Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan VRGZ 2024-2027
Tekst van het document
Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan Brandweer
Colofon De ‘Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan Brandweer’ geeft inzicht in de onderbouwing van de gekozen spreidingsvariant per taak en daarmee betreft het niet het dekkingsplan zelf. Doel van het document is om de achterban inzicht te geven in een eenduidige werkwijze die is gehanteerd en waarbij de afwegingen worden gedeeld die gemaakt zijn om te komen tot het optimale resultaat. Opdrachtgever: Opdrachtnemer Contactpersoon: Leden werkgroep: Project: Titel: Datum: Status: Versie: Digitale vindplaats:
Orgaan Brandweer Management Team (BMT)
Management Team Incidentbestrijding Brandweer Team Incidentbestrijding, Werkgroep Dekkingsplan Danny Bobbink Ben van Steenbergen, Cockie Woltering, Danny Bobbink, Femke Lukassen, Lukas Vermeulen, Mark van Kuijk, Pam Meijs Dekkingsplan Brandweer 2024-2027 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan Brandweer 2024-2027 31 oktober 2023 Definitief 1.0 Groep Dekkingsplan 2024-2027\ Documenten\ General\ Onderbouwingsrapport
Wat Ter besluitvorming om inhoud te gebruiken voor het ‘Dekkingsplan 20242027’.
Datum 18.10.2023
Aangeboden versie 0.9
Versie na akkoord 1.0
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Sector Brandweer, Team Incidentbestrijding Postbus 1120 6501 BC Nijmegen Professor Bellefroidstraat 11, Nijmegen www.vrgz.nl
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
2
Inleiding De maatschappij verandert en daarmee, in de toekomst, ook de brandweerzorg. Klimaatverandering en de energietransitie zijn hier voorbeelden van. Brandweer Gelderland-Zuid is paraat en levert goede brandweerzorg en we gaan steeds meer investeren in kennis en vakmanschap om de brandweerzorg van de toekomst aan te kunnen. We organiseren ons risicogericht en werken daarbij informatiegestuurd, waarbij we inspelen op bestaande en nieuwe ontwikkelingen. Het is van belang dat kennis, materieel en middelen op de juiste plek georganiseerd zijn en lokaal ingezet kunnen worden. Het nieuwe dekkingsplan (2024-2027) is daarin een belangrijke stap. Er is gebruik gemaakt van een actueel risicobeeld en de landelijke handreiking voor dekkingsplannen is toegepast. Vanuit die hoedanigheid is er zorgvuldig gekeken naar de slagkracht. Primair vanuit onze eigen veiligheidsregio en waar nodig versterken we de brandweerzorg interregionaal. Naast de basisbrandweerzorg gaat het dekkingsplan ook in op de specialismen en aanvullende taken binnen onze regio. Om te komen tot de meest optimale spreidingsvarianten van deze taken heeft de projectgroep een eenduidige systematiek uitgewerkt. Op deze wijze zijn we met de juiste afwegingen tot de verschillende uitkomsten gekomen. In deze onderbouwingsrapportage is dat per taak uitgewerkt.
Daarbij is het goed om te benoemen dat er niet wordt ingegaan op de gebiedsgerichte opkomsttijden van de eerste tankautospuit, aangezien elke post een (eerste) tankautospuit behoudt. Het nieuwe dekkingsplan is uitgewerkt op basis van de bestaande taken die binnen de regio worden uitgevoerd. In 2024 worden business cases en pilots opgepakt om te kijken of het nodig is om nieuwe taken toe te voegen aan de brandweerzorg van Gelderland-Zuid. Dit kan betekenen dat er nieuwe taken bij de posten worden belegd. Daarbij zal primair worden gekeken naar de gewenste spreiding op basis van enerzijds het Risicoprofiel Brandweer Gelderland-Zuid en anderzijds de te leveren gewenste prestatie-eisen op dat vlak. Vervolgens kijken we naar de mogelijkheid om taken optimaal te verdelen waarmee opstapeling van specialismen op een post waar mogelijk wordt voorkomen en we tevens oog houden voor posten die in aanmerking komen voor nieuwe taken. Daarnaast wordt de visie Incidentbestrijding in, op en aan het water uitgewerkt en gaan we starten met toekomstverkenningen op een aantal bestaande taken, met als doel om deze verder te optimaliseren waar mogelijk.’ Kijkend naar de bestaande taken, dan kan het zo zijn dat straks het aantal eenheden binnen een taak op regionaal niveau afneemt.
Het is belangrijk om te benoemen dat dit vanuit repressief oogpunt is bekeken en dat het in geen enkel geval is ingestoken vanuit een opdracht om te bezuinigen. Vrijgekomen middelen zullen binnen dezelfde taak worden geherinvesteerd ten behoeve van vakbekwaamheid en materieel of worden aangewend om nieuwe taken te gaan implementeren. We zien dit als een budget-neutrale aanpak om nieuwe kwaliteitsimpulsen te kunnen realiseren voor de diverse repressieve taken.
Leeswijzer Deze rapportage geeft inzicht in de onderbouwing van de gekozen spreidingsvariant per taak en daarmee betreft het niet het dekkingsplan zelf. Doel van het document is om de achterban inzicht te geven in een eenduidige werkwijze die is gehanteerd en waarbij de afwegingen worden gedeeld die gemaakt zijn om te komen tot het optimale resultaat. Het eerste hoofdstuk richt zich op de tweede tankautospuiten van Tiel en Wijchen in relatie tot de handreiking voor dekkingsplannen, waaronder het beoordelingskader voor slagkracht. Vervolgens komen per hoofdstuk alle andere specialismen en taken aan bod die momenteel tot de repressieve brandweerzorg van Gelderland-Zuid behoren. Daarbij is het goed om te benoemen dat in
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
3
elk hoofdstuk een beschrijving is opgenomen van de spreidingsvarianten die voor de betreffende taak zijn uitgewerkt. In de bijlagen zijn daarnaast het uitgangspuntendocument en een regionaal overzicht van de veranderingen (huidige vs. nieuwe situatie per post) opgenomen.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
4
Inhoudsopgave Inhoudsopgave
5
Afkortingenlijst
6
Begrippenlijst
8
1
Tweede tankautospuit
11
2
Redvoertuigen
27
3
Hulpverleningsvoertuigen
41
4
Grootwatertransportsystemen
50
5
Waterwagens
56
6
Oppervlakteredding
64
7
Brandweerhulpboten
72
8
Blusboten
80
9
Duikinzet Brandweer
84
10
Verkenningseenheden
89
11
Gaspakeenheid
94
12
Chemiepak-eenheid
98
13
Ontsmettingseenheid
101
14
Schuimblus-eenheden
104
15
25kV-veiligheidtesters (specialistenteam)
108
16
Veered-teams
112
17
Logistiek en ondersteuning
115
18
Overige specialismen
120
Bijlage 1 Regionaal overzicht: huidige vs. nieuwe situatie per post
121
Bijlage 2 Uitgangspuntendocument Dekkingsplan (maart 2022)
122
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
5
Afkortingenlijst Afkorting
Definitie
25 kV
25 kilo Volt (25.000 Volt spanning op de bovenleiding van de Betuweroute)
AGS-Veld
Adviseur gevaarlijke stoffen (in de nabijheid van het incident)
AGS-OT
Adviseur gevaarlijke stoffen (operationeel team)
AH
Arbeidshygiëne
BOE
Basis ontsmettingseenheid
BRV-G
Brandweervaartuig groot (Blusboot)
BRV-K
Brandweervaartuig klein (Brandweerhulpboot)
CLU
Complete lijn uitschakeling
CP
Chemiepak
CVE
Coördinator verkenningseenheden
GBO
Grootschalig brandweeroptreden
GBO-SO
Grootschalig brandweeroptreden en specialistisch optreden
GGO
Gebiedsgerichte opkomsttijden
GOE
Grootschalige ontsmettingseenheid
GP
Gaspak
GWT
Grootwatertransport
HA
Haakarmvoertuig
HOvD
Hoofdofficier van Dienst
HV
Hulpverleningsvoertuig
IBGS
Incident bestrijding gevaarlijke stoffen
MAR
Melding en Alarmeringsregeling
MCU
Multi Commando Unit
OR
Oppervlakteredding
OvD
Officier van Dienst
OvD-B
Officier van Dienst Brandweer
PAG
Plasbrand aandachtsgebied
PM
Personeel/Materieelvoertuig
RIN
Risico Index Natuurbrand
RV
Redvoertuig
SBH
Schuimblus Haakarmbak
STH
Specialisme Technische Hulpverlening
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
6
TS
Tankautospuit
UGS
Uitgangsstelling
VE
Verkenningseenheid
VRT
Veeredtakel
VZH
Verzorgingsunit-Haakarmbak
WT
Watertank
WT-G
Watertank-groot
Wvr
Wet veiligheidsregio
WW
Waterwagen
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
7
Begrippenlijst Begrip
Definitie
Aandachtsobjecten
Objecten die vanuit de “landelijke uniforme systematiek dekkingsplannen” met betrekking tot de normering in categorie 1 vallen, ongeacht de risicocategorie van de buurt waarin dit object ligt. Dit betreffen objecten met slapende, nietzelfredzame personen (gezondheidszorg en celfunctie); portiekflat en -woningen; hoogbouw >20meter.
Brandrisicoprofiel
Als verlengde van het wettelijke regionaal risicoprofiel wordt een ‘brandrisicoprofiel’ opgesteld. Omdat brandweer Gelderland-Zuid deze kerntaak breed heeft uitgewerkt, wordt er gesproken over het ‘Risicoprofiel Brandweer Gelderland-Zuid’. Een risicoprofiel gaat over een momentopname en dient cyclisch herzien te worden.
CBS-Buurt
Buurten vormen het laagste regionale niveau. Wijken zijn optellingen van één of meer aaneengesloten buurten. De gemeente bepaalt zelf de indeling in wijken en buurten. Het CBS coördineert landelijk deze indeling. Een buurt is vanuit bebouwingsoogpunt of sociaaleconomische structuur homogeen afgebakend. Homogeen wil zeggen dat één functie dominant is, bijvoorbeeld woonfunctie (woongebied), werkfunctie (industriegebied) of recreatieve functie (natuurgebied).
Dekking
Dekking is een duiding van de snelheid en slagkracht waarmee in een bepaald gebied brandweerzorg kan worden geleverd.
Dekkingsplan
Het document waarin het volgende wordt beschreven: de voor de brandweer geldende opkomsttijden en een beschrijving van de aanwezigheid van brandweerposten in de gemeenten, alsmede de overige voorzieningen en maatregelen, noodzakelijk voor de brandweer om daaraan te voldoen.
Dynamisch alarmeren
Dynamisch alarmeren is een werkwijze, waarbij we op basis van de actuele locatie van een eenheid en de exacte locatie van het incident de eenheid alarmeren die het snelste ter plaatse kan zijn. Het doel is om de snelst mogelijke hulp aan de burger te leveren.
Gebiedscategorie
Term is afkomstig uit de ‘Landelijke uniforme systematiek voor dekkingsplannen’. Per CBS-buurt is bepaald in welke categorie deze valt. Aan de categorie zijn de normtijden voor de brandweerzorg gekoppeld. Categorie 1: Oude binnensteden, gebouwen voor slapende nietzelfredzame personen (gevangenissen, ziekenhuizen en verpleegtehuizen), portiekwoningen en woongebouwen hoger dan 20 meter;
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
8
Categorie 2: Woningen, gebouwen voor zelfredzame personen (incl. industrie); Categorie 3: Verspreid liggende woningen, verspreid liggende gebouwen voor zelfredzame personen (incl. industrie). Gelijktijdigheid
Indien zich een in een verzorgingsgebied van een brandweereenheid meerdere incidenten tegelijk voordoen. We bedoelen hiermee specifiek het gelijktijdig voorkomen van verschillende incidenten.
Inzetfrequentie
Het aantal incidenten in een gedefinieerde tijdsperiode.
Manifold
Verdeelstuk dat wordt gebruikt in het GWT.
Melding en Alarmeringsregeling
In deze regeling zijn (standaard) afspraken vastgelegd over het type en de hoeveelheid te alarmeren eenheden bij een bepaald type melding.
Normtijd (bandbreedte)
De normtijden (bandbreedte) geven de grenzen van de opkomsttijden per gebiedscategorie weer. Onderstaand voor de tijden voor de eerste tankautospuit: Gebiedscategorie 1: 4-10 minuten, referentie 7 minuten Gebiedscategorie 2: 7-13 minuten, referentie 10 minuten Gebiedscategorie 3: 12-18 minuten, referentie 15 minuten
Opkomstgebied
Gebied dat een brandweereenheid bereikt binnen een bepaalde tijd.
Opkomsttijd
De tijd die verstrijkt tussen het aannemen van de eerste melding en het ter plaatse komen van het eerste voertuig.
Optimale spreiding
Best mogelijke verdeling van de specialismen om de beste dekking te geven.
Optimale variant
Na afweging van meerdere scenario’s de best mogelijke keuze op basis van meerdere criteria.
Paraatheid
Heeft betrekking op een groep medewerkers of een functionaris die een bepaald voertuig kwalitatief en kwantitatief na alarmering binnen een gestelde tijd zodanig kunnen bemensen dat zij als eenheid ingezet mogen worden en hiertoe mogen uitrukken.
Recreatieplas
Een kunstmatig meer dat door zandwinning is ontstaan, een watervlakte met recreatiemogelijkheden.
Referentietijd/referentiewaarde
De referentiewaarde beschrijft de gewenste opkomsttijd per gebiedscategorie waar deze als ‘goed’ wordt gedefinieerd. Het betreft de middelste waarde van de bandbreedte (bijvoorbeeld gebiedscategorie 1 met een bandbreedte van 4-10 minuten en een referentiewaarde van 7 minuten).
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
9
Restdekking
De restdekking drukt de overgebleven beschikbaarheid van de brandweer uit. Wanneer de brandweer met veel eenheden een groot incident bestrijdt, dan is de dekking in (een deel van) de rest van de regio (tijdelijk) lager.
Rijtijd
De tijd die een eenheid nodig heeft om vanaf de locatie dat ze uitrukt ter plaatse te komen bij een incident.
Slagkracht
Het vermogen om bij een incident meerdere eenheden binnen een bepaalde tijd ter plaatse te krijgen.
Spreidingsvariant
De uitwerking en beschrijving per specialisme/taak door het plaatsen van het specialisme/taak op bepaalde posten met als doel een optimale dekking te realiseren. Door meerdere varianten uit te werken en af te wegen kan een keuze gemaakt worden voor de best passende variant.
TS-Flex
Voor inzetten met een tankautospuit waar minder personeel voor nodig is, mag met minder mensen worden uitgerukt dan de standaard 6, met een minimum van 4. Bij een maatgevend incidenttype wordt direct een aanvullende eenheid gealarmeerd indien de eerste tankautospuit is aangemerkt als TS-Flex. Op deze manier wordt de benodigde slagkracht geborgd.
Uitgangsstelling
Dit is binnen het grootschalig optreden een van tevoren bepaalde locatie waar hulpdiensten door de alarmcentrale naar toe worden gestuurd voordat ze naar de incidentlocatie vertrekken om ingezet te worden.
Uitruktijd
De verschiltijd tussen het tijdstip van alarmeren van de eenheid en het tijdstip waarop de eenheid daadwerkelijk uitrukt (vertrekt) naar het incident.
Uitbreidingsrisico (natuurbrand)
In de primaire alarmering bij natuurbrand wordt het uitbreidingsrisico in de pagertekst meegenomen (laag – normaal – hoog – zeer hoog). Het uitbreidingsrisico wordt bepaald door meerdere factoren. Dit zijn o.a. temperatuur, gevallen hoeveelheid neerslag (over langere periode), luchtvochtigheid, windrichting en windsnelheid. Windsnelheid is een grote bepalende factor, maar ook een combinatie van deze verschillende factoren kan elkaar versterken. Op basis van het uitbreidingsrisico wordt bepaald welk potentieel (welke eenheden en hoeveel van elk) direct gealarmeerd wordt.
Vrije instroom (vrije opkomst)
Bedrijfsvoeringsmodel waarbij wordt gewerkt met vrijwilligers zonder gegarandeerde/verplicht opkomst bij een alarmering.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
10
1
Tweede tankautospuit
Inleiding De basisbrandweerzorg in Gelderland-Zuid wordt verzorgd vanuit het netwerk van 36 posten en vormt daarmee een primaire schil van 36 tankautospuiten. In verband met de component slagkracht als onderdeel van de landelijke handreiking wordt bekeken of er posten zijn die een tweede tankautospuit nodig hebben. Ook gelijktijdigheid en inzetfrequentie spelen hier een rol in en worden als variabelen meegenomen. In dit hoofdstuk is de analyse van de tweede tankautospuit uitgewerkt.
1.1
Huidige situatie
Op dit moment staat er alleen op de posten Tiel en Wijchen een tweede tankautospuit.
1.2
Wetgeving
De opkomsttijden waar de brandweer tot op heden gebruik van maakte zijn de objectgebonden opkomsttijden. Met de komst van de landelijke handreiking voor dekkingsplannen wordt dit losgelaten en gaat Brandweer Nederland over op de gebiedsgerichte opkomsttijden. Deze verandering wordt momenteel verankerd in de wet. De landelijke handreiking richt zich primair op de opkomsttijden van de eerste tankautospuit, maar biedt ook een beoordelingskader voor slagkracht, waarmee de meerwaarde van een tweede tankautospuit kan worden geduid.
1.2.1 Gewenste opkomsttijd Voor de tweede tankautospuit worden ten behoeve van slagkracht de volgende opkomsttijden (zie onderstaande tabel) nagestreefd. Dit komt uit het beoordelingskader voor slagkracht en is onderdeel van de landelijke handreiking voor dekkingsplannen. Hierbij zijn ten behoeve van de gebiedsgerichte opkomsttijden (GGO) de CBS-buurten op risico gecategoriseerd. Aan de gebiedscategorieën is een opkomsttijd gekoppeld. Deze tijd is in de tabel tussen haakjes weergegeven en noemen we de referentietijd. De referentietijd valt in een range met een ondergrens en een bovengrens. In de tabel is de kolom voor de tijd van de 2e tankautospuit gemarkeerd. Gebiedscategorie TS 1 (minuten)
TS 2 (minuten)
TS 3 (minuten)
1
4 - 10 (7)
6 - 12 (9)
8 - 12 (10)
2
7 - 13 (10)
12 - 18 (15)
Geen norm
3
12 - 18 (15)
Geen norm
Geen norm
1.3
Kern landelijke of regionale visie
De nieuwe landelijke handreiking voor dekkingsplannen biedt een andere methodiek om inzicht te krijgen in de opkomsttijden van de brandweer. Hiermee komt de nadruk te liggen op de gebiedsgerichte opkomsttijden, maar wordt er ook nadruk gelegd op andere factoren zoals slagkracht, paraatheid en inzetfrequentie. Het beoordelingskader voor slagkracht biedt veel houvast voor de analyse op de tweede tankautospuit van posten. Uitgangspunt is het vasthouden aan de beoordelingskaders en vanuit die hoedanigheid in beeld brengen of een tweede tankautospuit op een post nodig is.
1.4
Recentelijk vastgesteld beleid
Zes jaar geleden is met de komst van het huidige brandweerzorgplan (basiszorg, 2017) al gekeken naar de component slagkracht, omdat er in dat plan werd nagestreefd om in de hele regio twee tankautospuiten binnen 15 minuten ter plaatse te hebben. Het toenmalige uitgangspunt sluit aan op 20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
11
het huidige beoordelingskader voor slagkracht. Mede vanuit bovengenoemd uitgangspunt is er in 2017 besloten om van tien posten met een tweede tankautospuit terug te gaan naar twee posten met een tweede tankautospuit. Vanuit het beoordelingskader kunnen we aantonen dat dit geen afbreuk heeft gedaan aan de regionale slagkracht, omdat we met het netwerk van 36 posten in 95,4% van de regio twee tankautospuiten binnen 15 minuten, op een incidentlocatie, ter plaatse hebben.
1.5
Relevante input Risicoprofiel Brandweer Gelderland-Zuid
1.5.1 Risicolocaties Voor de opkomsttijd van de tweede tankautospuit wordt verwezen naar de gebiedscategorie per CBSbuurt. Hieronder een geografische weergave van de categorisering per CBS-buurt in Gelderland-Zuid:
1.5.2 Incidenthistorie In deze paragraaf is de incidenthistorie van de eerste en tweede tankautospuit van Tiel en Wijchen beschreven. Hierbij is gekeken naar de incidenthistorie over de periode 2017 tot en met 2022. Het betreft een feitelijke weergave van het aantal incidenten. Deze weergave zegt niets over de noodzaak of de tweede tankautospuit van dezelfde post diende te komen. Om inzicht te geven in de verhouding van het aantal inzetten van een tweede tankautospuit ten opzichte van het totaal aantal incidenten van een post is onderstaand een overzicht van het totaal aantal incidenten per post opgenomen. In de onderstaande tabel zijn voor de posten Tiel en Wijchen het totaal aantal incidenten over de periode 2017 tot en met 2022 opgenomen waarbij een tankautospuit gealarmeerd is. Om een beeld te krijgen bij het verloop van het aantal incidenten is gekozen voor een weergave per jaar. Jaar
Tiel
Wijchen
2017
288
206
2018
294
261
2019
288
185
2020
331
161
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
12
2021
368
146
2022
306
149
Totaal
1.875
1.108
Met het inzicht in het totaal aantal incidenten per post is de volgende stap om te analyseren in welke mate een tweede tankautospuit heeft bijgedragen aan deze incidenten. Hierbij kijken we naar het aantal incidenten waarbij de eerste en tweede tankautospuit op hetzelfde moment bij hetzelfde incident betrokken waren en naar het aantal incidenten waarbij beide tankautospuiten gelijktijdig bij verschillende incidenten betrokken waren. Aantal incidenten van 2017 t/m 2022 waarbij beide TS-en van de post bij hetzelfde incident betrokken waren (denk hierbij aan opschaling; ‘middel’ of ‘groot’ incident): Post
Aantal incidenten alle prio’s
% incidenten alle prio’s
Aantal incidenten prio1
% incidenten prio 1
Tiel
198
10,6%
178
9,5%
Wijchen
72
6,5%
61
5,5%
Aantal keren dat beide TS-en bij een verschillend incident betrokken waren: Post
Aantal incidenten alle prio’s
% incidenten alle prio’s
Aantal incidenten prio1
% incidenten prio 1
Tiel
65
3,5%
26
1,4%
Wijchen
43
3,9%
12
1,1%
Gelijktijdigheid waarbij twee tankautospuiten van één post bij verschillende incidenten betrokken zijn, komt in ca. 3-4% van de incidenten voor. Wanneer we specifiek naar prio1-incidenten kijken komt het in ca. 1% van de incidenten voor. Het komt dus voor dat beide tankautospuiten tegelijk worden ingezet, maar het aantal keer dat dit gebeurt is beperkt. Wanneer we nog wat verder inzoomen op gelijktijdigheid bij incidenten zien we een aantal ontwikkelingen/trends.
Post Wijchen In de onderstaande grafiek zien we het aantal gelijktijdige incidenten per jaar voor post Wijchen, waarbij twee tankautospuiten tegelijk zijn ingezet bij verschillende incidenten (beide prio1). Ook is
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
13
een trendlijn toegevoegd. Het aantal incidenten is relatief beperkt en de trendlijn is duidelijk dalend.
In de onderstaande grafiek zien we het aantal gelijktijdige incidenten per jaar voor post Wijchen, waarbij twee tankautospuiten tegelijk zijn ingezet bij hetzelfde incident (prio1). Ook hier is een trendlijn toegevoegd. Ook hier zien we een dalende trendlijn.
In de volgende grafiek zien we het totaal aantal incidenten per jaar voor de tweede tankautospuit van post Wijchen. Het aantal incidenten voor de tweede tankautospuit laat een dalende trend zien. Voor deze weergave is aangenomen dat de tankautospuit met roepnummer 083332 altijd de tweede uitruk verzorgt. In uitzonderlijke gevallen (onderhoud en reparatie) zal de 083332 de eerste uitruk verzorgen.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
14
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
15
Post Tiel In de onderstaande grafiek zien we het aantal gelijktijdige incidenten per jaar voor post Tiel, waarbij twee tankautospuiten tegelijk zijn ingezet bij verschillende incidenten (beide prio1). Ook is een trendlijn toegevoegd. Het aantal incidenten is relatief beperkt en de trendlijn laat een licht dalende trend zien.
In de onderstaande grafiek zien we het aantal gelijktijdige incidenten per jaar voor post Tiel, waarbij twee tankautospuiten tegelijk zijn ingezet bij hetzelfde incident (prio1). Ook is een trendlijn toegevoegd. Het aantal incidenten is relatief beperkt en de trendlijn is duidelijk dalend.
Voor post Tiel is geen grafiek gemaakt voor het aantal inzetten van de tweede tankautospuit, omdat afwisselend de tankautospuit met roepnummer 088531 of 088532 op de eerste uitruk staat.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
16
1.6
Uitgangspunten berekening tweede tankautospuit
Voor de berekeningen voor de tweede tankautospuit is een aantal uitgangspunten gedefinieerd.
Uitruktijd Het bepalen van de uitruktijd van de tweede tankautospuit is niet zo eenvoudig als het lijkt. De tweede tankautospuit kan immers ook (tijdelijk) op de eerste uitruk staan. Uitgangspunt is dat de uitruktijd voor de tweede tankautospuit wordt bepaald door vijf seconden bovenop de mediaantijd van de eerste tankautospuit te tellen. Het is van belang dat er een verschil is tussen de eerste en tweede tankautospuit, want anders weten de systemen voor de alarmering van een eenheid niet welke tankautospuit bij een incident als eerste gealarmeerd moet worden. Voor post Tiel is het nog iets complexer. Tijdens kantoortijden wordt de eerste uitruk door een beroepsbezetting verzorgd. Voor deze situatie is een specifieke mediaan-uitruktijd beschikbaar. De tweede tankautospuit wordt tijdens kantoortijden door de vrijwilligers bemenst en krijgt daarmee de mediaan uitruktijd van deze situatie. Buiten kantoortijden worden beide tankautospuiten door vrijwilligers bemenst en krijgt de eerste tankautospuit de berekende mediaan-uitruktijd voor deze situatie en de tweede tankautospuit deze tijd plus vijf seconden.
Gevisualiseerde opkomstgebieden In lijn met de opkomsttijden vanuit het beoordelingskader voor slagkracht, worden voor de tweede tankautospuiten de tijden van 15 minuten (referentietijd) en 18 minuten (bovengrens bandbreedte) getoond. Dit sluit aan bij de gebiedscategorie 2-buurten in Tiel en Wijchen. Gebiedscategorie TS 1
TS 2
TS 3
1
4 - 10 (7)
6 - 12 (9)
8 - 12 (10)
2
7 - 13 (10)
12 - 18 (15)
Geen norm
3
12 - 18 (15)
Geen norm
Geen norm
Rijsnelheid Voor de toegepaste berekeningen is uitgegaan van 100% van de gemiddelde rijsnelheid op een wegdeel uit het gebruikte wegenbestand.
1.7
Visualisaties dekking
Hieronder diverse visualisaties die laten zien wat de bijdrage voor omliggende posten kan zijn in relatie tot het leveren van slagkracht in de betreffende gebieden van Tiel en Wijchen. Dit in lijn met het beoordelingskader voor slagkracht uit de handreiking voor dekkingsplannen.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
17
1.7.1 Post Tiel In de onderstaande afbeelding worden de categorieën per buurt getoond in Tiel. De kern van Tiel betreft categorie 2.
In de onderstaande afbeelding zien we de dekking van de tweede tankautospuit in Tiel gerekend met een opkomsttijd van 15 minuten. 15 minuten betreft de referentiewaarde van een categorie 2-buurt. De gehele kern van Tiel wordt door de tweede tankautospuit van Tiel in 15 minuten bereikt.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
18
Dekking door omliggende posten In de onderstaande afbeeldingen zien we de dekking van omliggende posten (Buren, Varik, Lienden, Ochten) in Tiel, gerekend met een opkomsttijd van 15 minuten. Een deel van de kern van Tiel, inclusief de historische stadskern wordt door de omliggende posten niet binnen 15 minuten bereikt.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
19
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
20
1.7.2 Post Wijchen In de onderstaande afbeelding worden de categorieën per buurt getoond in Wijchen. De kern van Wijchen betreft categorie 2, omliggende industriegebieden categorie 3.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
21
Dekking door omliggende posten In de onderstaande afbeeldingen zien we de dekking van omliggende posten (Nijmegen-West, Overasselt, Beuningen en Ravenstein) in Wijchen, gerekend met een opkomsttijd van 15 minuten. De kern van Wijchen wordt door de omliggende posten volledig binnen 15 minuten bereikt.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
22
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
23
1.8
Interregionale samenwerking als aanvulling
Met alle omliggende veiligheidsregio's zijn convenanten afgesloten met als doel om de snelste hulp voor de burger te kunnen realiseren over de regiogrens heen. De samenwerking heeft betrekking op de basisbrandweerzorg. Dit komt in de praktijk erop neer dat we in basis de eerste vier tankautospuiten met elkaar delen en voor het redvoertuig en het hulpverleningsvoertuig maximaal
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
24
twee voertuigen alarmeren van de buren of aan de buren leveren. In de buurt van Wijchen maken we bijvoorbeeld gebruik van post Ravenstein van de Veiligheidsregio Brabant-Noord.
1.9
Uitkomst
Kijkend naar de uitkomsten van het beoordelingskader slagkracht uit de landelijke handreiking voor dekkingsplannen, dan valt te concluderen dat de tweede tankautospuit in Wijchen uit de sterkte gehaald kan worden, aangezien omliggende posten bij kunnen dragen aan het halen van de opkomsttijd (15 minuten referentietijd). Post Nijmegen-West is in heel Wijchen binnen 15 minuten ter plaatse. Daarnaast zijn Overasselt voor het zuidelijk deel (tot aan het spoor) en Ravenstein in het westelijk deel binnen 15 minuten ter plaatse. Beuningen bestrijkt nog een stukje in het noordelijk deel van Wijchen (omgeving Woezik). Met betrekking tot Tiel kunnen omliggende posten de opkomsttijden voor slagkracht niet halen. Varik bedient alleen Passewaaij binnen 15 minuten, Buren het (noord-)westelijk deel en Ochten het gebied Latenstein (noordoostelijk). Echter lukt het deze posten niet om binnen 15 minuten in de kern, en daarmee ook de historische kern van Tiel, te komen. Daarnaast valt op te merken dat de inzetfrequentie in Tiel hoger ligt dan in Wijchen. Over de laatste vier jaren zijn dat gemiddeld 323 incidenten in Tiel tegenover gemiddeld 160 incidenten in Wijchen per jaar. Kijkend, in dezelfde periode, naar de middelincidenten waar beide TS-en hebben gestaan (prio1), dan gaat het over gemiddeld 25 incidenten in Tiel en gemiddeld 9 in Wijchen per jaar.
In de afgelopen vier jaar komt het gemiddeld 4-5 keer per jaar voor dat Tiel met beide tankautospuiten op een ander prio1 incident staat en voor Wijchen is dat gemiddeld 1 keer per jaar.
1.10 Argumentatie overschrijden opkomsttijden Het weghalen van de tweede tankautospuit van Wijchen heeft geen negatieve invloed op het behalen van de referentiewaarde van 15 minuten voor de tweede tankautospuit in het betreffende gebied. De score voor slagkracht blijft ‘goed’. In Tiel is een tweede tankautospuit in een deel van Tiel, inclusief de oude binnenstad, niet binnen de referentiewaarde van 15 minuten ter plaatse wanneer de tweede tankautospuit van Tiel zou vervallen. De norm van 18 minuten wordt wel gehaald. Gezien de risico’s van een dichtbebouwde stedelijke kern, complexe inzet in geval van brand en een percentage aandachtsobjecten van ruim 21%, is het verstandig om niet de grens van de opkomsttijden op te zoeken. De opkomsttijd voor de tweede tankautospuit bij handhaven van de tweede tankautospuit in Tiel is ca. 10,5 minuten. Daarmee is deze tankautospuit zeker zes tot zeven minuten sneller ter plaatse dan een tankautospuit van buiten Tiel. Daarnaast is de binnenstad van Tiel al geduid als ‘risicogebied’ bij een brand gebouw en wordt in dat geval standaard een tweede tankautospuit mee gealarmeerd. Gelet op bovenstaande vinden wij het niet aanvaardbaar om voor Tiel een tweede tankautospuit af te stoten en voor dat gebied van een ‘goed’ naar een ‘voldoende’ te gaan voor de slagkracht.
1.11 Impactanalyse
Post Post Wijchen heeft de poststerkte op dit moment georganiseerd op de bezetting van twee tankautospuiten en een redvoertuig. Als de post teruggaat van twee naar één tankautospuit en één specialisme, dan is de poststerkte relatief hoog voor de taken die de post gaat uitvoeren. Er ontstaat ruimte om de personele bezetting in de toekomst te gaan afstemmen op de taken die de post gaat uitvoeren.
Paraatheid Voor post Tiel en post Wijchen geldt, behoudens tijdens kantoortijden voor post Tiel, een model met vrije instroom. Er is geen sprake van kazernering of structurele pikettering. Dit betekent dat er in de praktijk geen 100% uitrukgarantie is. In bepaalde periodes, denk aan vakantieperiodes, kan het 20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
25
lastiger zijn de paraatheid te garanderen. Tijdens kantoortijden kunnen posten een beroep doen op 'Team Ondersteuning Posten en Organisatie’ (TOPO) die organiseert dat een beroepscollega bijdraagt aan de paraatheid van de post. Daarnaast kan een post terugvallen op het ‘TS-Flex-principe’ voor de tankautospuit, waarbij met een minimale bezetting van vier personen uitgerukt kan worden (TS6 is wenselijk, TS4 is de ondergrens).
Gelijktijdigheid In paragraaf 1.5.2 zagen we al dat gelijktijdigheid beperkt voorkomt als je kijkt naar alle incidenten van Wijchen. Er is altijd een kans op gelijktijdigheid van incidenten. Als veiligheidsregio hebben we ons hier in basis niet op georganiseerd. We accepteren dat dit voor kan komen, maar weten dat het niet vaak gebeurt. Wanneer een eenheid al is ingezet bij een incident wordt automatisch de eerstvolgende snelste eenheid gealarmeerd (dynamisch alarmeren). Het komt gemiddeld eens per jaar voor dat wanneer Wijchen al is ingezet er een nieuwe prio1 melding volgt. De omliggende posten leveren binnen 15 minuten een tweede tankautospuit in Wijchen.
Vakbekwaamheid In basis heeft het afstoten van de tweede tankautospuit geen impact op de vakbekwaamheid, want de post is en blijft vakbekwaam op de eerste tankautospuit. Indirect heeft het wel impact omdat post Wijchen in de toekomst het aantal bevelvoerders kan afstemmen op één tankautospuit. Voor het aantal chauffeurs zou dit ook zo kunnen zijn, maar dit is ook afhankelijk van de specialismen op de post.
Financieel Het afstoten van een tweede tankautospuit levert op de materieelbegroting een gemiddelde besparing op van circa €71.000 per jaar. Deze kosten zijn afhankelijk per tankautospuit vanwege wisselende aanschafwaardes, rentelasten en onderhoudskosten.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
26
2
Redvoertuigen
Inleiding Het redvoertuig wordt ingezet voor een aantal zeer verschillende taken, te weten: de redding van mens en dier vanaf hoogte, ter ondersteuning bij de blussing, ter ondersteuning van het veilig werken op hoogte, als vluchtweg van het eigen personeel, ter ondersteuning van de ambulancedienst en allerlei andere werkzaamheden die hoogte vergen. Met name in stedelijke gebieden met veel oudere gebouwen en een hoge bevolkingsdichtheid zijn panden met beperkte vluchtwegen en complexe aanvalsroutes voor de brandweer aanwezig. Dit komt mede omdat in het verleden brandpreventie op een ander niveau georganiseerd was. Een redvoertuig levert in deze gebieden een belangrijke bijdrage aan het redden van mens en dier en het bestrijden van brand.
2.1
Huidige situatie
De VRGZ heeft zeven redvoertuigen. Zes van deze voertuigen worden operationeel ingezet en één redvoertuig is reserve. Het reserve-redvoertuig wordt ingezet voor vakbekwaamheid en voor de repressie in geval van onderhoud van een van de operationele voertuigen. De zes repressieve redvoertuigen staan momenteel in: Culemborg, Groesbeek, Nijmegen-Centrum, Tiel, Waardenburg en Wijchen.
2.2
Wetgeving
Ten behoeve van de uitvoering van de taken, genoemd in artikel 25, eerste lid, onderdelen a en b, van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr), draagt het bestuur van de veiligheidsregio er zorg voor dat de brandweer ondersteuningseenheden voor redden en blussen op hoogte heeft. De taken van deze eenheid zijn in het Besluit veiligheidsregio’s omschreven: het redden van mensen en dieren op hoogte; ondersteuning van basisbrandweereenheden bij het blussen op hoogte en het verlenen van hulp op hoogte. De wet geeft geen vastgestelde opkomsttijden aan voor het redvoertuig. Wel stelt artikel 3.2.2 van het Besluit veiligheidsregio’s dat het bestuur van de veiligheidsregio kan vaststellen voor welke objecten de inzet van een ondersteuningseenheid voor redden en blussen op hoogte altijd noodzakelijk is. Het bestuur stelt bij deze objecten voor de ondersteuningseenheden dezelfde opkomsttijden vast als voor de basisbrandweereenheden. Binnen Gelderland-Zuid zijn door het bestuur geen objecten vastgesteld waarbij de inzet van een redvoertuig altijd noodzakelijk is. We kiezen voor één regionale opkomsttijd in de lijn van het GGO zoals in de onderstaande paragraaf wordt beschreven.
2.3
Gewenste opkomsttijd
In de landelijke handreiking voor dekkingsplannen wordt op basis van de component slagkracht gerefereerd naar opkomsttijden voor het redvoertuig: voor CBS-buurten met gebiedscategorie 1 een mediaantijd van 7 minuten en een bandbreedte op 10 minuten en daarnaast de 18 minuten als ondergrens voor brandweerzorg. Dit in lijn met de ondergrens van de tankautospuit. In GelderlandZuid kennen we drie categorie 1-buurten (twee in Nijmegen, één in Zaltbommel). Voor gebiedscategorie 2 en 3 zijn geen opkomsttijden voor het redvoertuig benoemd. Omdat, op drie categorie 1-buurten na, de hele regio bestaat uit CBS-buurten met het niveau 2 of 3, wordt op regionaal niveau de opkomsttijd van 18 minuten overgenomen als gewenste opkomsttijd voor het redvoertuig.
2.4
Kern landelijke of regionale visie
Voor deze taak bestaat geen landelijke of regionale visie. De taken die uitgevoerd worden met redvoertuigen zijn verankerd in de Wet veiligheidsregio’s en bij brandbestrijding of hulpverlening ondersteunend aan basiseenheden. 20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
27
2.5
Recentelijk vastgesteld beleid
Ten aanzien van vakbekwaamheid (worden en blijven) is de laatste jaren veel gewijzigd. Om een redvoertuig te bedienen is een uitgebreid opleidings- en scholingsprogramma ontwikkeld. De opleiding tot bediener redvoertuig is recent uitgebreid naar 14 contactmomenten van drie uur, rijtrainingen en het afronden van zeven leerwerkplekopdrachten. De opleiding wordt afgesloten met een examen. In totaal neemt de opleiding 70 uur tijd in beslag per deelnemer. Het thema Vakbekwaamheid onderzoekt daarnaast op welke wijze vakbekwaam blijven ingericht kan worden voor deze taak.
2.6
Relevante input Risicoprofiel Brandweer Gelderland-Zuid
In de afweging van de spreiding van de redvoertuigen moeten de relevante risico’s afgewogen worden. Naast de CBS-buurten met gebiedscategorie 1 is het goed om bij de positionering van de redvoertuigen ook te kijken naar de incidenthistorie van gebouwbranden, de bevolkingsdichtheid per buurt, de dichtheid van hoogbouw-objecten per buurt en de dichtheid van gebouwen van voor 1900 per buurt.
2.6.1 Risicolocaties Voor het bepalen van de risicogebieden is het beoordelingskader uit de landelijke handreiking dekkingsplannen gehanteerd. Hieronder is een visualisatie van de drie CBS-buurten met gebiedscategorie 1 in Gelderland-Zuid opgenomen. In deze buurten is de som van het aantal objecten van voor 1900 en het aantal ‘aandachtsobjecten’ meer dan 33% ten opzichte van het totaal aantal objecten in deze buurten. Binnen deze buurten is de gewenste opkomsttijd voor het redvoertuig in lijn van de 1e Tankautospuit maximaal 10 minuten.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
28
2.6.2 Incidenthistorie Hieronder een visualisatie van de alarmeringen voor het redvoertuig in voor een gebouwbrand (inclusief brand bijgebouw), prio1 in de periode 2017 t/m 2022.
2.6.3 Inwonersdichtheid Een redvoertuig is conform artikel 3.1.3 van het Besluit veiligheidsregio’s bij wet belast met de volgende taken: het redden van mensen en dieren op hoogte, het ondersteunen van basisbrandweereenheden bij het blussen op hoogte en het verlenen van hulp op hoogte.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
29
Redvoertuigen leveren een belangrijke bijdrage voor redding van mens- en dier op hoogte. Plaatsing van een redvoertuig op een post in de nabijheid van een buurt met een hoge inwonersdichtheid is daarom wenselijk. In de onderstaande afbeelding zien we de dichtheid van het aantal inwoners per buurt:
2.6.4 Hoogbouw Zoals in de vorige sub-paragraaf is aangegeven is de inzet van een redvoertuig noodzakelijk voor het redden van mensen en dieren op hoogte en het ondersteunen van basisbrandweereenheden bij het blussen op hoogte en het verlenen van hulp op hoogte. In de onderstaande afbeelding zien we de dichtheid van het aantal hoogbouwobjecten >20 meter (gebaseerd op verblijfsobjecten uit de BAG) per buurt:
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
30
2.6.5 Gebouwen van voor 1900 Een redvoertuig levert een belangrijke bijdrage voor redding van mensen en dieren in objecten met beperkte vluchtwegen. Dit speelt met name in ‘oude’ gebouwen waar in het verleden op basis van andere brandpreventieve vereisten en voorzieningen is gebouwd. In de onderstaande afbeelding zien we de dichtheid van het aantal objecten met een bouwjaar van voor 1900 (gebaseerd op de verblijfsobjecten uit de BAG) per buurt:
2.7
Uitgangspunten berekening specialisme
Voor het redvoertuig gelden een aantal uitgangspunten.
Uitruktijd De uitruktijden van de huidige redvoertuigen zijn bekend. Hiervoor wordt dezelfde methodiek gehanteerd als voor de uitruktijden voor dynamisch alarmeren: -
Culemborg 5:19 minuten Groesbeek 5:41 minuten Nijmegen-Centrum 1:59 minuten Tiel dag 1:53 minuten Tiel vrijwillig 5:40 minuten Waardenburg 3:50 minuten Wijchen 6:15 minuten
Voor posten die op dit moment geen redvoertuig als specialisme hebben is deze uitruktijd niet te bepalen op basis van historische gegevens. Om een bruikbare tijd te kunnen vaststellen is de gezamenlijke mediaan uitruktijd van de vrijwillige posten met een redvoertuig berekend (5:29 minuten). Deze tijd is gebruikt voor de berekening van de opkomstgebieden van de vrijwillige posten die nog geen redvoertuig hebben. Voor de beroepspost in Nijmegen-West is de uitruktijd van Nijmegen-Centrum gehanteerd.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
31
Gevisualiseerde opkomstgebieden In lijn met de landelijke handreiking dekkingsplannen worden de volgende opkomsttijden gehanteerd om de opkomstgebieden in beeld te brengen: -
7 minuten (referentiewaarde gebiedscategorie 1 van de gebiedsgerichte opkomsttijden); 10 minuten (bandbreedte gebiedscategorie 1 van de gebiedsgerichte opkomsttijden en referentiewaarde gebiedscategorie 2 van de gebiedsgerichte opkomsttijden); 15 minuten (referentiewaarde tankautospuit gebiedscategorie 3 van de gebiedsgerichte opkomsttijden); 18 minuten (ondergrens brandweerzorg redvoertuig, beschreven in de handreiking); 20 minuten (om opkomst in overige gebieden te duiden).
Rijsnelheid Voor de rijsnelheid wordt voor het redvoertuig 100% aangehouden (vergelijkbaar met de tankautospuit). Dit in lijn met de toepassing van het dynamisch alarmeren.
2.8
Spreidingsvarianten dekking
Hieronder zijn diverse spreidingsvarianten uitgewerkt om een analyse te kunnen doen op de optimale spreiding voor redvoertuigen. Belangrijk om te benoemen is dat de snelste opkomsttijd te zien is en daarmee de totale dekking, maar de overlap die posten hebben is niet zichtbaar. De volgende posten zijn meegenomen in de uitwerking van de diverse spreidingsvarianten: -
Culemborg (huidige situatie) Groesbeek (huidige situatie) Nijmegen-Centrum (huidige situatie) Tiel; dagdienst en vrije instroom (huidige situatie) Waardenburg (huidige situatie) Wijchen (huidige situatie) Druten (i.v.m. mogelijk verbeterde dekking in het midden van de regio) Nijmegen-West (i.v.m. mogelijk verbeterende dekking met minder redvoertuigen) Zaltbommel (i.v.m. CBS-buurt met gebiedscategorie 1 in primair verzorgingsgebied)
Post Tiel heeft tijdens kantooruren (08:00u - 17:00u) een dagdienstbezetting en daarmee ook een snelle uitruktijd voor het redvoertuig. Buiten deze uren wordt het redvoertuig bemenst door vrijwilligers op basis van vrije instroom en een langere uitruktijd. Voor scenario RV-6A en RV-5A is daarom ook de dekking met de dagdienstbezetting van post Tiel getoond.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
32
Variant RV-6A: Nijmegen-Centrum, Tiel (vrije instroom), Culemborg, Waardenburg, Wijchen en Groesbeek (huidige situatie)
Dit betreft de huidige situatie buiten kantoortijden met de opkomst van vrijwilligers in Tiel. Aan de randen en in het midden (de gemeenten; Druten, Neder-Betuwe, West Maas & Waal en gedeeltelijke gemeente Buren) wordt de gewenste opkomsttijd niet gehaald. In het westelijk en noordelijk deel van de regio wordt de dekking verbeterd door interregionale samenwerking (zie paragraaf 2.9)
Variant RV-6A: Nijmegen-Centrum, Tiel (dagdienst), Culemborg, Waardenburg, Wijchen en Groesbeek (huidige situatie)
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
33
Dit betreft de huidige situatie tijdens kantoortijden met een dagdienstbezetting in Tiel. Daarbij is goed te zien dat door de snellere uitruk tijd van Tiel het midden van de regio beter gedekt is binnen de gewenste opkomsttijden.
Variant RV-6B: Nijmegen-Centrum, Nijmegen-West, Druten, Tiel (vrije instroom), Culemborg, Waardenburg
In bovenstaande situatie zijn de redvoertuigen van de posten Groesbeek en Wijchen verplaatst naar Nijmegen-West en Druten. Door de plaatsing van het redvoertuig in Druten wordt de dekking in de gemeenten Druten en West Maas en Waal versterkt. Daarnaast ontstaat er in Nijmegen een groter gebied met een snelle opkomsttijd (<10 minuten; t.b.v. de hoogbouw-objecten).
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
34
Variant RV-6C Nijmegen-Centrum, Groesbeek, Wijchen, Tiel (vrije instroom), Zaltbommel en Culemborg
In de bovenstaande situatie is het redvoertuig van post Waardenburg verplaatst naar post Zaltbommel. Dit draagt bij aan een betere dekking van het stadscentrum van Zaltbommel (gebiedscategorie 1). Een redvoertuig in Zaltbommel geeft een klein verschil in dekking ten opzichte van een redvoertuig in Waardenburg (minder overlap met Tiel en Culemborg, maar een slechtere dekking in West-Betuwe.
Variant RV-5A: Nijmegen-Centrum, Nijmegen-West, Tiel (vrije instroom), Culemborg en Waardenburg
In de bovenstaande afbeelding is de dekking weergeven voor de variant met vijf redvoertuigen die gepositioneerd zijn op de posten Culemborg, Waardenburg Tiel, Nijmegen-Centrum en Nijmegen 20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
35
West. Voor Tiel wordt de dekking op basis van de uitruk door de vrijwilligers (buiten kantoortijden) getoond. Ondanks dat deze variant maar vijf redvoertuigen kent, laat deze op regionaal niveau een (licht) verbeterde dekking zien t.o.v. de huidige variant. Dat komt omdat Nijmegen-Centrum relatief snel in Groesbeek is en vanuit Nijmegen-West het redvoertuig sneller is richting Druten. In de huidige situatie RV-6A heeft het redvoertuig van Groesbeek namelijk een relatief klein verzorgingsgebied.
Variant RV-5A: Nijmegen-Centrum, Nijmegen-West, Tiel(dagdienst), Culemborg en Waardenburg
In de bovenstaande afbeelding is de situatie is dekking weergeven voor de variant met vijf redvoertuigen die gepositioneerd zijn op de posten Culemborg, Waardenburg, Tiel, NijmegenCentrum en Nijmegen-West. Voor Tiel wordt de dekking op basis van de uitruk door de beroepsbezetting (tijdens kantoortijden) getoond. In beide gevallen laat deze variant een goede dekking zien met een kleine verbetering in de omgeving van Druten (ten opzichte van de huidige situatie RV-6A).
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
36
Variant RV-5B: Nijmegen-Centrum, Tiel (vrije instroom), Culemborg, Waardenburg en Wijchen
In deze variant blijft de dekking aan de westkant van de regio gelijk. Aan de oostkant is de dekking ten opzichte van Variant RV-5A minder doordat het redvoertuig van Wijchen in 18 minuten minder ver komt dan vanuit Nijmegen-West. Ondanks dat deze variant maar vijf redvoertuigen kent, laat deze een vergelijkbare dekking zien als de huidige variant (ten opzichte van de maximale opkomsttijden).
2.9
Interregionale samenwerking als aanvulling
In enkele gebieden worden redvoertuigen van buurregio’s als eerste eenheid gealarmeerd conform de afspraken voor interregionale samenwerking. De volgende posten uit een buurregio kunnen met een redvoertuig gealarmeerd worden voor een incident in Gelderland-Zuid: Leerdam, Wageningen, Veenendaal, Arnhem-Zuid, Den Bosch, Cuijk. Hieronder is te zien dat, ten opzichte van eigen dekking, in de gemeente Buren en Neder-Betuwe een interregionaal redvoertuig bijdraagt aan het realiseren van de gewenste opkomsttijden. Maar ook op andere plekken in de regio is een redvoertuig van de buurregio sneller ter plaatse, zoals bijvoorbeeld in Asperen (vanuit Leerdam), Vuren (vanuit Gorinchem), Overasselt (vanuit Cuijk) en Hedel/Ammerzoden/Kerkdriel (vanuit Den Bosch).
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
37
2.10 Uitkomst Kijkend naar de optimale dekking voor het redvoertuig dan is variant RV-5A met plaatsing van een redvoertuig in Nijmegen Centrum, Nijmegen-West, Tiel, Culemborg en Waardenburg de ‘optimale’ variant. Hierbij zijn criteria zoals snelheid, slagkracht, risico’s, investering en incidenthistorie gewogen. Met deze variant wordt met vijf redvoertuigen een betere dekking in 18 minuten gerealiseerd dan met de huidige spreiding van zes redvoertuigen.
2.11 Argumentatie overschrijden opkomsttijden De dekking blijft regio-breed minstens gelijkwaardig en verbetert zelfs licht ten opzichte van het huidige dekkingsplan. De overschrijding (>18 minuten) komt, net zoals in de huidige situatie, voor in het midden en de randen van de regio. De overschrijding van de opkomsttijden blijft beperkt tot enkele minuten. Door het verplaatsen van een redvoertuig naar Nijmegen-West wordt het gebied met een opkomst overschrijding in het midden van de regio verkleint ten opzichte van de huidige situatie. In de gebieden die niet binnen de normtijd worden afgedekt bevinden zich geen hoge aantallen kwetsbare objecten. Tijdens kantoortijden is de dekking in het midden van de regio sterk verbeterd door de dagdienst vanuit Tiel. Uit het risicoprofiel is te herleiden dat in de gebieden waar de gewenste opkomsttijd niet gehaald wordt, de kans op een brandweerinzet klein is. Tevens blijkt uit de incidenthistorie dat een redvoertuig de afgelopen jaren minimaal is ingezet in deze gebieden.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
38
Het plaatsen van een redvoertuig in Druten (zie afbeelding variant RV-6B) levert vooral een verbetering in de dekking in de gemeenten Druten en West Maas en Waal op en in mindere mate in de gemeenten Beuningen en Wijchen. Wanneer we de meerwaarde afzetten tegen de risico’s in het gebied en de incidenthistorie dan is de meerwaarde minder groot dan de visuele verbetering doet vermoeden, waardoor een redvoertuig plaatsen in Druten een relatief kleine bijdrage levert aan de incidentbestrijding. Het aantal risico-objecten (portiek en woongebouwen hoger dan 20 meter) is zeer beperkt in de gemeenten Druten en West Maas en Waal. Daarnaast laat de incidenthistorie zien dat het aantal verwachte inzetten met een redvoertuig binnen de gemeenten Druten en West Maas en Waal indicatief ca. 28 incidenten per jaar zal zijn (168 incidenten voor alle prioriteiten). Dit betekent dat de uitrukfrequentie van het redvoertuig vanaf post Druten laag zal zijn. Wanneer er een redvoertuig in Druten geplaatst wordt is een forse investering in opleidingen en blijvende vakbekwaamheid noodzakelijk.
Zaltbommel Een redvoertuig in Zaltbommel plaatsen (variant RV-6C) geeft een klein verschil in dekking ten opzichte van een redvoertuig in Waardenburg. Er is sprake van minder overlap met Tiel en Culemborg, maar een slechtere dekking in West-Betuwe. De dekking in het stadscentrum van Zaltbommel (gebiedscategorie 1) verbetert licht. De investering in opleiding en blijvende vakbekwaamheid staat echter niet in verhouding tot de verbetering van de dekking.
Nijmegen Door de verplaatsing van een redvoertuig naar post Nijmegen-West wordt de dekking verder verbeterd. Dit komt vooral doordat er met een beroepsbezetting wordt uitgerukt en de uitruktijden laag zijn. De redvoertuigen van Nijmegen-West en Nijmegen-Centrum hebben overlap van verzorgingsgebied (deze is niet zichtbaar op de eerder getoonde visualisaties). Gezien enerzijds het risicoprofiel, het aantal hoogbouw-objecten, objecten van voor 1900, de inwonersdichtheid en de incidenthistorie en anderzijds de component slagkracht, levert het plaatsen van een redvoertuig in Nijmegen-West een verbetering in de dekking op. Opkomst van de redvoertuigen is gegarandeerd omdat in Nijmegen wordt gewerkt met 24-uurs (beroeps)bezetting en worden snelle uitruktijden gerealiseerd.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
39
2.12 Impactanalyse
Post De beoogde posten kunnen de taak redvoertuig uitvoeren op basis van paraatheid en huisvesting. Vier van de vijf posten voeren deze taak al jarenlang uit en zijn gedreven om dit te blijven doen. Voor de post Nijmegen-West is deze taak nieuw. Omdat de standplaats van de medewerkers van de 24uursdienst frequent wisselt is deze taak voor de medewerkers niet geheel nieuw. Voor Groesbeek en Wijchen heeft de keuze voor scenario RV-5A een grote impact, omdat zij deze taak kwijtraken en deze taak de afgelopen jaren ook met veel motivatie hebben uitgevoerd.
Gelijktijdigheid De kans op het gelijktijdig alarmeren van zowel de tankautospuit als het redvoertuig van de post is aanwezig in het primaire verzorgingsgebied van de post. Denk bijvoorbeeld aan een schoorsteenbrand, dakbrand of brand in een flat. Het streven is dat beide eenheden dan kunnen uitrukken. Indien dit niet lukt kan een post terugvallen op het ‘TS-Flex-principe’ voor de tankautospuit en zal er technisch worden ingeregeld dat eerst het specialisme wordt bezet bij gelijktijdige alarmering. Mocht er toch sprake zijn van onvoldoende bezetting zal waar nodig de naastgelegen post dan de tankautospuit leveren.
Vakbekwaamheid De nieuwe spreidingsvariant heeft een positieve impact voor vakbekwaamheid. Op twee vrijwilligersposten komt de inspanning voor het vakbekwaam blijven te vervallen. Het personeel van NijmegenWest kan daarentegen tijdens werktijd vakbekwaam blijven. Wel moeten zij eerst vakbekwaam gemaakt worden. De nieuwe bedieners van post Nijmegen-West zullen de leergang voertuigbediener van de BOGO moeten volgen. Deze leergang kent een studiebelasting van 70 uur, waarvan 42 contacturen Uitgegaan wordt dat er 12 personen opgeleid moeten worden (mogelijk dat dit aantal lager uitvalt omdat medewerkers al opgeleid zijn).
Financieel Het huidige reserve voertuig is niet gekapitaliseerd en staat daarmee niet op de vervangingslijst. Hierdoor is er geen financiële ruimte om een benodigd reserve voertuig aan te houden. Een redvoertuig uit de operationele sterkte halen en deze in gaan zetten als reserve voertuig kan hiermee “budgetneutraal” worden doorgevoerd. Door het huidige reservevoertuig af te stoten worden (dure) onderhoudskosten voorkomen. Om te allen tijde voldoende dekking te kunnen leveren met een redvoertuig is het noodzakelijk om een reserve redvoertuig beschikbaar te houden in de VRGZ (net zoals in de huidige situatie). Opleiden van de collega’s van post Nijmegen-West vergt een financiële inspanning van indicatief €40.000,-.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
40
3
Hulpverleningsvoertuigen
Inleiding Voor het bestrijden van verkeersongevallen zijn de basisbrandweereenheden (tankautospuiten) opgeleid en getraind. Voor complexe incidenten zoals met vrachtwagens, bussen en treinen wordt een basiseenheid ondersteund door hulpverleningsteams (HV-teams). De HV-teams hebben de beschikking over een specialistisch voertuig met meer, zwaarder en specialistisch gereedschap.
3.1
Huidige situatie
De VRGZ heeft momenteel vier hulpverleningsvoertuigen. Twee hulpverleningsvoertuigen met een kraan en twee zonder een kraan. De voertuigen staan op dit moment in Geldermalsen, Lienden, Nijmegen-West en Zaltbommel.
3.2
Wetgeving
In het Besluit veiligheidsregio’s is opgenomen dat: ‘Ten behoeve van de uitvoering van de taken, genoemd in artikel 25, eerste lid, onderdelen a en b, van de wet, draagt het bestuur van de veiligheidsregio er zorg voor dat de brandweer ondersteuningseenheden voor hulpverlening heeft’. De wet geeft geen vastgestelde opkomsttijden aan voor het hulpverleningsvoertuig.
3.2.1 Gewenste opkomsttijd In de regionale visie op HV is een gewenste opkomsttijd opgenomen van 20 minuten. Deze opkomsttijd is opgebouwd uit opkomsttijden van een basiseenheid en de wettelijke opkomsttijd van een ambulance (max 15 minuten). Nadat beiden ter plaatse zijn, wordt in de eerste vijf minuten verkend en de inzet bepaald. Hierna is het wenselijk dat de HV ter plaatse is om direct ingezet te kunnen worden.
3.3
Kern landelijke of regionale visie
Voor het ondersteunen van tankautospuiten bij complexe incidenten, spoorincidenten, ongevallen met vrachtwagens en bussen, ongevallen met gevaarlijke stoffen en bij waterongevallen worden vanuit de landelijke visie specialistische teams ingericht; HV-teams. De HV-teams leveren extra en specialistisch materieel/materiaal, kennis en bedieners om een incident te kunnen bestrijden. Dit komt voort uit de landelijke visie op hulpverlening. Deze visie is door Brandweer Gelderland-Zuid omarmd en vertaald naar de eigen regio. Daarbij moeten we onder andere oog hebben voor de toekomstige ontwikkelingen die in het ‘Risicoprofiel Brandweer Gelderland-Zuid’ zijn opgenomen, inclusief de onzekerheid van deze ontwikkelingen die daarbij komt kijken. Daarbij valt o.a. te denken aan extreem weer en de energietransitie. De gewenste opkomsttijd van een hulpverleningsvoertuig is 20 minuten, maar geldt niet als harde norm en wordt primaire nagestreefd op de auto(snel)wegen als belangrijke risicolocaties binnen de veiligheidsregio.
3.4
Recentelijk vastgesteld beleid
De ‘Visie op Hulpverlening Gelderland-Zuid’ is vastgesteld op 20 oktober 2022.
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
41
3.5
Relevante input Risicoprofiel Brandweer Gelderland-Zuid
3.5.1 Risicolocaties De risico’s omtrent hulpverlening zijn door de gehele regio op verschillende wijzen aanwezig. Denk hierbij aan de drukke infrastructuur van de rijkswegen A2, A15, A50 en de A73 die de regio doorkruisen. Maar daarnaast ook de autowegen, provinciale wegen, spoorwegen en alle (smalle) waterwegen vanwege bijvoorbeeld een voertuig te water.
3.5.2 Incidenthistorie Onderstaande visualisatie (uit het risicoprofiel) laat zien waar in de periode 1 januari 2017 en 1 januari 2023 verkeersongevallen hebben plaatsgevonden waarbij een hulpverleningsvoertuig is gealarmeerd. Daarbij is een verdere uitsplitsing gemaakt van incidenten, om de ‘zware’ verkeersongevallen beter te kunnen duiden (karakteristieken ‘opschaling HV’, ‘zwaar’ en ‘vrachtwagen’).
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
42
3.6
Uitgangspunten berekening specialisme
Uitruktijd De uitruktijden van de huidige HV-voertuigen zijn bekend. Hiervoor wordt dezelfde methodiek gehanteerd als voor de uitruktijden voor dynamisch alarmeren: -
Geldermalsen 4:07 minuten Nijmegen-West 2:12 minuten Lienden 4:25 minuten Zaltbommel 4:02 minuten
Voor posten die op dit moment geen HV-voertuig als specialisme hebben is deze uitruktijd niet te bepalen. Om een bruikbare tijd te kunnen vaststellen is de gezamenlijke mediaantijd van de vrijwillige posten met een HV-voertuig berekend. Deze komt neer op 4:07 minuten. Deze tijd is voor de berekening van de opkomstgebieden van de vrijwillige posten die nog geen HV-team hebben gebruikt.
Gevisualiseerde opkomstgebieden In de regionale visie op HV is voor de HV-teams een gewenste opkomsttijd van 20 minuten opgenomen. Dit is geen wettelijk vastgestelde opkomsttijd, maar een tijd die vanuit Brandweer Gelderland-Zuid wordt nagestreefd. In de volgende dekkingsvarianten zijn de volgende opkomsttijden gehanteerd om de opkomstgebieden in beeld te brengen: -
20 minuten (gewenste opkomsttijd HV-teams) 25 minuten (overschrijding gecategoriseerd te tonen) 30 minuten (overschrijding gecategoriseerd te tonen).
Rijsnelheid Voor de rijsnelheid wordt voor de HV-teams 100% aangehouden (vergelijkbaar met de tankautospuit), omdat de voertuigen niet zwaarder dan 20.000 kilogram en geen hoog zwaartepunt hebben zoals de waterwagens.
3.7
Spreidingsvarianten dekking
Hieronder zijn diverse spreidingsvarianten uitgewerkt om een analyse uit te voeren op de optimale spreiding voor HV-teams. In de onderstaande afbeeldingen is de snelste opkomsttijd te zien en daarmee de totale dekking. De overlap die posten hebben is niet zichtbaar. In de huidige situatie is er met vier teams veel overlap. Daarom is ook gekeken naar varianten met minder teams. Er zijn varianten met twee en drie HV-teams onderzocht. Deze zijn vergeleken met de huidige spreidingsvariant met vier teams. De volgende posten zijn meegenomen in de uitwerking van de diverse spreidingsvarianten: -
Geldermalsen (huidige locatie) Nijmegen-West (huidige locatie) Lienden (huidige locatie) Zaltbommel (huidige locatie) Beuningen (aansluiting op risicolocaties oostelijk deel regio t.o.v. buurpost NijmegenWest) Herwijnen (aansluiting op risicolocaties in het westelijk deel van de regio) Kesteren (om te kunnen afwegen t.o.v. Lienden) Ochten (om te kunnen afwegen t.o.v. Lienden Wijchen (aansluiting op risicolocaties oostelijk deel regio t.o.v. buurpost NijmegenWest) Waardenburg (om af te kunnen wegen t.o.v. Geldermalsen en Zaltbommel)
20230911 Onderbouwingsrapportage Dekkingsplan 2024-2027
43
Variant HV-4: Geldermalsen, Lienden, Nijmegen-West en Zaltbommel (huidige situatie)
De huidige variant dekt bijna de hele regio met een gewenste opkomsttijd van 20 minuten en daarmee ook een volledige dekking op de auto(snel)wegen.
Variant HV-2: locaties Geldermalsen & Nijmegen-West
Deze variant laat een dekking zien waarbij delen van de regio niet worden afgedekt binnen de gewenste opkomsttijd van 20 minuten. Grote delen van de autosnelwegen worden wel afgedekt. Een andere variant met twee posten, zoals bijvoorbeeld Waardenburg en Beuningen, laat een vergelijkbaar beeld zien. Met in dat geval een kleine verbetering in het westelijk deel en een kleine verslechtering in het oostelijk deel van de regio.