • Basis Registratie Personen (BRP) op orde • Registratie rondom internationale werknemers op orde.
Wat gaan we daarvoor doen? Doorontwikkeling van onze dienstverlening Een goede dagelijkse dienstverlening is van groot belang in het contact met onze inwoners en bedrijven. We organiseren dit op een zo goed mogelijke manier. Voor onze dienstverlening zijn we bereikbaar via: • Telefoon • Balie • Post/mail • Informatie- en contactformulieren op de website • Sociale media zoals Facebook, X (Twitter), Instagram en LinkdIn • BuitenBeter app Andere contactmogelijkheden ter verbetering van onze dienstverlening zoals Whatsapp worden onderzocht. We zijn flexibel en verbeteren steeds onze dienstverlening. Zo zijn we ook bezig met beschikbaar stellen van een Persoonlijke Informatie Pagina (PIP) om de status te bekijken van je aanvraag. We maken processen gemakkelijker en diensten bieden we steeds meer compleet aan om onze klanten nog beter te helpen. Digitaal waar het kan en persoonlijk waar het moet.
Basisregistratie Personen (BRP) op orde Inschrijvingen in de BRP en de kwaliteit hiervan dienen gewaarborgd te blijven. De kwaliteit van de basisregistratie is van belang voor alle overheidsinstanties die hun informatie halen uit de BRP. Aan een inschrijving zijn veel gevolgen gekoppeld. Denk hierbij aan rechten op onder andere de aanvraag van een ID-bewijs waarmee toeslagen aangevraagd kunnen worden, de inschrijving bij een woningbouwcorporatie, wet inburgering, kiesrecht en de aanvraag van recht op een uitkering. En ook de zorgvraag vanuit inwoners die alleen geboden kan worden als men in de gemeente geregistreerd staat. Meer aanbod op het gebied van digitale dienstverlening betekent een verschuiving in taken, met name op het gebied van controle en handhaving. Waar eerder een inwoner aan de balie komt die zich identificeert aan de hand van een identiteitsbewijs, krijgen we nu steeds meer te maken met inloggen vanuit welke plek dan ook. Met sturing op digitale dienstverlening worden mutaties door de inwoner zelf uitgevoerd. Deze dienen zorgvuldig gecontroleerd te worden en zo nodig gehandhaafd.
10
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Door diverse maatschappelijke ontwikkelingen neemt ook de complexiteit van de BRP toe. Dit vraagt meer aandacht qua expertise vanuit onze medewerkers Burgerzaken. We blijven investeren in de ontwikkeling van onze medewerkers. We werken meer samen met andere domeinen op sociaal vlak om de samenhangende problematiek te monitoren en te de-escaleren. Dit vraagt om maatwerkoplossingen. Daarnaast is er een toename in het aantal briefadressen op het gemeentekantoor. Op het gebied van ondermijning wordt ingezet op het signaleren van opvallende situaties. Dit onderwerp heeft aandacht vanuit het ministerie en handvatten hiervoor worden nog aangereikt.
Registratie rondom internationale werknemers op orde Samen met de gemeente Maasdriel is een nieuw digitaal nachtregistratiesysteem in gebruik genomen dat voldoet aan de voorgeschreven richtlijnen en veiligheidseisen. De komende periode bekijken we samen met de leverancier naar uitbreiding van mogelijkheden om het nachtregistratiesysteem nog gebruikersvriendelijker te maken. Verder blijven we actief inzetten op adrescontroles en handhaving. Daarnaast willen we de belangen van een goede registratie beter kenbaar maken onder de internationale werknemers. Hier is vanuit het ministerie ook extra aandacht voor.
Wat mag het kosten? Programma 1 Bestuur en burgerzaken (bedragen x € 1.000) Lasten Bestuur Burgerzaken Totaal lasten
Werkelijk 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 2.654 1.237
2.451 1.260
2.406 1.411
2.406 1.526
2.346 1.618
2.346 1.500
3.891
3.711
3.817
3.932
3.964
3.846
136 404
0 393
0 599
0 686
0 685
0 624
540 -3.351
393 -3.318
599 -3.218
686 -3.246
685 -3.279
624 -3.222
116
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-116 -3.467
0 -3.318
0 -3.218
0 -3.246
0 -3.279
0 -3.222
Baten Bestuur Burgerzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Legesverordening • Besluit burgerlijke stand • Regeling briefadres 2024 • Huisvestingsbeleid Internationale werknemers • Uitvoeringsplan dienstverlening • Visie op werken Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) • Veiligheidsregio Gelderland Zuid (VRGZ)
11
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Beleidsindicatoren Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead
12
Eenheid Periode Fte per 1.000 inwoners 2024 Fte per 1.000 inwoners 2024 Kosten per inwoner (€) 2024 Kosten als % van totale loonsom + 2024 totale kosten inhuur externen (€) % van totale lasten 2025
Zaltbommel 4,14 3,84 745,11 24,38%
Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting Eigen begroting
13,06%
Eigen begroting
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.2. Programma Veiligheid Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer, Openbare orde en Veiligheid.
Relevante ontwikkelingen Binnen dit programma zijn geen relevante ontwikkelingen te melden.
Wat willen we bereiken? • We willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen. • We willen dat onze inwoners weerbaar zijn tegen verschillende vormen van criminaliteit. • We willen de leefbaarheid en veiligheid verbeteren en overlast en criminaliteit tegengaan door middel van een integrale en gebiedsgerichte aanpak
Wat gaan we daarvoor doen? Integrale veiligheid In de kadernota integrale veiligheid 2023-2026 staan vier onderwerpen centraal, te weten: zorg en veiligheid, jeugd, drugs en digitale criminaliteit. Overkoepelend komt het thema ondermijnende criminaliteit terug. We zetten ons op basis van deze kaders in op de genoemde onderwerpen. Dit doen we door lokaal, maar ook regionaal intensief samen te werken met relevante ketenpartners, zoals politie en Openbaar Ministerie. Samenwerking op het gebied van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak is hierbij van groot belang. Gezamenlijk werpen we barrières op voor (potentiële) daders. Daarnaast grijpen we integraal in op bestaande vormen van ondermijnende criminaliteit, zoals drugscriminaliteit. Dit doen we door concrete zaken gezamenlijk aan te pakken met onze ketenpartners en de criminaliteit (zichtbaar) te doen stoppen. Verder blijven we inzetten op (preventieve) bewustwordingscampagnes. Het is van groot belang dat onze inwoners signalen herkennen. Inwoners moeten bewust zijn van signalen van verschillende vormen van criminaliteit en vervolgens weten waar ze dit kunnen melden. Dit versterkt de gemeentelijke informatiepositie. Opgave jaarwisseling Ons doel is om de jaarwisseling veilig en gezellig te laten verlopen en overlast en veiligheidsproblemen te laten afnemen.
Door middel van een integrale aanpak werken we samen met relevante betrokken partners zoals politie, boa’s, brandweer en jongerenwerk. We kijken samen met inwoners en ondernemers hoe de jaarwisseling veilig kan verlopen. Daarnaast zetten we in op het stimuleren van activiteiten en evenementen in de aanloop naar en tijdens de jaarwisseling.
Handhaving Handhaving huisvesting internationale werknemers We blijven inzetten op de handhaving van situaties die in strijd zijn met het beleid huisvesting van internationale werknemers. Waar mogelijk worden strijdige situaties opgeheven door in te zetten op legalisatie van kwalitatief goede huisvestingslocaties, met een (tijdelijke) omgevingsvergunning. Wanneer legalisatie niet mogelijk blijkt wordt een handhavingstraject opgestart. In 2025 verlopen de eerste tijdelijk verleende omgevingsvergunningen in het kader van het beleid huisvesting internationale werknemers. Per locatie wordt beoordeeld of deze omgevingsvergunning kan worden verlengd. Binnen de woonkernen wordt ingezet op de bewoning van woonhuizen door één huishouden. Daarnaast blijven wij inzetten op een duurzaam woon- en leefklimaat door middel van de verhuurdersvergunning. De verhuurdersvergunning wordt ook ingezet als instrument om op te kunnen treden tegen overlast.
13
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Handhaving nachtregister We voeren controles uit op het bijhouden van het nachtregister. Wanneer er sprake is van een overtreding wordt een sanctie opgelegd als beschreven in de beleidsregel van de burgemeester van de gemeente Zaltbommel houdende regels omtrent handhaving van het nachtregister 2024. Handhaving alcoholbeleid In 2025 gaan we extra inzetten op de handhaving van het alcoholbeleid in paracommerciële instellingen. Dit omdat uit onderzoek (naleefonderzoek 2022) is gebleken dat het naleefgedrag alcoholverstrekking en gebruik bij paracommerciële inrichtingen (met name sportkantines) niet goed scoort.
Wat mag het kosten? Programma 2 Veiligheid (bedragen x € 1.000) Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
Werkelijk 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 2.521
2.610
2.761
2.761
2.761
2.789
1.461
1.650
1.708
1.707
1.706
1.706
3.982
4.260
4.470
4.468
4.467
4.495
0
0
0
0
0
0
100
11
11
11
11
11
100 -3.882
11 -4.249
11 -4.458
11 -4.457
11 -4.456
11 -4.484
360
0
0
0
0
0
2
0
0
0
0
2 -4.247
-4.458
-4.457
-4.456
-4.484
-360 -4.242
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal veiligheidsplan 2023-2026 • Beleidsregel Bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet • Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Zaltbommel 2022 • Regionaal Crisisplan • Evenementenbeleid (2020-2024) • Bibob-beleid (2020) • Standplaatsenbeleid (2021-2025) • Vergunningen Toezicht en Handhavingsbeleid (VTH) 2022-2025 • Beleid huisvesting arbeidsmigranten gemeente Zaltbommel 2019 (wijziging 2022) Betrokken (verbonden) partijen • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) • Avri Toezicht & Handhaving • Politie • Openbaar Ministerie
14
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Beleidsindicatoren Indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
15
Eenheid Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
Periode 2023 2023 2023 2023 2023
Zaltbommel 13,0 1,2 2,6 1,6 5,1
Bron Bureau Halt CBS CBS CBS CBS
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen de taakvelden Verkeer & Vervoer, Parkeren, Havens en Openbaar vervoer.
Relevante ontwikkelingen Wegbeheer Het wegennet van Zaltbommel ligt er goed bij. Veiligheid, goede doorstroming en inspelen op verkeers- en reizigersaanbod zijn bepalend voor onze prioriteiten. Belangrijke verkeersstromen worden zoveel mogelijk buiten de woonkernen geleid om woongenot en veiligheid te versterken. Elke drie jaar laten wij onze wegen inspecteren. in 2023 is de laatste inspectieronde afgerond. Veren De exploitaties van de veren (Brakel-Herwijnen, Aalst-Veen en Bergsche Maasveren) staan onder stevige financiële druk. De veren binnen de gemeentegrenzen van Zaltbommel zijn van groot belang voor de leefbaarheid van de streek, de mobiliteit (schoolgaande jeugd, werkverkeer) en voor recreatie en toerisme. Verbreding A2 De beoogde verbreding van de A2 is uitgesteld voor onbepaalde tijd. Gezamenlijk met Regio Rivierenland en andere A2-gemeenten werken we aan een herijkt pakket maatregelen om de negatieve effecten van het uitstel minimaal te houden en bereikbaarheid optimaal. Dit doen we door deel te nemen aan verschillende projectgroepen rondom het project MIRT A2 Deil-Vught.
Wat willen we bereiken? • Ondersteuning van de sociale en economische functies in de gemeente. • Een optimale bereikbaarheid van Zaltbommel met behoud van leefbaarheid en veiligheid. • Realisatie van de in het Uitvoeringsplan Mobiliteit genoemde projecten. • Veiligheid voor onze kwetsbare verkeersdeelnemers
Wat gaan we daarvoor doen? Inhaalslag 60 km-zones Binnen het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) zijn diverse projecten gepland met betrekking tot 60 km-zones voor de uitvoeringsjaren 2024 en 2025. Deels zijn deze projecten inmiddels opgepakt. Door deze projecten op een efficiënte manier te bundelen en sober uit te voeren is niet het destijds geraamde bedrag van € 280.000 nodig, maar kan het gerealiseerd worden voor een bedrag van € 100.000. Dit stelt ons in staat om boven op de geplande projecten een inhaalslag te realiseren en een meer consistente uitstraling te creëren, wat overigens de herkenbaarheid en verkeersveiligheid ten goede komt. In de Perspectiefnota 2025 staat het project "Inhaalslag 60 km-zones" gepland voor 2026. Wij willen dit project al in 2025 uitvoeren. Dit omdat we het kunnen combineren met andere geplande werkzaamheden van de wegbeheerders. Door deze inhaalslag een jaar eerder uit te voeren, kunnen we de verkeersveiligheid in het buitengebied sneller verbeteren. Dit wordt opgenomen in het Meerjaren Investeringsprogramma.
Parkeerterrein Nederhemert-Zuid Het parkeerterrein is een onderdeel van het GVVP. Met dit parkeerterrein streven we ernaar om recreatieverkeer op een georganiseerde manier te laten parkeren. Hiermee creëren we een ordelijke parkeersituatie, om wild parkeren aan de Kasteellaan te voorkomen. In overleg met grondeigenaren zien we mogelijkheden om dit te realiseren nabij de toeristische trekpleisters van Nederhemert-Zuid.
Delwijnsestraat Delwijnen Het wegdek op de Delwijnsestraat is aan vervanging toe. Wij willen de verkeersveiligheid zowel binnen de bebouwde kom van Delwijnen en Kerkwijk verbeteren. Dit voornemen is met name ingegeven door het frequente fietsverkeer van jongeren op deze locatie. De aandachtsgroep jongeren (leerlingen) is binnen het GVVP aangemerkt als prioritaire aandachtsgroep. Door asfalt te vervangen door klinkers neemt
16
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
de verkeersveiligheid toe. Deze aanpassing in de wegverharding is in lijn met het GVVP, dat stelt dat binnen de bebouwde kom in 30 km-zones klinkerverharding wordt toegepast.
Ridderstraat Gameren De Ridderstraat in Gameren is een hoofdroute op dorpsniveau. Het asfalt is aan groot onderhoud toe. Door dit onderhoud ontstaat nu een natuurlijk moment om te investeren in de ruimtelijke kwaliteit, verkeersveiligheid en leefbaarheid van het gebied door de weg opnieuw in te richten en te voorzien van gebakken klinkers. In overleg met de dorpsraad, omwonenden en gebruikers wordt bezien waar de veiligheid, bruikbaarheid en leefbaarheid verbeterd kan worden. We stemmen het af met de woningbouwplannen in de Hendrikstraat en de voorgenomen herinrichting van de Hendrikstraat. De uitvoering van dit project staat op de planning voor 2026.
Toevoegen voetpad aan fietstunnel nabij De Tol Vanwege de ontwikkeling van het flexwoningenproject 'De Tol' is de verwachting dat voetgangers de kortste route naar het centrum nemen. Momenteel is er geen voetpad voorzien in de fietstunnel wat leidt tot ongewenst gebruik van het (snel)fietspad. Om gevaarlijke situaties te voorkomen is het noodzakelijk de tunnel te verbreden en van een voetpad te voorzien. Het bieden van een alternatieve (en langere) looproute om de tunnel heen wordt als onwenselijk beschouwd, gezien de ongunstige verkeerssituatie nabij De Tol en het feit dat mensen doorgaans toch de kortste route zullen kiezen. De totale kosten (€ 600.000) worden door betrokken opdrachtgevers (Provincie Gelderland en Gemeente Zaltbommel) gedeeld.
Verenfonds In de gemeente Zaltbommel kennen we, naast de Bergsche Maasveren, een tweetal veer-exploitaties: 1. Brakel-Herwijnen en Aalst-Veen 2. Nederhemert Noord/Zuid Het Verenfonds Gelderland wordt per 1 januari 2025 opgeheven. De Provincie Gelderland heeft een vervangende subsidieregeling in voorbereiding maar die zal naar verwachting minder ondersteuning bieden dan de huidige Verenfonds-regeling. Er zijn signalen die aangeven dat de ondersteuning van circa 80% van het jaarlijks exploitatietekort (momenteel ongeveer € 550.000 per jaar) zal afnemen naar minder dan 50%. In het meest negatieve scenario leidt dit tot een extra (structurele) last voor de veren (lees: gemeente) van circa € 150.000. Echter wij gaan er van uit dat andere overheden ook hun verantwoordelijkheid nemen en gaan vooralsnog uit van een extra bijdrage van de gemeente Zaltbommel van € 80.000. De oevergemeenten West Betuwe en Altena worden overigens verantwoordelijk gesteld voor de helft van het toekomstige jaarlijkse structurele exploitatietekort bij de veren Brakel en Aalst. Voor Nederhemert Noord/Zuid geldt met betrekking tot het verenfonds hetzelfde als voor Brakel en Aalst. Met de Stichting Veer Nederhemert is afgesproken dat zij door exploitatieverbeteringen (tarief verhoging e.d.) een substantieel deel van de wegvallende subsidie voor eigen rekening nemen.
Vanuit de gemeente zal voor dit veer structureel een maximum van € 20.000 per jaar worden bijgedragen.
Vrijliggend fietspad Bergsche Maasdijk Conform het bestuursakkoord zijn wij voornemens om samen met de provincie Gelderland een vrijliggend fietspad aan te leggen naast de Bergsche Maasdijk (N831). Dit fietspad zal in verbinding staan met het aangrenzende vrijliggende fietsnetwerk. Uitvoering van het vrijliggende fietspad is afhankelijk van prioritering en besluitvorming van de provincie. De financiering van de werkzaamheden vindt plaats in cofinanciering met de provincie. Door deze financiële ruimte vanuit de Perspectiefnota 2025 versterken wij onze positie richting provincie bij de nadere prioritering van de infrastructurele projecten op provinciaal niveau. We zullen nu dus € 3 miljoen vanuit de Algemene reserve storten in een nieuwe reserve Bergsche Maasdijk.
Verkeerskundige maatregelen Het implementeren van verkeersmaatregelen is van cruciaal belang om de veiligheid, doorstroming, toegankelijkheid en leefbaarheid in onze gemeente te bevorderen. Onze inwoners worden dagelijks hierdoor beïnvloed. Regelmatig zijn kleine aanpassingen in het verkeer nodig. Het is daarom essentieel dat we als gemeente flexibel zijn en reageren op de behoeften van onze inwoners, evenals op veranderende ontwikkelingen en trends. Momenteel is hiervoor structureel een beperkte ruimte van € 25.000 opgenomen in de begroting. Met een eenmalige impuls van € 100.000 kunnen we meerdere kleine verkeersmaatregelen
17
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
implementeren of onderzoeken uit (laten) voeren. Daarnaast zijn wij voornemens om met ingang van het jaar 2026 structureel ruimte binnen het wegenbeheerplan op te nemen voor verkeerskundige maatregelen.
Wat mag het kosten? Programma 3 Verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000) Lasten
Werkelijk 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028
Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal lasten
6.130 177 76
5.169 161 96
4.993 153 99
5.255 152 111
5.324 151 110
5.313 150 107
104
60
60
60
60
60
840
895
901
895
889
884
7.327
6.381
6.206
6.472
6.535
6.514
2.400 0 9
399 0 23
369 0 23
369 0 23
369 0 23
369 0 23
162
80
80
80
80
80
Baten Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
780
645
544
544
544
544
3.351 -3.976
1.147 -5.234
1.016 -5.191
1.016 -5.457
1.016 -5.520
1.016 -5.499
1.030
0
0
0
0
0
116
533
474
546
552
552
-914 -4.890
533 -4.701
474 -4.716
546 -4.910
552 -4.968
552 -4.946
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kwaliteitsambitie openbare ruimte (2012) • Wegenbeheerplan (2023-2026) • Beheerplan openbare verlichting (2020-2025) • Masterplan Fietspaden 3.0 (2021) • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP 2020-2025) • Uitvoeringsplan Mobiliteit Betrokken (verbonden) partijen • Bergsche Maasveren • Regiotaxi • Arriva • Provincie Gelderland • Provincie Noord-Brabant Beleidsindicatoren Niet van toepassing bij dit programma.
18
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.4. Programma Economie Onder dit programma vallen de taakvelden Economische ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijvenloket & Bedrijfsregelingen en Economische promotie.
Relevante ontwikkelingen Economische groei Het bruto binnenlands product (bbp) kwam in 2023 uit op € 1.033 miljard, niet gecorrigeerd voor prijsveranderingen. Daarmee is de Nederlandse economie voor het eerst groter dan 1 biljoen euro. De groei wordt evenwel getemperd door krapte op de arbeidsmarkt, netcongestie en grondhonger. Zaltbommel heeft nagenoeg geen uitgeefbare bedrijventerreinen meer voor uitbreiding van bestaande bedrijven of vestiging van nieuwe bedrijven. Het Regionaal Programma Werklocaties laat vanuit onderzoek een constante hoge behoefte aan bedrijventerreinen zien voor de komende jaren. Dit beeld wordt verder ondersteund door de aanhoudende vraag naar bedrijfsgrond vanuit vele ondernemers, zowel kleine als grote MKB-bedrijven. De vraag naar kantoorruimte is afgenomen sinds Corona waarbij de leegstand richting de 12% is opgelopen.
Wat willen we bereiken? • De strategische ligging en voorzieningen van Zaltbommel optimaal blijven inzetten. • Toekomstbestendig omgaan met huidige en nieuwe ruimte voor bedrijvigheid. • Versterken van onze binnenstad. • Versterken arbeidsmarkt en onderwijs.
Wat gaan we daarvoor doen? Ontwikkeling werklocaties Gezien de aanhoudende grote vraag naar (lokale) bedrijfslocaties zetten we in op de ontwikkeling van werklocaties aansluitend op de Wildeman in Zaltbommel en in de kernen Aalst, Nederhemert en Gameren. In het Regionaal Programma Werkterreinen (RPW) zijn deze ontwikkelingen (deels) opgenomen. Uiteraard wordt er ook gekeken naar optimalisatiemogelijkheden op de bestaande bedrijventerreinen. We zetten in op MKBbedrijven met toekomstwaarde, innovatie en duurzaamheid die ook maatschappelijke binding hebben met bijvoorbeeld het onderwijs.
Duurzaamheid op bedrijventerreinen Hier liggen veel kansen voor de energietransitie omdat ondernemers van de Zaltbommelse bedrijventerreinen enkele jaren geleden zelf het initiatief hebben genomen een energiecoöperatie op te richten (Coöperatie Duurzaamheid Bedrijventerreinen Zaltbommel). Projecten zoals een warmtenet tussen Hitachi en DHL, Solar Valley Zaltbommel (zonnepanelen op de bedrijfsdaken), drijvend zonnepark op een retentievijver en energiescans voor de aangesloten bedrijven zijn opgepakt. Deze en andere initiatieven worden waar mogelijk ondersteund vanuit de gemeente (raad en daad). Het congestieprobleem van het elektriciteitsnet is hierbij een groot probleem maar ook dit wordt voortvarend opgepakt door onder andere Alliander.
Verhogen organisatiegraad Het is steeds belangrijker dat ondernemers samen meer organiserend vermogen of organisatiegraad hebben. Denk hierbij aan Parkmanagement of een Ondernemersfonds; voor zowel de bedrijventerreinen als de binnenstad. De kracht van de samenwerking is inmiddels zichtbaar op het gebied van duurzaamheid (bijv. energietransitie, biodiversiteit, arbeid & onderwijs), innovatie, veiligheid (bijv. Keurmerk Veilig Ondernemen, cameratoezicht, ondermijning) en digitalisering. De Wildeman heeft vanuit hun collectieve parkmanagement vereniging de Energiecoöperatie Bedrijventerreinen Zaltbommel opgericht. Inmiddels is de Stichting Ondernemersfonds Bedrijventerreinen Zaltbommel ook actief betrokken bij de energiecoöperatie. Alle overige bedrijventerreinen in de gemeente Zaltbommel mogen hierbij aansluiten om hun ambities op het gebied van duurzaamheid en veiligheid verder invulling te geven.
19
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
We blijven dan ook inzetten op het ondersteunen van de reeds opererende samenwerkingsverbanden (binnenstad Zaltbommel, buurtcentra, bedrijventerreinen en de glastuinbouw) en het creëren van draagvlak bij ondernemers waar nog geen collectief actief is (onder andere de bedrijventerreinen van Gameren, Nederhemert en Aalst). Voor de binnenstad is de afgelopen jaren gebleken dat de bijdrage van de binnenstadmanager van grote waarde is. De inzet van en samenwerking met de binnenstadmanager wordt dan ook voortgezet.
Verbinden arbeidsmarkt Ook wordt ingezet op het verbinden van de onderwijsinstellingen en ondernemers(verenigingen) in Zaltbommel en omgeving. Een goede samenwerking tussen het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen draagt bij aan het verbinden van het aanbod en de vraag naar opleidingen van (toekomstige) medewerkers en collega-ondernemers. Het vergroot de kennisoverdracht, creëert meer mogelijkheden voor stageplekken en leerwerkplekken en enthousiasmeert leerlingen voor techniek en ondernemerschap.
Regionaal Stimuleringsfonds Om als regio te groeien en te bloeien, zijn nieuwe ontwikkelingen nodig. En die kosten geld. Met een eigen Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) voor Rivierenland stimuleren wij partijen om (innovatieve) projecten uit de markt mede mogelijk te maken. De grote kracht van het RSF is dat overheid, ondernemers, onderwijs, onderzoek en ondernemende inwoners samenwerken om de regio FruitDelta Rivierenland vooruit te stuwen. Wij leveren geld, kennis en netwerkkracht voor ondernemers en ondernemende inwoners met verrassende initiatieven. De ondernemers zelf leveren toewijding, goede ideeën en ook eigen kapitaal. Met overheidsmiddelen kunnen wij cofinanciering aantrekken en wordt een forse ‘multiplier’ bereikt. Het RSF verstevigt de positie van onze regio op alle niveaus.
Wat mag het kosten? Programma 4 Economie (bedragen x € 1.000) Lasten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal lasten
Werkelijk 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 346
315
335
335
335
335
1.254
2.540
4.403
725
1.173
1.366
110
146
138
138
138
138
314
428
359
357
356
352
2.024
3.430
5.235
1.554
2.002
2.190
43
340
34
34
34
34
1.699
3.516
4.543
2.837
3.681
4.285
23
24
24
24
24
24
Baten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
20
412
371
447
447
447
447
2.177 153
3.944 514
5.048 -187
3.342 1.788
4.185 2.183
4.790 2.600
1.311
976
140
2.113
2.507
2.919
1.573
29
10
28
28
28
262 415
-946 -432
-130 -317
-2.084 -296
-2.479 -296
-2.891 -292
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2023 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland (2013) • Regionale Detailhandelsvisie (2014) Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR) Beleidsindicatoren Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)
21
Eenheid % Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
Periode 2023 2023
Zaltbommel 58,3 183,2
Bron LISA LISA
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & leerlingzaken.
Relevante ontwikkelingen Aanpassing wetgeving onderwijshuisvesting De beoogde inwerkingstredingsdatum van het wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting is 1 augustus 2025. De huidige wetgeving voor onderwijshuisvesting bevat te weinig prikkels voor gezamenlijke besluitvorming door het schoolbestuur en de gemeente over onder andere de kwaliteit en duurzaamheid van schoolgebouwen op langere termijn. Het wetsvoorstel heeft als doel dat te verbeteren. Hiervoor wordt het verplicht voor scholen om een meerjarenonderhoudsplan op te stellen en voor gemeenten om een integraal huisvestingsplan op te stellen en hierover met elkaar te overleggen. Schoolbesturen in het primair onderwijs mogen straks, net als in het voortgezet onderwijs, investeren in schoolgebouwen. In eerste instantie was het de bedoeling om de verantwoordelijkheid voor renovatie van het schoolgebouw te verduidelijken in de regelgeving. Het is nu onduidelijk of dit daadwerkelijk wordt opgepakt. Met deze ontwikkelingen heeft de gemeente Zaltbommel in het Integraal Huisvestingsplan 2023-2037 (IHP) wel rekening gehouden. Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In 2025 wordt het Nationaal Programma Onderwijs afgerond. Vanaf juli 2025 ontvangen we geen extra middelen meer om in te zetten om achterstanden (ontstaan tijdens de coronaperiode) in te halen.
Wat willen we bereiken? • Het waarborgen van de continuïteit van het openbaar onderwijs en de handhaving van het specifieke karakter van het openbaar onderwijs. Conform artikel 23 lid 41 van de Grondwet dient in elke gemeente voldoende openbaar primair onderwijs te zijn (met voldoende wordt bedoeld als de inwoners erom vragen en binnen een straal van 10 kilometer). • Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen in Zaltbommel die aansluit op de actuele behoefte. • Wij bieden ieder kind optimale kansen om veilig, gezond en met veel plezier op te groeien en talent te ontwikkelen in Zaltbommel.
Wat gaan we daarvoor doen? Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Vanuit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) zijn er voor verschillende scholen investeringen noodzakelijk voor het toekomstbestendig maken of vervangende huisvesting. Vervangende huisvesting basisschool Nederhemert Naar verwachting zal eind 2024 duidelijk worden of overeenstemming is bereikt over aankoop van grond om een nieuwe basisschool met gymzaal en voorschool te realiseren op een alternatieve locatie. Een bestuurlijk instemmingsbesluit van de provincie over de locatie dient nog genomen te worden. Bij overeenstemming zal een aanbestedingsgereed ontwerp gemaakt kunnen worden waarbij het schoolbestuur het bouwheerschap op zich neemt. Indien overeenstemming over grondaankoop en/of provinciale toestemming ontbreekt zal een plan gemaakt moeten worden voor vervangende huisvesting op de huidige locatie van de school. Renovatie/verduurzaming basisschool Gameren Het schoolbestuur van de basisschool te Gameren heeft een aanvraag voor vervangende huisvesting ingediend voor het huisvestingsprogramma 2025. Vervangende huisvesting van de basisschool Gameren lijkt verstandig om te combineren met de gymzaal en voorschool. Naar verwachting kunnen in 2025 voorbereidende werkzaamheden plaatsvinden voor het realiseren van deze vervangende huisvesting.
22
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Huisvesting scholen Brakel Naar verwachting zal eind 2024 duidelijk zijn of gezamenlijke huisvesting van de basisscholen in Brakel op een alternatieve locatie mogelijk is. Hiervoor dient grond aangekocht te kunnen worden en de provincie zal ook hier toestemming moeten verlenen. Mocht een alternatieve locatie niet mogelijk zijn, dan zullen de scholen op de huidige plaats vervangende huisvesting krijgen. Huisvesting Toermalijn/invulling passend onderwijs Samenwerkingsverband Meierij, schoolbesturen en gemeente voeren gesprekken over de invulling van het passend onderwijs in de Bommelerwaard. Naar verwachting zullen de leerlingen van de Toermalijn op termijn verhuizen naar een andere locatie waarvoor een stelpost in het IHP en de begroting is opgenomen.
Lokaal Educatieve Agenda In 2025 ligt de focus op de ontwikkeling van een nieuwe Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Hierin is het beleid rondom onderwijsachterstanden opgenomen. De LEA wordt samen met kinderopvang- en onderwijspartners binnen bestaande budgetten vormgegeven.
Wat mag het kosten? Programma 5 Onderwijs (bedragen x € 1.000) Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal lasten
Werkelijk 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 286 2.670
309 2.784
308 3.141
308 3.603
308 4.192
308 4.152
1.614
1.075
1.186
1.186
1.186
1.186
4.570
4.168
4.635
5.097
5.687
5.647
0 371
0 323
0 324
0 324
0 324
0 324
625
90
40
40
40
40
996 -3.574
413 -3.755
364 -4.271
364 -4.733
364 -5.323
364 -5.283
137
66
66
66
66
66
29
46
29
46
46
46
-107 -3.681
-20 -3.775
-36 -4.308
-19 -4.752
-19 -5.342
-19 -5.302
Baten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal baten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties Resultaat
23
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeenten Zaltbommel en Maasdriel 2022-2037 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2024 • Verordening leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2023 • Lokaal Educatieve Agenda 2022 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2022-2026 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2023-2027 samenwerkingsverband De Meierij VO • Leerhuis Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij PO en VO (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV en leerplicht) • GGD Gelderland-Zuid (toezicht en lichte handhaving kinderopvang) • Scholen in de gemeente Zaltbommel • Stichting Brede Scholen Zaltbommel • Gemeente Maasdriel • ROC Rivor • Stichting Kompas • Bibliotheek Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
24
Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Periode 2023 2023 2022
Zaltbommel 10,9 22,0 2,2
Bron DUO DUO Ingrado
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie Onder dit programma vallen de taakvelden Sportbeleid & Activering, Sportaccommodaties, Cultuur, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en Recreatie.
Relevante ontwikkelingen Aanbesteding exploitatie binnensportaccommodaties De accommodaties worden in 2024 volgens een proefexploitatie door Sportfondsen geëxploiteerd. Op dit moment loopt de nieuwe aanbesteding voor de exploitatie van de binnensportaccomodaties. Belangrijke doelen in de aanbesteding zijn het beheersen van het financiële risico voor de gemeente en het verhogen van de bezettingsgraad van de sportaccommodaties in de kleine kernen. In samenwerking met de exploitant willen we werken aan doelen zoals gesteld in het Sportakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Groeimodel cultuurcluster in relatie tot nieuwbouw cultureel centrum In juli 2024 heeft de gemeenteraad akkoord gegeven voor de nieuwbouw van een nieuw cultureel centrum. Naar verwachting wordt dit in 2027 geopend. Tegelijkertijd met de realisatie van de nieuwbouw is het noodzakelijk om toe te werken naar een toekomstbestendige organisatiestructuur voor Stichting Cultuurcluster. We werken hier stapsgewijs naartoe. De komende tijd gaan we onderzoeken hoe de nieuwe organisatiestructuur eruit moet komen te zien en welke stappen daarvoor nodig zijn. We brengen in kaart wat de ambities en doelstellingen van de gemeente zijn in relatie tot de invulling van de taken van Stichting Cultuurcluster.
Deze kaders zullen inzicht geven in wat er financieel nodig is om een toekomstbestendige organisatie te kunnen neerzetten. Zo zal er een professionaliseringsslag moeten plaatsvinden. Onderdelen hiervan zijn werken met Governance Code Cultuur en een passende CAO Podiumkunsten. Door het groeimodel zal een passende subsidie-relatie ontstaan. Zorgplicht bibliotheek Naar alle waarschijnlijkheid gaat de zorgplicht voor bibliotheken in gemeenten in per 1 januari 2026. De wetswijziging was oorspronkelijk voorzien per 2025, maar de uitwerking van de wetswijziging blijkt meer tijd nodig te hebben. Dit betekent dat gemeenten en provincies vanaf 2026 moeten zorgen voor voldoende en volwaardige bibliotheken; iedere inwoner moet binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. De bibliotheek krijgt meer en meer een sociale functie en is een plek waar inwoners elkaar ontmoeten, zich scholen en ondersteuning krijgen. Wel krijgen we in 2025 al extra middelen om de zorgplicht te gaan vormgeven en uitvoeren. De gemeente gaat met de bibliotheek in gesprek over de invulling van de zorgplicht.
Wat willen we bereiken? • Inwoners de mogelijkheid bieden om met plezier te sporten en te bewegen in een veilige, gezonde en klimaatbestendige omgeving. • Sport- en beweegdeelname vergroten om daarmee gezondheidswinst te bereiken. • Toekomstbestendige sportaccommodaties die duurzaam en eenduidig worden gebruikt en onderhouden. • Culturele voorzieningen in stand houden en uitbreiden waar nodig. • Met kunst en cultuur vergroten we de leefbaarheid en lokale verbinding en stimuleren we ontmoeting. Dit heeft een positief effect op het tegengaan van eenzaamheid. • Met kunst en cultuur dragen we bij aan een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat. • Door kunst en cultuur willen we talenten en creativiteit van inwoners aanboren en innovatie tot bloei laten komen. • Behoud en verduurzamen bestaande voorzieningen waaronder ook groen, speeltuinen en dorpshuizen.
Wat gaan we daarvoor doen? Impuls inclusiviteit en klimaatadaptieve speelplaatsen In 2022 is door de gemeenteraad een motie ingediend om speelplaatsen inclusiever en klimaatadaptiever te maken. Met een subsidie van de provincie wordt in de periode 2023-2025 gewerkt aan het meer klimaatadaptief en biodivers maken van de speelplaatsen. Voor inclusiviteit is toen geen budget beschikbaar
25
GEMEENTE ZALTBOMMEL | 2025 PROGRAMMABEGROTING ZALTBOMMEL
gesteld. Met de huidige middelen kunnen slechts een beperkt aantal speelplaatsen over een reeks van jaren inclusiever gemaakt worden. Door een eenmalige impuls van € 150.000 kunnen we de komende jaren prioriteit geven aan extra investeren in inclusiviteit en toegankelijkheid van speelplaatsen. Daartoe zal een plan van aanpak worden opgesteld wat te zijner tijd informatief met de raad kan worden gedeeld.
Ophogen investeringskrediet Sociaal Cultureel Centrum Sinds de besluitvorming in 2021 zijn de investeringskosten door diverse omstandigheden fors gestegen. We hebben daartoe de cijfers laten actualiseren en hebben de raad daarover geïnformeerd tijdens een informatiebijeenkomst op donderdag 18 januari 2024. Deze kostenstijgingen waren voor het college aanleiding om in het raadsvoorstel de besteding van het beschikbare krediet uit 2021, zijnde € 10.400.000, vooralsnog met enige flexibiliteit, tot maximaal € 1.000.000, te besteden in die zin dat de realisering van het cultureel centrum in de Waluwe tot dat bedrag hoger uit kan vallen. Het college heeft daarbij aangegeven dat bij de Perspectiefnota 2025 een raming zou worden opgenomen om nieuwe financiële ruimte te creëren om het oorspronkelijke krediet uit 2021 met € 1.000.000 te verhogen. Inmiddels heeft het college geconcludeerd dat het eerder genoemde bedrag te beperkt is en daarom is in de Perspectiefnota 2025 een bedrag van € 1.500.000 opgenomen.
Zorgplicht bibliotheek Voor de uitvoering van de zorgplicht gaan we samen met de bibliotheek een meerjarenplan opstellen. In juli zijn er twee moties aangenomen (zorgplicht en gratis lidmaatschap tot 27 jaar). De uitvoering van de moties wordt in het meerjarenplan meegenomen.