Jaarstukken 2023 Zaltbommel - Raad 4 juli 2024

Jaarstukken 2023

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

INHOUDSOPGAVE 1. Voorwoord en leeswijzer / 3 2. 2023 in vogelvlucht / 4 2.1. Financieel resultaat / 4 2.2. Stand van zaken acties / 7 2.3. Stand van zaken incidentele budgetten en investeringen / 10 3. Jaarverslag / 15 3.1. Programma Bestuur en burgerzaken / 15 3.2. Programma Veiligheid / 19 3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat / 22 3.4. Programma Economie / 26 3.5. Programma Onderwijs / 29 3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie / 32 3.7. Programma Sociaal domein / 36 3.8. Programma Volksgezondheid en milieu / 40 3.9. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing / 46 4. Paragrafen / 49 4.1. Lokale heffingen / 50 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing / 57 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen / 64 4.4. Financiering / 70 4.5. Bedrijfsvoering / 73 4.6. Verbonden partijen / 79 4.7. Grondbeleid / 92 4.8. Wet Open Overheid / 99 5. Jaarrekening / 100 5.1. Balans / 100 5.2. Toelichting op de balans / 102 5.3. Overzicht van baten en lasten / 117 5.4. Toelichting op de baten en lasten / 118 5.5. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling / 150 5.6. Algemene dekkingsmiddelen / 156 5.7. Overhead / 157 5.8. Vennootschapsbelasting / 158 5.9. Onvoorzien / 158 5.10. Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector / 159 5.11. Rechtmatigheidsverantwoording / 160 5.12.

Gebeurtenissen na balansdatum / 161 Bijlage 1 - Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (Sisa) / 162 Bijlage 2 - Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld / 163 Bijlage 3 - Budgetoverhevelingen / 165

2

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

1. Voorwoord en leeswijzer Voorwoord De Jaarstukken 2023 van de gemeente Zaltbommel zijn het sluitstuk van de planning- & controlcyclus over het jaar 2023 en daarmee een belangrijk instrument waarmee de raad zijn kaderstellende, maar vooral controlerende rol kan uitoefenen. Afgelopen jaar informeerden we u regelmatig over de voortgang en uitvoering van de in de programmabegroting opgenomen beleidsvoornemens. Via deze jaarstukken informeren wij u over de behaalde resultaten, zowel inhoudelijk als financieel. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening met bijlagen. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording vormt het hart van de jaarstukken waarin verantwoording wordt afgelegd over het gevoerde beleid aan de hand van de drie 'W'vragen: • Wat wilden we bereiken? • Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft het gekost? In de tekstuele toelichting geven wij ook aan hoe de resultaten zich verhouden tot de in de begroting gestelde doelen en geplande activiteiten. Uiteraard nemen wij hierbij de besluitvorming in de loop van het jaar, vastgelegd bij de Perspectiefnota 2023, de bestuursrapportage en de tussentijdse wijzigingen van de begroting in acht. In het jaarverslag zijn financiële resultaten op hoofdlijnen toegelicht.

Een meer gedetailleerde toelichting op de cijfers is opgenomen in de toelichting op de programmarekening, die is opgenomen in het onderdeel jaarrekening. Na de programmaverantwoording komen de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschpasbelasting en de post onvoorzien aan de orde. Ten slotte geven de paragrafen een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de jaarstukken. De jaarrekening bestaat uit de balans, de programmarekening, de toelichting, de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen en een bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Naast de verplichte bijlagen is afzonderlijk een toelichting opgenomen met de stand van zaken van de incidentele budgetten en investeringen. Deze gedetailleerde toelichting maakt formeel geen onderdeel uit van de jaarstukken en vervangt het afzonderlijke boekwerk investering dat voorheen werd gemaakt. De bedragen in de tabellen zijn in € 1.000. Nadelige saldi zijn weergegeven met een N. Voordelige saldi zijn weergegeven met een V. In deze jaarstukken beschrijven wij de stand van zaken. Deze stand van zaken stellen wij vast aan de hand van de 'statusbalk'.

Met de kleuren geven wij aan hoe de 'vlag' erbij hangt: Tijd Wordt het resultaat conform planning gehaald? in uitvoering conform planning / gereed onzeker of de planning wordt gehaald knelpunt; wordt niet gehaald conform planning / nog niet gestart

Financiën Zijn de toegekende middelen toereikend? uitvoering blijft binnen het budget onzeker of uitvoering binnen het budget blijft knelpunt; overschrijding van het budget

3

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

2. 2023 in vogelvlucht In dit hoofdstuk kunt u in vogelvlucht de belangrijkste resultaten van deze jaarstukken lezen.

2.1. Financieel resultaat De Jaarrekening 2023 sluit met een positief resultaat van € 1.915.000. Bij de Bestuursrapportage 2023 werd een voordelig saldo verwacht van € 64.000. Daarna hebben de september- en decembercirculaire nog effect gehad op het saldo waardoor het verwacht resultaat € 626.000 betrof. De jaarrekening sluit € 1.289.000 voordeliger. Saldi per programma Bestuur Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien

Saldo lasten 250 N 363 V 334 V 971 V 1.080 V 899 V 871 V 518 V 2.815 V 167 V 1.295 N 125 V 6.598 V

Saldo baten Saldo reserves 147 V 116 N 89 V 360 N 632 V 1.096 N 692 N 515 V 916 N 88 N 39 N 297 N 238 N 308 N 90 V 25 V 889 N 1.644 N 193 N 13 N 220 V 15 N 125 N 1.789 N

3.520 N

Saldo totaal 219 N 92 V 130 N 795 V 76 V 564 V 325 V 634 V 282 V 38 N 1.090 N 0V 1.289 V

Toelichting op hoofdlijnen Hieronder is per programma een toelichting op hoofdlijnen gegeven. Bestuur Het nadeel op het programma Bestuur wordt voornamelijk veroorzaakt door een storting in de voorziening wachtgeld voormalig bestuurders. Daarnaast levert de actualisatie van de voorziening wethouderspensioenen een voordeel op. Tot slot zijn er vanwege de val van RutteIV vervroegde verkiezingen geweest, dit brengt extra kosten met zich mee. Veiligheid De onderuitputting van het budget voor huisvesting internationale werknemers, maar ook het innen van nietbegrote dwangsommen hebben geleid tot een voordeel binnen het programma Veiligheid. Daarnaast is er vaststellingsovereenkomst gesloten met De Heeren van Suylichem, deze is financieel nog niet volledig afgewikkeld. Verkeer, vervoer en waterstaat Dit programma kent een groot aantal verschillen, waarbij de projecten PHTB en GVVP de grootste verschillen oplevert. Deze projecten worden doorgeschoven naar 2024. Daarnaast zit er een verschil op kabels en leidingen. Deze levert weliswaar een afwijking op zowel de baten als de lasten. Economie Binnen het programma Economie worden de grondexploitaties (fysieke bedrijfsinfrastructuur) verantwoord. De afwijkingen op de baten en lasten, en dus ook op de reserves, komen doordat de uitvoering van de diverse grondexploitaties en verkoop van kavels anders lopen dan vooraf werd ingeschat.

Dit heeft maar een beperkte invloed op de totale eindwaarde van de lopende grondexploitaties. Een extra toelichting vindt u in de paragraaf grondbeleid.

4

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Onderwijs De afwijkingen binnen het programma Onderwijs ontstaat voornamelijk door de specifieke uitkeringen (SPUK). Wij ontvangen middelen vanuit het rijk en moeten daar verantwoording over afleggen op einde looptijd. De uitvoering hiervan is in 2023 binnen budget gebleven en daarnaast is het overschot van de rijksmiddelen naar de balans overgeboekt omdat wij hier in 2024 verdere uitvoering aan geven. Sport, cultuur en recreatie Dit programma kent een groot aantal verschillen, waarin de verwarming van de Sint Maartenskerk het grootste verschil oplevert. Daarnaast heeft het Fiet Paveljoen het grootste voordeel de de lasten. Dit budget wordt overgeheveld naar 2024. Sociaal domein Het voordeel op het programma Sociaal domein wordt voornamelijk veroorzaakt door het taakveld Samenkracht en burgerparticipatie. Binnen de budgetten van Wmo en Jeugd zit een klein nadeel. Dit jaar is het eerste jaar zonder reserve Sociaal Domein, en het blijkt dat in 2023 de uitgaven binnen Wmo en Jeugd niet veel afwijken van de beschikbaar gestelde budgetten. Volksgezondheid en milieu Dit programma kent een groot aantal verschillen, het voordeel op riolering is de grootste financiële meevaller. Daarnaast zit er een nadeel op de opbrengsten van afvalstoffenheffing.

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Binnen het programma Volkshuisvesting worden de grondexploitaties (niet-bedrijven) verantwoord. De afwijkingen op de baten en lasten, en dus ook op de reserves, komen doordat de uitvoering van de diverse grondexploitaties en verkoop van kavels anders lopen dan vooraf werd ingeschat. Een extra toelichting vindt u in de paragraaf grondbeleid. Daarnaast zijn er in 2023 meer omgevingsvergunningen aangevraagd waardoor de legesopbrengsten hoger zijn dan vooraf ingeschat. Tot slot zit hier een fors nadeel op het energieverbruik gemeentelijke gebouwen. Dit komt door de hoge energieprijzen in 2023. Algemene dekkingsmiddelen Het voordeel binnen algemene dekkingsmiddelen ontstaat voornamelijk door een hogere OZB opbrengst voor niet-woningen en een voordeel op rentelasten omdat bepaalde investeringen zijn uitgesteld. Daarnaast zit er een nadeel op het gemeentefonds omdat een aantal maatstaven definitief zijn geworden en anders waren dan vooraf ingeschat. Overhead Het nadeel op overhead komt voornamelijk door hogere salaris- en inhuurkosten. Dit is een gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Daarnaast kunnen medewerkers gebruik maken van verlofsparen. Om dit verlof in de toekomst te kunnen bekostigen is er een storting gedaan in de voorziening verlofsparen.

Vennootschapsbelasting De verwachting was dat we in 2023 € 575.000 vennootschapsbelasting moesten betalen. Uiteindelijk is dit bedrag lager gebleken. Dit resulteert in een voordeel op de vennootschapsbelasting. Per saldo verloopt dit budgettair neutraal omdat het via de reserve Winstneming grondexploitaties wordt verrekend. Onvoorzien In 2023 is de post onvoorzien niet ingezet en valt vrij in het saldo van de jaarrekening. Uitgebreide toelichting op de baten en lasten In de jaarrekening is onder de toelichting op de baten en lasten (paragraaf 5.2) een uitgebreidere toelichting opgenomen.

5

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Vermogenspositie Hieronder een overzicht van de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Er is per saldo meer toegevoegd aan reserves en minder onttrokken.

Toevoeging aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reservemutaties

Begroting 2023 na wijziging Rekening 2023 12.760 14.763 17.163 15.645 4.403 V

883 V

Saldo t.o.v. begroting na wijziging -2.003 -1.517 3.520 N

Per saldo stijgt de stand van de reserve met € 3,5 miljoen meer dan begroot. Dit komt voornamelijk door: • € 3,4 miljoen gestort voor budgetoverhevelingen • € 1,6 miljoen minder gestort voor grondexploitaties • € 1,5 miljoen minder onttrokken voor grondexploitaties

6

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

2.2. Stand van zaken acties In de begroting voor 2023 staan 69 acties. In het jaarverslag presenteren we de actuele stand van zaken. Van de acties lopen er 61 (88 %) conform planning. Voor 8 acties (12 %) is dit onzeker of zijn er knelpunten. In de onderstaande tabel geven wij een samenvatting. Een nadere toelichting is opgenomen in het jaarverslag.

Onderwerp Bestuur en ondersteuning Gebiedsgericht werken Doorontwikkelen van onze dienstverlening Basis Registratie Personen (BRP) op orde houden Registratie rondom internationale werknemers op orde houden Goed verloop van de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen Optimaal inzetten van communicatie binnen onze gemeente Veiligheid Integrale veiligheid Crisisbeheersing Activiteiten jaarwisseling Handhaving huisvesting internationale werknemers Handhaving nachtregister Handhaving Alcoholwet Verkeer en vervoer Herinrichting Steenweg Steenweg / Parallelweg Zaltbommel, Kruising KW-weg en van Heemstraweg Herinrichting Kruising Steenweg/Molenwal in combinatie met Boulevard Buitenstad Onderzoek aanpassen verkeersaansluiting N322 Munnikenland Onderzoek rondweg Spellewaard Bruchem Krangsraat Maatregelen GVVP MIRT A2, verbreding van de A2 Masterplan fietspaden Snelle fietsroute Havens Openbaar vervoer Economie Opstellen strategische visies en actieplan (vrijetijds)economie Ontwikkeling werklocaties Duurzaamheid op bedrijventerreinen Verhogen organisatiegraad Ondernemersteam Bommelerwaard

7

Bestuursrapportage 2023 Status Status Tijd Financiën

Jaarrekening 2023 Status Status Tijd Financiën

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Bestuursrapportage 2023 Bijdrage RSF (Regionaal Stimuleringsfonds) Economische promotie Onderwijs MFA Brakel Kentalis Compas College Uitbreiding en renovatie of nieuwbouw basisschool Nederhemert Haalbaarheidsonderzoek uitbreiding en renovatie of nieuwbouw basisschool Gameren Uitvoering Nationaal Programma Onderwijs (NPO) Lokaal educatieve agenda Sport, cultuur en recreatie Sport Realisatie nieuwbouw Cultureel Centrum Waluwe Herontwikkeling Sint-Maartenkerk Kunst en cultuur Slot Loevestein Fiep Paviljoen Stadswallen Klompenpaden Openbaar groen en recreatie Sociaal domein Zorg en veiligheid Langer zelfstandig thuiswonen Gelderse verbeteragenda en Toekomstscenario Kansrijke Start Werkzaak Rivierenland Minima- en schuldhulpverlening Leerhuis Volksgezondheid en milieu Uitvoering gezondheidsbeleid Afstemming tussen verschillende beleidsdomeinen Begraafplaatsen Verlenging project inzamelen zwerfafval Duurzame energie Circulair Ruimtelijke adaptatie en biodiversiteit Stikstof Water- en rioleringsplan Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Voldoende én de juiste woningen in alle kernen Huisvesting internationale werknemers Omgevingwet

8

Jaarrekening 2023

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Bestuursrapportage 2023 Kernenvisies Gebiedsontwikkeling Bossche Poort Nette en schone leefomgeving

9

Jaarrekening 2023

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

2.3. Stand van zaken incidentele budgetten en investeringen Naast de acties uit de programma's wordt binnen de P&C-cyclus verantwoording afgelegd over de voortgang van de incidentele budgetten en investeringen. Voor de afwijkingen in de planning en het budget is een toelichting opgenomen onder de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening.

Onderwerp incidentele budgetten Het Groene Huis Voorbereidingskrediet herinrichting Schootsveld Opstellen Kerkvisie Programma Bio-diversiteit Programma Bio-diversiteit landschap Klimaatadaptatie/Stresstest Duurzaamheidsinstrumentarium IBP Duurzaamheidsprogramma IBP Biodiversiteit & Landschap Implementatie Omgevingswet Stimulering goedkope woningbouw (SGW-Prov) Stortplaats Ketelsteeg Sanering stortplaats Poederoijen Uitvoering duurzaamheid gebouwen IBP Integrale Aanpak Maatschappelijk vastgoed Meubilair Gemeentekantoor Hogeweg Renovatie buitenterrein gemeentekantoor/-werf Extra aanpak Zwerfafval PHTB fase 3 Zuilichem Mertstraat/Uilkerweg PHTB Fase 6 Brakel/Molenkampseweg Diverse verkeersmaatregelen/-vraagstukken/-initiatieven Fietsverbinding Gamerschedijk Marten van Rossemsingel Parkeerproblemen in de kernen Uitbreiding P+R station Stadsmuren Verwarming Sint Maartenskerk Groenonderhoud Wildeman Gebruiksgroen versterken IBP Hoofdgroenstructuur verbeteren IBP Opvang piek populierenareaal IBP Maatregelen boomziekten Watertappunten Vervangen AC persleidingen Fiep-paviljoen Zaltbommel

10

Status Tijd

Jaarrekening 2023 Status Financiën

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Jaarrekening 2023 Langdurige opvang Vluchtelingen Veilingweg 2 Wet Open Overheid (inc 2022 t/m 2026) Onderhoud Esplanadepark PHTB fase 9 vrachtwagenmaatregelen Bruchem/Brakel Energietoeslag lagere inkomens GVVP 2023 Spellewaard GVVP 2023 Nieuwaal - Waalbandijk GVVP 2023 Zaltbommel - Beersteeg GVVP 2023 Basisschoolomgeving GVVP Gameren Klompenpad Zaltbommel Kernenvisies Toekomsttuin Gebouwenbeheerplan Aanlichten Raadhuis Verkeersaansluiting Munnikenland Leerlingenvervoer Oekraine Wet Inburgering (SPUK) SUVIS Cambium College Aanpak energie-armoede (SISA C55) Sportwaard afwikkelpunten Regeling Winterfonds Onderwijsroute (SPUK G13) Onderwijshuisvesting ontheemden (SPUK D19) Versteviging Minimaregeling (ondersteuningsfonds) Q-team fase 1 buitenstad IDO (SPUK C92) Thuis in de wijk Subsidie Groene Speeltuinen Subsidie CDOKE 2023 (SISA F28) Lokaal Sportakkoord (SPUK H30.1) Brede Regeling Combinatiefuncties (SPUK H30.1) Terugdringen Gezondheidsachterstanden (SPUK H30.2) Kansrijke Start (SPUK H30.2) Mentale Gezondheid (SPUK H30.2) Aanpak overgewicht en obesitas (SPUK H30.2) Valpreventie (SPUK H30.2) Leefomgeving (SPUK H30.2) OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek (SPUK H30.2)

11

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Jaarrekening 2023 Versterken sociale basis (SPUK H30.2) Mantelzorg (SPUK H30.2) Een tegen eenzaamheid (SPUK H30.2) Welzijn op recept (SPUK H30.2) Versterking kennis- en adviesfunctie (SPUK H30.3) Coordinatiest regionale aanpak preventie (SPUK H30.3) 25 jaar Zaltbommel Hanzestad Onderzoek schoolkeuze ouders Impuls onderhoud bomen MKB Toegankelijke route Onderzoek uitdiepen Kloosterwiel Noodlokalen school Nederhemert Meerkosten Energie Openbare Zwembaden (SPUK) SPUK NEAS (SPUK H31) SPUK IZA (SPUK H35B) Evenemententerrein Watertoren Vervangen Pomp Heksenwal Zaltbommel FBV # Herinrichting openbare ruimte Action ZBM FBV # Impuls Nieuwstraat - Gameren FBV # Impuls Gementbos Aalst FBV # Impuls hoekje Schootsveld - ZBM FBV # Startbouwimpuls Molenkamp ZW Brakel (SISA C105) Startbouwimpuls Geb B1 American Roadhouse (SISA C105)

Onderwerp investeringen E.P. van Ooijenstraat Kruising Beersteeg-Steenweg # Steenweg Hofstraat Nederhemert Aanp Kruispunt Steenweg-Krangstraat Wandelpad Krangstraat Bruchem MIRT A2 OV knooppunt Verkeerswegvoorziening Beersteeg-West Onderzoek Verbinding Binnen-buitenstad Masterplan fietspaden Snelfietsroute Projectkosten (subs.) Overlagen Maas-Waalweg Voorbereiding MF 3-6 Molenkamp en Uilkerweg GVVP - 2020 #

12

Status Tijd

Jaarrekening 2023 Status Financiën

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Jaarrekening 2023 GVVP - 2021 # GVVP - 2022 # GVVP - 2023 # Openbare verlichting Herinrichting kruising Gamerschestraat-Molenwal ZBM # Brakel, Molenkampsweg Bruchem, Krangstraat Zuilichem, Uilkerweg Reconstructie Steenweg Zaltbommel Kruising KW-weg en Van Heemstraweg Bern, Bergsche Maasdijk Herinrichting Steenweg, Molenwal en Gamerschestraat 2023 GVVP Zaltbommel - Binnenstad 2023 GVVP Delwijnen 2023 Graaf Otto Plein ZBM 2023 Herinrichting Bachplein Walstroomvoorziening Haven riolering Baggeren binnengracht Riolering Tuinbouw Waterberging en afkoppelen G. Schairtweg Restauratieplan bolwerken Economie Restauratie peilschaalhuisje Veerweg Openbaar toilet Onderwijs Instandhouding Van Dam Van Brakelschool Installaties Van Dam Van Brakelschool Instandhouding Willem van Oranjeschool Voorbereidingskrediet basisschool Nederhemert Sport, cultuur en recreatie Sportpark De Watertoren Ontwikkelen Sportaccommodatie / Openbare ruimte Gameren Instandhouding BZC14 velden Instandhouding BZC14 velden verlichting Instandhouding BZC14 velden kleedkamers Nieuwbouw Cultureel Centrum de Poorterij (gebouw) Nieuwbouw Cultureel Centrum de Poorterij (inventaris) Nieuwbouw Cultureel Centrum de Poorterij (grond) Herontwikkeling Sint Maartenskerk Dorpsentree Zuilichem

13

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Jaarrekening 2023 Volksgezondheid en Milieu Dorpshuis Zuilichem verbeteren Rioolvervanging De Vergt Fase 2 2022 Afkoppelen Elzenstraat Brakel 2023 Maatregel N5: aanleggen 3 fonteinen 2022 Maatregel N6: pomp Heksenwal 2022 Maatregelen H2S (investeringen) 2022 Afkoppelen Esplanadepark Zaltbommel 2022 Maatregel 13: watergangen Steenweg Zaltbommel 2023 Waterberging - Gisbert Schairtweg 2023 Afkoppelen Gisbert Schairtweg + Winkstraat 2023 Waterberging Brakel Oost 2023 Waterberging Zaltbommel 2023 Waterberging Kerkwijk 2023 Maatregelen H2S (investeringen) 2023 Aanpassing afkoppelen+waterberging Griend Zuilichem Rioolvervanging+afkoppelen Gameren Oost 2023 Relining Vogelbuurt ZBM 2023 De Heuven HWA-stelsel 2023 Debietmeting ZB-13 (2024) Rioolvervanging+afkoppelen Emmastraat e.o. Aalst Investering gemalen 2022 Investering gemalen 2023 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Torentuinschuur Hergebruik locatie De Brug Aankoop grond De Ham V Perceel Weitjesweg Brakel (2023)

14

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

3. Jaarverslag In het jaarverslag geven we per programma antwoord op de drie w-vragen. Vervolgens geven we in de paragrafen een dwarsdoorsnede van een aantal financiële aspecten uit de jaarstukken.

3.1. Programma Bestuur en burgerzaken Onder dit programma vallen de taakvelden Bestuur en Burgerzaken. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Bestuur en burgerzaken Wat wilden we bereiken? • Verdere optimalisatie van de digitale dienstverlening • Basis Registratie Personen (BRP) op orde • Registratie rondom internationale werknemers op orde • Goed verloop van de Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen • Optimaal inzetten van communicatie binnen onze gemeente

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gebiedsgericht werken We bouwden verder aan de doorontwikkeling van het gebiedsgericht werken. Dat deden we door de invloed van de gebiedsgerichte aanpak uit te breiden. In 2023 zetten we de eerste stappen om deze verandering in de werkwijze van de organisatie te bereiken. Door onder andere uitbreiding van de capaciteit en verbeteringen in de werkprocessen met andere afdelingen. Tijdens de bijeenkomst voor alle dorps- en wijkplatforms in november is een eerste stap gezet om de gebiedsplatforms te evalueren. Ook in 2024 zetten we stappen om het gebiedsgericht werken en de gebiedsplatforms verder door te ontwikkelen. Status tijd:

Status financiën:

Doorontwikkelen van onze dienstverlening Het doorontwikkelen van onze dienstverlening is een continue proces. Burgerzaken onderzocht de mogelijkheden voor het (thuis)bezorgen van reisdocumenten. Het college van B&W heeft na advies van Burgerzaken besloten het bezorgen van reisdocumenten niet aan te bieden. De kosten voor bezorging zijn vrij hoog voor zowel de inwoners als gemeente Zaltbommel. Daarom is het niet aantrekkelijk om van de bezorgdienst gebruik te maken. De telefooncentrale is na een moeizame start verbeterd in functionaliteit. In 2024 blijft dit onder de aandacht. Status tijd:

Status financiën:

Basis Registratie Personen (BRP) op orde houden De BRP is een belangrijke bron van informatie voor zowel gemeente als andere overheden. Het bijhouden en op orde houden is een wettelijke taak voor onze gemeente. Uit de jaarlijkse zelfevaluatie blijkt dat onze werkprocessen op orde zijn. Omdat we ook digitale dienstverlening aanbieden worden aan de achterkant van deze aanvragen controles uitgevoerd om de authenticiteit vast te stellen. Indien nodig is hierop gehandhaafd. Ook is geïnvesteerd in het opleiden van medewerkers. De kwaliteit van de BRP is een blijvend aandachtspunt. Status tijd:

15

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Registratie rondom internationale werknemers op orde houden Het bestaande digitale nachtregister zal worden vervangen. De aanschaf en implementatie van het nieuwe digitale nachtregister heeft een vertraging gehad gelet op de complexiteit van het project. In het tweede kwartaal van 2024 zal het nieuwe nachtregister geïmplementeerd worden. Status tijd:

Status financiën:

Goed verloop van de Provinciale Staten, Waterschaps- en vervroegde Tweede Kamerverkiezingen Op 15 maart 2023 zijn de Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen gehouden. Sinds 1 januari 2023 is de Wet Nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen van kracht geworden die voor de eerste keer bij deze verkiezing uitgevoerd is. Omdat het een dubbele verkiezing betrof en de nieuwe vaststellingsprocedure van toepassing was heeft dit landelijk en ook bij ons extra inspanning gevraagd van de stembureauleden en het team verkiezingen. Dit heeft geleid tot een landelijke evaluatie over het verloop en de uitvoerbaarheid van deze verkiezingen. Het Ministerie van BZK zal de hieruit komende aanbevelingen beoordelen en voorleggen aan het kabinet. Vervroegde Tweede Kamerverkiezingen Vanwege de val van het kabinet vonden er op 22 november 2023 vervroegde verkiezingen plaats. Ondanks de korte voorbereidingstijd is deze verkiezing goed verlopen. Vanuit het Rijk vindt er voor deze vervroegde verkiezing geen extra uitkering plaats in het gemeentefonds. Status tijd:

Status financiën:

Optimaal inzetten van communicatie binnen onze gemeente In 2023 leverde team Communicatie aanzienlijke inspanningen om de communicatie binnen onze gemeente optimaal in te zetten. Dit omvat onder andere diverse verbeteringen voor de website, de ontwikkeling van een communicatiestrategie voor het 25-jarig jubileum van gemeente Zaltbommel, de vertegenwoordiging van team Communicatie in VRGZ, en de ontwikkeling van een teamplan voor 2024. Hieronder lichten we deze onderwerpen nader toe. Verbetering van Digitale Toegankelijkheid In 2023 leverden we aanzienlijke inspanningen om de digitale toegankelijkheid te verbeteren. Wij vinden het van belang dat alle inwoners van Zaltbommel (ook met een beperking, zoals slechtziend of laaggeletterd) via onze website gebruik kunnen maken van onze online dienstverlening en informatie kunnen krijgen. Ook moet informatie op een eenvoudige wijze gevonden kunnen worden. Deze inzet heeft resultaat gehad. Door een onafhankelijk bureau is onze site getoetst op toegankelijkheid waarbij we een A score hebben behaald (uitstekend). UX-testen website Het betrekken van onze inwoners bij het testen van de website is een belangrijke stap voorwaarts. Er is een gebruikersgroep opgericht om de website te testen. Zij hebben de gemeente voorzien van waardevolle feedback, waardoor we de website voortdurend kunnen verbeteren.

Lancering van een Nieuwe Website Vormgeving Met de introductie van onze vernieuwde website hebben we diverse verbeteringen doorgevoerd om de gebruikerservaring te optimaliseren: • De zoekfunctie is prominenter gepositioneerd, waardoor bezoekers eenvoudiger informatie kunnen vinden • De nieuwe vormgeving straalt rust uit en legt de nadruk op functionaliteit boven vormgeving, wat de navigatie ten goede komt

16

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

• We hebben meer ruimte gecreëerd om specifieke onderwerpen, zoals projecten en actieweken, uit te lichten, zodat inwoners direct relevante informatie kunnen vinden • Om de toegankelijkheid te verbeteren, zijn iconen toegevoegd bij belangrijke taken, waardoor de website voor een breder publiek bruikbaar is. Voorbereidingen viering van 25 jaar gemeente Zaltbommel In 2024 viert gemeente Zaltbommel haar 25-jarig bestaan. Er is een projectgroep gestart om dit samen met de gemeenschap te kunnen vieren. Team Communicatie ontwikkelde hiervoor de communicatiestrategie, die in 2024 wordt uitgevoerd. Vertegenwoordiging bij de Regionale Crisisorganisatie (VRGZ) In de crisisorganisatie van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) zijn er voor alle gemeenten operationele taken en rollen. In 2023 is er een teamlid van Communicatie opgeleid tot communicatieadviseur Regionaal Operationeel Team (ROT). Deze adviseur vertegenwoordigt in een piketdienst de VGRZ bij GRIP 2 situaties. Ontwikkeling van Teamplan 2024 Eind 2023 startte team Communicatie met het opstellen van een jaarplan voor 2024, waarin we onze communicatie-inspanningen verder zullen stroomlijnen en verbeteren. Status tijd:

Status financiën:

Wat heeft het gekost? BESTUUR

Lasten Bestuur Burgerzaken

Rekening 2022

Begroting Begroting 2023 Rekening 2023 2023 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

2.820 1.104

2.076 1.101

2.461 1.179

2.654 1.237

193 N 57 N

Totaal lasten Baten Bestuur Burgerzaken

3.924 V

3.177 V

3.640 V

3.891 V

250 N

355 402

298

393

136 404

136 V 11 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

757 V 3.167 N 58

393 V 3.247 N -

540 V 3.351 N 116

-

298 V 2.879 N -

Saldo reservemutaties Resultaat programma

58 N 3.225 N

2.879 N

3.247 N

116 N 3.467 N

147 V 103 N 116 V 116 N

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Legesverordening • Besluit burgerlijke stand • Uitvoeringsplan dienstverlening • Visie op werken Betrokken (verbonden) partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB) • Veiligheidsregio Gelderland Zuid (VRGZ)

17

-

219 N

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Indicator

Periode

Zaltbommel

Bron Eigen gegevens Eigen gegevens

Formatie

2023

4,14

Bezetting

2023

3,84 677,86

Apparaatskosten

2023

Externe inhuur

2023

24,38%

Eigen gegevens Eigen gegevens

Overhead

2023

10,69%

Eigen gegevens

18

Omschrijving De totale formatie van het ambtelijk apparaat in Fte per 1.000 inwoners Het werkelijk aantal werkzaam Fte per 1.000 inwoners De apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie per inwoner De kosten van de externe inhuur exclusief inhuur vanuit vacatureruimte als % van de totale loonsom inclusief inhuur Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces als percentage van de totale lasten als % van de totale lasten

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

3.2. Programma Veiligheid Onder dit programma vallen de taakvelden Crisisbeheersing & Brandweer en Openbare Orde & Veiligheid. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Crisisbeheersing en brandweer en openbare orde en veiligheid Wat wilden we bereiken? • Door middel van een integrale en gebiedsgerichte aanpak willen we de leefbaarheid verbeteren en criminaliteit en overlast tegengaan. • Wij willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Integrale veiligheid We stelden een nieuwe kadernota integrale veiligheid 2023-2026 vast. In de kadernota staat de aanpak van ondermijnende criminaliteit, zorg en veiligheid, jeugd, drugs en digitale criminaliteit geprioriteerd. Dit bestaat uit een regionaal en een lokaal deel, waarin we de samenwerking met de politie en het Openbaar Ministerie hebben geborgd. We werkten aan het vergroten van de veiligheid en het verhogen van het veiligheidsgevoel. We richtten een gemeentelijk meldpunt in voor vermoedens van ondermijnende criminaliteit. We stelden het plan van aanpak tegen mensenhandel vast en maakten gebruik van de tentoonstelling ‘Open je ogen voor Mensenhandel’. We behaalden de 1e ster binnen het project Veilig Buitengebied, waarmee de samenwerking in het buitengebied is geborgd. Samen met regiogemeenten hebben we de campagne ‘Samen voor een veilige buurt’ ingezet om onze inwoners bewust te maken van signalen van drugslabs. Samen met de politie zetten we het Mobiel Media Lab in om de weerbaarheid tegen digitale criminaliteit onder inwoners te vergroten. We voerden vanuit het Inter Gemeentelijk Project (IGP) een integrale veiligheidscontrole uit met verschillende partners in de horeca. Verder pakten we samen met de gebiedsregisseurs de leefbaarheid in de gemeente aan, bijvoorbeeld rondom het Bachplein.

We voerden Bibob-onderzoeken uit om te voorkomen dat we als overheid criminele activiteiten faciliteren. Verder hebben we een evaluatie van het cameratoezicht uit laten voeren. Status tijd:

Status financiën:

Crisisbeheersing In 2023 heeft de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) geïnvesteerd in het vakbekwaam worden en blijven van de diverse disciplines. Er is extra aandacht besteed aan de voorbereiding op risico's zoals terrorisme en cybercrime door oefeningen te organiseren rondom deze thema's. De genoemde risico's komen ook terug in het Regionaal beleidsplan 2024-2027 en het regionaal risicoprofiel 2024 van de Veiligheidsregio GelderlandZuid, welke in 2023 zijn opgesteld. Status tijd:

19

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Activiteiten jaarwisseling De ambtelijke werkgroep startte in juli met de voorbereiding voor de jaarwisseling. Samen met de betrokken partners (politie, boa's, brandweer en jongerenwerk) zetten we in op preventie, maakten we duidelijke afspraken en legden dit vast in een plan van aanpak en operationeel draaiboek. Voor inwoners richtten we een vuurwerk-meldpunt in via de MOR-meldingen. We zetten samen met Meld Misdaad Anoniem een campagne in tegen brandstichtingen rondom de jaarwisseling. De communicatie-campagne is breed gedeeld met relevante partners en richtte zich voornamelijk op bewustwording en het vergroten van de meldingsbereidheid. Ook zetten we in op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners. HALT gaf samen met Jongerenwerk en de politie vuurwerklessen op de scholen. Dit jaar werden er ook weer evenementen en activiteiten georganiseerd, door en voor inwoners. We hebben dit financieel ondersteund. Status tijd:

Status financiën:

Handhaving huisvesting internationale werknemers De Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) voerde in 2023 controles uit bij huisvestingslocaties voor internationale werknemers. Hierbij is vooral aandacht besteed aan een aantal complexe handhavingscasussen die lopen sinds de opstart van het project in 2020. De voorbereiding op de handhavingsopgave na 1 januari 2025 heeft vertraging opgelopen door beperkte capaciteit binnen het team ruimtelijke ontwikkeling. Dit onderdeel wordt in 2024 verder opgepakt. Status tijd:

Status financiën:

Handhaving nachtregister In 2023 zijn er controles uitgevoerd op het bijhouden van het nachtregister bij diegenen die beroepsmatig nachtverblijf verschaffen aan personen. In die gevallen waarbij er een overtreding werd geconstateerd is er een handhavingstraject gestart. Het aantal controles was minder dan gepland vanwege de opgelopen vertraging bij de opzet van het nieuwe digitale nachtregister. De verwachting is dat in het tweede kwartaal van 2024 het nieuwe digitale nachtregister is geïmplementeerd. Status tijd:

Status financiën:

Handhaving Alcoholwet In 2023 zetten de boa's extra in op controles naleving vergunningvoorwaarden bij evenementen waaronder het alcoholgebruik onder minderjarigen. Ook vond in 2023 een integrale controle plaats bij de horecagelegenheden in de kern Zaltbommel. Daarbij is onder andere gekeken naar de juistheid van de (alcohol)vergunningen en de alcholverstrekking aan minderjarigen. Status tijd:

20

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? VEILIGHEID

Rekening 2022

Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

Begroting Begroting 2023 Rekening 2023 2023 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

2.327 1.335

2.367 1.575

2.532 1.812

2.521 1.461

12 V 351 V

Totaal lasten Baten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

3.663 V

3.942 V

4.344 V

3.982 V

363 V

4 115

14

11

100

89 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

118 V 3.545 N 200 -

14 V 3.928 N -

11 V 4.333 N -

100 V 3.881 N 360 -

Saldo reservemutaties Resultaat programma

200 N 3.745 N

3.928 N

4.333 N

360 N 4.241 N

89 V 452 V 360 V 360 N

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal veiligheidsplan (lokaal en regionaal) • Beleidsregel Bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet • APV • Regionaal Crisisplan • Evenementenbeleid (2020-2024) • Bibob-beleid (2020) • Standplaatsenbeleid (2021-2025) • Vergunningen Toezicht en Handhavingsbeleid (VTH) 2022-2025 • Beleid huisvesting arbeidsmigranten gemeente Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Veiligheidsregio Gelderland Zuid • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Omgevingsdienst Nijmegen • Avri (Toezicht & Handhaving) • Politie • Openbaar Ministerie Beleidsindicatoren Indicator Periode Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

21

Zaltbommel

Nederland

Bron

2022 2023 2022

9 1,2 3,3

8 2,5 4,6

Stichting Halt CBS CBS

Omschrijving Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 t/m 17 jaar. Per 1.000 inwoners Per 1.000 inwoners

2022

0,8

1,4

CBS

Per 1.000 inwoners

2022

4,2

6

CBS

Per 1.000 inwoners

92 V

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

3.3. Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Onder dit programma vallen de taakvelden Verkeer & Vervoer, Parkeren, Havens en Openbaar Vervoer. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Verkeer, vervoer en waterstaat Wat wilden we bereiken? • Ondersteuning van de sociale en economische functies in de gemeente. • Een optimale bereikbaarheid van Zaltbommel met behoud van leefbaarheid en veiligheid. • Uitvoering van het Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP) en het Masterplan Fietspaden

Wat hebben we daarvoor gedaan? Herinrichting Steenweg in Zaltbommel De Steenweg tussen de Watertoren en de Gamerschedijk in Zaltbommel is aan groot asfaltonderhoud toe. We combineren dit waar mogelijk met verbetering van de verkeersveiligheid en verlaging van de geluidsoverlast. De inrichting ervan stemmen we af met de maatregelen van het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan (GVVP). De ontwerpfase bij dit project was uitdagend door de hoeveelheid verschillende belangen. Helaas is het niet mogelijk om bij projecten van deze omvang iedereen tevreden te stellen. Het ontwerp is in 2023 afgerond en vastgesteld door het college. Het wordt in de eerste helft van 2024 aanbesteed. De uitvoering zal doorlopen tot begin 2025. Hoewel dit later is dan gepland, heeft dit verder geen gevolgen. Vooralsnog verwachten we dat het project binnen budget uitgevoerd kan worden. Status tijd:

Status financiën:

Steenweg / Parallelweg in Zaltbommel De reconstructie van de Steenweg / Parallelweg in Zaltbommel wordt gecombineerd met de uitvoering van de Snelle Fietsroute. Om ruimte te maken voor de fietsroute is een aantal bomen gekapt. Het bestek is opgesteld en gepubliceerd voor aanbesteding. De ontwerpen zijn ook besproken met de bewoners. In 2024 worden de werkzaamheden uitgevoerd. De fietsroute krijgt een tijdelijke aansluiting/overgang met de bestaande Steenweg richting kruising Krangstraat. Status tijd:

Status financiën:

Kruising Koningin Wilhelminaweg en van Heemstraweg in Zaltbommel De aanwezigheid van verschillende fietsstromen op dit kruispunt zorgt voor een onoverzichtelijke situatie. In 2023 zijn er maatregelen genomen om de verkeersveiligheid op dit kruispunt te verbeteren. In 2024 wordt onderzocht welke aanpassingen op de lange termijn nodig zijn om het kruispunt overzichtelijker en veiliger te maken. Status tijd:

Status financiën:

Herinrichting kruising Steenweg/Molenwal in combinatie met Boulevard Buitenstad, Zaltbommel Het tracé van de Steenweg vanaf de Gamerschedijk tot voorbij de kruising Steenweg, Molenwal, Gamerschestraat behoeft herinrichting vanwege functionaliteit, veiligheid en de realisatie van de Buitenstad. Deze herinrichting moet wachten op onherroepelijk bestemmingsplan van de Buitenstad. Dit traject heeft langer geduurd vanwege behandeling bij de Raad van State. De huidige verkeersgeleiding op deze belangrijke westelijke toegangsroute van de stadskern van Zaltbommel zorgt voor een onveilige situatie voor met name fietsers en voetgangers. Met de herinrichting van dit tracé wordt tevens voorgesorteerd op een goede aansluiting tussen de binnenstad en de Buitenstad. De ontwikkeling van de Buitenstad zorgt ook voor extra verkeersbewegingen. Bij de realisatie van de Buitenstad wordt de herinrichting van dit tracé ter hand genomen. Dat zal naar verwachting 2024/2025 gebeuren.

22

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Onderzoek aanpassen verkeersaansluiting N322 Munnikenland Het onderzoek zal voorlopig niet worden uitgevoerd. We wachten hierbij op het vastgestelde Masterplan Slot Loevestein. Slot Loevestein is op dit moment bezig met het maken van een masterplan. Slot Loevestein is hierbij in de lead met betrekking tot de ontwikkeling van Munnikenland. De gemeente Zaltbommel blijft in het traject een meedenkende/toetsende rol vervullen. Status tijd:

Status financiën:

Onderzoek rondweg Spellewaard in Zaltbommel Mede vanwege de toekomstige woningbouwplannen in Spellewaard-West gaan we onderzoeken of een rondweg om de Spellewaard noodzakelijk is. En zo ja, wat een mogelijke tracékeuze is met bijbehorende investeringsraming. In 2023 zijn de plannen voor Spellewaard-west nader uitgewerkt, maar zijn de grondeigenaren nog niet in overeenstemming over de samenwerkingsvorm. In afwachting hiervan is er nog geen onderzoek uitgevoerd voor de rondweg. Status tijd:

Status financiën:

Krangstraat, Bruchem De Krangstraat is onderdeel van een schoolfietsroute. Vanuit dit oogpunt is de ambitie om de Krangstraat grotendeels te voorzien van een vrijliggend fietspad en het realiseren van een goede koppeling tussen de diverse fietsroutes. Er is sprake van een voorkeursvariant. Deze variant heeft een goede koppeling tussen de bestaande fietsroutes en de toekomstige snelfietsroute. Om voldoende oprijzicht te creëren wordt de rijbaan opgeschoven in oostelijke richting. Na het opstellen van een voorlopig ontwerp en grondverwervingsstrategie leggen we in 2024 een definitief ontwerp en uitvoeringsplan voor aan het college. Vervolgens starten we met de uitvoering. Status tijd:

Status financiën:

Maatregelen Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan (GVVP ) De voorbereidende werkzaamheden voor de Maas-Waalweg (Delwijnen) en de schoollocaties zijn opgestart in 2023. Deze werkzaamheden worden verder opgepakt in 2024. De overige GVVP projecten zijn gekoppeld aan beheerswerkzaamheden vanuit het wegenbeheerplan. Status tijd:

Status financiën:

MIRT A2, verbreding van de A2 Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft besloten om de verbreding van de A2 tussen knooppunten Deil en Vught te pauzeren. Onvoldoende stikstofruimte, uitvoeringscapaciteit liggen hieraan ten grondslag. Ook herprioritering van financiële middelen van nieuwe infrastructurele projecten naar achterstallig onderhoud van bestaande wegen is een reden. Op dit moment is niet bekend wanneer het programma van de verbreding van de A2 wordt hervat. De korte-termijn-maatregelen uit het programma MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) A2 Deil-Vught, die sinds 2018 in ontwikkeling zijn en in ieder geval lopen tot 2025, gaan door als gepland. Ook is de gemeente samen met regionale partners bezig met het herijken van een breed mobiliteitspakket. Met de wetenschap dat de verbreding van de A2 voorlopig gepauzeerd is. Status tijd:

Status financiën:

Masterplan fietspaden We zetten het Masterplan Fietspaden volgens schema voort. In 2024 zullen we doorgaan met de realisatie van de snelle fietsroute naar Den Bosch. Daarnaast richten we ons op het project van de kruising Krangstraat-

23

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Steenweg. Wat betreft de Bergsche Maasdijk, werken we samen met de provincie (wegbeheerder) en het waterschap (dijkbeheerder) om de opties voor een vrijliggend fietspad te verkennen. Status tijd:

Status financiën:

Snelle fietsroute van Zaltbommel naar Den Bosch Verschillende onderdelen van de snelle fietsroute van Zaltbommel naar Den Bosch zijn gerealiseerd. Afhankelijk van de realisatie van de noodzakelijke verbinding over/onder de N322 (brug of tunnel) door de provincie Gelderland worden de nog ontbrekende delen binnen Zaltbommel gerealiseerd. Sommige deeltracés zijn niet afhankelijk van de verbinding N322. De voorbereiding en uitvoering van deze deeltracés kan ongehinderd plaatsvinden. De uitvoering van het grootste deeltracé (Steenweg / Parallelweg) is in voorbereiding. Grondverwerving vond reeds plaats en het bestek is gepubliceerd. Uitvoering staat gepland voor 2024. Resteert alleen nog de overgang tussen Hogeweg en de fietstunnel N322. Status tijd:

Status financiën:

Onderhoud havens De aanleg van de walstroomvoorziening stond gepland in 2023 maar wordt in 2024 uitgevoerd. Bij een walstroomvoorziening kan een schip gebruik maken van een aansluiting op het elektriciteitsnet van de wal. Dit project liep vertraging op door beperkte capaciteit op het stroomnetwerk. Daarnaast wordt regulier onderhoud uitgevoerd aan havenbodem, kaders en steigers. Wij kijken met de watersportvereniging naar een duurzame verlenging van het pachtcontract. Waarbij rekening gehouden wordt met de ontwikkeling van de Buitenstad. De aanleg van de walstroomvoorziening valt aanzienlijk duurder uit dan geraamd door sterke stijging van kosten van elektrotechnische materialen. Status tijd:

Status financiën:

Openbaar vervoer De bezettingsgraad van het openbaar vervoer is nog steeds niet op het niveau van voor corona. Vanuit de regio reageerde de gemeente op het programma van eisen van de nieuwe concessie AchterhoekRivierenland 2025-2035. Op hoofdlijnen zetten wij in op het behoud van de huidige lijnen en frequenties van het busvervoer. Op de wens om een frequentieverhoging te realiseren voor de sprinters op het NS station Zaltbommel vond een gesprek plaats tussen gemeente, NS en ProRail. Uit dit gesprek is gebleken dat een frequentieverhoging voor NS station Zaltbommel niet mogelijk is. Er zijn te weinig in- en uitstappers op NS station Zaltbommel en er is te weinig capaciteit op het spoor. Met de exploitant van de veren Zaltbommel (Riveer), de VNG en de Provincie Gelderland worden momenteel korte- en lange termijnplannen uitgevoerd om het tij te keren in de financiële druk op de veerverbindingen Brakel- Herwijnen en Veen-Aalst. Dit is met name actueel vanwege het leegraken van het Gelderse verenfonds in 2023/2024. Er wordt nu nadrukkelijk gekeken naar de veertarieven en mogelijkheden tot besparen (dienstregeling, betaalsystematiek en kostenbezuinigingen). In het afgelopen jaar en de komende jaren wordt voor een aantal categorieën gebruikers de tarieven meer in lijn gebracht met de kosten.

Het bestuur van de Stichting Bergsche Maasveren nam, op basis van een bestuurlijke opdracht van de Raad van Toezicht, maatregelen die moeten leiden naar een verbeterde exploitatie van de Maasveren en een verhoogd rendement op het initieel vermogen. Zoals het invoeren van tarieven voor gemotoriseerd verkeer en het herbeleggen van het vermogen. Het onderzoek voor de veerdiensten Brakel-Herwijnen en Veen-Aalst loopt zowel intern (ambtelijk/bestuurlijk) als extern (via de VNG, Provincie Gelderland en het Verenfonds). Status tijd:

24

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

Rekening 2022

Lasten Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer

Begroting Begroting 2023 Rekening 2023 2023 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

5.966 236 85 32 926

4.850 208 98 60 924

6.410 194 92 60 906

6.130 177 76 104 840

279 V 16 V 16 V 44 N 66 V

Totaal lasten Baten Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer

7.245 V

6.140 V

7.662 V

7.328 V

334 V

1.465 -3 10 133 747

549 -84 21 80 646

1.973 21 80 646

2.400 0 9 162 780

427 V 0V 12 N 82 V 134 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

2.351 V 4.894 N 2.089 1.926

1.212 V 4.928 N 345

2.720 V 4.942 N 182

3.352 V 3.976 N 1.030 116

632 V 966 V 1.030 V 66 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

163 N 5.057 N

345 V 4.583 N

182 V 4.759 N

914 N 4.889 N

1.096 N 130 N

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Kwaliteitsambitie openbare ruimte (2012) • Wegenbeheerplan (2022-2026) • Beheerplan openbare verlichting (2020-2025) • Masterplan Fietspaden 3.0 (2021) • Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP 2020-2025) Betrokken (verbonden) partijen • Bergsche Maasveren • Regiotaxi • Arriva • Provincie Gelderland • Provincie Noord-Brabant Beleidsindicatoren Niet van toepassing bij dit programma.

25

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

3.4. Programma Economie Onder dit programma vallen de taakvelden Economische Ontwikkeling, Fysieke bedrijfsinfrastructuur, Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen en Economische promotie. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Economische ontwikkelingen Wat wilden we bereiken? • De strategische ligging en voorzieningen van Zaltbommel optimaal blijven inzetten • Toekomstbestendig omgaan met huidige en nieuwe ruimte voor bedrijvigheid • Versterken van onze binnenstad • Versterken arbeidsmarkt en onderwijs

Wat hebben we daarvoor gedaan? Opstellen strategische visie en actieplan (vrijetijds)economie In 2023 zijn we, aan de hand van een plan van aanpak, gestart met het verzamelen van bestaande (beleids)informatie voor het opstellen van een strategische visie. Een extern adviseur ondersteunt ons hierbij. Er is input opgehaald bij diverse afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie. En er is een start gemaakt met diverse gesprekken met ondernemers(verenigingen) en andere stakeholders. Afronding staat gepland voor de zomer van 2024. Status tijd:

Status financiën:

Ontwikkeling werklocaties Het bestemmingplan voor het nieuwe bedrijventerrein Wildeman III is nagenoeg afgerond en zal naar verwachting in 2024 gereed zijn voor besluitvorming. Dat geldt ook voor het bestemmingsplan van het particuliere initiatief de Rondgang II te Gameren. De vraag naar werklocaties in de gemeente Zaltbommel is nog steeds hoog en gronden zijn zeer schaars. De netcongestie en het daardoor uitblijven van elektraaansluitingen zorgt landelijk en ook in Zaltbommel voor aanzienlijke vertragingen. Er wordt naarstig gezocht naar oplossingen om toch tot ontwikkeling te komen via alternatieve elektravoorzieningen of zelfvoorzienende projecten. Status tijd:

Status financiën:

Duurzaamheid op bedrijventerreinen De gevolgen van netcongestie en kortsluitingsproblematiek zijn groot. Het aansluiten van nieuwe energieprojecten blijkt moeizaam en wetgeving staat sommige andere initiatieven in de weg. De Coöperatie Duurzaamheid Bedrijventerreinen Zaltbommel (CDBZ) realiseerde in 2023 het drijvende zonnepark op de retentievijver bij De Wildeman. Daarmee is het eerste project van de CDBZ een feit. Status tijd:

Status financiën:

Verhogen organisatiegraad De contacten tussen de bestaande ondernemersverenigingen, het onderwijs en de gemeente zijn goed en veelvuldig. Wij weten elkaar snel te vinden waar nodig en delen veel kennis en informatie. Het creëren van draagvlak bij ondernemers waar nog geen ondernemingsvereniging actief is (onder andere de bedrijventerreinen van Gameren, Nederhemert en Aalst) is voortgezet. Vanuit de provincie is de voorbereiding voor een (subsidie)traject gestart om de organisatiegraad te vergroten op de Gelderse bedrijventerreinen. Regionaal wordt hier op aangehaakt. Status tijd:

26

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Ondernemersteam Bommelerwaard Eind 2023 is het team op volle sterkte gekomen en goed op elkaar ingespeeld. Ook in 2023 organiseerde het ondernemersteam weer een ondernemersontbijt. Er zijn vele bedrijfsbezoeken uitgevoerd en er is een start gemaakt met het opstellen van diverse visies op het vlak van economie en Recreatie & Toerisme. Status tijd:

Status financiën:

Bijdrage Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) Ook in 2023 hebben diverse ondernemers hun initiatieven een stuk verder kunnen brengen en kunnen ontplooien dankzij de inzet van het RSF. Zo heeft onder andere Slot Loevestein een bijdrage gekregen voor een nieuwe tentoonstelling en ontving het bedrijf Diamond Flowers een bijdrage voor de ontwikkeling van een zogenoemde knoprobot. Status tijd:

Status financiën:

Economische promotie Voortbouwend op voorgaande jaren zijn in 2023 activiteiten uitgevoerd op de drie hoofdpijlers: Netwerk, Promotie en Informatie. Via de acties op Netwerk vergrootten we het aantal deelnemende ondernemers. Promotie is uitgevoerd via online en offline acties om de zichtbaarheid van de Bommelerwaard te vergroten. Ook startten wij in 2023 met het laden van het begrip Zaltbommel Hanzestad. Dit laatste doen wij nadrukkelijk in samenwerking met andere Hanzesteden en gemeenten zoals Tiel en Maasbommel. Status tijd:

Status financiën:

Wat heeft het gekost? ECONOMIE

Lasten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

Rekening 2022

Begroting Begroting 2023 Rekening 2023 2023 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

337 -1.408 104 370

342 7.895 121 360

342 2.179 121 354

346 1.254 110 314

4N 925 V 11 V 40 V

Totaal lasten Baten Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

597 N

8.718 V

2.996 V

2.025 V

971 V

52 113 21 300

34 10.373 24 371

34 2.439 24 371

43 1.699 23 412

9V 741 N 1N 42 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

486 V 1.083 V 1.579 134

10.802 V 2.084 V 2.478 7

2.868 V 129 N 3.166 2.913

2.176 V 151 V 1.311 1.573

692 N 280 V 1.855 N 1.340 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

1.445 N 362 N

2.471 N 388 N

253 N 382 N

262 V 413 V

515 V 795 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2020 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland (2013) • Regionale Detailhandelsvisie (2014)

27

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Stichting Streekmarketing Bommelerwaard • Bureau Toerisme Rivierenland (BTR) Beleidsindicatoren Indicator

Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)

28

Periode

Zaltbommel

Nederland

Bron

2022

57,6

53,8

CBS BAG/LISA - bewerking ABF Research

2022

180,6

174,1

LISA

Omschrijving De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de taakvelden Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & Leerlingzaken. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Onderwijs Wat wilden we bereiken? • Een inclusieve samenleving • Een vitale samenleving (welzijn en gezondheid) • Onze inwoners zijn autonoom en krachtig • De kloof tussen kansarm en kansrijk verkleinen • Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen in Zaltbommel die aansluit op de actuele behoefte. • Corona gerelateerde onderwijs- en ontwikkelachterstanden (zowel op cognitief als sociaal-emotioneel gebied) worden ingehaald.

Wat hebben we daarvoor gedaan? MFA Brakel In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) wordt uitgegaan van gezamenlijke nieuwbouw in 2026 voor de beide basisscholen in Brakel. De technische en functionele staat van de openbare basisschool Van Dam van Brakel is slecht. De urgentie voor de Willem van Oranjeschool is minder groot. In 2023 is het schetsplan financieel doorberekend op bouwkosten en meerdere malen gepresenteerd aan de raad. Daarnaast is er een optieovereenkomst afgesloten met de grondeigenaar. In 2024 wordt verdere besluitvorming genomen over dit project. Status tijd:

Status financiën:

Kentalis Compas College, Zaltbommel De nieuwe school, het Kentalis Compas College, is in augustus 2023 in gebruik genomen. Een officiële opening heeft nog niet plaatsgevonden. De gemeente sloot met Kentalis een doordecentralisatie-overeenkomst voor de huisvestingslasten af. Status tijd:

Status financiën:

Uitbreiding en renovatie of nieuwbouw basisschool Nederhemert De locatiebepaling van de nieuwe school met voorschool en gymzaal neemt meer tijd in beslag dan verwacht. De druk op de huisvesting is verminderd, want de school kan vanaf december 2023 gebruik maken van ruimte in het verenigingsgebouw van de kerk. De gemeente verstrekt hiervoor een vergoeding. Voordat tot aanbesteding wordt overgegaan moet eerst duidelijkheid zijn over de voorwaarden waaronder koop van het beoogde perceel kan plaatsvinden. En ook of de provincie akkoord gaat, want de beoogde locatie is gelegen in het waardevol open gebied van de Omgevingsverordening van de provincie. We lopen een risico met de gestegen bouwkosten en rentelasten. Dit komt omdat de procedure langer duurt en het aantal leerlingen conform laatste prognoses is gestegen ten opzichte van waar in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) rekening mee is gehouden. Na aanbesteding zal duidelijk worden wat de werkelijke kosten van vervangende huisvesting zijn. Status tijd:

29

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

Haalbaarheidsonderzoek uitbreiding en renovatie of nieuwbouw basisschool Gameren In 2023 vonden voorbereidende werkzaamheden plaats voor de uitbreiding en renovatie of vervangende huisvesting van de basisschool te Gameren. Het haalbaarheidsonderzoek zal plaatsvinden in 2024. Op basis van de laatste leerlingenprognoses is een uitbreiding van de school niet meer nodig. Status tijd:

Status financiën:

Uitvoering Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In juli 2023 is de NPO tussenrapportage geschreven. De Taalimpulsklas bleek niet langer haalbaar en is einde schooljaar 2022-2023 gestopt. Hiervoor in de plaats kunnen scholen met nieuwkomers gebruik maken van OAB (Onderwijsachterstandenbeleid) nieuwkomers regeling (NT2). Kinderen krijgen dan ondersteuning bij het leren van de Nederlandse taal op de eigen school. Status tijd:

Status financiën:

Lokaal Educatieve Agenda (LEA) De monitor Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) voor schooljaar 2022-2023 is gereed en is samen met de jaarverantwoording VVE/LEA voor de Inspectie van Onderwijs in 2024 ter informatie aan de raad aangeboden. Status tijd:

Status financiën:

Wat heeft het gekost? ONDERWIJS

Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Rekening 2022

Begroting Begroting 2023 Rekening 2023 2023 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

218 2.781 1.648

258 2.839 1.006

280 3.004 2.365

286 2.670 1.614

6N 335 V 751 V

Totaal lasten Baten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

4.647 V

4.104 V

5.650 V

4.570 V

1.080 V

370 711

384 90

533 1.379

371 625

161 N 755 N

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

1.080 V 3.566 N 89 29

475 V 3.629 N 66 46

1.912 V 3.738 N 66 46

996 V 3.574 N 137 29

916 N 164 V 71 V 17 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

59 N 3.626 N

19 N 3.648 N

19 N 3.757 N

107 N 3.681 N

88 N 76 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeenten Zaltbommel en Maasdriel 2022-2037 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening peutertoeslag gemeente Zaltbommel 2020 • Lokaal Educatieve Agenda 2022 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2022-2026 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2019-2023 samenwerkingsverband De Meierij VO

30

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2023 ZALTBOMMEL

• Leerhuis Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij PO en VO (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV en leerplicht) • GGD Gelderland Zuid (toezicht en lichte handhaving kinderopvang) • Scholen in de gemeente Zaltbommel • Stichting brede scholen Zaltbommel • Gemeente Maasdriel • ROC Rivor • Stichting Kompas • Bibliotheek Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator Periode Absoluut verzuim 2022 Relatief verzuim 2022 Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie 2023 (vsvers)