Jaarstukken 2023 VRGZ
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
1
Colofon Versienummer:
1.0
Datum:
21 maart 2024
Status:
concept
Omslagfoto:
VRGZ Beeldbank
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
2
Inhoud Voorwoord........................................................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................ 5 1 Inleiding en ontwikkelingen .......................................................... 7 1.1 Veiligheidsregio Gelderland-Zuid ................................................. 7 1.2 Regionaal Beleidsplan .................................................................. 8 1.3 Accenten ....................................................................................... 8 1.4 Specifieke risico’s .......................................................................10 2 Programma Crisis- en Rampenbestrijding .................................... 13 2.1 Resultaten beleidsmatige ontwikkelingen Brandweer ..............13 2.2 Operationele prestaties brandweer ...........................................14 2.3 Resultaten beleidsmatige ontwikkelingen Crisisbeheersing ......17 3 Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV) ..................
23 3.1 Zorgcoördinatie en landelijke meldkamer organisatie Oost Nederland ...............................................................................................23 3.2 Urgentieklassen herindeling.......................................................23 3.3 Uitbreiding diensten ...................................................................24 3.4 Prestaties ....................................................................................24 4 Paragrafen .................................................................................. 27 4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................27 4.2 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................33 4.3 Financiering ................................................................................34 4.4 Organisatie en bedrijfsvoering ...................................................36 4.5 Verbonden partijen ....................................................................41 5 Jaarrekening ............................................................................... 43 5.1 Balans vóór resultaatbestemming per 31 december .................43 5.2 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar .........................................................................................45
5.3 Grondslagen van resultaatbepaling en waardering ................... 46 5.4 Toelichting balans ...................................................................... 51 5.5 Overzicht baten en lasten programma Crisis- en Rampenbestrijding ................................................................................. 60 5.6 Toelichting programma Crisis- en Rampenbestrijding ............... 64 5.7 Overzicht baten en lasten programma Regionale Ambulance Voorziening ............................................................................................. 75 5.8 Toelichting programma Regionale Ambulance Voorziening ...... 77 5.9 Rechtmatigheidsverantwoording............................................... 83 5.10 SiSa-bijlage bij de jaarrekening .................................................. 85 5.11 Publicatie in het kader van de Wet Normering Topinkomens (WNT) 87 5.12 Taakvelden ................................................................................. 90 5.13 Opvang ontheemden Oekraïne en crisisnoodopvang................ 93 5.14 Overige gegevens: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .............................................................................................. 95 6 Bijlagen ..................................................................................... 101 6.1 Budgetopbouw aanvaardbare kosten ambulancedienst .........
101 6.2 Budgetopbouw aanvaardbare kosten meldkamer ambulancedienst .................................................................................. 103 6.3 Verloop nog in tarieven te verrekenen financieringstekort/overschot .............................................................................................. 104 6.4 Specificatie van het financieringstekort/-overschot ................ 105 6.5 Investeringen............................................................................ 106 6.6 Leningen ................................................................................... 111 6.7 Bijdrage deelnemende gemeenten.......................................... 112 6.8 Beleidsindicatoren.................................................................... 113 6.9 Bestuur en vaststelling jaarrekening ........................................ 114 7 Verklaring van afkortingen ........................................................ 118
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
3
Voorwoord
zich blijven inzetten voor een veilige werkomgeving voor al onze medewerkers.
Geachte lezer,
Namens de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid spreken wij de waardering uit voor de inzet van al onze medewerkers, partners en betrokken gemeenten. Terugkijkend naar 2023 hebben we ons wederom gezamenlijk ingespannen voor een veilige en veerkrachtige gemeenschap.
Voor u ligt de jaarrapportage over 2023, een jaar met uitdagingen en crisissituaties, waarbij Veiligheidsregio Gelderland-Zuid zich wederom heeft ingezet voor de veiligheid van onze samenleving. Het jaar 2023 markeerde ook een keerpunt, na jaren die voor onze organisatie gekenmerkt werden door langdurige inzet rond COVID-19 en aansluitend de inzet ten behoeve van de opvang van asielzoekers en Oekraïners, kwamen we met de afronding van deze laatste opdracht in 2023, weer in wat rustiger vaarwater.
Het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Maart 2024
2023 was ook het laatste jaar van een vierjarige beleidsperiode. We hebben dan ook het afgelopen jaar gebruikt om te reflecteren op onze ervaringen en vooruitgekeken naar de toekomst en de ontwikkelingen die op ons afkomen. De ervaringen en verwachtingen ten aanzien van de toekomst samen met het risicoprofiel van onze veiligheidsregio, hebben geleid tot onze nieuwe meerjarige beleidsplannen voor de periode 20242027 die in december 2023 door het Algemeen Bestuur zijn vastgesteld. Helaas hebben we ook dit jaar te maken gehad met geweld tegen hulpverleners. Een zorgwekkende ontwikkeling die onze aandacht vraagt. Het belang van respect en waardering voor de toegewijde professionals die dag en nacht paraat staan om hulp te bieden in noodsituaties benadrukken wij hier nogmaals. Veiligheidsregio Gelderland-Zuid veroordeelt elke vorm van geweld tegen hulpverleners ten zeerste en zal
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
4
Leeswijzer In deze jaarstukken wordt conform bestuurlijke afspraak gerapporteerd over de substantiële afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023. Wanneer de activiteiten zich hebben ontwikkeld conform de begroting is er geen reden tot rapporteren. Hierdoor krijgen het bestuur en de gemeenteraden beter zicht op de belangrijkste inhoudelijke activiteiten en prestaties. De jaarstukken 2023 zijn als volgt opgebouwd:
Hoofdstuk
Inhoud
1
Een algemene inleiding met de belangrijkste ontwikkelingen in 2023 en de belangrijkste resultaten gerelateerd aan het beleidsplan 2024 – 2027.
2
Een beschrijving van de beleidsmatige en operationele resultaten van het programma Crisis- en Rampenbestrijding: Brandweer en Crisisbeheersing.
3
Een beschrijving van de beleidsmatige en de operationele resultaten van het programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV).
4
Een financieel-technisch hoofdstuk: de voorgeschreven paragrafen van verantwoording: ▪ weerstandsvermogen en risicobeheersing; ▪ onderhoud kapitaalgoederen; ▪ financiering; ▪ organisatie en bedrijfsvoering; ▪ verbonden partijen.
5
De balans en baten en lasten over het jaar 2023: de financiële resultaten van beide programma’s met een analyse van de totstandkoming hiervan. Tevens een beschrijving van de samenstelling van het bestuur van de VRGZ en de portefeuilleverdeling hierbinnen.
6
Bijlagen.
7
Verklaring van de gebruikte afkortingen.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
5
1 Inleiding
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
6
1
Inleiding en ontwikkelingen
1.1
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid
de deelnemende gemeenten, de politie en andere lokale, regionale en landelijke partijen. Deze dienstverlening moet betrouwbaar en adequaat zijn. Dit vormt het bestaansrecht van de gemeenschappelijke regeling waar inwoners en bedrijven van Gelderland-Zuid op moeten kunnen vertrouwen. Dit regionale samenwerkingsverband van veertien gemeenten1 is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio's (Wvr). De samenwerking in deze regio is vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. In dit jaarverslag wordt teruggeblikt op de activiteiten die in de begroting 2023 werden aangekondigd en relevante ontwikkelingen die zich in 2023 voordeden.
Figuur 1.1: geografische omvang VRGZ
De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een regionaal samenwerkingsverband voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRGZ draagt bij aan een veilige regio waarin de inwoners en bedrijven kunnen rekenen op snelle en goede geneeskundige hulpverlening, brandweerzorg, advisering bij bouwplannen en evenementen en waarin rampen en crises zo goed mogelijk voorkomen en bestreden worden. Dit doet de VRGZ samen met
De beschreven activiteiten zijn gerelateerd aan de hoofdtaak van de VRGZ: de operationele dienstverlening op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, meldkamer en de voorbereiding van de crisis- en rampenbestrijding. Daarbij waren de volgende uitgangspunten leidend: we werken (steeds meer) risicogericht en aan maatwerkoplossingen; we werken samen met gemeenten en andere overheidspartners en inwoners en bedrijven aan onze dienstverlening; we hebben als ambitie dé partner te zijn op het gebied van fysieke veiligheid, met oog voor sociale veiligheid, met uitstekende dienstverlening aan iedereen die woont, werkt en verblijft in Gelderland-Zuid in het creëren
1 In alfabetische volgorde: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen,
Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
7
van een veilige leefomgeving. Naast het uitvoeren van basistaken is gewerkt aan een aantal specifieke ontwikkelingen: versterking samenwerking en afstemming; risicogerichte benadering; versterken weerbare samenleving en het toekomstbestendig houden van de veiligheidsregio. Ook was er in 2023 extra aandacht voor de gevolgen van specifieke risico’s: cyberrisico’s, criminaliteit voor fysieke leefomgeving/fysieke veiligheid, extreem weer en energietransitie.
1.2
Accenten
Kennisnetwerk versterken t.b.v. advisering en crisisbeheersing Met de netwerkanalyse is gekeken naar taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de veiligheidsregio en haar netwerkpartners op de verschillende crisistypen uit het Regionaal Risicoprofiel. Daarbij is met name stil gestaan bij de nieuwe risico’s en eventuele nieuwe netwerkpartners die hieruit voortvloeien. De netwerkanalyse is als input meegenomen bij het opstellen van de nieuwe beleidsplannen.
Regionaal Beleidsplan
In 2023 zijn nagenoeg alle activiteiten uit het Regionaal Beleidsplan 20222023 afgerond of opgenomen in de reguliere werkzaamheden. De twee nog openstaande activiteiten (Actualisatie programma Risicobeheersing Brandweer en het Zorgrisicoprofiel GHOR2) worden opgeleverd in het tweede kwartaal van 2024. Met medeneming van de reacties van de gemeenteraden zijn het Regionaal Risicoprofiel, het Regionaal Beleidsplan en het Regionaal Crisisplan 2024-2027 op 21 december 2023 vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Planvorming is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met andere sectoren, gemeenten en partners veiligheid. De drie regionale beleidsplannen zijn hier te downloaden.
2
1.3
Flexibele crisisorganisatie De mogelijkheid om flexibel op te schalen en de crisisorganisatie in te richten is in de vorm van een crisisroutekaart meegenomen bij de herziening van het Regionaal Crisisplan 2024-2027 (zie ook paragraaf 2.3.4). Organisatie voorbereiden op Omgevingswet Met de Omgevingswet wordt de rol van regelruimte van de gemeente in het veilig en gezond inrichten van de leefomgeving groter. Gemeenten besluiten bijvoorbeeld zelf over hoe bluswater en bereikbaarheid geregeld worden. Maar ook de manier van werken verandert: gemeenten stellen omgevingsvisies en omgevingsplannen op, waar de veiligheidsregio op moet inspelen. Meedenken en adviseren aan de voorkant van ontwikkelingen is hierbij van belang. Ook wordt het uitgangspunt van advisering bij een aanvraag ‘ja, tenzij’ in plaats van ‘nee,
Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
8
mits’. Dit alles vraagt van de veiligheidsregio een andere manier van adviseren. De VRGZ heeft zich op de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 voorbereid op de volgende manier: ▪ Met de omgevingsdiensten en gemeenten zijn gesprekken gevoerd over taken en rollen in het kader van de Omgevingswet; ▪ De dienstverleningsovereenkomst met gemeenten en omgevingsdiensten is ondertekend; ▪ De werkprocessen zijn ingericht; ▪ Medewerkers zijn opgeleid en getraind voor hun taken en rol in het kader van de Omgevingswet; ▪ Zes adviseurs zijn specifiek geoefend voor deelname aan de omgevingstafels van de gemeenten; ▪ De VRGZ is klaar voor aansluiting op het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO).
Samenhang Regionaal Risicoprofiel en advisering gemeenten in relatie tot de Omgevingswet Met de gemeenten is nagegaan welke risico’s uit het regionale risicoprofiel en andere risico-inventarisaties in de gemeenten spelen en waarop de veiligheidsregio adviseert om de samenwerking tussen gemeenten en veiligheidsregio te versterken. In 2023 zijn hierover al met de meeste gemeenten gesprekken gevoerd; de overige staan gepland voor begin 2024. In die gesprekken is aan de hand van een praatplaat gesproken over mogelijke risico's in de gemeente op basis van het Regionaal Risicoprofiel, historische gegevens over incidenten op het gebied van de Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdingsprocedure
(GRIP) en historische uitrukcijfers van de brandweer en ambulance. Verder zijn de samenwerking en advisering onderwerp van gesprek. Gedeelde visie op risico’s, advisering, toezicht en handhaving In 2023 zijn samen met gemeenten en de omgevingsdiensten de Integrale Risicoanalyse (IRA) en de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) opgesteld. Daarin zijn de processen en producten op het gebied van advisering, toezicht en handhaving door de brandweer vastgelegd. Met dit als basis worden werkafspraken gemaakt, die ook flexibiliteit bieden. De behoefte daaraan komt voort uit de praktijk van de afgelopen jaren. Het voorstel om over te gaan van een statische naar een dynamische werkwijze wordt in het tweede kwartaal 2024 aan het Algemeen Bestuur voorgelegd. Informatiegestuurd werken (VIK) en dynamisch risicoprofiel In juli 2022 is het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) ingericht. Daarmee beschikt de VRGZ over een realtime beeld van het dynamisch risicoprofiel van kwetsbaarheden en dreigingen die tot incidenten kunnen leiden. In 2023 is gewerkt aan de doorontwikkeling van het VIK (zie ook paragraaf 2.3.6). Landelijke Meldkamer Samenwerking Dinsdag 21 maart 2023 zijn de meldkamers in Arnhem, Hengelo en Apeldoorn succesvol gemigreerd naar de nieuwe Meldkamer OostNederland.
Op de Meldkamer Oost-Nederland komen alle spoedeisende meldingen uit Gelderland en Overijssel binnen van burgers en bedrijven in nood op het gebied van zorg en veiligheid. De afgelopen jaren is in diverse werkgroepen toegewerkt naar de overgang. Zo is er een organisatieplan opgesteld en een sociaal plan. En is
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
9
er gewerkt aan harmonisatie van alarmeringsregelingen en werkprocessen. Doel is om harmonisatie voor zover als kan door te voeren en het werk van de centralist overzichtelijk te maken zodat daarmee de beste kwaliteit geboden kan worden. Enig maatwerk voor de veiligheidsregio’s blijft onvermijdelijk om recht te doen aan organisatie verschillen. Zorgcoördinatiecentrum (ZCC) In het ZCC aan de Beekstraat in Arnhem werken collega’s van ambulancezorg Gelderland-Midden en Gelderland-Zuid samen bij het aannemen van planbare ambulancezorg. In 2024 zal binnen het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) bekeken worden op welke wijze de zorgcoördinatie definitief kan worden ingevoerd en wat hiervoor nodig is.
1.4
Specifieke risico’s
Cyber Naast dat we ons richten op onze eigen cyberveiligheid (hoe gaan wij om met onze eigen en ontvangen informatie en zijn deze veilig opgeslagen), kijkt de VRGZ ook naar cyberrisico’s in ons werkveld. Voor cybergevolgbestrijding (welke effecten treden op bij cyberincidenten en hoe kunnen wij ons én onze omgeving hierop voorbereiden) zijn de belangrijkste processen en crisispartners in beeld gebracht. Ook wordt er periodiek intern en extern oefeningen gehouden met digitale incidenten (zie ook paragraaf 2.3.5).
Gevolgen criminaliteit voor de fysieke leefomgeving In 2023 is een verkenning gedaan naar “Gevolgen van criminaliteit voor de fysieke leefomgeving” in relatie tot het werk van de veiligheidsregio. Incidenten die voortkomen uit sociale veiligheid zoals criminaliteit kunnen gevolgen hebben op de fysieke veiligheid in de fysieke leefomgeving. De brandweer en ambulancedienst hebben bijvoorbeeld te maken met hulpverlening bij branden en ongevallen ten gevolge van drugscriminaliteit. Uit de verkenning is gebleken dat dit risico op dit moment voldoende operationeel is afgedekt en is opgenomen in de reguliere werkzaamheden. Energietransitie In 2023 is als speerpunt ingezet op publieksvoorlichting over een veilige energietransitie, in samenwerking met de veiligheidsregio’s in Oost-5verband en in afstemming met Brandweer Nederland. Ook in 2024 zal hier op ingezet worden. Bij advisering Omgevingsveiligheid en Veilig Bouwen zijn twee medewerkers geschoold op dit gebied, die intern de medewerkers trainen op advisering bij risico’s door nieuwe energiebronnen, -dragers en opslag ervan. Bijvoorbeeld op het gebied van externe veiligheid bij opslag van lithiumbatterijen of bij windturbines. Verder heeft de vakbekwaamheid van de brandweer veel aandacht gekregen door het oefenen met virtual-realityscenario’s voor het bestrijden van incidenten als gevolg van de energietransitie.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
10
Extreem weer Door toenemende warmte, droogte, meer zon en lage grondwaterstand zal het aantal natuurbranden toenemen. Ook kunnen natuurbranden door klimatologische ontwikkelingen intenser worden. In 2023 zijn lokale initiatieven ontwikkeld gericht op natuurbrandbeheersing. Ook heeft VRGZ deelgenomen aan de voorbereiding van het project ‘Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing’ van de provincie Gelderland en de veiligheidsregio’s Gelderland-Midden, Noord- en OostGelderland en Gelderland-Zuid. Het Algemeen Bestuur heeft op 21 december 2023 ingestemd met deelname aan dit project, dat in 2024 en 2025 uitgevoerd wordt. Daarnaast is in het programma Vakbekwaamheid extra aandacht gegeven aan natuurbrandbestrijding. In 2024 krijgt dit verder opvolging.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
11
2 Programma Crisis- en Rampenbestrijding
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
12
In de eerste twee paragrafen worden de beleidsmatige en operationele resultaten van de sector Brandweer beschreven, in de derde paragraaf staat de sector Crisisbeheersing centraal.
Taakdifferentiatie In 2018 is gebleken dat het stelstel van vrijwilligheid bij de brandweer niet in lijn is met Europese regelgeving. Om vrijwilligheid in stand te kunnen houden is als oplossing uitgewerkt dat er voor vrijwilligers geen verplichting meer mag zijn om op te komen bij een alarmering. Nu kent de brandweer nog twee vormen van verplichting: consignatie (verplichte beschikbaarheid op bepaalde momenten) en kazernering (vrijwilligers houden zich in de kazerne verplicht beschikbaar volgens een bepaald rooster). Het Veiligheidsberaad heeft aan de minister van Justitie en Veiligheid randvoorwaarden meegegeven voor de implementatie van deze bouwsteen, waaronder een financiële vergoeding. Met de minister wordt overlegd wat nodig is om tot invulling van de randvoorwaarden te komen.
2.1 Resultaten beleidsmatige ontwikkelingen Brandweer
VRGZ heeft al in 2022 de structurele consignatie van vrijwilligers op vier posten beëindigd middels een afbouwregeling, ook in het kader van uniformiteit in de regio.
2 Programma Crisis- en Rampenbestrijding In dit tweede hoofdstuk wordt verslag gedaan van het programma Crisisen Rampenbestrijding dat wordt gevormd door de sector Crisisbeheersing en de sector Brandweer. In de sector Crisisbeheersing zijn ook de taken en verantwoordelijkheden van de GHOR ondergebracht.
Operatie VLAM Het project Operatie VLAM (Vrijwilligheid is van Levensbelang voor ons Allemaal voor nu en (over)Morgen) heeft in 2021 en 2022 veel activiteiten opgeleverd om vrijwilligers te vinden, te binden en te boeien. Dit in cocreatie met gemeenten, werkgevers, burgers en vrijwilligers zelf. Als project is VLAM eind 2021 afgesloten. De daaruit voortgekomen activiteiten zijn in 2022 structureel opgenomen in de bedrijfsvoering. VLAM is als project eerder dan begroot afgerond en heeft dan ook geen doorloop meer gehad naar 2023.
Dekkingsplan 2024-2027 Het Dekkingsplan 2024-2027 omvat de vier kerntaken van de brandweer: brand, hulpverlening, incidentbestrijding op het water en incidentbestrijding gevaarlijke stoffen. Het dekkingsplan is aan de hand van een nieuwe landelijke uniforme systematiek opgesteld. Nieuw daarin is ook de methodiek van gebiedsgerichte opkomsttijden die de huidige objectgerichte opkomsttijden vervangen. (zie ook paragraaf 2.2). Op 21 december 2023 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met het concept-dekkingsplan. In het eerste kwartaal van 2024 wordt gemeenteraden de gelegenheid geboden zienswijzen in te dienen op het
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
13
dekkingsplan waarna het voor definitieve besluitvorming in april 2024 aan het Algemeen Bestuur wordt aangeboden. Splitsing piketten HOvD/AGS Met ingebruikname van het nieuwe AGS-voertuig is vanaf 2 januari 2023 het eerdere piket van de Hoofdofficier van Dienst (HOvD) volgens planning gesplitst in twee afzonderlijke piketten: piket HOvD en piket Adviseur Gevaarlijke Stoffen (AGS). Er is één piket Adviseur Gevaarlijke Stoffen voor de gehele regio. Regionale Handreiking bluswatervoorziening en bereikbaarheid Op grond van de Wet veiligheidsregio’s zijn gemeenten primair verantwoordelijk voor voldoende bluswater en goede bereikbaarheid. De veiligheidsregio heeft een adviesrol naar de gemeenten. In het Regionaal Beleidsplan 2020-2023 is de landelijke Handreiking Bluswatervoorziening en Bereikbaarheid 2019 benoemd als één van de documenten die gebruikt worden om die adviesrol vorm te geven. Op basis van die handreiking is in samenspraak met de gemeenten de Regionale Handreiking Bluswatervoorziening en Bereikbaarheid VRGZ opgesteld waarin het eigen regionale adviesbeleid op het gebied van bluswater en bereikbaarheid is geformuleerd. Daarin zijn keuzes gemaakt op basis van regionale interventie- en omgevingskenmerken. De handreiking draagt bij aan het versterken van uniformiteit en de samenwerking tussen gemeenten en veiligheidsregio.
Het Algemeen Bestuur heeft in november 2023 ingestemd met de Regionale Handreiking Bluswatervoorziening en Bereikbaarheid VRGZ waardoor de onderwerpen bluswater en bereikbaarheid geborgd zijn voor inwerkingtreding van de Omgevingswet.
2.2
Operationele prestaties brandweer
Cijfers incidenten Het aantal incidenten voor branden, hulpverleningen en loze meldingen over 2023 komt uit op de volgende cijfers: Resultaten
2021
2022
2023
Aantal branden
1.410
1.587
1.317
Aantal hulpverleningen
2.311
2.522
2.086
Aantal loze meldingen
565
608
500
Tabel 2.2: aantal incidenten
Het totaal aantal branden laat een daling zien ten opzichte van vorig jaar. Oorzaak daarvan is het lagere aantal buitenbranden dan in 2022 (zie tabel 2.2a). Ook het aantal gebouwbranden is iets gedaald. Het aantal hulpverleningen ligt bijna een vijfde lager dan in 2022. Dit heeft vooral te maken met veel minder incidenten in de categorie ‘leefmilieu’. Dit is vooral het gevolg van het gegeven dat er in 2023 minder stormen of ander extreem weer zijn geweest die gepaard gaan met veel alarmeringen. Het relatief lage aantal loze meldingen laat zien dat het effect van het beleid om dit aantal terug te dringen structureel is geworden. Hieronder zijn de cijfers van branden en hulpverleningen uitgesplitst in de belangrijkste categorieën:
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
14
Resultaten
2021
2022
2023
(Bij-)Gebouwen
360
342
328
Buitenbranden
631
854
596
Overig (kleine branden)
419
391
393
Branden
Hulpverleningen
melding). Het gaat daarbij om woningbranden of gelijkwaardige gebouwbranden. In tabel 2.2b zijn de resultaten naar de vier categorieën uitgesplitst. De zorgnorm is de optelsom van de incidenten onder ‘voldoet’ en ‘aanvaardbaar zonder maatregelen’. De zorgnorm over 2023 komt volgens deze berekening op 69%. Zorgnorm
Ongevallen
611
632
545
Gezondheid
400
475
480
Leefmilieu
633
811
556
Overig
667
604
505
Tabel 2.2a: aantal incidenten uitgesplitst (zonder loze meldingen)
Zorgnorm Hieronder worden de prestaties weergegeven ten opzichte van de bestuurlijke afspraken voor de opkomst van de brandweer bij incidenten (zorgnorm). Voor het bepalen van die prestaties hanteert de VRGZ de risicogerichte systematiek uit het bestuurlijk vastgestelde Brandweerzorgplan basisbrandweerzorg (2017). Die kent de volgende categorieën: ▪ voldoet (binnen de wettelijke norm aanwezig); ▪ aanvaardbaar zonder compenserende maatregelen te nemen; ▪ aanvaardbaar, maar met compenserende maatregelen; ▪ niet aanvaardbaar (boven de wettelijke tijd van 18 minuten). Hierna worden de prestaties volgens die systematiek gepresenteerd. Voor de zorgnorm gelden alleen de maatgevende incidenten (met prio-1-
2022
2023
Aantal
Aandeel
Maatgevende incidenten
332
Voldoet Aanvaardbaar zonder maatregelen Aanvaardbaar met maatregelen Niet aanvaardbaar
Zorg norm
Aantal
Aandeel
100%
309
100%
126
38%
102
33%
117
35%
112
36%
86
26%
93
30%
3
1%
2
1%
73%
Zorg norm
69%
Tabel 2.2b: zorgnorm
De prestatie van 69% laat een lichte daling zien ten opzichte van 2022. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat meerdere posten overdag meer moeite hebben met de bezetting. Mogelijk zijn daardoor uitruktijden toegenomen.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
15
Rapportage zorgnorm op basis van nieuwe methodiek Het nieuwe Dekkingsplan 2024-2027 is opgesteld aan de hand van de ‘Handreiking Landelijke uniforme systematiek voor dekkingsplannen’. Hierin is ook de methodiek voor gebiedsgerichte opkomsttijden opgenomen. De objectgerichte opkomsttijden (opkomsttijden die gekoppeld waren aan categorieën gebouwen en hun risiconiveau) zijn daarmee losgelaten. Gebiedsgericht houdt in dat aan een gebied (CBSbuurt) een risiconiveau toegekend wordt en op grond daarvan een bandbreedte voor de opkomsttijd van de snelste brandweereenheid die ter plaatse kan zijn. Brandweer VRGZ gaat vanaf 2024 deze methodiek toepassen. 2.2.2 Risicobeheersing Veilig Bouwen Het aantal adviesaanvragen blijft onverminderd hoog. In 2023 zijn 2.012 adviezenaanvragen ingediend waarmee de stijging van de afgelopen jaren nog verder doorzet: van 1.685 in 2019 naar 1.900 in 2022. Daarnaast neemt de complexiteit van bouwaanvragen toe, wat meer tijd per aanvraag kost. Toezicht en Handhaving In 2023 zijn 704 controles uitgevoerd. Vooral door het complexer worden van de werkprocessen en de casussen zelf vergen de controles meer tijd. Daardoor zijn minder controles uitgevoerd dan in de afgelopen jaren. Omgevingsveiligheid De afdeling Omgevingsveiligheid heeft in 2023 497 adviezen gegeven, onderverdeeld in de volgende adviesvormen:
Adviesvorm
Aantal adviezen
Evenementenadvisering
271
Advisering industriële veiligheid
80
Advisering ruimtelijke veiligheid
146
Totalen
497 Tabel 2.2c adviesvormen
▪
▪
▪
de adviezen evenementen zijn een optelsom van A-, B- en Cadviezen, terrasvergunningen en overige adviezen op basis van het Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen; de adviezen industriële veiligheid zijn een optelsom van de adviseringen op milieu, BRZO, vuurwerk en explosieven en de ontheffing vervoer gevaarlijke stoffen; de adviezen Ruimtelijke veiligheid zijn een optelsom van de adviseringen Externe veiligheid, Instrument ruimtelijke veiligheid en Overige adviezen op het gebied van bestemmingsplannen.
Hiermee is het totale aantal adviezen weer terug op het niveau van 2019, pre COVID-19. Daarbij wordt opgemerkt dat de adviesverzoeken voor Aevenementen nog maar beperkt voorkomen als gevolg van nieuwe werkafspraken met gemeenten die deze kleine evenementen zelfstandig afhandelen. Om dit te ondersteunen zijn er seminars en trainingen georganiseerd om betrokkenen bij de vergunningverlening voor evenementen te faciliteren in kennisontwikkeling.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
16
Brandveilig Leven In het kader van voorlichting over brandveiligheid heeft de brandweer 44 bezoeken gebracht aan scholen (voor gastlessen en met het voorlichtingsvoertuig RedAlert). Ook is acht keer na een brand voorlichting gegeven aan omwonenden. Via diverse voorlichtingsacties (met onder andere een pop-upstore) zijn 4.000 mensen bereikt en via social media nog eens 165.000. Daarnaast is een traject Brandveiligheid met woningcorporaties doorlopen.
2.3 Resultaten beleidsmatige ontwikkelingen Crisisbeheersing De toekenning van extra structurele middelen voor de versterking van crisisbeheersing en informatiemanagement via de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding heeft geholpen om in 2023 op een aantal onderwerpen versnelling aan te brengen. Mede hierdoor: ▪ is het project toekomstbestendige bevolkingszorg en crisiscommunicatie afgerond en geïmplementeerd en wordt er vanaf 2024 samen met gemeenten uitvoering gegeven aan het Meerjarenprogramma bevolkingszorg en crisiscommunicatie. ▪ wordt er een organisatie brede visie opgesteld voor informatiegestuurde veiligheid ▪ is er een meerjarenprogramma opgesteld ten behoeve van doorontwikkeling van het Veiligheidsinformatieknooppunt en aansluiting op het landelijke KCR2 ▪ wordt er een organisatie brede visie opgesteld op het gebied van netwerkmanagement en een uitvoeringsprogramma voor de komende vier jaar.
▪ ▪
zijn extra vakbekwaamheidsactiviteiten georganiseerd en is opleidingskundige expertise in huis gehaald is op verschillende onderwerpen een inhoudelijke bijdrage geleverd aan ontwikkelingen waarin we als 25 regio’s samen optrekken en aan de afstemming met het Rijk.
2023 stond daarnaast in het teken van overdracht taken en werkzaamheden voortkomende uit de bestuurlijke opdracht (crisis)noodopvang van vluchtelingen uit de Oekraïne, crisisnoodopvang asielzoekers en versnelde uitplaatsing van statushouders. Met de herinrichting van de provinciale regietafel (PRT) en het inrichten van een bestuurlijk overleg in de subregio’s Rijk van Nijmegen en Rivierenland zijn alle werkzaamheden van het programmateam opvang vluchtelingen in 2023 overgedragen aan onze gemeenten, de provincie en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). 2.3.1 GHOR Een Zorgrisicoprofiel geeft weer welke crisistypen het meest relevant zijn voor de acute en publieke geneeskundige zorg in de regio. Aan de hand van deze crisistypen wordt in kaart gebracht waar mogelijke knelpunten in de zorg liggen en welke consequenties deze hebben voor het hele zorgsysteem. Op basis van het Regionaal Risicoprofiel zijn in 2023 risico’s samen met de betrokken zorgpartners geprioriteerd voor een verdere uitwerking in een Zorgrisicoprofiel Gelderland-Zuid. Deze risico’s zijn vervolgens aan de hand van scenario’s gezamenlijk beoordeeld en besproken. De opbrengst
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
17
hiervan vormt de basis voor de definitieve versie van het Zorgrisicoprofiel die in april 2024 wordt aangeboden aan het bestuur. Ook is in 2023 verder geïnvesteerd in het gebruik van het Landelijk Crisis Management Systeem voor de Geneeskundige Zorg (LCMS-GZ) binnen de witte keten. De GHOR en acute zorgpartners werken netcentrisch samen voor het delen van informatie ter voorbereiding op en tijdens crises en gezondheidsrisico’s. 2.3.2 Evenementen Met het netwerk Vergunningverleners zijn werkafspraken gemaakt over de behandelaanpak van kleine (A) evenementen. Daarvoor worden geen adviesaanvragen ingediend, maar deze worden door gemeenten zelfstandig afgehandeld met behulp van basis richtlijnen (Basis gezondheidsadvies en Besluit brandveilig gebruik). Het aantal adviesaanvragen komt hierdoor nog maar beperkt voor. In 2023 is de leergang Evenementenveiligheid afgerond. Hier hebben veel adviseurs vanuit de gemeenten en adviserende diensten aan deelgenomen. Bijeenkomsten voor vergunningverleners hebben digitaal en fysiek plaatsgevonden met als doel om het netwerk te versterken, kennis te delen en kennis op te halen.
3
2.3.3 Veiligheidsinformatieknooppunt Met het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) wordt door informatiemanagers actuele informatie over de veiligheid in de regio Gelderland-Zuid gebundeld, geanalyseerd en inzichtelijk gemaakt in een Veiligheidsbeeld Gelderland-Zuid. Het veiligheidsbeeld brengt kwetsbaarheden en dreigingen in kaart die tot incidenten kunnen leiden, welke maatregelen genomen zijn en welke handelingsperspectieven er gelden voor hulpverleners en inwoners. Via de sociale media van VRGZ worden inwoners en gemeenten geattendeerd op deze handelingsperspectieven, bijvoorbeeld over wat te doen bij storm- en wateroverlast of beperken van de kans op natuurbranden. In 2023 is in samenwerking met veiligheidsregio’s in Oost 53 gewerkt aan de (door)ontwikkeling van het Veiligheidsbeeld alsook aansluiting van de regio’s op het landelijke Veiligheidsbeeld onder de noemer KCR2 (Knooppunt Coördinatie Regio Rijk). KCR2 is het samenwerkingsplatform dat veiligheidsregio's, rijkspartners en betrokken crisispartners structureel ondersteunt en versterkt op het vlak van informatiemanagement en coördinatie, in het bijzonder bij incidenten met een bovenregionaal en landelijk karakter.
De regio’s in Oost 5 zijn: Twente, IJsselland, Noord- en Oost-Gelderland, Gelderland-
Midden en Gelderland-Zuid.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
18
Afbeelding 2.1: Veiligheidsbeeld Week 52, 2023; Tijdens de weekstart met piketfunctionarissen is aandacht besteed aan maatregelen met betrekking tot hoogwater en overlast in het stroomgebied. Alsook risico’s, maatregelen en handelingsperspectieven voor hulpverleners en inwoners rondom de jaarwisseling. https://www.vrgz.nl/nieuws/veilige-jaarwisseling-doen-we-samen/
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
19
2.3.4 Flexibele crisisorganisatie In een flexibele crisisorganisatie wordt na een crisisdiagnose de inrichting en samenstelling van de crisisorganisatie afgestemd op de aard en omvang van het incident en de gevraagde werkzaamheden (wat is er nodig). In 2023 zijn bij het opleiden, trainen en oefenen de mogelijkheden van de flexibele (wendbare) crisisorganisatie meegenomen. Daarnaast is in 2023 met het incident rondom de Stuw Grave en (crisis)noodopvang van vluchtelingen uit de Oekraïne en crisisnoodopvang asielzoekers, in de praktijk ervaring opgedaan met het werken in een flexibele crisisorganisatie. Leerpunten uit de evaluatie van de (crisis)noodopvang alsook adviezen uit het project flexibele crisisorganisatie zijn in de vorm van een crisisroutekaart meegenomen bij de herziening van het Regionaal Crisisplan 2024-2027. 2.3.5 Cyber Naast dat we ons richten op onze eigen cyberveiligheid (hoe gaan wij om met onze eigen en ontvangen informatie en zijn deze veilig opgeslagen), kijkt VRGZ ook naar cyberrisico’s in ons werkveld. Voor cybergevolgbestrijding (welke effecten treden op bij cyberincidenten en hoe kunnen wij ons én onze omgeving hierop voorbereiden) zijn de belangrijkste processen en crisispartners in beeld gebracht. In samenwerking met veiligheidsregio’s in Oost 5 is daartoe ook een aandachtskaart gemaakt.
Deze beschrijft onder andere op hoofdlijnen taken, verantwoordelijkheden, samenwerkingspartners, mogelijke cascade effecten, kritieke momenten en leerpunten uit gelijksoortige incidenten.
Ook worden er periodiek intern en extern oefeningen gehouden met digitale incidenten. Zo is er vanuit de directie deelgenomen aan de overheidsbrede oefening ISODOOR en is een oefening georganiseerd met leidinggevenden en informatiemanagers uit de regionale crisisorganisatie en de Chief Information Security Officer (CISO), de verantwoordelijke voor informatiebeveiliging binnen VRGZ. 2.3.6 Regionaal Risicoprofiel, Regionaal Beleidsplan en Regionaal Crisisplan 2024-2027 Met medeneming van de reacties van de gemeenteraden zijn het Regionaal Risicoprofiel, het Regionaal Beleidsplan en het Regionaal Crisisplan 2024-2027 op 21 december 2023 vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Planvorming is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met andere sectoren, gemeenten en partners veiligheid. De drie regionale beleidsplannen zijn hier te downloaden. 2.3.7 Meerjarenbeleidsplan bevolkingszorg In samenwerking met de gemeenten is verkend hoe bevolkingszorg en crisiscommunicatie toekomstbestendig kunnen worden ingericht. Hierover zijn met gemeenten nieuwe afspraken gemaakt. Afspraken zijn geborgd in een Meerjarenprogramma Bevolkingszorg en crisiscommunicatie 2024-2027 en vastgelegd in een nieuwe samenwerkingsovereenkomst tussen de veiligheidsregio en onze 14 gemeenten. Het meerjarenprogramma Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie 2024-2027 is hier te downloaden.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
20
2.3.8 GRIP-incidenten In 2023 hebben zich de volgende GRIP-incidenten voorgedaan: Datum
Incident
Plaats
GRIP
1 januari
Brand woonzorgcentrum
Nijmegen
1
9 januari
Brand flat
Nijmegen
1
25 maart
Brand Loods
Heilige Landstichting
1
9 mei
CO-melding
Berg en Dal
1
19 juni
Nijmegen
1
11 juli
Politieonderzoek explosieven Brand bouwbedrijf
Waardenburg
1
12 augustus
Vreemde lucht riool
Tiel
1
17 augustus
Stroomuitval
Dodewaard
1
2 september
Lek stuw Grave
Nederasselt
2
12 september
Brand flat
Nijmegen
1
16 september
Gaslucht riool
Tiel
1
21 september
Woningbrand
Tiel
1
25 oktober
Gaslekkage
Culemborg
2
Afbeelding 2.2: dashboard GRIP meldingen 2023
Tabel 2.3: GRIP-incidenten
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
21
3 Programma Regionale Ambulance Voorziening
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
22
3 Programma Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Het derde programma bij de veiligheidsregio betreft de Regionale Ambulancevoorziening. In 2023 werd aandacht besteed aan de hieronder genoemde onderwerpen.
3.1 Zorgcoördinatie en landelijke meldkamer organisatie Oost Nederland Begin 2023 is de overgang naar de Meldkamer Oost Nederland (MKON) afgerond. Ambulancezorg Gelderland-Zuid (AZGZ) is nu onderdeel van één van de tien samengevoegde meldkamers. De samenwerking met Oost 5 (Regionale Ambulance Voorzieningen Twente, IJsselland, Noord en OostGelderland en Gelderland-Midden) is nu operationeel. In de loop van 2023 is gekeken welke (deel)-processen vanuit Arnhem uitgevoerd kunnen worden om de best mogelijke invulling te geven voor patiëntenzorg in het verzorgingsgebied Gelderland-Zuid. In het 4e kwartaal zijn zoals gepland gefaseerd (en gedeeltelijk) de taken en werkzaamheden van de Meldkamer Oost Nederland weer naar Arnhem gehaald. Het besteld (planbare) vervoer voor Gelderland-Midden en Gelderland-Zuid wordt nu zelf aangenomen vanuit Arnhem.
3.2
Urgentieklassen herindeling
Voor de juiste inzet van de verschillende vormen van ambulancezorg op de steeds grotere diversiteit aan zorgvragen en voor het beter kunnen afstemmen met de huisartsensector is de juiste urgentiebepaling van groot belang. De ontwikkeling van een landelijk eenduidige en optimale urgentieclassificatie is afgerond. De ambulancesector kent momenteel twee urgentieclassificaties voor spoedzorg (A1 en A2) en twee urgentieclassificaties voor geplande zorg (B1 en B2). De nieuwe urgentieclassificatie kent zeven urgentieclassificaties (A0, A1, A2, B1, B2, C1 en C2). Burgers met een zeer urgente zorgvraag zullen sneller ambulancezorg ontvangen. Centralisten krijgen meer tijd voor triage en ambulancezorgprofessionals worden gericht ingezet om onnodig dure (vervolg)zorg te voorkomen. Recent is besloten dat gestreefd wordt de nieuwe urgentieclassificatie voor de meldkamer in de eerste twee kwartalen van 2024 in te voeren en dus niet in 2023. De rest van de uitwerking van de urgentieclassificatie wordt later toegepast. Daarnaast is de AZGZ actief betrokken geweest bij de landelijke invoering. We hebben een betrokken RAV-implementatiecoördinator (RAVIC) en leverden in 2023 een voorzitter voor één van de themawerkgroepen. De impact op onze beschikbaarheid en die van andere partners in de keten van acute zorg zal in de loop van 2024 op de agenda staan.
Deze ontwikkeling past bij de ambitie om uiteindelijk samen met ketenpartners tot een vorm van zorgcoördinatie te komen.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
23
3.3
Uitbreiding diensten
3.4
In 2023 zijn er, conform de afspraken met de zorgverzekeraars, 315 diensten ingezet. Hierdoor is er een betere spreiding en beschikbaarheid van onze capaciteit.
Prestaties Norm
Gerealiseerd in 2022
Gerealiseerd in 2023
10.000
12.854
13.328
95%
91,6%
90,1%
Max. 01:40
01:50
02:26
Max. 00:45
00:57
00:58
06:30
07:25
07:22
08:55
10:13
10:46
A2-ritten ambulance
8.000
9.293
8.384
A2-ritten binnen 30 minuten
98%
97,3%
97,5%
10.000
9.377
8.605
-
9.805
10.018
Wat Operationele prestaties
Per 1 juni 2023 zijn de inzettijden van de planbare (middencomplexe) ambulances aangepast en beter afgestemd op de vraag. Dat wil zeggen dat er meer vervoerscapaciteit wordt ingezet op de tijden waarop de vraag hoger is. Dit resulteert erin dat er in het weekend geen middencomplexe ambulance avonddiensten meer zijn; deze zijn nu ingezet op doordeweekse dagen tijdens kantooruren.
A1-ritten ambulance A1-ritten binnen 15 minuten A1-ritten gemiddelde meldtijd (min:sec) A1 ritten gemiddelde opstarttijd (min:sec) A1-ritten gemiddelde rijtijd (min:sec) A1-ritten gemiddelde responstijd (min:sec)
MCA-ritten ambulance Eerste hulp geen vervoer4 Vakbekwaamheid
Medewerkersbekwaamheids100% 100% 100% verklaring Tabel 3.1: prestatiecijfers Ambulancezorg Gelderland-Zuid
4 Ambulance verleent wel eerste hulp ter plaatse maar hulpverlening leidt niet tot vervoer
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
24
Aantal 1-1-2023
Aantal 31-12-2023
Posten / standplaatsen
9
9
A-ambulances en B-ambulances
28
30
Mobiele Intensive Care Unit (MICU)
2
2
Rapid Responder voertuigen
3
3
Wat Eenheden
Tabel 3.2: kerngegevens Ambulancezorg Gelderland-Zuid
De belangrijkste oorzaak van overschrijdingen zijn gelijktijdigheid van ritten en de verwerkingstijd op de meldkamer. Eind maart is de meldkamer verplaatst van Arnhem naar de LMS-locatie in Apeldoorn. Vanaf dat moment loopt de gemiddelde meldtijd op door locatieverandering en aanpassing van werkprocessen. Daarnaast is sprake van krapte van centralisten en wordt er volop opgeleid. Tijden van medewerkers in opleiding zijn langer dan die van ervaren centralisten. De productie van declarabel A1-vervoer en het aantal Eerste Hulp Geen Vervoer (EHGV)-ritten is toegenomen. Daarmee wordt ook de kans op gelijktijdigheid vergroot. Op het declarabel A2-vervoer en middencomplexe ambulancezorg (MCA)-vervoer is een afname te zien van het aantal ritten. Deze laatste trend houdt gelijke tred met de landelijke lijn. De uitruktijd (de tijd tussen alarmering en vertrek van de ambulance) blijft nagenoeg gelijk en de gemiddelde rijtijd wordt iets verkort.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
25
4 Paragrafen
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
26
4 4.1
Programma Crisis- en Rampenbestrijding
Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing
4.1.1 Beleid weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit Elk jaar worden bij de verschillende organisatieonderdelen de risico’s in kaart gebracht. Deze risico’s zijn als volgt gerubriceerd en gewaardeerd:
Omvang algemene reserve (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2023
Norm 5% van de baten programma C&R
3.185
Algemene reserve Crisis- en Rampenbestrijding
3.185
Percentage eigen vermogen van de baten
▪
▪
▪ ▪
▪
In de begroting en jaarrekening wordt een cijfermatige samenvatting van de risico-inventarisatie opgenomen met de berekening van het weerstandsvermogen (zie paragraaf 4.1.2 Risico’s). Bij het uitbrengen van de financiële rapportages (Begroting en de Tussentijdse rapportages) werden nieuwe of verdwenen risico’s als mutatie gemeld in de paragraaf Risico’s. Vanaf de jaarrekening 2022 worden voortaan de tien grootste risico’s opgenomen in de rapportage. De frequentie van de rapportage over risico’s wordt groter als daar aanleiding voor is. Voor de omvang van de algemene reserve Crisis- en Rampenbestrijding wordt 5% van de baten genomen als streefwaarde. Voor de omvang van de reserve aanvaardbare kosten RAV wordt 10% van de baten genomen als minimumnorm en 15% als streefwaarde.
De jaarrekening is met inachtneming van bovenstaand beleid opgesteld.
5%
Tabel 4.1: omvang algemene reserve
Bestemde reserves worden niet meegenomen in deze toetsingstabel van het eigen vermogen. Bij de gepresenteerde cijfers wordt ervan uitgegaan dat de voorstellen voor bestemming van het resultaat 2023, zoals uiteengezet in paragraaf 5.4, door het Algemeen Bestuur worden overgenomen. In de Begroting 2025 en Meerjarenraming 2026-2028 zal een geactualiseerd meerjarig beeld van de algemene reserve worden geschetst. Weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2023
Benodigde weerstandscapaciteit
3.997
Beschikbare weerstandscapaciteit
3.185
Weerstandsvermogen
80%
Tabel 4.2: weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit C&R
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
27
De benodigde weerstandscapaciteit is het resultaat van de gewogen risicocapaciteit van de geïnventariseerde risico’s (zie paragraaf 4.1.2). De beschikbare weerstandscapaciteit is gelijk aan de algemene reserve. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de benodigde capaciteit wordt gedekt door de beschikbare capaciteit. Zoals uit tabel 4.2 blijkt, is het weerstandsvermogen ontoereikend om de risico’s af te dekken. Naarmate de gecalculeerde risico’s zich voordoen zullen hiervoor extra bezuinigingsmaatregelen moeten worden getroffen of wordt de bijdrage van gemeenten hoger. Programma RAV De reserves van de AZGZ zien er als volgt uit: Omvang reserve aanvaardbare kosten RAV (Bedragen * € 1.000,-)
In de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 zal een geactualiseerd meerjarig beeld van de reserve aanvaardbare kosten worden geschetst. Weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit (Bedragen * € 1.000,-)
Realisatie 2023
Minimale norm is 10% van de baten
3.188
Streefwaarde is 15% van de baten
4.781
Reserve aanvaardbare kosten RAV
2.945
Percentage eigen vermogen van de baten
Het percentage eigen vermogen ten opzichte van de baten komt uit op 9% ten opzichte van de minimale bestuurlijke norm van 10%. Dat de RAV hiermee de minimale norm van 10% van de baten niet haalt wordt vooral veroorzaakt door de negatieve resultaten van 2019 en 2021. Afgesproken is dit niet vanuit de gemeentelijke bijdragen aan te vullen, maar alleen vanuit het resultaat op het programma RAV.
9%
Tabel 4.3: reserve aanvaardbare kosten RAV
Realisatie 2023
Benodigde weerstandscapaciteit
1.047
Beschikbare weerstandscapaciteit
2.945
Weerstandsvermogen
281%
Tabel 4.4: weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit RAV
De beschikbare weerstandscapaciteit is toereikend om de geïnventariseerde en gecalculeerde risico’s te dekken.
AZGZ heeft over 2023 een positief resultaat behaald van € 314.000,-. Met het bestuur is afgesproken dat de minimale omvang van het eigen vermogen 10% van de baten is. Voor 2023 komt dat uit op een benodigde reserve van € 3.188.000,-. De reserve bedraagt per eind 2023 € 2.945.000,-.
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
28
4.1.2 Risico’s In tabel 4.5 is een samenvatting van de risico’s met financiële omvang opgenomen. Bij de bepaling van de noodzakelijke risicocapaciteit is rekening gehouden met de weging van de verwachtingswaarde van de kans dat de risico’s zich voordoen.
heeft er ook toe geleid dat de percentages voor de verwachtingswaarde zijn aangepast naar 10, 30, 50, 70 en 90%. Daarnaast zijn alle risico’s opnieuw beoordeeld en de waarde en de kans dat ze zich voordoen daarop aangepast. Hierdoor zijn risico’s verdwenen, bestaande risico’s samengevoegd of juist uitgesplitst en nieuwe risico’s toegevoegd.
Bedragen x € 1.000,-
De economische risico’s zijn aanzienlijk verlaagd ten opzichte van 2022. Dit omvatte het risico met betrekking tot de verwachte stijgingen als gevolg van een nieuwe cao en de extreme prijsstijgingen die boven de indexcijfers uitkwamen die door de adviescommissie waren vastgesteld in de begroting. Aangezien de organisatie op meerdere fronten nog geconfronteerd wordt met grote prijsstijgingen is dit risico gedeeltelijk blijven staan.
Nieuwe wet- en regelgeving en politiek bestuurlijke risico’s Maatschappelijke risico’s Economische risico’s Bedrijfsvoering Totaal
Verwach tingswaarde
Noodzake lijke risico capaciteit VRGZ
Noodzake lijke risico capaciteit AZGZ
Noodzake lijke risico capaciteit C&R
2.300
686
48
638
800
280
0
280
375 6.900 10.375
188 70 118 3.890 929 2.961 5.044 1.047 3.997 Tabel 4.5: samenvatting risico’s
Om een concreter beeld te geven van de risico’s die de VRGZ loopt, worden in de onderstaande tabel de tien grootste risico’s weergegeven.
Vanaf de risicorapportage over 2022 zijn een aantal aanpassingen gedaan. Ten eerste zijn alle risico’s waarvan de verwachtingswaarde 100% was, verwerkt in de begroting en niet langer opgenomen als een risico. Dit
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
29
Nr
Risico en omschrijving
1
Verduurzaming vastgoed Om te voldoen aan de duurzaamheidseisen (o.a. klimaatakkoord, energiebesparing) zijn extra investeringen nodig in bestaande en nieuwe panden. Dit betreft een afweging tussen de ambities, planning en financiële middelen.
2
3
Bedrag x kans
Kapitaallasten vastgoed Bij de regionalisering zijn panden zonder- of met geringe boekwaarde overgegaan naar de VRGZ. Hiervoor zijn dus geen of weinig kapitaallasten gebudgetteerd terwijl deze in de komende jaren aan vervanging toe zijn. Dit betekent een extreme stijging in de kapitaallasten t.o.v. de huidige situatie. Het risico bestaat dat hiervoor niet/onvoldoende wordt gecompenseerd. Arbeidsmarktproblematiek Er is sprake van vergrijzing en schaarste van personeel. Er moet meer worden geïnvesteerd in behouden en aantrekken van kwalitatief goede werknemers. Dat kan ook leiden tot tijdelijk inhuren, wat door de krapte op de arbeidsmarkt duurder kan uitpakken. Tevens speelt de samenvoeging van de meldkamers in Oost 5 een rol. De extra reistijd kan het werk minder aantrekkelijk maken, waardoor mensen vertrekken of moeilijker aan te trekken zijn. Het opleiden van nieuwe medewerkers kan ten koste gaan van het bemensen van tafels met als gevolg langer wachten op triage of extra inhuur.
1.950 x 0,7
Risico bedrag 1.365
Beheersmaatregelen ▪
Onderzoek en advies verduurzaming van panden
▪
Toekomstvisie huisvesting bespreken met bestuur Onderzoek toekomstbestendigheid Multipost
▪
1.000 x 0,7
420 x 0,5
700
472
375 x 0,7 (MK AZGZ)
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
▪ ▪ ▪
Temporiseren vervanging Onderzoek naar vermindering kazernes en spreiding opnieuw beoordelen Inzetten egalisatiereserve
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Zorgcoördinatie Oost 5 samenwerking Aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden Wervingscampagnes en inzet wervingsbureaus Landelijk aandacht via brancheorganisatie Taakdifferentiatie Routeren Inhuren
30
Nr
Risico en omschrijving
4
Klimaatverandering Gevolgen van klimaatverandering en energietransitie op Incidentbestrijding, Risicobeheersing en vakbekwaamheid brandweer. Dit kan leiden tot langere- en complexere uitrukken en toename in aantal uitrukken. Ook kan dit leiden tot anders- of meer opleiden en nieuwe vereisten materieel.
5
6
7
Bedrag x kans
Omgevingswet De invoering Omgevingswet kan leiden tot een veranderde vraag, waardoor er hoger/ander geschoold personeel nodig is, nieuwe software en een toename in (complexere) aanvragen.
WNRA Het is nog onduidelijk of de volledige werkgeverslasten moeten worden berekend voor de brandweervrijwilligers i.p.v. de 7% van nu. Ook is niet bekend wat dit betekent voor de animo voor vrijwilligers en de impact op 2e loopbaanbeleid 24-uursdienst.
Leveringsproblematiek Op meerdere fronten ervaren we consequenties van leveringsproblemen en schaarste van (productie)middelen. Voertuigen en toebehoren worden later geleverd wat resulteert in meer onderhoudskosten. Binnen AZGZ ontstaat hierdoor het risico
430 x 0,7
Risico bedrag 300
Beheersmaatregelen ▪ ▪ ▪
Volgen landelijke ontwikkelingen Project gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing Vakbekwaamheidsniveau aansluiten op ontwikkelingen
900 x 0,3
270
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Trainingen/opleidingen personeel Projectorganisatie ingericht Actueel houden van de opgedane kennis Participatie in landelijke overleggen Volgen van de landelijke ontwikkelingen
900 x 0,3
270
▪
Landelijke ontwikkelingen volgen (onderzoek SEmFire UvM) Pilot fit voor het vak Geen kazernering/consignatie (bouwsteen1) Afbouwregeling consignatievergoeding
▪ ▪ ▪
350 x 0,7
245
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
▪ ▪ ▪
Tijdig signaleren en communiceren zorgverzekeraars Contractafspraken maken met leveranciers Kwaliteitseisen verlagen
31
Nr
Risico en omschrijving
Bedrag x kans
Risico bedrag
Beheersmaatregelen
op uitval van diensten en daarmee het niet halen van gemaakte afspraken met zorgverzekeraars.
8
9
10
Cybercriminaliteit/beveiligingsincident Beveiligingsincident is een inbreuk op de beveiliging, waarbij de beschikbaarheid, de integriteit of de vertrouwelijkheid van informatie (en persoonsgegevens) in gevaar is of kan komen. Een beveiligingsincident kan ook onbewust worden veroorzaakt. Dit kan leiden tot boetes en imagoschade. Cybercriminaliteit kan een oorzaak en een gevolg daarvan zijn en brengt risico’s op bedrijfscontinuïteit, losgeldeisen, valse betalingsverzoeken, etc. met zich mee. Epidemie Kosten van uitval en andere inzet van personeel, waardoor taken tijdelijk niet worden uitgevoerd of extra moet worden ingehuurd. Prijsstijgingen Het betreft hier de prijsstijgingen van materieel (inkoop, onderhoud, bouw) die boven de indexcijfers uitkomen die door de adviescommissie zijn meegegeven en zijn opgenomen in de begroting. Het risico is dat de gemeenten en deels ook de zorgverzekeraars onvoldoende compenseren om dit op te vangen. Totaal van de 10 grootste risico’s (noodzakelijke risicocapaciteit) Overige (noodzakelijke risicocapaciteit) Totale noodzakelijke risicocapaciteit
750 x 0,3
225
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Uitvoeren van audits Verhogen bewustwording binnen de organisatie Aanwezigheid van CISO, ISO, FG en PO Tactisch- en strategisch plan om te voldoen aan wet- en regelgeving Back-ups Continuïteitsplan
375 x 0,5
188
▪ ▪
Continuïteitsplan eigen organisatie Financieringsafspraken met het Rijk
375 x 0,5
188
▪
Tijdig bespreken met gemeenten en zorgverzekeraars Kwaliteitseisen verlagen Uitstellen of afzien van aanschaf materieel
▪ ▪ 4.223 820 5.043
Tabel 4.6: overzicht 10 grootste risico’s
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
32
Frauderisico analyse
In 2021 heeft de VRGZ beleid opgesteld over het voorkomen van fraude en is een frauderisicoanalyse uitgevoerd. De analyse wordt periodiek geactualiseerd en is betrokken bij het risicomanagement. Dit is tevens onderdeel van rechtmatigheidsverklaring via het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik. 4.1.3 Kengetallen Onderstaande kengetallen zijn opgenomen conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Kengetallen Netto schuldquote
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2023
Realisatie 2022
49%
62%
51%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
49%
62%
51%
Solvabiliteitsratio
13%
5%
12%
Structurele exploitatieruimte
3%
0%
2%
Tabel 4.7: kengetallen
De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de VRGZ ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Deze is lager dan begroot door het lagere investeringsvolume. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de VRGZ in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio
wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat volgens artikel 42 BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Hierdoor ontstaat inzicht in de structurele exploitatieruimte. Dit percentage van 3% is nagenoeg volledig toe te wijzen aan het resultaat binnen het programma C&R. Het gerealiseerde percentage heeft echter een incidenteel karakter (zoals de rentebaten en de kapitaallasten).
4.2
Onderhoud kapitaalgoederen
Materiele vaste activa Activeren en afschrijven Conform het BBV wordt alle materiële vaste activa geïnvesteerd. Investeringen worden lineair afgeschreven vanaf 1 juli van het jaar van ingebruikname. Als uitgangspunt voor het activeren geldt dat dit plaatsvindt vanaf € 10.000,- per object. Investeringen in gebouwen De VRGZ heeft ultimo 2023 34 brandweerkazernes en 4 ambulanceposten in eigendom. De overige kazernes en ambulanceposten zijn in eigendom van de gemeenten en worden gehuurd door de VRGZ. Investeringen in gebouwen die eigendom van de gemeenten zijn komen voor rekening van de betreffende gemeenten. Investeringen in gebouwen die eigendom zijn
Jaarverslag Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2023
33
van de VRGZ worden bij de VRGZ geactiveerd. De kapitaallasten zijn opgenomen in de begroting. Investeringen in overige kapitaalgoederen Ten aanzien van de investeringen in overige kapitaalgoederen (inventaris en installaties, automatisering, vervoersmiddelen en materiaal) hanteert de VRGZ een meerjarig investeringsplan dat jaarlijks wordt geactualiseerd. Onderhoud Ambitieniveau VRGZ is een organisatie die sterk afhankelijk is van de inzet van haar materieel. Uitval kan niet worden gepermitteerd. Het is daarom noodzakelijk om het risico van deze uitval te beperken door garanties en zekerheden te stellen. Eén van de zekerheden wordt ontleend aan het meerjarig in beeld brengen van de onderhoudskosten van het operationeel houden van de onderhoudsobjecten. Er mag geen sprake zijn van achterstallig onderhoud. Onderhoud gebouwen en installaties Op basis van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) wordt jaarlijks het planmatig onderhoud uitgevoerd. Uitgangspunten beleid ▪ Het MJOP wordt jaarlijks geactualiseerd en een keer in de vijf jaar volledig herzien door een externe partij. In 2023 heeft een herziening plaatsgevonden, waarvan de resultaten begin 2024 bekend zijn geworden.
▪
De VRGZ middelt de lasten van het onderhoud over een periode van 10 jaar.
▪
Voor het meten en bewaken van de onderhoudsstaat hanteert de VRGZ de landelijke NEN‐norm voor gebouwen.
Het onderhoud vertoont in absolute zin, als gevolg van werkelijk uit te voeren onderhoud, in de verschillende jaren fluctuaties. Via de voorziening groot onderhoud vertoont de feitelijke belasting van de begroting een stabiel beeld. De kosten voor het beheer en onderhoud van de gehuurde panden zijn voor rekening en risico van de gemeenten. De VRGZ draagt bij in de servicelasten. Onderhoud materieel Het onderhoud van materieel wordt grotendeels in eigen beheer uitgevoerd via het organisatieonderdeel Materieel Techniek (servicecentrum) of uitbesteed.