Jaarstukken 2025 Zaltbommel

Voor de berekening van dit kengetal delen we de bouwgrond in exploitatie door de totale baten uit de programmabegroting en drukken we dit uit in een percentage. Het kengetal grondexploitatie valt binnen de risicocategorie A. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte wij hebben om de eigen lasten te kunnen dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting maken wij onderscheid tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte bepalen we door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in een percentage. De structurele exploitatieruimte van onze gemeente valt binnen categorie A. Belastingcapaciteit De definitie van het kengetal belastingcapaciteit is: Woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten.

Onder de woonlasten verstaan wij de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in onze gemeente. Het kengetal belastingcapaciteit valt binnen de risicocategorie C.

53

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.2.4. Conclusies De risico’s die onze gemeente loopt, zijn naar onze mening te overzien en voor een deel redelijk te kwantificeren. Van vitaal belang hierbij is de vraag hoe wij met eventuele risico’s omgaan. In het algemeen geldt het zorgvuldig toepassen van de bedrijfsvoeringsprocessen en interne controlemaatregelen in het bijzonder, maar zeker ook een goed ingebedde en na te leven planning- en controlcyclus. Deze bieden voldoende waarborging voor tijdige zichtbaarheid en beheersbaarheid van eventuele calamiteiten. Met name de tussentijds uit te brengen rapportages, zowel op managementniveau als door ons college aan de raad, moeten hier op ingaan. Daar waar we risico’s lopen moeten we maatregelen nemen om die risico’s op te vangen. Als dit niet kan, hetzij omdat de consequenties niet of niet helemaal bekend zijn, hetzij omdat het moment waarop de gebeurtenis zich kan aandienen niet bekend is, kunnen we terugvallen op de weerstandscapaciteit van onze gemeente. Risico's Bodemverontreiniging Archeologisch onderzoek Gemeenschappelijke regelingen Leningen en garantstellingen Grondexploitaties, risico's in verliesgevende exploitaties (zie paragraaf grondbeleid)

Bedrag 50 50 130 3.089 116

Totaal risico's Absolute ondergrens weerstandsvermogen (2% algemene uitkering)

3.435 1.300

Benodigde weerstandscapaciteit Algemene reserve per 31-12 Te bestemmen resultaat 2025 Algemene reserve grondexploitaties per 31-12

4.735 9.119 628 1.809

Totaal weerstandscapaciteit Restant weerstandscapaciteit

11.556 6.821

Het weerstandsvermogen wordt als volgt berekend: Beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit. Voor onze gemeente betekent dit € 11.556.000 / € 4.735.000 = 2,44. Op basis van de nota risicomanagement en weerstandsvermogen betekent deze score: uitstekend. De risico’s van de lopende positieve grondexploitaties vangen we op binnen de winstnemingsreserve van de grondexploitaties en het geprognotiseerde resultaat van deze grondexploitaties. Daarom maakt de reserve winstneming grondexploitatie geen deel uit van het weerstandsvermogen.

54

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf gaan we in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties van onze ’grotere’ kapitaalgoederen. De openbare ruimte binnen een gemeente bestaat uit tal van kapitaalgoederen. De belangrijkste hiervan zijn: wegen, riolering, groen, gebouwen, straatverlichting en speelvoorzieningen. De kwaliteit en het onderhoud van de kapitaalgoederen is bepalend voor het voorzieningenniveau en de lasten. Per kapitaalgoed gaan wij in op het beleidskader, de financiële consequenties en vertaling in de begroting en de kwaliteit en risico’s.

4.3.1. Wegen Beleidskader De Wegenwet vereist van de beheerder ’goed rentmeesterschap’ en geeft de wegbeheerder impliciet dus een zeer ruime beleidsvrijheid. Wegbeheer is te omschrijven als de zorg voor het blijvend voldoen van alle verhardingen aan de wettelijke eisen en richtlijnen, een en ander binnen de beleidskaders vastgesteld door de beheerder. Voor de wegverhardingen in onze gemeente is het wegenbeheerplan opgesteld op basis van globale visuele inspecties. De gemeenteraad stelde in juni 2024 het wegenbeheerplan 2024-2028 vast. Het onderhoud van asfaltverhardingen, elementenverhardingen en markeringen is aanbesteed in raamcontracten. Financiële consequenties In het wegenbeheerplan is het voor de komende jaren benodigde onderhoudsbudget bepaald. Op langere termijn houden we rekening met een hoger onderhoudsbudget door de veroudering van het wegenareaal en de zwaardere belasting van de wegen. We werken met een voorziening voor wegbeheer. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven Budget

Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 1.178 1.820 1.829 1.784 1.820 1.820

Totaal Voorziening 1 januari Mutatie voorziening

606 527

-

-9 1.177 103

Saldo

527

-

1.280

Kwaliteit en risico’s De gemiddelde kwaliteit van de wegen bleek bij opstelling van het nieuwe beheerplan in 2024 ten opzichte van de situatie in 2018 verbeterd. De huidige beheermethode werkt dus. We hebben voor de komende jaren nog een aantal grote investeringen in hoofdroutes gepland die uitstijgen boven het reguliere wegenonderhoud. Deze grote investeringen zijn opgenomen in de begroting waardoor het uiteindelijke risico relatief beperkt is.

4.3.2. Straatverlichting Beleidskader In 2020 is het ’Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting’ vastgesteld. Hierin staat wat ons beleid is ten aanzien van de verlichting, hoe wij het onderhoud uitvoeren en welke kosten daaraan verbonden zijn. Financiële consequenties De kosten van de straatverlichting bestaan uit een aantal posten: • Voor de onderhoudswerkzaamheden is per 1 maart 2022, samen met de gemeente Maasdriel, een onderhoudscontract afgesloten. • Masten hebben een gemiddelde vervangingstermijn van 40 jaar. Armaturen hebben een gemiddelde vervangingstermijn van 20 jaar. • Periodiek onderhoud (vervangen defecte lampen en het verhelpen van storingen) wordt 1 maal per week uitgevoerd. Gevaarlijke situaties die bijvoorbeeld ontstaan door aanrijdingen worden direct opgelost.

55

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

• Preventief onderhoud wordt eenmaal in het voorjaar en eenmaal in het najaar uitgevoerd door alle lichtmasten ’s avonds te schouwen of de armaturen (lampen) in werking zijn. • Oude conventionele armaturen worden vervangen door LED armaturen. LED armaturen verbruiken minder energie. Ook zijn LED armaturen minder storingsgevoelig. Alle LED armaturen hebben een dimschema waardoor midden in de nacht er minder energie verbruikt wordt dan in de avond en in de morgen. Op dit moment is 85% van de armaturen LED verlichting. • Energieverbruik. Door het toepassen van LED verlichting is het energieverbruik per armatuur afgenomen. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven Inkomsten Saldo

Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 402 452 584 3 399

452

584

Kwaliteit en risico’s Alle nieuwe armaturen zijn vanaf 2023 slimme LED armaturen. Deze armaturen zijn op afstand individueel te monitoren en aan te sturen op lichtsterkte. Hiermee kan lichthinder op maat worden weggenomen of bij calamiteiten de armaturen feller te laten branden. Ook kan in samenspraak met inwoners op locaties en tijdstippen verder gedimd worden. Ook melden deze slimme armaturen zelf wanneer deze in storing staat of als een lichtmast scheef staat.

4.3.3. Groen Beleidskader De uitgangsstrategieën en beheerstrategieën voor het groenbeheer zijn vastgelegd in het groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 ‘Groen dicht bij de burger’. Hierin is vastgesteld dat de beeldkwaliteit van het openbaar binnen de gemeente qua verzorging (onkruid, zwerfvuil, snoeien etc.) aan het onderhoudsniveau B moet voldoen. De uitwerking van het groenbeleid Ruimtelijk beheer 2016-2026 is verder vertaald naar een tactisch document, het Groenbeheerplan 2019-2028. Het Beleidsplan Groen wordt in 2025-2026 geactualiseerd. Het groenbeleid- en beheerplan blijven van toepassing voor het beheer van de openbare ruimte. Financiële consequenties Voor het groenbeheer zijn onderstaande budgetten opgenomen in de begroting. Het merendeel van de werkzaamheden is in bestekken opgenomen en uitbesteed. O.a. in het bestek Beheer Openbaar Groen, Onderhoud Bomen, Maaien Bermen en Watergangen, Onkruidbestrijding en vegen verhardingen en diverse kleinere aanleg- en onderhoudsbestekken. De uitvoeringskosten die gemoeid zijn met de uitvoering van de bestekken zijn aanzienlijk gestegen door inflatie en indexering. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven groenbeheer algemeen Uitgaven groenbeheer begraafplaatsen Saldo

Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 2.180 2.128 2.212 335 211 370 2.515

2.339

Kwaliteit en risico’s Uitgangspunt van het Groenbeheerplan is het vasthouden van de bestaande (onderhoud)kwaliteit, op kwaliteitsniveau B (basis).

4.3.4. Speelplaatsen Beleidskader Voor de speelplaatsen is een aantal wettelijke minimum eisen voorgeschreven in het Attractiebesluit. In 2026 wordt er een nieuw beheerplan opgesteld met de doorlooptijd van 2027 tot 2032.

56

2.582

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Financiële consequenties De kosten van speelplaatsen bestaan uit inspectie-, vervangings- en onderhoudskosten. De aanleg van nieuwe speelplaatsen bekostigen wij meestal vanuit een lopende grondexploitatie. Het komt ook voor dat de dorpsen wijkraden hun kernbudget inzetten om te investeren in spelen en bewegen. Onderhoud aan de ondergronden zijn ondergebracht in het groenbestek. Daarnaast gaan we kritisch beoordelen of de schokabsorberende ondergronden niet veranderd kunnen worden naar gras. Dit is beheertechnisch interessanter en op de lange termijn zijn de kosten voor het onderhoud lager. (Bedragen x € 1.000) Uitgaven Saldo

Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 331 367 268 331

367

268

Kwaliteit en risico’s De afgelopen jaren is er vaak een beroep gedaan op het onderhoudsbuget bij het realiseren van nieuwe projecten. Afgelopen jaar heeft dit geleid tot een overschrijding van het budget. Vandalisme rondom speelplaatsen is nog steeds een actueel aandachtspunt. Vandalisme is afgenomen, maar helaas zijn er nog steeds situaties waarin speelplaatsen vernield worden. Met name met de jaarwisseling is dit het geval. In 2025 zijn we gestart met het Playdossier. Dit is een initiatief vanuit de NVWA. Hierbij worden alle certificaten, logboeken, e.a. bijhorende documenten extra gecontroleerd op volledigheid en correctheid. De gemeente Zaltbommel heeft dit goed op orde. We hebben eind 2021 Playadvisor in gebruik genomen. Alle inwoners binnen de gemeente Zaltbommel, maar ook daar buiten kunnen concreet en snel zien waar al onze ca. 76 speelplaatsen zijn. Ook is inzichtelijk of een speelplaats inclusief is. Ook is het mogelijk dat inwoners de speelplaatsen beoordelen en of wensen kunnen aandragen. We zetten meer in op het inclusiever/toegankelijker maken van speelplaatsen. Het streven is om in iedere kern een inclusieve speelplaats te realiseren. Naast inclusie wordt er ook ingezet op het klimaat adaptiever en biodiverser maken van speelplaatsen.

4.3.5. Materieelplan buitendienst Beleidskader Met het materieelplan zorgen we voor een adequate uitrusting van de buitendienst. Op basis van het vastgestelde materieelplan beschikken wij over een compleet en up to date wagenpark en materieel, aangepast aan de eisen van de Arbowet. Financiële consequenties (Bedragen x € 1.000) Uitgaven Inkomsten

Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 71 81 72 87 87 87

Saldo Reserve 1 januari Mutatie reserves

16 356 17

6 362 6

15 373 16

Saldo

373

368

389

Kwaliteit en risico’s Ons materieel voldoet aan de daaraan gestelde (wettelijke) eisen. Materieel wordt periodiek gekeurd als dat nodig is. Voor de voertuigen zijn onderhoudscontracten afgesloten. Jaarlijks wordt het vervangingplan geactualiseerd. Overeenkomstig het jaarplan heeft de aanschaf van materieel plaatsgevonden. Duurzaamheid is daarbij een uitgangspunt.

57

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.3.6. Water en riolering Beleidskader Op 16 december 2021 stelde de raad het Water en Rioleringplan (WRP) Bommelerwaard 2022-2026 vast. In het plan vermelden wij de beleidsuitgangspunten voor het uitvoeren van de wettelijke taken op gebied van inzameling, transport en de (lokale) verwerking van afval-, hemel- en grondwater binnen de Bommelerwaard. In onze visie voor de komende periode blijft het duurzaam omgaan met water centraal staan. We richten ons ook steeds meer op het omgaan met de effecten van klimaatverandering. Dit houdt een duurzame inrichting en doelmatig gebruik van het rioolstelsel en de openbare ruimte in. Financiële consequenties In het WRP namen wij aanzienlijke investeringen op. Daarbij is sprake van investeringen vanuit de taken voor hemelwater en grondwater en nog resterende maatregelen vanuit het voormalige waterplan. De heffingen voldoen aan de voorwaarden van kostendekkendheid. In het WRP hebben we vastgelegd dat de rioolheffing de komende jaren moet stijgen om de toenemende kosten te kunnen dekken. We kiezen ervoor om de kleinere investeringen in de riolering volledig ineens af te schrijven vanuit de rioolheffing te betalen en niet meer over lange termijn af te schrijven. Hiermee voorkomen we dat op de lange termijn de rioolheffing onhoudbaar hoog wordt. We zien een sterke stijging van de kosten voor energie en materialen.

De rioolheffing is door de hogere inflatiecorrectie ook meer gestegen dan gepland, dus de hogere kosten worden deels goedgemaakt door de hogere inkomsten. De voorziening Riolering is groot genoeg om tegenvallers op te vangen. Vooralsnog is er geen aanleiding om de financiën van het WRP opnieuw door te rekenen. Bij de herziening van het WRP in 2026/2027 worden de financiën uiteraard herzien. (Bedragen x € 1.000) Lasten Rioolrecht

Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 3.452 3.850 3.669 5.080 5.590 5.589

Saldo Voorziening 1 januari Mutatie voorziening

1.628 3.448 729

1.740 3.999 378

1.920 4.177 1.003

Saldo

4.177

4.377

5.180

Kwaliteit en risico’s De hoogte van de rioolheffing is berekend op basis van de huidige lage rentestand. Een significante stijging van de rente zal ook een toename van de rentelasten met zich meebrengen en dus een stijging van de rioolheffing. Door steeds meer investeringen ineens af te schrijven neemt dit renterisico langzaam af, met als gevolg een lagere heffing op de lange termijn. De dimensionering en de staat van onderhoud van de rioleringsonderdelen bevinden zich momenteel in een redelijke tot goede staat. Door periodieke inspecties controleren wij de belangrijkste onderdelen. Financiële risico’s zijn beperkt, omdat alle kosten van beheer en onderhoud over een lange periode in beeld zijn gebracht en in een dekkende heffing zijn verrekend (uitgezonderd nieuwe aanvullende wettelijke voorschriften; deze zullen echter steeds bij herziening van het WRP - eens in de vijf jaar - meegenomen worden). Technische risico’s zijn daarentegen slechts tegen zeer hoge kosten te voorkomen. Daar is niet voor gekozen. Bij extreme regenbuien zal daarom ook in onze gemeente tijdelijk water op straat voor kunnen komen, hetgeen enig ongemak kan veroorzaken. Levertijden zijn soms lang en vakbekwaam technisch personeel is schaars. Dit is een risico voor de kwaliteit, planning en begroting.

4.3.7. Beheerplan gemeentelijke gebouwen Beleidskader Het duurzaam gebouwenbeheerplan 2026 - 2036 beschrijft hoe onderhoud gepleegd wordt aan ons maatschappelijk vastgoed. Het doel van het gebouwenbeheerplan is om het onderhoudsniveau van

58

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

monumenten en bergingen op begraafplaatsen op onderhoudsniveau 2 te houden en de overige gebouwen op ´redelijk´. Huidige situatie In het meerjaren onderhoudsplan zijn de te nemen duurzame maatregelen, vanuit maatwerkadviezen, verwerkt. De afgelopen jaren zijn de ontwikkelingen en doelstellingen m.b.t. duurzaamheid sneller gegaan dan verwacht. De komende jaren dient er geïnvesteerd te worden om aan deze doelstellingen te voldoen. Financiële consequenties In het nieuwe gebouwenbeheerplan hebben we de meerjaren onderhoudsplannen (MJOP) van het petanque gebouw, de torentuinschuur en de sportwaard toegevoegd. Deze uitbreiding aan de vastgoedportefeuille zorgt ervoor dat het benodigd onderhoudsbudget omhoog is gegaan. Het MJOP geeft een prognose wat we komen jaren kunnen verwachten aan onderhoud. Naast exploitatie onderhoud zijn ook de investeringen en voorzieningen hierin opgenomen. Jaarlijks wordt dit geïndexeerd. Ook ligt er een grote 'versnelde' verduurzamingsopdracht voor ons. Dit doen we samen met Provincie Gelderland. In 2022 zijn we begonnen met het uitvoeren van verduurzamingsscans. Uit deze adviezen komt een overzicht welke duurzame maatregelen genomen moeten/ kunnen worden. Dit is inclusief kosten en terugverdientijden. Team vastgoed en beheer is bezig met het verkrijgen van een vastgoedsturing systeem (inclusief grondzaken module).

Vastgoed is een integraal proces binnen onze organisatie dat strategie, tactiek en uitvoering verbindt om de vastgoedportefeuille te optimaliseren. Het vastgoedsturing systeem zal bijdragen aan een efficiëntere manier van werken met onze vastgoedportefeuille en zal hierdoor kostenbesparend en werkdruk verlagend zijn. (Bedragen x € 1.000) Lasten (onttrekking aan voorziening) Budget (storting in voorziening)

Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 820 29 699 336 249 474

Saldo Voorziening 1 januari Mutatie voorziening

-484 709 -484

220 1.057 220

-225 225 -225

Saldo

225

1.277

-

59

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.4. Financiering De paragraaf Financiering verschaft inzicht en legt verantwoording af over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. Bovengenoemde drie punten noemen we in het kort: treasury.

4.4.1. Beleidskader In deze paragraaf evalueren we de financiële positie van onze gemeente op basis van de Financiële verordening Zaltbommel. Daarnaast maken we de financieringsfunctie transparant. De bedoeling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s. De uitvoering van treasury is geregeld in de Wet Financiering decentrale overheden (Fido). Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie gebeurt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

4.4.2. Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten stijgt. De rente voor eenmaands kasgeldleningen was vele jaren negatief, maar gedurende het jaar is dit opgelopen naar 2% - 3% positief. De marktverwachting is dat de rente voor de langlopende leningen zich de komende jaren rond de 2 - 3% beweegt. Het is belangrijk op te merken dat de rente verwachtingen voortdurend evolueren en afhankelijk zijn van diverse factoren, waaronder de geopolitieke gebeurtenissen, economische indicatoren en het monetaire beleid van de centrale banken.

4.4.3. Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de volgende financieringsstrategieën: • De kasgeldlimiet wordt conform Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) niet overschreden; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie. Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen.

Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,5%) van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar 2025 bedraagt de kasgeldlimiet ongeveer € 8,9 miljoen. Ons uitgangspunt is dat we het financieringstekort binnen de wettelijke grenzen zoveel mogelijk met kort geld financieren en dat het rentepercentage voor kort geld lager is dan het percentage voor leningen met een lange looptijd.

60

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld. Het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de markttarieven die op dat moment gelden. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De norm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De omvang van de renterisico-norm is als volgt weer te geven: Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) 1. Renteherziening 2. Aflossing 3. Renterisico (1+2) 4. Begrotingstotaal 5. Renterisiconorm % cfm regelgeving 6. Renterisiconorm

Begroting 2025 Rekening 2025 780 730 780 109.032 20% 21.806

730 109.069 20% 21.814

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat onze gemeente ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert. Kredietrisico Dit is het risico dat de gemeente loopt wanneer rechtspersonen aan wie leningen zijn verstrekt in financiële problemen komen. In de Financiële verordening is afgesproken dat de gemeente bij het verstrekken van leningen, het verstrekken van garanties en het verstrekken van risicodragend kapitaal, indien mogelijk zekerheden bedingen. Overigens gaat de gemeente zeer terughoudend om met deze verstrekkingen. Onderstaande tabel geeft de verstrekte geldleningen weer, ingedeeld in categorieën geldnemers. Deze indeling is bedoeld om inzicht te geven in het risico dat de gemeente loopt met de desbetreffende geldverstrekking. Risicogroep (bedragen x €1.000) Gemeenten / provincies Overheidsbanken Woningcorporaties met garantie Wsw Semi overheidsinstellingen Financiële instelling (A en hoger) Overige toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Niet toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Starters/duurzaamheidsleningen/enz. Totaal

Saldo 31-12-2025 523 4.324

% 11% 89%

4.847

100%

4.4.4. Leningenportefeuille In totaal staan er in 2025 gemiddeld € 22,4 miljoen aan leningen uit. Het gemiddelde percentage van de geldleningen is 1,50%.

61

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.4.5. Renteomslag Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente in de begroting geharmoniseerd. Met onderstaand overzicht geven we inzicht in de rentelasten voor externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Het BBV schrijft voor dat de gehanteerde omslagrente niet meer dan 25% (positief of negatief) mag afwijken van de berekende omslagrente. Conform onderstaande berekening komen we voor 2025 uit op een omslagrente van 0,45% voor het berekenen van de kapitaallasten en de bouwgrondexploitaties. Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000) a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. De externe rentebaten

Begroting 2025 Rekening 2025 1.401 569 52 194

Totaal door te rekenen externe rente c. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

1.349 -

375 50 -

Saldo door te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

1.349 -

325 -

De aan taakvelden toe te rekenen rente e. De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury

1.349 1.240 109

62

325 406 -81

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.5. Bedrijfsvoering 4.5.1. Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft verantwoording over de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. De bedrijfsvoeringstaken op het gebied van informatisering & automatisering, financiën, HRM en juridische zaken worden sinds 2017 uitgevoerd door de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB).

4.5.2. Bedrijfsvoering Bedrijfsvoeringseenheid De BVEB heeft ook afgelopen jaar gewerkt aan de verdere uitvoering van het in 2023 opgestelde ontwikkelplan voor het vergroten van de kwaliteit en de uitvoeringskracht. Complicerende factoren hierbij zijn twee actuele ontwikkelingen geweest. Enerzijds is dat de organisatieontwikkeling die beide deelnemende gemeenten doormaken. Dit zorgt voor maatwerkaanpassingen per gemeente waar de nodige capaciteit mee is gemoeid. Anderzijds is er afgelopen jaar een onderzoek gestart naar een toekomstbestendig perspectief op de bedrijfsvoering van Maasdriel en Zaltbommel. Naast dat dit onderzoek capaciteit heeft gevraagd, ook van de BVEB, doet dit ook iets met de medewerkers. Medewerkers ervaren dit als een onzekere factor in continuïteit van hun baan en geeft een afname in het werkplezier. We verwachten dat het onderzoek in 2026 wordt afgerond en het resultaat kan worden geïmplementeerd. In 2025 is het onderdeel services van start gegaan. Interne vragen van medewerkers worden systematisch, snel en efficiënter afgehandeld. Voor meer informatie over de bedrijfsvoeringstaken verwijzen we naar de jaarrekening van de BVEB. Ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie In het laatste kwartaal van 2024 is een organisatiewijziging doorgevoerd. Ook de werkwijze van opgavegericht werken is toen van start gegaan.

Dit alles met als doel te komen tot een opgavegerichte, wendbare en resultaatgerichte organisatie die in verbinding staat met de maatschappij. Afgelopen jaar heeft de organisatiewijziging verdere invulling en verdieping gekregen. Eind 2025, begin 2026 is er een evaluatie uitgevoerd om te onderzoeken of de doelstellingen achter de organisatieontwikkeling ook behaald zijn. De evaluatie laat zien dat er zichtbare stappen zijn gezet en dat de basis staat. We hebben een herkenbare organisatiestructuur met een nieuw managementteam. Er is meer aandacht gekomen voor medewerkers en hun ontwikkeling en het opgavegericht werken is van start gegaan. Aan de andere kant wordt ook duidelijk dat er nog verbeteringen mogelijk zijn. Afspraken en processen worden nog niet altijd consequent nageleefd. Rollen en verantwoordelijkheden zijn op papier vaak duidelijker dan in het dagelijks werk. En door het ontbreken van scherpe keuzes voelt het soms alsof alles tegelijk moet. Dat merken we terug in werkdruk en in hoe opgavegericht werken soms wordt ervaren: niet als dé manier van werken, maar als iets dat er bovenop komt. Het medewerkersonderzoek dat in 2025 heeft plaatsgevonden geeft reden om trots te zijn op onze organisatie en medewerkers.

Men ervaart veel vertrouwen en vrijheid in het uitvoeren van het werk, er is een prettige samenwerking met collega’s en er is een hoge mate van betrokkenheid en motivatie. Aandachtspunt is de hoge werkdruk die men ervaart en het geven van duidelijkere kaders en maken van scherpe keuzes. Dit zijn punten die mede onze agenda voor het komende jaar, op het gebied van organisatieontwikkeling, gaan bepalen. Dienstverlening Het verbeteren van onze dienstverlening is een continu proces. Inwoners en bedrijven vragen daarom, maar verdienen dat ook. Er wordt er gewerkt aan het uitbreiden van de digitale dienstverlening. Daarnaast is een start gemaakt met het realiseren van een Persoonlijke Internet Pagina waar iedere inwoner straks alle bij de gemeente bekend zijnde persoonlijke gegevens kan inzien en informatie ziet over gestelde vragen, ingediende aanvragen of meldingen.

63

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Samenwerking Wij vinden de samenwerking met andere gemeenten/overheden belangrijk als hierdoor onze kwaliteit van dienstverlening verbetert of dat de kwetsbaarheid van onze gemeente wordt verminderd. We opereren dan binnen onze eigen regio maar leggen ook contacten met andere gemeenten/ overheden buiten onze provinciegrens zoals de gemeente Den Bosch. Met de gemeente Maasdriel werken we naast de BVEB ook samen op diverse dossiers zoals bijvoorbeeld de omgevingswet, de uitrol van het programma Dienstverlening, de verdere digitalisering van burgerzaken, huisvesting arbeidsmigranten, energietransitie en duurzaamheid.

4.5.3. Control Control gaat over het realiseren van doelstellingen, sturing, effectieve en efficiënte processen, beheersen van risico’s en onzekerheden en de maatregelen die we nemen om bepaalde risico’s in te beperken. Een organisatie is ‘in control’ als deze organisatie zodanig is ingericht dat de juiste discussie op het juiste moment wordt gevoerd zodat (indien nodig) kan worden bijgestuurd om de doelstellingen te realiseren. Ook in 2025 zijn we verdergegaan met het verbeteren van de interne beheersing en het beter in control zijn van de organisatie. Een belangrijk item is de rechtmatigheidsverantwoording. Vanaf 2024 legt het college zelf verantwoording af over de naleving van de regels, die relevant zijn voor het rechtmatig reilen en zeilen van de gemeente en daarmee ook de samenhangende activiteiten die worden uitgevoerd door de BVEB. In 2025 hebben we vervolg gegeven aan de in vorige jaren in gang gezette ontwikkelingen. Denk hierbij aan het inbedden en uitvoeren in de organisatie van de interne controle en verbijzonderde interne controle, uitvoeren van analyses zoals de fraude-risico-analyse, monitoring van de financiële risico’s en de daaraan gekoppelde beheersmaatregelen van de belangrijkste financiële processen.

4.5.4. Gegevensbescherming Waarom is gegevensbescherming belangrijk? Door de toenemende digitalisering en dreiging van cyberaanvallen is het zorgvuldig omgaan met (persoons-)gegevens van inwoners en organisaties van steeds groter belang. Een betrouwbare, beschikbare en correcte informatievoorziening is essentieel voor de dienstverlening van gemeenten. Als gemeenten de beveiliging van informatie en de gegevensbescherming van betrokkenen in het kader van privacywetgeving niet voldoende kunnen waarborgen, zijn het vertrouwen en de continuïteit van de bedrijfsvoering in het geding. Met grote risico’s als gevolg voor zowel inwoners als gemeenten. Informatiebeveiliging Het jaar 2025 stond qua informatiebeveiliging in het teken van de uitvoering van de BIO. Sinds 2020 hebben gemeenten namelijk te maken met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) als normenkader. Door de normenkaders van alle overheden te uniformeren tot één gezamenlijk normenkader, spreken alle overheden vanaf 2020 dezelfde taal op het gebied van informatiebeveiliging. De BIO helpt om ‘in control’ te zijn op het gebied van informatiebeveiliging. De invoering van dit normenkader biedt een aantal voordelen: • Extra nadruk wordt gelegd op risico bewust werken. • Het laat overheden op een vergelijkbare manier efficiënt werken aan informatiebeveiliging zodat niet iedereen zelf ‘het wiel hoeft uit te vinden’.

• Het laat overheden aantoonbaar een betrouwbare partner zijn. • Het vermindert de auditlast. Doelstellingen informatiebeveiliging De belangrijkste doelstellingen van het in 2023 vastgestelde informatiebeveiligingsbeleid 2023-2026 binnen de organisatie zijn: • Managen van de risico’s binnen de informatiebeveiliging; • Adequate bescherming van bedrijfsmiddelen; • Minimaliseren van risico’s van menselijk gedrag;

64

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

• Voorkomen van ongeautoriseerde toegang; • Garanderen van correcte en veilige informatievoorzieningen; • Beheersen van de toegang tot informatiesystemen; • Waarborgen van veilige informatiesystemen; • Adequaat reageren op incidenten; • Beschermen van kritieke bedrijfsprocessen; • Beschermen en correct verwerken van persoonsgegevens van burgers en medewerkers; • Waarborgen van de naleving van dit beleid. Resultaten 2025 Een overzicht van belangrijke beheersmaatregelen en acties die in 2025 zijn uitgevoerd en hebben bijgedragen aan het realiseren van de Informatiebeveiligingsdoelstellingen: • Er zijn 61 uitgebreide informatiebeveiligingsadviezen gegeven aan de organisaties naast een veelvoud aan kleine ad hoc adviezen. • Er is blijvend gewerkt aan bestendigen, optimaliseren en automatiseren van basis IT-processen inclusief assetmanagement. • Centrale Monitoring en Response (logging) is opgezet en meer systemen worden aangesloten. Hiermee monitoren wij onze systemen op afwijkend gedrag en indringers. • Het beheren en reageren op kwetsbaarheden is verder gestructureerd en versneld. • Er zijn pen-testen uitgevoerd om de kwetsbaarheden van onze nieuwe infrastructuur binnen onze systemen beter te leren kennen en te mitigeren.

• Er is doorlopend op alle niveaus informatie gegeven over nut, noodzaak en manieren om informatie veilig te houden door intranetberichten, specifieke doelgroep berichten, informatiesessies en de gedragscode gegevensbescherming. Dit om de algehele bewustwording te vergroten. Collegeverklaring ENSIA ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) is het landelijke verantwoordingsstelsel waarmee gemeenten jaarlijks verantwoording afleggen over de staat van hun informatiebeveiliging en datakwaliteit richting de gemeenteraad én toezichthouders van het Rijk. De basisnorm voor informatiebeveiliging is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Het gaat hierbij om verantwoording over de BRP, Reisdocumenten, Suwinet, BAG, BGT, BRO en DigiD. De gemeente Zaltbommel heeft alle acties met betrekking tot ENSIA in 2025 uitgevoerd en het college van Zaltbommel heeft hierover ook een verklaring afgelegd die dient als verantwoordingsdocument voor het afleggen van horizontale en verticale verantwoording over informatiebeveiliging. Security Incidenten 2025 In 2025 zijn er 16 beveiligingsincident gemeld via die betrekking had op de Gemeente Zaltbommel. Er waren in toenemende mate kritieke beveiligingsincidenten, die door adequaat handelen geen hoge impact hebben gehad. Deze meldingen bestonden hoofdzakelijk uit malware op systemen (kwaadaardige software of virussen).

De incidentregistratie is gesplitst in beveiligingsincidenten en kwetsbaarheidsmeldingen. Kwetsbaarheden zijn fouten in software die misbruikt kunnen worden. Ernstige kwetsbaarheden bieden hackers toegang tot systemen en hierop moet direct geacteerd worden om ernstige schade te voorkomen. Kwetsbaarheidsmeldingen worden hoofdzakelijk door de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard afgehandeld, omdat kennis hiervan relevant is voor de gemeente wordt dit ook hier vermeld. Dit jaar zijn 374 kwetsbaarheden afgehandeld, waarvan 26 ernstig. De hoeveelheid kwetsbaarheden neem jaarlijks significant toe, gemiddeld met 35% en vraagt hierom steeds meer aandacht en capaciteit van de beheer organisatie. Meerjarenperspectief In 2026 ligt de focus op de verdere uitvoering en versterking van informatiebeveiliging voor de gemeenten. Zo werken we stap voor stap aan een betere digitale weerbaarheid en aan betrouwbare en beschikbare gemeentelijke dienstverlening. De implementatie van maatregelen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de opvolger BIO2 vormt daarbij een structurele opgave. Tegelijkertijd vragen het aflopen

65

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

van het huidige strategisch informatiebeveiligingsbeleid, de vaststelling van de Cyberbeveiligingswet (nationale implementatie van NIS2) en de toenemende cyberdreiging om het actualiseren van prioriteiten, inzet en capaciteit. Met de Cyberbeveiligingswet worden aanvullende wettelijke eisen van kracht en wordt de BIO2 verplicht gesteld, inclusief extern toezicht en aangescherpte verantwoordingsverplichtingen. Dit vraagt naast het implementeren van aanvullende maatregen om het verder structureren en vastleggen van beleid, processen en maatregelen, zodat aantoonbaar wordt voldaan aan de geldende normen en wettelijke verplichtingen. Hiervoor staan de volgende activiteiten gepland voor 2026: 1. Vaststellen van een nieuw strategisch informatiebeveiligingsbeleid en het uitwerken hiervan in samenhang met de Cyberbeveiligingswet. 2. Ondersteunen van bestendigen, optimaliseren en automatiseren van basis IT-processen, inclusief het goed bijhouden van IT-middelen (assetmanagement). 3. Verbeteren en verder doorvoeren van het veilig inrichten van systemen (Hardening). Dit betekent dat systemen worden ingesteld volgens hoge beveiligingsnormen 4. Verder ontwikkelen Kwetsbaarheden Management Systeem en externe en interne Monitoring en Response. Hiermee houden we onze systemen structureel veilig, controleren we of ze veilig zijn en kunnen we snel acteren bij problemen. 5.

Uitvoeren van gestructureerde purple team-sessies om zwakke plekken in de infrastructuur en systemen beter te begrijpen en te verbeteren. 6. Verdere uitwerking van de inrichting van de “procesenvelop” binnen het zaaksysteem. Dit betekent onder andere de vastlegging van de elementen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid, die een belangrijke rol spelen binnen informatiebeveiliging. 7. Continue investeren in bewustwording via intranetberichten en gerichte communicatie naar specifieke doelgroepen, ondersteund door e-mail en informatiesessies.

4.5.5. Privacy In 2025 is verder gewerkt aan het borgen van het onderwerp gegevensbescherming in het kader van privacywetgeving binnen de basisprocessen van de gemeentelijke organisatie. Naast privacywetgeving is ook aandacht besteed aan opkomende aandachtsgebieden zoals kunstmatige intelligentie (AI) en de EU AI verordening. Kunstmatige intelligentie is een snelgroeiende technologie met veel toepassingsmogelijkheden die een grote impact hebben op de samenleving, waaronder ook de gemeentelijke organisatie, haar inwoners en werknemers. Het is belangrijk dat de organisatie nieuwe technieken op een verantwoorde manier inzet, door voldoende maatregelen te treffen zodat rechten en vrijheden van personen voldoende blijven gewaarborgd. Doelstellingen gegevensbescherming in het kader van privacywetgeving De belangrijkste doelstellingen van het vastgestelde privacy beleid zijn het beschermen van de rechten en vrijheden van personen en dan met name hun recht op bescherming van persoonsgegevens. Door een passende bescherming kan de gemeente aan de verplichtingen van privacywetgeving waaronder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) voldoen, en blijft het vrije verkeer van persoonsgegevens mogelijk wat noodzakelijk is onder andere voor de bedrijfsvoering van gemeente.

Resultaten 2025 Een overzicht van de belangrijkste maatregelen en acties die in 2025 zijn uitgevoerd en hebben bijgedragen aan het realiseren van de gegevensbeschermingsdoelstellingen: • Er zijn meerdere maatregelen en toepassingen vanuit privacy geïmplementeerd zoals de gedragscode gegevensbescherming, e-learning AI-geletterdheid, maandelijkse bewustwording via intranet, bewustwording bij nieuwe medewerkers iedere maand alsmede privacy trainingen aan teams in de lijn. • Daarnaast is er ondersteuning geboden aan de lijn bij de uitvoering van pré DPIA’s en DPIA’s binnen de organisaties op verwerkingen met hogere risico’s.

66

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

• Projectplan opgesteld voor de implementatie van de procesenvelop (digitaal verwerkingsregister) alsmede een dataentrybestand gegenereerd, dit projectplan zal verder in 2026 worden vastgesteld en worden uitgerold Meerjarenplan vanuit privacy opgesteld die in 2026 ter besluitvorming wordt aangeboden. Rechten van betrokkenen Betrokkenen kunnen onder de AVG hun rechten uitoefenen door bijvoorbeeld inzage te vragen in de persoonsgegevens die onze organisatie van hen verwerkt. In 2025 zijn er 3 verzoeken gericht aan de gemeente Zaltbommel ingediend door betrokkenen om hun rechten uit te oefenen onder de AVG. Datalekken In 2025 zijn er vanuit de gemeente Zaltbommel 6 incidenten intern gemeld die betrekking hebben op persoonsgegevens (datalekken). Er zijn 3 datalekmeldingen ingediend door de gemeente Zaltbommel bij de Autoriteit Persoonsgegevens, omdat er bij deze intern gemelde incidenten sprake was van een (hoog) risico voor betrokkenen. Datalekmeldingen bij de Autoriteit Persoonsgegevens zijn wettelijk verplicht wanneer het datalek een (hoog) risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van de persoon wiens gegevens betrokken zijn bij het datalek. De functionaris gegevensbescherming is bij de behandeling van datalekken geraadpleegd voor advies. Meerjarenperspectief Voor 2026 en opvolgende jaren staan de volgende activiteiten op de planning: 1.

Vaststellen en in uitvoering brengen van het meerjarenplan gegevensbescherming 2026-2027 alsmede het vernieuwen van het privacybeleid voor de jaren 2026-2030. 2. Opstellen en vaststellen projectplan en verdere implementatie van de procesenvelop (digitaal verwerkingsregister) ter vervanging van huidige verwerkingsregister. 3. Verder structureel borgen van het onderwerp gegevensbescherming in de dagelijkse bedrijfsvoering en processen. 4. Transparantie omtrent gegevensverwerking verder vergroten richting betrokkenen. 5. Structureel uitvoeren van (wettelijke verplichte) risicobeoordelingen doormiddel van een pré Data Protection Impact Assessment (DPIA) en DPIA bij nieuwe, bestaande en gewijzigde processen. 6. Kennis vergroten m.b.t. risicobeheersing op het gebied van gegevensbescherming en risicobeheersing onderdeel uit laten maken van de rapportagestructuur. 7. Domein specifieke kennis omtrent privacywetgeving verder vergroten binnen de afdelingen en teams. 8. Meer in control komen voor wat betreft het afsluiten van (verwerkers)overeenkomsten met leveranciers en samenwerkingspartners door dit structureel rapporteerbaar te maken. 9. Kennis en bewustzijn vergroten met betrekking tot gegevensbescherming in relatie tot nieuwe technieken en wetgeving met betrekking tot kunstmatige intelligentie (AI).

67

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.5.6. Toelichting rechtmatigheidsverantwoording Hieronder wordt op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV een toelichting gegeven op de rechtmatigheidsverantwoording. In de financiële verordening van Zaltbommel is opgenomen dat de geconstateerde afwijkingen groter dan € 500.000 nader worden toegelicht. In deze toelichting is ook beschreven welke actie het college onderneemt om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Toelichting onrechtmatigheden Investeringskredieten Bestuur en Burgerzaken Overhead

Bedrag

Totaal begrotingsonrechtmatigheden

327 630 711 1.668

Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed

2.367

Totaal niet-acceptabele onrechtmatigheden

4.035

Investeringskredieten Bij een aantal lopende investeringskredieten is eind 2025 duidelijk geworden dat hier een overschrijding op plaats gaat vinden. Daarbij is nog niet naar de raad gegaan omdat we dit normaliter via de bestuursrapportage doen. In de Bestuursrapportage 2026 komen deze lopende investeringen met een overschrijding met het verzoek tot bijstelling van het krediet. In het vervolg zullen we ook via een apart raadsvoorstel terugkomen bij de raad als duidelijk en/of inzichtelijk wordt dat er een tekort ontstaat op een investeringskrediet. Bestuur en Burgerzaken De voorziening Wethouderspensioenen en wachtgeld wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van de berekening door onze actuaris. We hebben deze berekening begin 2026 ontvangen en hebben de raad hierover nog niet geïnformeerd. Vanaf 2028 wordt het pensioen overgedragen aan het ABP en zal een maandelijkse pensioenpremie betaald worden net als bij de andere werknemers. Overhead De onrechtmatigheid binnen het programma overhead is ontstaan door een overschrijding van de teambudgetten. Ook in voorgaande jaren was sprake van overschrijdingen op deze budgetten. Om hier beter grip op te krijgen, is in 2025 gestart met beheergesprekken over de teambudgetten. In de rapportages over 2026 zijn inmiddels verbeteringen doorgevoerd, waardoor er beter inzicht is de personeelsbezetting, inhuurlasten en declarabele uren.

Hierdoor kan er tijdig bijgestuurd worden. Spendanalyse Uit de spendanalyse komt naar voren dat negen aanbestedingen niet Europees zijn aanbesteed terwijl dit wel had gemoeten. Om dit te voorkomen moet er bij toekomstige aanbestedingen goed inzichtelijk worden gemaakt of overschrijding van de Europese aanbestedingsgrens aan de orde is. Bij mogelijke overschrijding dient er Europees aanbesteed te worden. Dit is ook de reden dat er een inkoopadviseur is gestart bij de BVEB om meer grip te krijgen op, en tijd te besteden aan, het inkoop- en aanbestedingsbeleid. De onrechtmatigheid is gedaald ten opzichte van vorig jaar waarbij de eerste effecten al zichtbaar zijn.

68

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.6. Verbonden partijen In deze paragraaf werken wij onze relatie met de verbonden partijen uit. Samenwerken in een verbonden partij kan een wettelijke plicht (bijvoorbeeld van de Veiligheidsregio en de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst) of een vrije keuze zijn. Met uitzondering van deelnemingen die geld opleveren gaat veel van ons geld zitten in samenwerking. Sturing van de gemeenteraad op en controle van doelrealisatie en financiën van verbonden partijen vraagt zorgvuldige behandeling. Wat zijn verbonden partijen? Verbonden partijen zijn gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen, stichtingen en publiek-private samenwerkingsconstructies die gemeentelijk beleid uitvoeren. Onze gemeente is zowel financieel als bestuurlijk betrokken bij deze partijen. Er zijn drie soorten verbonden partijen: deelnemingen, gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen. Deelnemingen Onze gemeente heeft aandelen en heeft een stem in de aandeelhoudersvergadering. • Vitens NV • Bank Nederlandse Gemeenten Gemeenschappelijke regelingen Onze gemeente heeft een overeenkomst met andere partijen op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Onze gemeente neemt deel in het algemeen bestuur. Wij betalen mee aan gemeenschappelijke regelingen.

• Regionaal Archief Riviernland • Regio Rivierenland • Veiligheidsregio Gelderland-Zuid • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard • Omgevingsdienst Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Werkzaak Rivierenland • AVRI • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Riverenland Overige verbonden partijen Onze gemeente werkt samen in andere constructies dan een deelneming of een gemeenschappelijke regeling. Bijvoorbeeld als lid van een stichting. De gemeentelijke bijdrage is verschillend. De bijdrage varieert van de inzet van uren voor bestuursondersteuning tot kosten van een lidmaatschap of kosten voor afname van diensten. • Pand 9 • Bergsche Maasveren • Stichting Beheer openbare Voorziening Zaltbommel • Vereniging van Eigenaren 't Raethuys

4.6.1. Vitens NV Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang Deelnemers Zeggenschap

Vitens NV Jaarrekening 2025 Website: www.vitens.nl Arnhem De uitoefening van een publiek (drink)water bedrijf en alle taken die met de publieke watervoorziening verband houden. 5 provincies, 105 gemeenten De aandeelhouders van Vitens NV zijn provincies en gemeenten. Zaltbommel is een van de vele gemeenten die aandeelhouder is. Aandeelhouders hebben geen directe bemoeienis

69

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Naam verbonden partij

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

Vitens NV met de dagelijkse gang van zaken. Een Raad van Commissarissen houdt toezicht en twee keer per jaar is er een aandeelhoudersvergadering. De relatie met Vitens is niet gewijzigd. EV per 31-12-2024: € 713,6 miljoen EV per 31-12-2025: € 809,1 miljoen VV per 31-12-2024: € 1.684,8 miljoen VV per 31-12-2025: € 1846,0 miljoen Resultaat 2024: € 34,5 miljoen Resultaat 2025: € 90,6 miljoen Zaltbommel heeft 24.035 gewone aandelen a € 1,- (0,416% van het totaal). Op basis van het aandelenbezit van de aandeelhouders wordt dividend uitgekeerd. Niet uitkeren van dividend. Vitens gaat haar strategie voor de komende jaren herijken. De aandeelhouders hebben aangegeven hier actief in betrokken te willen worden gelet op voorliggende investeringsopgaven. Vandaar ook de brede uitnodiging vanuit Vitens aan haar aandeelhouders om te participeren in een strategische sessie.

4.6.2. Bank Nederlandse Gemeenten Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

Bank Nederlandse Gemeenten Jaarrekening 2025 Website: www.bngbank.nl Den Haag BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt BNG bij aan het zo laag mogelijk houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Gemeenten, Provincies en Staat De aandeelhouders hebben zeggenschap in BNG via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten (een stem per aandeel van € 2,50). Zaltbommel heeft 3.861 aandelen. De relatie met de BNG is niet gewijzigd. EV per 31-12-2024: € 4.777 miljoen EV per 31-12-2025: € 4.863 miljoen VV per 31-12-2024: € 123.164 miljoen VV per 31-12-2025: € 110.708 miljoen Resultaat 2025: € 172 miljoen Verwacht dividend over 2025: € 5.444 Niet uitkeren van dividend. Gedurende het begrotingsjaar hebben zich geen veranderingen voorgedaan in de belangen van aandeelhouders in BNG Bank.

4.6.3. Regionaal Archief Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers

70

Regionaal Archief Rivierenland Jaarrekening 2025 Website: www.regionaalarchiefrivierenland.nl Tiel Het Regionaal Archief heeft tot doel het binnen het samenwerkingsgebied vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis en vervult daartoe de volgende taken: • De zorg voor en het beheren van de in de archiefwerkplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers; • Het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemers voor zover deze niet zijn overgebracht; • De zorg voor het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van instanties die niet bestuurlijk in de regeling participeren en waaraan op contractbasis diensten worden verleend, en • Het stimuleren van de lokale en regionale geschiedbeoefening en het daartoe aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie relevant bronnenmateriaal op het gebied van de lokale- en regionale geschiedenis. Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Naam verbonden partij Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

Regionaal Archief Rivierenland De leden van het algemeen bestuur worden aangewezen door de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten. Elke gemeenteraad wijst 2 leden en tevens 2 plaatsvervangende leden aan. De relatie met het RAR is niet gewijzigd. EV per 31-12-2024: € 637.338 EV per 31-12-2025: € 10.12.816 VV per 31-12-2024: € 7.816.853 VV per 31-12-2025: € 7.035.326 Resultaat 2024: € 67.468 Resultaat 2025: € 65.177 Bijdrage 2024: € 368.941 Bijdrage 2025: € 379.534 Geen Het Regionaal Archief Rivierenland heeft in 2025 verdere invulling gegeven aan de koers gericht op duurzame toegankelijkheid van erfgoed, digitale dienstverlening en professioneel toezicht. Daarnaast is met het beleidsplan Betrouwbaar, Betrokken, Bekwaam een stevige basis gelegd voor de beleidsperiode 2026–2029. Het RAR heeft hiermee zijn rol als deskundige, toegankelijke en verbindende erfgoedorganisatie voor gemeenten en regionale partners verder versterkt.

4.6.4. Regio Rivierenland Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

Regio Rivierenland Jaarstukken 2025 Website: www.regiorivierenland.nl Tiel Samenwerkingsverband voert taken uit op het gebied van milieu, afval, ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, onderwijs, educatie, economie en arbeidsmarkt, volksgezondheid en zorg en verkeer en vervoer. Daarnaast heeft de Regio Rivierenland als doel de gemeenschappelijke belangen van zijn gemeenten te behartigen, op basis van het principe 'verlengd lokaal bestuur'. Daarmee wil de Regio Rivierenland een bijdrage leveren aan een evenwichtige ontwikkeling van de regio. Dit ook in relatie tot het betreffende provinciaal- en rijksbeleid Gemeente Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Zaltbommel Het algemeen bestuur bestaat uit acht (8) leden, elke gemeente heeft één zetel. Daarnaast wordt er een gezamenlijk lid aangewezen door de meerderheid van de gemeenteraden. De leden hebben in de vergaderingen van het algemeen bestuur stemrecht in de omvang waarin het inwonertal van de gemeente die hem/ haar heeft aangewezen zich verhoudt tot het inwonertal van alle deelnemende gemeenten.

De relatie met de GR Regio Rivierenland is niet gewijzigd EV per 31-12-2024: € 2.620.000 EV per 31-12-2025: € 2.394.00 VV per 31-12-2024: € 11.862.000 VV per 31-12-2025: € 24.858.000 Resultaat 2024: € 347.000 Resultaat 2025: € 149.000 Bijdrage 2024: € 254.372 Bijdrage 2025: € 669.168 De deelnemers dragen in de contractperiode bij in tekorten op basis van het aantal inwoners. Uitbreiding van taken bij Regio Rivierenland vraagt om meer sturing en formatie bij Regio Rivierenland, er is een start gemaakt met het proces rondom de takendiscussie. De Regio Rivierenland heeft in 2025 verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de regionale samenwerking en de implementatie van de uitkomsten van de takendiscussie. Daarbij is ingezet op versterking van de informatievoorziening richting gemeenteraden en meer transparantie in regionale besluitvorming. De organisatie blijft zich richten op regionale beleidsopgaven, uitvoering van contractgestuurde dienstverlening en een professionele ondersteuning van de bedrijfsvoering.

71

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

4.6.5. Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Ontwerp-Jaarstukken 2025 Website: www.vrgz.nl Nijmegen De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: • • • • • •

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's

Ontwikkelingen

Brandweerzorg Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) Rampenbestrijding en crisisbeheersing Ambulancezorg Het voorzien in de meldkamerfunctie Sociale Veiligheid, voor zover het gaat over onderwerpen waarover regionale afstemming gewenst is. Gemeenten Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Berg en Dal, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen, Zaltbommel De burgemeesters van de deelnemende gemeenten zijn lid van het algemeen bestuur en bezitten allen gelijk stemrecht. Besluiten betreffende de begroting, de wijzigingen daarvan en de rekening en besluiten tot het doen van een uitgaaf voordat de begroting of de begrotingswijziging waarbij deze uitgaaf is geraamd is goedgekeurd, alsmede besluiten betreffende het regionaal beheers programma worden genomen op basis van gewogen stemrecht, waarbij elke gemeente voor iedere 20.000 inwoners of gedeelte daarvan één stem heeft. Het stemgewicht voor elke gemeente wordt jaarlijks bepaald op basis van het inwonertal op 1 januari van het voorafgaande jaar zoals dit is opgenomen in de bevolkingsstatistiek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De relatie met Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is niet gewijzigd.

EV per 31-12-2024: € 9.635.000 EV per 31-12-2025: € 9.500.000 VV per 31-12-2024: € 72.556.000 VV per 31-12-2025: € 73.832.000 Resultaat 2024: € 224.000 Resultaat 2025: € 182.000 Bijdrage 2024: € 2.523.187 Bijdrage 2025: € 2.667.184 • Stijgende inflatie • Krapte arbeidsmarkt • Toenemende maatschappelijke onrust/verharding maatschappij • Actuele externe ontwikkeling is de militaire dreiging • Korting van het Rijk op de BDuR (Brede doeluitkering rampenbestrijding)-gelden Veiligheidsregio Gelderland-Zuid heeft in 2025 verder gewerkt aan het versterken van maatschappelijke weerbaarheid, crisisbeheersing en regionale samenwerking. Belangrijke ontwikkelingen waren de voorbereiding van een regionaal programma voor weerbaarheid en veerkracht, de ontwikkeling van noodsteunpunten en investeringen in de continuïteit van crisisorganisaties. Daarnaast is ingezet op landelijke samenwerking tussen veiligheidsregio’s, versterking van de eigen bedrijfsvoering en verdere professionalisering van vastgoed- en organisatieontwikkeling. Ook bleef aandacht bestaan voor actuele veiligheidsvraagstukken, zoals natuurbrandbeheersing, bereikbaarheid van hulpdiensten en de risico’s van de energietransitie.

4.6.6. Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Naam verbonden partij Bronnen Vestigingsplaats Doel en openbaar belang

Deelnemers Zeggenschap

Veranderingen in het jaar Eigen vermogen

72

Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard Jaarstukken 2025 Kerkdriel en Zaltbommel De bedrijfsvoeringseenheid voert voor de gemeente Maasdriel en Zaltbommel de bedrijfsvoeringstaken uit op het gebied van Financiën, Informatisering en Automatisering, Juridische Zaken en Human Resource Management Gemeente Maasdriel en Zaltbommel Het bestuur bestaat uit vier leden en elk lid van het bestuur heeft één stem. Zaltbommel en Maasdriel hebben beide 50% zeggenschap, waardoor zij het eens moeten zijn voordat een besluit kan worden genomen. Geen EV per 31-12-2024: € 898.056 EV per 31-12-2025: € 964.989

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2025 ZALTBOMMEL

Naam verbonden partij Vreemd vermogen Financieel resultaat Financieel belang van de gemeente Risico's Ontwikkelingen

Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard VV per 31-12-2024: € 4.821.806 VV per 31-12-2025: € 2.815.697 Resultaat 2024: € 241.137 Resultaat 2025: € 283.853 Bijdrage 2024: € 5.816.630 Bijdrage 2025: € 6.367.165 • De BVEB heeft slechts een minimale reserve. Op basis van de gemeenschappelijke regeling is dat maximaal 3% van de jaarlijkse exploitatielast. De Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard heeft in 2025 verdere stappen gezet in de harmonisatie en professionalisering van de bedrijfsvoering voor de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel. Daarbij zijn processen verder gedigitaliseerd, is de dienstverlening via TOPdesk uitgebreid en is gewerkt aan verbetering van informatiebeveiliging, privacybescherming en gegevensbeheer. Ook zijn concrete stappen gezet in de voorbereiding op de Wet open overheid, de verdere standaardisering van werkprocessen en de doorontwikkeling van HR-, ICT- en juridische dienstverlening.