Document · PDF

Ingekomen stukken

Raadsvergadering 20 oktober 2022, gemeente ZaltbommelBij agendapunt: Ingekomen stukken en mededelingen28.147 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Ingekomen stukken Nummer

22-212

Hoofddocument

Brandbrief verbranden afval

Afzender

Meldpunt rookoberlast

Onderwerp

Brandbrief verbranden afval

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Datum publicatie

11-10-2022

Datum vergadering

11-10-2022

Nummer

22-211

Hoofddocument

20221003Reactie op ons schrijven van 12-07-2022

Afzender

Ministerie van Justitie en Veiligheid

Onderwerp

Reactie inzake sepotbeslissing OM

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

361706

Datum publicatie

03-10-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Nummer

22-210

Hoofddocument

Burgerberaad-brief aan gemeenten dd 28-9-2022

Afzender

Stichting Drugsbeleid

Onderwerp

Burgerberaad-brief aan gemeenten

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Datum publicatie

03-10-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Nummer

22 - 209

Hoofddocument

20220928 Ledenbrief Openstelling nieuwe vacatures in VNG bestuur en commissies

Afzender

VNG

Onderwerp

Ledenbrief Openstelling nieuwe vacatures in VNG bestuur en commissies

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Datum publicatie

28-09-2022

Datum vergadering

28-09-2022

Nummer

22 - 208

Hoofddocument

20220926 Woningbouw in Zuilichem

Afzender

Zuilichem Leeft! & Dorpsraad Zuilichem

Onderwerp

Woningbouw in Zuilichem

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

426764

Datum publicatie

26-09-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Nummer

22 - 205

Hoofddocument

20220922 -oproep-tuinbouwgemeenten-verkleuring-tuinbouwgebieden

Afzender

Greenports Nederland

Onderwerp

oproep tuinbouwgemeenten verkleuring tuinbouwgebieden

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

425010

Datum publicatie

22-09-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Nummer

22 - 206

Hoofddocument

20220922 Rapport Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcohol - en tabaksverkoop in 2022

Afzender

Radboud universiteit

Onderwerp

Rapport Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcohol - en tabaksverkoop in 2022

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

424995

Datum publicatie

22-09-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Nummer

22 - 207

Hoofddocument

20220922 Voedselvoorzieningstaatonderdruk

Afzender

EcoVrede

Onderwerp

Voedselvoorziening staat onder druk

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

424580

Datum publicatie

22-09-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Nummer

22- 204

Hoofddocument

20220920 Brief Reactie opm. zienswijzen jaarstukken 2021 begrotingsw. 2022 en begroting 2023 GGD GZ

Afzender

GGD Gelderland-Zuid

Onderwerp

Brief Reactie opm. zienswijzen jaarstukken 2021 begrotingsw. 2022 en begroting 2023 GGD GZ

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

423647

Datum publicatie

20-09-2022

Datum vergadering

22-09-2022

Gekoppeld evenement

Regionale samenwerking / Gemeenschappelijke Regelingen (Raadsvergadering 22-09-2022 20:00)

Nummer

22 - 200

Hoofddocument

20220920 Brief Greenports huisvesting internationale medewerkers

Afzender

Greenports Nederlands

Onderwerp

Brief huisvesting internationale medewerkers

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

423619

Datum publicatie

20-09-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Nummer

22 - 203

Hoofddocument

20220920 Memo verkorte jaarrekeningen 2021 van Avri Realisatie BV en Avri Solar BV jl

Afzender

avri

Onderwerp

Memo verkorte jaarrekeningen 2021 van Avri Realisatie BV en Avri Solar BV jl

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

423615

Datum publicatie

20-09-2022

Datum vergadering

22-09-2022

Gekoppeld evenement

Regionale samenwerking / Gemeenschappelijke Regelingen (Raadsvergadering 22-09-2022 20:00)

Nummer

22 - 202

Hoofddocument

20220920 presentatie Raadsbijeenkomst ODR 12 september 2022 (1)

Afzender

Omgevingsdienst Rivierenland

Onderwerp

Presentatie Raadsbijeenkomst ODR 12 september 2022

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Zaakcode

423581

Datum publicatie

20-09-2022

Datum vergadering

22-09-2022

Gekoppeld evenement

Regionale samenwerking / Gemeenschappelijke Regelingen (Raadsvergadering 22-09-2022 20:00)

Nummer

22 - 201

Hoofddocument

20220920 Brief VNG Ondertekening van het Integraal Zorgakkoord

Afzender

VNG

Onderwerp

Brief over ondertekening van het Integraal Zorgakkoord

Advies

Voor kennisgeving aannemen

Datum publicatie

20-09-2022

Datum vergadering

20-10-2022

Geachte raadsleden, Op ons meldpunt Rookoverlast blijkt dat er mensen stoken op afval en door de lokale overheden wordt hier niet op gehandhaafd. Als meldpunt Rookoverlast hebben wij geadverteerd met het aanbieden van chemisch- en geverfd hout. Hier is veel animo voor. Bij de rechter mag je helaas niet het roet van de stoker opeisen om zodoende te bewijzen dat er in uw omgeving gestookt wordt op afval*. De staatssecretaris liet eerder al eens weten dat handhaving hierop niet of nauwelijks mogelijk is. De meeste politieke partijen vinden dat dit via buurtbemiddeling opgelost dient te worden. Wij zien dat dit in de praktijk niet gebeurd. In feite kiezen de politieke partijen voor de stoker. Die blijft onaantastbaar. In Duitsland werd er altijd een deel van het roet opgestuurd naar het lab door de schoorsteenveger. Immers bij gebrek aan controles krijg je misstanden. We krijgen schrijnende gevallen binnen. Immers er komen bij het verbranden van afval zeer giftige stoffen vrij. Wat is u bekend over de gezondheid van mensen als iemand stookt op afval? De meeste mensen durven er niets van te zeggen omdat ze hun buren er niet bij willen lappen. En de mensen die er wat van zeggen -zo blijkt op ons meldpunt- krijgen vaak te horen dat ze niet moeten zeuren. Graag hoor ik van u of u ook een wetswijziging wilt gaan instellen om het afval verbranden in houtkachels te laten stoppen.

Zo niet, wat denkt u wat de kosten van de gezondheid zullen zijn? Mensen kunnen niet altijd verhuizen. Het bereik van een afval stoker kan wel 500 meter bedragen. Dit terwijl buurtbemiddeling alleen maar gaat om je eigen buren. De GGD heeft al eens onderzocht of mensen ook stoken op afval zie: https://rookoverlast.wordpress.com/2017/07/21/ruim-een-op-de-drie-friezen-stookt-regelmatighout/ De partijen: VVD**, PVV en FvD zijn voorstander van het verbranden van afval in houtkachels. Zij hebben tot op heden geen antwoord gegeven over de extra inzet van de brandweer en de gevolgen van de oplopende gezondheidskosten. Zie: https://www.partijvoordedieren.nl/moties/motie-vanesch-over-het-serieus-opvolgen-van-meldingen-van-houtstookoverlast *= Blijkt uit een rechtszaak van Milieudefensie Groningen. **= Meldpunt Rookoverlast heeft alle raadsleden van de VVD al eens benaderd. Hieruit blijkt duidelijk dat de VVD geen regels hiervoor wil hebben. Uit de reacties blijkt dat zij deze meldingen van burgers niet serieus nemen en het probleem gebagatelliseerd wordt.

Met vriendelijke groet, B. Boonstra Meldpunt Rookoverlast Telefoonnummer: 0513226064 b.g.g. 0649-137777 www.rookoverlast.wordpress.com

a 'wi

Ministerie van Justitie en Veiligheid

> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

ti~

Aan de burgemeester van de gemeente Z. Itbomm :

college van Zaltbommel, de heer P. van Maaren en de hee Postbus 10 002 5300 DA Zaltbommel

Afd. / cluster

Directoraat - Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

het

Directie Rechtsbestel

Kopie

Turfmarkt 147

7 SEP 2022

2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag i

Zaaknr. / Oocumentnr.

www.rijksoverheid.nl/ jenv Contactpersoon B.P.M. ( Bernard ) Nauta M 06 214 461 20

b.p.m.nauta@minjenv.nl

Datum 22 september 2022 Onderwerp Uw brief van 12 juli inzake sepotbeslissing van het Openbaar Ministerie

Ons kenmerk

Geachte heer Van Maaren en geachte heer Abbee,

brief behandelen.

4161577

Bij beantwoording de datum en ons kenmerk vermelden. Wilt u slechts één zaak in uw

Hartelijk dank voor uw brief van 12 juli jl. In uw brief uit u uw zorgen over het besluit van het Openbaar Ministerie om bijna 1.500 strafzaken bij de rechtbank Gelderland te seponeren vanwege de grote achterstanden die zijn veroorzaakt door een tekort aan rechters. U stelt daarnaast vast bij bestuursrechtelijke zaken, waar u, als burgemeester en wethouders, bij betrokken bent, grote achterstanden te ervaren. Met het oog op de gevolgen van deze achterstanden voor de strafrechtelijke en bestuursrechtelijke rechtshandhaving en voor de fundamentele rechtsbescherming, roepen u mij in uw brief op actie te ondernemen om deze achterstanden, met name bij de rechtbank Gelderland, te adresseren.

Ik ben bekend met de personeelstekorten bij de rechtbank Gelderland en met de beslissing van het Openbaar Ministerie om bijna 1.500 zaken bij deze rechtbank te seponeren. Ik betreur de omstandigheden die tot dit besluit hebben geleid ten zeerste en kan uw zorgen wat betreft de rechtshandhaving en rechtsbescherming goed begrijpen. Zowel de Rechtspraak als het kabinet nemen maatregelen om het landelijke tekort aan rechters terug te dringen. Zo heeft de Rechtspraak het aantal rechters in opleiding reeds vergroot van 80 naar 130 per jaar, waarvan er op dit moment 20 - 25 in opleiding zijn bij de rechtbank Gelderland. Bij de rechtbank Gelderland is de maximale opleidingscapaciteit daarmee volledig benut. In het coalitieakkoord is daarnaast extra geld vrijgemaakt waarmee de Rechtspraak onder andere extra personeel kan aantrekken. Komende Prinsjesdag zullen de extra financiële middelen die de Rechtspraak de komende jaren ter beschikking worden gesteld nader worden geconcretiseerd. Aangezien het 1 tot 3 jaar duurt om nieuwe rechters op te leiden, zullen deze maatregelen de personeelstekorten bij de verschillende rechtsgebieden pas op de langere termijn significant verminderen. Naast het uitbreiden van de personele capaciteit worden ook andere maatregelen genomen om achterstanden in te lopen.

Zo zijn er voor dit doel meerdere initiatieven binnen het programma 'Tijdige rechtspraak", zoals het effectiever roosteren van medewerkers en plannen van zittingen en de inloopkamers, die op het gebied van bestuursrecht, strafrecht, civiel recht en familierecht gerechten https : // www.rechtspraak.n1/ Organisatie- en - contact/ Organisatie/ Raad - voor - de rechtspraak/ Kwaliteit - van - de - rechtspraak/ Paginas /Tijdige - rechtspraak.aspx 1

Pagina 1 van 2

ondersteunen met het wegwerken van achterstanden. In het kader van het bestuursrecht behandelt het'inloopteam bestuur' arbeidsongeschiktheidszaken ( WIA ) voor het hele land. Daarnaast zijn er initiatieven gericht op het wegwerken van achterstanden specifiek op gebied van strafrecht. Zo wordt bij de rechtbank Gelderland de rechters - capaciteit in de sector strafrecht versterkt door rechters uit andere rechtsgebieden naar de sector strafrecht over te plaatsen. Ook binnen de strafrechtketenorganisaties lopen initiatieven, waaronder het Actieplan strafrechtketen dat gericht is op het verkorten van de doorlooptijden van zaken op het gebied van veel voorkomende criminaliteit ( VVC ) en de monitoring van voorraden. Hoewel door de toegenomen complexiteit van strafzaken te verwachten is dat de doorlooptijden van zaken en de druk op het personeel hoog zullen blijven, wordt langs deze weg actie ondernomen om ook op de korte termijn de achterstanden te verminderen.

Directoraat - Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Rechtsbestel

Datum 22 september 2022 Ons kenmerk 4161577

Over de achterstanden bij de rechtbank Gelderland heb ik meerdere brieven ontvangen van burgemeesters die hun zorgen uiten over de gevolgen van deze achterstanden voor de rechtsbescherming en de rechtshandhaving. Het terugdringen van achterstanden bij de rechtspraak is en blijft voor mij een prioriteit. Ik hoop u voldoende te hebben geïnformeerd over de maatregelen die in dat kader zijn genomen.

Met vriendelijke groet, Minister voor Rechtsbescherming, Namens deze,

A.G. van Di Directeur - Generaal Rechtspleging en

Rechtshandhaving

Pagina 2 van 2

De Stichting Drugsbeleid (opgericht 1996) zet zich in voor een drugsbeleid met minder gezondheidsrisico’s en minder criminaliteit. Het bestuur bestaat uit onafhankelijke deskundigen. In de Raad van Advies hebben oud-ministers en prominente personen uit medische en juridische kring zitting. Website: www.drugsbeleid.nl mr Raimond Dufour, voorzitter; Groot Heiligland 67, 2011 EP Haarlem; tel. 023-5310133 Email: r.dufour@chello.nl

__________________________________________________________________________________ 28 september 2022 Aan: Het College van Burgemeester & Wethouders en : De leden van de Gemeenteraad. ---------

Dames en Heren, Bij brief dd 10 juli j.l. vroeg ik U om steun voor een Nationaal Burgerberaad over Drugsbeleid; zie bijlage-1. In de loop van de zomer hebben wij eenzelfde brief toegestuurd aan alle gemeenten. Inmiddels heeft de Burgemeester van Utrecht namens haar College van B&W en Gemeenteraad uiterst positief geantwoord; zie bijlage-2. Graag zien wij uw reactie tegemoet. Laat U zich daarbij gerust door Utrecht inspireren!

met vriendelijke groet – Raimond Dufour, voorzitter Stichting Drugsbeleid

Aan de leden

Datum

28 september 2022 Kenmerk

COS/U202200647 Lbr. 22/051 Telefoonnummer

070 3738393 Bijlage(n)

Onderwerp

Openstelling nieuwe vacatures in VNG-bestuur en -commissies

Geachte leden van college en gemeenteraad, De VNG zoekt kandidaten voor het (vice)voorzitterschap van de vereniging, drie vacatures in het College voor Arbeidszaken en twee vacatures in de commissie Europa & Internationaal. Wij nodigen u harte uit om zich kandidaat te stellen voor een of meer van deze vacatures. In de betreffende profielschetsen vindt u nadere informatie over de doelgroepen die in aanmerking komen voor de betreffende vacature en de vereisten per vacature. Vacature voor (vice)voorzitter VNG Samenloop vacatures vicevoorzitter in najaar 2022 en voorzitter in juni 2023 Op de Najaars ALV van 2 december a.s. eindigt de tweede en laatste benoemingstermijn van vicevoorzitter Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen. Daarnaast heeft onze voorzitter Jan van Zanen aangekondigd na een periode van acht jaar (ook zijn tweede en laatste benoemingstermijn) afscheid te zullen nemen op de ALV van 14 juni 2023. Gelet op de korte tijd tussen het aftreden van de vicevoorzitter en de voorzitter, heeft de Voordrachtscommissie advies gevraagd aan de voorzitter en de algemene directie over de wijze waarop de twee vacatures zouden kunnen worden ingevuld.

Op basis van de ontvangen adviezen en in het belang van de continuïteit van het werk van voorzitter en vicevoorzitter voor de vereniging, heeft de Voordrachtscommissie ervoor gekozen om: - Nu, richting de Najaars ALV van 2 december a.s., kandidaten te zoeken die bereid zijn in de periode tussen 2 december 2022 en 14 juni 2023 het vicevoorzitterschap op zich te nemen én vanaf 14 juni 2023 het voorzitterschap op zich te nemen - In het voorjaar van 2023 richting de ALV van 14 juni 2023 de vacature van vicevoorzitter open te stellen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

U202200647

PROD

Deze tweetrapsraket biedt de aanstaande voorzitter de gelegenheid om eerst een half jaar ervaring op te doen als vicevoorzitter onder de huidige voorzitter Jan van Zanen om vervolgens het stokje als voorzitter over te nemen. Daarnaast heeft deze werkwijze als voordeel dat kandidaten voor het vicevoorzitterschap in het voorjaar van 2023 weten met welke voorzitter zij samen gaan werken. Profielschets vicevoorzitter/voorzitter In de profielschets in de bijlage vindt u de vereisten voor het voorzitterschap. Gelet op de keuze om eerst in de Najaars ALV van 2 december a.s. de vicevoorzitter, tevens aanstaand voorzitter, te kiezen en pas daarna in de ALV van 14 juni 2023 de nieuwe vicevoorzitter voor een termijn van vier jaar te kiezen, komen voor de huidige vacature van vicevoorzitter/voorzitter kandidaten uit alle politieke partijen in aanmerking. Op basis van onze statuten komen kandidaten van dezelfde politieke partij als de nieuwe voorzitter straks niet in aanmerking voor de vacature van vicevoorzitter vanaf 14 juni 2023. Vacatures College voor Arbeidszaken (CvA) Benoeming nagekomen kandidaat als waarnemend lid CvA Drie vacatures in het CvA konden in de vorige vacatureronde niet worden ingevuld bij gebrek aan voldoende kandidaten uit gemeenten met 50-100.000 inwoners (één vacature) en 100.000+ inwoners (twee vacatures).

Inmiddels is duidelijk dat Jan Iedema, wethouder Zoetermeer (100.000+ gemeente), die in de vorige periode reeds deel uitmaakte van het CvA, ook beschikbaar is voor het lidmaatschap in deze periode. De Voordrachtscommissie heeft hem daarop voorgedragen voor het lidmaatschap van het CvA en het VNG-bestuur heeft hem benoemd als waarnemer. Daarmee kan hij nu al het CvA versterken en hoeft niet te worden gewacht op de Najaars ALV van 2 december Openstelling drie vacatures in CvA Abusievelijk is vorige week een kandidaat, die vanaf 2014 reeds twee benoemingstermijnen lid was van het CvA, voorgedragen en benoemd als waarnemend lid van het CvA. Onze Statuten staan een derde benoemingstermijn echter niet toe. Het gaat om de benoeming van Geert Frische, wethouder Echt-Susteren. Dit leidt ertoe dat in deze vacatureronde kandidaten worden gezocht uit gemeenten met 20-50.000 inwoners (één vacature), 50-100.000 inwoners (één vacature) en 100.000+ inwoners (één vacature). Wij nodigen burgemeesters en wethouders uit gemeenten van deze grootte nogmaals van harte uit om zich kandidaat te stellen. Bij voorkeur hebben kandidaten de portefeuille personeel in hun college, maar ook kandidaten met andere relevante ervaring en expertise zijn welkom. In de bijlage vindt u de bredere profielschets voor het CvA.

Binnen het CvA in de nieuwe samenstelling zullen de inhoudelijke portefeuilles onderling worden verdeeld. Vacatures commissie Europa & Internationaal (E&I) In de commissie E&I heeft twee vacatures in de gemeentelijke delegatie naar het Europees Comité van de Regio’s (CvdR). In de bijlage vindt u de specifieke profielschetsen voor deze vacatures. Selectieprocedure De selectie van kandidaten vindt plaats door de Voordrachtscommissie, die per vacature één kandidaat selecteert. De kandidaten op deze enkelvoudige voordracht van de adviescommissie worden uiterlijk vrijdag 28 oktober a.s. (vijf weken voorafgaand aan de Najaars ALV) bekend gemaakt aan de leden. Op dat moment wordt ook de mogelijkheid geopend om tegenkandidaten te

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/3

stellen. In de Najaars ALV van 2 december a.s. spreken de leden zich uit over de kandidaten op de enkelvoudige voordracht van de adviescommissie en eventuele tegenkandidaten.

Aanmelding kandidaten - U kunt zich kandidaat stellen tot uiterlijk woensdag 19 oktober a.s. vóór 12.00 uur. - Op de website https://governance.vng.nl kunt u zich registreren als kandidaat en aangeven naar welke vacatures uw belangstelling uitgaat.

Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

L.K. Geluk Algemeen directeur

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3/3

Geacht College, Geachte dames en heren, De Dorpsraad Zuilichem en Zuilichem Leeft! vragen uw aandacht voor het volgende. Het laatste uitbreidingsplan voor woningbouw in Zuilichem is inmiddels geheel volgebouwd. Dat neemt echter niet weg dat er nog altijd grote behoefte bestaat voor nieuwe woningen, met name voor starters in ons dorp. Voor de recentelijk opgeleverde 6 appartementen en 1 twee-onder-een-kapwoning bleken zich maar liefst 30 (dertig!) gegadigden te hebben gemeld. Het is inmiddels bekend geworden dat de momenteel negen leegstaande sociale huurwoningen van De Kernen, aan het Hampad en de Burg. Hobolaan, binnen enkele jaren grondig gerenoveerd zullen gaan worden. Dit betreffen echter woningen voor senioren en eenpersoons huishoudens. De vorige bewoners zijn nagenoeg allemaal verhuisd naar de eerder dit jaar opgeleverde woningen aan de Schoolstraat, en naar de huurwoningen aan de Maaswaalweg. Een verschuiving dus; geen uitbreiding van woningaanbod. Met de aanstaande renovatie komt er dus naar verwachting in 2025 enige lucht. Echter ook dan is er nog ruime woningbehoefte bij jongeren die een gezin willen stichten in een huur- of koopgezinswoning. Ons dorp kent het probleem dat het aan de noordzijde wordt begrensd door de Waal, aan de oost- en westzijde door kassen, en aan de zuidzijde door agrarische of natuurgronden.

Dit alles maakt uitbreidingslocaties uiterst schaars. Naar onze mening dient daarom te worden gekeken naar inbreidingsmogelijkheden. Een duidelijk voorbeeld hiervan is een perceel van ruim 2 Ha, wat gelegen is tussen de Schoolstraat, De Heuvel en de Nieuwstraat. Dit perceel heeft weliswaar een agrarische bestemming, maar het is eigendom van een alleenstaande 71-jarige hobbyboer zonder nageslacht, die ook niet de intentie heeft om er een rendabel agrarisch bedrijf op uit te oefenen. In het verleden is een projectontwikkelaar doende geweest om in dit gehele gebied woningen te realiseren. Helaas heeft hij, na eerst grond van diverse eigenaren te hebben verworven, dit weer terug gegeven. Het is ons bekend dat de gemeente Zaltbommel niet de intentie heeft om (bouw)gronden te verwerven. Maar nu is gebleken dat commerciële partijen niet geïnteresseerd zijn, ligt hier naar onze mening een duidelijke taak voor de gemeente om hierin het voortouw te nemen, door te trachten het bedoelde perceel te verwerven en hier woningbouw mogelijk te maken. Daarmee moet niet worden gewacht totdat het te laat is, en een derde hond er met het been vandoor gaat.

De Dorpsraad en Zuilichem Leeft! stellen vast dat: - Er nagenoeg geen voorzieningen meer in het dorp zijn; - De enige basisschool kampt met een teruglopend leerlingental; - Verenigingen grote moeite hebben om het hoofd boven water te houden; - Er voldoende behoefte, nu en in de naaste toekomst, bestaat aan woningen voor jonge gezinnen, vooral koop-, maar ook voor sociale huurwoningen. - Met de grondverwerving tevens een mogelijkheid ontstaat tot het realiseren van een (kind)veilige verbinding tussen de oostzijde van het dorp en de school en winkel.

Om deze ontwikkelingen ten goede te keren verzoeken wij de Gemeente Zaltbommel met klem om snel in actie te komen, om de komende jaren op een gezonde manier verder te kunnen. Uiteraard zijn wij gaarne bereid om desgewenst het bovenstaande mondeling toe te lichten. Met vriendelijke groet, Namens Zuilichem Leeft!: Namens Dorpsraad Zuilichem:

Piet van Wesemael, Voorzitter Arie van der Ven, secretaris.

Louis Pasteurlaan 6 2719 EE Zoetermeer Tel: 010-3076794 Zoetermeer, 21 september 2022 Betreft: energiecrisis legt druk op oneigenlijk gebruik en ongewenste herbestemming bij glasopstanden. Geachte wethouders tuinbouwgemeenten, De glastuinbouwsector verkeert in zwaar weer. Langs deze weg willen wij onze grote zorg onder de aandacht brengen over de ruimtelijke gevolgen als direct effect van de explosief gestegen energiekosten bij onze glastuinbouwondernemers. Veel glastuinbouwbedrijven zitten momenteel in de overlevingsmodus en moeten de komende periode zeer lastige beslissingen nemen over de toekomst van het bedrijf. Voor een belangrijk deel zal dit leiden tot tijdelijke (geen teelt gedurende de winterperiode) of langdurige (bedrijfsbeëindiging en/of faillissement) leegstand van glasopstanden, bedrijfshallen en bedrijfswoningen. Tuinbouwondernemers zullen op zoek gaan naar nieuwe verdienmodellen voor de ontstane situatie. Daarover bereiken ons al de eerste signalen. Tegelijkertijd zien ontwikkelaars en andere partijen kans om strategische grondposities in te nemen. Wij verwachten dan ook een toenemende druk op de tuinbouwgemeenten om in deze crisisperiode flexibel te acteren rondom de bestemming glastuinbouw: gedogen van oneigenlijk gebruik en/of verzoeken tot herbestemming.

Wij roepen u met klem op - in het belang van de toekomst van de glastuinbouw in Nederland - goed na te denken over de consequenties - in het (tijdelijk) gedogen van oneigenlijk gebruik of ongewenste herbestemmingen. Lessen vanuit vorige crisissituaties tonen aan dat (tijdelijke) flexibiliteit veelal onomkeerbaar is en de toekomstbestendigheid van een glastuinbouwgebied niet ten goede komt. Greenports Nederland juicht toekomstgerichte ontwikkelingen binnen de bestemming glastuinbouw van harte toe en heeft er alle vertrouwen in dat de sector door innovatief ondernemerschap en steun van de overheden sterker uit deze (tijdelijke) crisis komt. Voor meer informatie; Rutger Lommerse Greenports Nederland (Rutger.lommerse@greenportsnederland.nl). Met vriendelijke groet, Namens Transitietafel Ruimtelijke Inrichting,

Adri Bom -Lemstra Voorzitter Greenports Nederland

LANDELIJK ONDERZOEK NAAR DE NALEVING VAN DE LEEFTIJDSGRENS BIJ ALCOHOL - EN TABAKSVERKOOP IN 2022

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022

© Copyright Opdrachtgever Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderzoeksteam drs. Milou Hessels drs. Milou Geerlings drs. Tim van den Berk drs. Eline Buitink drs. Gijs van Amerongen Tim Wolters Adviescommissie dr. Roel Hermans drs. Elise Schröer Vormgeving Hoogstede Ontwerpt

Wij bedanken alle auditoren en mysterykids voor hun inzet tijdens het veldwerk.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022

INHOUD Samenvatting

Doelstelling

Resultaten alcoholverkoop

Methode

Resultaten tabaksverkoop

Resultaten

Conclusie

Naleving alcoholverkoop 2022

100

Achtergrond

Naleving tabaksverkoop 2022

101

Aanleiding

Interventies in het leeftijdscontroleproces

101

Ontwikkeling nalevingscijfers

102

Onderzoek en onderzoeksvragen

Referenties

105

Vermindering van de tabaksverkoop

Appendix A: Ethische normen mysteryshoponderzoek

106

Appendix B: Betrouwbaarheidsintervallen & significantietoetsen

107

Appendix C: Begrippenlijst

110

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Inhoud

Methode

Mystershoponderzoek

Selectie mysterykids en auditoren

Procedure aankooppogingen

Begeleiding mysterykids en ouders/verzorgers

Gemeten variabelen

Steekproef

Aankooppogingen bij onbemenste kassa’s

Analyse

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Inhoud

Resultaten

Conclusie

100

SAMENVATTING DOELSTELLING In dit onderzoek is de naleving per verkoopkanaal en de gemiddelde landelijke naleving anno 2022 vastgesteld voor de leeftijdsgrens van 18 jaar bij de verkoop van alcohol en tabakI . Ook is in kaart gebracht in hoeverre verkopers interventies inzetten bij de leeftijdscontrole, inclusief de samenhang hiervan met de naleving. Interventies zijn de handelingen die een verkoper kan toepassen in het proces van de leeftijdscontrole: leeftijd vragen, ID vragen en een hulpmiddel gebruiken. Ten slotte is onderzocht of de nalevingscijfers voor de verkoop van alcohol en de verkoop van tabak in 2022 veranderd zijn ten opzichte van het meest recente onderzoek naar alcohol en tabak in 2020.

METHODE Om de naleving van de leeftijdsgrens vast te stellen is mysteryshoponderzoek uitgevoerd, waarbij 16- en 17-jarige jongeren (‘mysterykids’) een aankooppoging in scène zetten.

RESULTATEN Gewogen totale nalevingscijfer Het gewogen totale nalevingscijfer geeft de gemiddelde naleving aan in Nederland. De gewogen totale nalevingscijfers voor alcohol en tabak zijn tot stand gekomen met behulp van weegfactoren die per (sub)verkoopkanaal gebaseerd zijn op het relatieve aandeel verkooppunten van elk (sub)verkoopkanaal binnen het totale aantal verkooppunten in Nederland. In het gewogen totale nalevingscijfer is voor zowel alcohol als tabak het nalevingspercentage van

thuisbezorgkanalen niet meegenomen, omdat er geen realistische schatting van het totale aanbod van thuisbezorgkanalen gemaakt kan worden. In het verkoopkanaal thuisbezorgkanalen is namelijk niet bekend hoeveel locaties onder dit verkoopkanaal vallen. Naleving alcoholverkoop Het gewogen totale nalevingscijfer voor de verkoop van alcohol is in 2022 39.4%. De naleving bij alcoholverkoop loopt anno 2022 uiteen van 1.1% bij flitsbezorgers tot en met 84.0% bij ketenslijterijen. Bij avondwinkels is de naleving 46.9%. Bij cafetaria’s en bij horecagelegenheden is de naleving respectievelijk 24.8% en 23.7%. Bij NS kiosken is een naleving van 40.4% geconstateerd. De gewogen totale naleving van het overkoepelende verkoopkanaal slijterijen is 71.0%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen: borrelshops, ketenslijterijen en zelfstandige slijterijen. De naleving bij deze subverkoopkanalen is respectievelijk 77.0%, 84.0% en 36.4%. Bij sportkantines is de naleving 28.8%. De gewogen naleving van het overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 62.6%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten, met een naleving van respectievelijk 63.4% en 33.6%. Bij het overkoepelende verkoopkanaal (thuis)bezorgkanalen is de naleving 10.0%.

Hieronder vallen flitsbezorgers (1.1%), maaltijdbezorgdiensten (4.0%), thuisbezorgende landelijke ketens (25.0%) en webshops (10.0%). De nalevingscijfers per verkoopkanaal zijn weergegeven in Figuur 1.

I Zie Appendix C voor een uitleg van de begrippen in de context van dit nalevingsonderzoek.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Samenvatting

Naleving tabaksverkoop Het gewogen totale nalevingscijfer voor de verkoop van tabak is in 2022 63.7%. De naleving bij tabaksverkoop loopt anno 2022 uiteen van 18.6% bij thuisbezorgkanalen tot en met 80.8% bij ketensupermarkten.

Figuur 1. Nalevingscijfers alcohol per verkoopkanaal 2022 46.9%

Avondwinkels Cafetaria’s

24.8%

Horecagelegenheden

23.7%

NS Kiosken

Bij avondwinkels is de naleving 59.4%. Bij cafetaria’s is de naleving 39.4%. De gewogen naleving van het overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 79.8%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is de naleving 80.8% en bij zelfstandige supermarkten 48.3%. Bij tabaksspeciaalzaken is een naleving geconstateerd van 58.2%. Bij tankstations is de naleving 49.8%. Bij thuisbezorgkanalen is de naleving 18.6%. De nalevingscijfers per verkoopkanaal zijn weergegeven in Figuur 2.

40.4%

Slijterijen

71.0%

• Borrelshops

77.0%

• Ketenslijterijen

84.0% 36.4%

• Zelfstandige slijterijen

28.8%

Sportkantines Supermarkten

62.6%

• Ketensupermarkten

63.4%

• Zelfstandige supermarkten

33.6%

Thuisbezorgkanalen

10.0%

• Flitsbezorgers

1.1%

• Maaltijdbezorgdiensten

4.0%

• Thuisbezorgende landelijke ketens

25.0%

• Webshops

10.0%

Gewogen totale nalevingscijfer

39.4%

(excl. thuisbezorgkanalen) 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Samenvatting

Verandering naleving bij alcoholverkoop tussen 2020 en 2022

Figuur 2. Nalevingscijfers tabak per verkoopkanaal 2022 Avondwinkels

In Figuur 3 wordt de vergelijking weergegeven tussen de nalevingscijfers van 2020 en 2022 voor alcoholverkoop. De gewogen totale nalevingscijfers van 2020 (38.0%) en 2022 (39.4%) verschillen significant van elkaar. Dat betekent dat de naleving in 2022 gestegen is ten opzichte van 2020.

59.4% 39.4%

Cafetaria’s Supermarkten

79.8%

• Ketensupermarkten

80.8%

• Zelfstandige supermarkten

48.3%

Tabaksspeciaalzaken

58.2%

Tankstations

49.8%

Thuisbezorgkanalen

Bij slijterijen, zelfstandige slijterijen en supermarkten is de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in 2022 significant hoger dan de naleving in 2020. In de andere verkoopkanalen zijn er geen significante veranderingen in de naleving geconstateerd. Zie Appendix B voor de betrouwbaarheidsintervallen en significantietoetsen van het totale nalevingscijfer en van de nalevingscijfers per verkoopkanaal.

18.6%

Gewogen totale nalevingscijfer

63.7%

(excl. thuisbezorgkanalen)

20%

40%

60%

80%

100%

Toegepaste interventies bij leeftijdscontrole Het vragen naar ID blijkt een belangrijke voorspeller voor naleving. Verder blijkt in verkoopkanalen waar relatief veel gebruik wordt gemaakt van hulpmiddelen om het ID van de mysterykid te controleren dat de naleving na ID-vraag met hulpmiddel hoger is dan de naleving na ID-vraag zonder hulpmiddel. Verandering naleving De naleving door diverse verkoopkanalen van alcohol en tabak zijn sinds het meest recente voorgaande onderzoek (2020) significant veranderd. Er zijn ook diverse kanalen waar geen significante verandering heeft plaatsgevonden.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Samenvatting

Figuur 3. Vergelijking nalevingscijfers alcohol per verkoopkanaal 2018, 2020 en 2022* 34.7% 41.0% 46.9%

Avondwinkels

Horecagelegenheden

17.5% 29.0% 23.7% n.v.t. 43.5% 40.4%

NS Kiosken

73.3% 66.3% 71.0%

Slijterijen**

82.9% 77.3% 77.0%

• Borrelshops

88.0% 81.1% 84.0%

• Ketenslijterijen

• Zelfstandige slijterijen**

35.6% 26.4% 36.4%

Sportkantines

20.2% 23.9% 28.8%

• Ketensupermarkten

71.8% 59.3% 63.4%

20%

n.v.t. n.v.t. 1.1%

• Maaltijdbezorgdiensten

1.1% 2.2% 4.0%

• Thuisbezorgende landelijke ketens

25.6% 26.4% 25.0%

• Webshops

2.2% 8.8% 10.0%

Gewogen totale nalevingscijfer**

37.7% 38.0% 39.4%

Nalevingscijfer 2018

68.9% 58.1% 62.6%

• Flitsbezorgers

Supermarkten**

Nalevingscijfer 2018

9.5% 12.4% 10.0%

Thuisbezorgkanalen

20.7% 29.8% 24.8%

Cafetaria’s

25.6% 27.9% 33.6%

• Zelfstandige supermarkten

40%

Nalevingscijfer 2020

20%

40%

Nalevingscijfer 2020

60%

80%

100%

Nalevingscijfer 2022

* Het nalevingspercentage van thuisbezorgkanalen is niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer, omdat er geen realistische schatting van het totaal aanbod van thuisbezorgkanalen gemaakt kan worden. Om bij thuisbezorgkanalen een eerlijke vergelijking met 2022 mogelijk te maken is het nalevingscijfer van 2022 (10.0%) herberekend exclusief flitsbezorgers (13.0%) en gebruikt in de vergelijking met 2020. Het onderzoek is in 2020 gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. De invloed van de maatregelen als gevolg van de COVID-19-pandemie op de cijfers is niet objectief te kwantificeren. Gegeven is wel dat de gemeten naleving de werkelijke naleving van verkoopkanalen in 2020 weergeeft. Voor een volledig beeld van de ontwikkeling van de nalevingscijfers zijn de cijfers uit 2018 aan deze figuur toegevoegd. 60%

80%

100%

** Significant verschil tussen 2020 en 2022

Nalevingscijfer 2022

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Samenvatting

Verandering naleving bij tabaksverkoop tussen 2020 en 2022 In Figuur 4 wordt de vergelijking weergegeven tussen de nalevingscijfers van 2020 en 2022 voor tabaksverkoop. In 2022 zijn er voor tabak geen aankooppogingen uitgevoerd bij horecagelegenheden doordat kleinhandel via sigarettenautomaten (tabaksautomaten) of verkoop van sigaretten vanachter de bar vanaf 1 januari 2022 verboden zijn bij horecagelegenheden met een alcoholvergunning. Vanwege deze verschillen tussen 2020 en 2022, zijn de gewogen totale nalevingscijfers niet een-op-een vergelijkbaar. Daarom is er voor de vergelijking een alternatief gewogen totale nalevingscijfer voor 2020 berekend, waarbij het verkoopkanaal horecagelegenheden uitgesloten is. Het herberekende gewogen totale nalevingscijfer voor tabaksverkoop van 2020 (55.2%) en het gewogen totale nalevingscijfer van 2022 (63.7%) verschillen significant van elkaar. Dat betekent dat de naleving in 2022 gestegen is ten opzichte van 2020. Bij avondwinkels, supermarkten (ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten), tabaksspeciaalzaken en tankstations is de naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop in 2022 significant gestegen. Bij cafetaria’s en thuisbezorgkanalen is de naleving bij tabaksverkoop in 2022 niet significant veranderd ten opzichte van de naleving 2020.

Figuur 4. Vergelijking nalevingscijfers tabak per verkoopkanaal 2016, 2020 en 2022* n.v.t. 43.8% 59.4%

Avondwinkels**

30.1% 40.2% 39.4%

Cafetaria’s

Horecagelegenheden

23.5% 32.4% n.v.t. n.v.t.

Supermarkten**

66.6% 79.8%

• Ketensupermarkten**

71.8% 68.2% 80.8% n.v.t. 25.3% 48.3%

• Zelfstandige supermarkten**

56.7% 48.6% 58.2%

Tabaksspeciaalzaken**

52.9% 40.8% 49.8%

Tankstations**

Thuisbezorgkanalen

9.3% 11.2% 18.6% 43.1% 50.2% 63.7%

Gewogen totale nalevingscijfer**

Nalevingscijfer 2016

20%

40%

Nalevingscijfer 2020

60%

80%

100%

Nalevingscijfer 2022

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Samenvatting

Om een eerlijke vergelijking met 2022 mogelijk te maken is het totale gewogen nalevingscijfer van 2020 (50.2%) herberekend exclusief horecagelegenheden (55.2%) en gebruikt in de vergelijking met 2022. Het onderzoek is in 2020 gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. De invloed van de maatregelen als gevolg van de COVID-19-pandemie op de cijfers is niet objectief te kwantificeren. Gegeven is wel dat de gemeten naleving de werkelijke naleving van verkoopkanalen in 2020 weergeeft. Voor een volledig beeld van de ontwikkeling van de nalevingscijfers zijn de cijfers uit 2016 aan deze figuur toegevoegd. ** Significant verschil tussen 2020 en 2022

CONCLUSIE Dit onderzoek is een vervolgmeting op het nalevingsonderzoek voor alcohol- en tabaksverkoop in 2020. De gewogen totale landelijke naleving en de naleving per verkoopkanaal in 2022 is vastgesteld voor zowel alcohol- als tabaksverkoop. Voor alcoholverkoop is er een significante toename in de gewogen totale naleving. Bij slijterijen, zelfstandige slijterijen en supermarkten is de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in 2022 significant gestegen. In de andere verkoopkanalen zijn er geen significante veranderingen in de naleving geconstateerd. Voor tabaksverkoop is er ook een significante toename in de gewogen totale naleving. Bij avondwinkels, supermarkten (ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten), tabaksspeciaalzaken en tankstations is de naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop in 2022 significant gestegen. Bij cafetaria’s en thuisbezorgkanalen is de naleving bij tabaksverkoop in 2022 niet significant veranderd ten opzichte van de naleving 2020.

ACHTERGROND AANLEIDING Alcoholhoudende dranken en tabakswaren mogen niet worden verstrekt aan personen onder de 18 jaar. In zowel de Alcoholwet als de Tabaks- en Rookwarenwet is verplicht gesteld dat verkopers de leeftijd van klanten, die alcohol of tabak willen aankopen, vaststellen aan de hand van een geldig legitimatiebewijs, indien deze persoon niet onmiskenbaar 18 jaar lijkt3, 4. Met deze wetten verplicht de overheid verkopers om op een verantwoorde manier alcohol en tabak te verkopen. De gemeenten houden toezicht op de naleving van de leeftijdsgrens voor alcohol. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de regels voor alcoholverkoop op afstand en op de naleving van de leeftijdsgrens voor de verkoop van tabak. Om de voortgang van deze naleving op landelijke schaal te monitoren laat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport periodiek nalevingsonderzoek uitvoeren. In dit onderzoek wordt de naleving van de leeftijdsgrens van 18 jaar onderzocht bij verkooppunten van verschillende verkoopkanalen voor de aankoop van alcohol en tabak. Zo wordt duidelijk in hoeverre verkopers zich houden aan de leeftijdsgrens.

ONTWIKKELING NALEVINGSCIJFERS In 2015 was het nalevingscijfer bij alcoholverkoop 21.5%3 . In 2016 steeg het nalevingscijfer significant tot 35.8%4. In 2018 was het nalevingscijfer 37.7%5 en in 2020 was het 38.0%6 . Voor de verkoop van tabak was het nalevingscijfer in 2015 27.4%3 .

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Samenvatting

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Achtergrond

In 2016 steeg het nalevingscijfer significant tot 43.1%4 en in 2020 was het 50.2%6 .

ONDERZOEK EN ONDERZOEKSVRAGEN Het doel van het landelijk nalevingsonderzoek is om op een betrouwbare en representatieve manier de gewogen totale landelijke naleving en de naleving per verkoopkanaal in 2022 vast te stellen bij zowel alcohol- als tabaksverkoop. Daarnaast is onderzocht of de nalevingscijfers voor alcohol en tabak in 2022 zijn veranderd ten opzichte van de cijfers van het vorige landelijke onderzoek in 20204. In Tabel 1 en 2 staan de hoofdvragen van dit onderzoek beschreven.

Tabel 2. Hoofdvragen tabak HOOFDVRAGEN TABAK

In hoeveel procent van de aankooppogingen kunnen jongeren van 16 of 17 jaar oud géén tabak kopen bij de verkoopkanalen avondwinkels, cafetaria’s, supermarkten (ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten), tabaksspeciaalzaken, tankstations en thuisbezorgkanalen?

Is de totale landelijke naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop in 2022 veranderd ten opzichte van 2020?

Is de landelijke naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop per verkoopkanaal veranderd in 2022 ten opzichte van 2020?

Tabel 1. Hoofdvragen alcohol HOOFDVRAGEN ALCOHOL

In hoeveel procent van de aankooppogingen kunnen jongeren van 16 of 17 jaar oud géén alcoholhoudende dranken kopen bij de verkoopkanalen avondwinkels, cafetaria’s, horecagelegenheden, NS kiosken, slijterijen (borrelshops, ketenslijterijen, en zelfstandige slijterijen), sportkantines, supermarkten (ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten) en thuisbezorgkanalen (flitsbezorgers, maaltijdbezorgdiensten, thuisbezorgende landelijke ketens en webshops)?

Is de totale landelijke naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in 2022 veranderd ten opzichte van 2020?

Is de landelijke naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop per (sub) verkoopkanaal veranderd in 2022 ten opzichte van 2020?

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Achtergrond

Dit onderzoek is uitgevoerd in lijn met de methode van de nalevingsonderzoeken van 2015, 2016, 2018 en 20201,2,3,4. De indeling van verkoopkanalen voor alcohol en tabak is bijna gelijk aan de indeling van het laatste nalevingsonderzoek. Hierdoor is het mogelijk om de cijfers van bijna alle (sub)verkoopkanalen van 2020 en 2022 met elkaar te vergelijken. Voor wat betreft de cijfers bij alcoholverkoop, zijn alleen de cijfers bij het verkoopkanaal thuisbezorgkanalen niet een-op-een vergelijkbaar. In 2022 is het subverkoopkanaal flitsbezorgers in de controles voor alcohol toegevoegd. Een andere wijziging in indeling van de verkoopkanalen voor tabak is dat, vanwege ontwikkelingen in de wetgeving voor verkoop van tabak, er geen tabaksverkoop is getoetst in het verkoopkanaal horecagelegenheden. De reden hiervoor is dat in 2022 het voor horecagelegenheden niet langer is toegestaan een tabaksautomaat te hebben - tabaksverkoop van achter de bar in horecagele-

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Achtergrond

genheden met een alcoholvergunning was al verboden volgens de Alcoholwet. Vanwege deze verschillen tussen 2020 en 2022, zijn de gewogen totale nalevingscijfers van tabak niet een-op-een vergelijkbaar. Daarom is er voor 2020 een alternatief gewogen totale nalevingscijfer berekend, waarbij het verkoopkanaal horecagelegenheden uitgesloten is.

VERMINDERING VAN DE TABAKSVERKOOP

Naast de hoofdvragen voor alcohol en tabak is ook onderzocht in hoeverre verkopers interventies toepassen tijdens het leeftijdscontroleproces, inclusief de samenhang hiervan met de naleving. Interventies zijn de handelingen die een verkoper kan toepassen in het proces van de leeftijdscontrole: leeftijd vragen, ID vragen en een hulpmiddelII gebruiken. De deelvragen staan in Tabel 3 beschreven.

Tabel 4. Vermindering van de tabaksverkoop

In het Nationaal Preventieakkoord7 staan maatregelen en afspraken om in 2040 een rookvrije generatie te hebben. Om starten met roken moeilijker te maken, en stoppen met roken makkelijker, wordt de verkoop van tabak de komende jaren stapsgewijs verminderd6. In tabel 4 staan deze stappen beschreven.

VERMINDERING VAN DE TABAKSVERKOOP 2022

Verbod op alle tabaksautomaten / verbod verkoop in horeca.III

2023

Verbod op de online verkoop van tabak.

2024

Verbod op de verkoop van tabak bij supermarkten.

Na 2030

Inzet is verdere gefaseerde afbouw van de verkoop van tabak. Eerst bij tankstations en vervolgens bij tabaks- en gemakswinkels.

Tabel 3. Deelvragen alcohol en tabak DEELVRAGEN ALCOHOL EN TABAK In hoeveel procent van de aankooppogingen wordt er bij de verschillende (sub)verkoopkanalen naar leeftijd gevraagd? In hoeveel procent van de aankooppogingen wordt er bij de verschillende (sub)verkoopkanalen naar een geldig legitimatiebewijs gevraagd? In hoeveel procent van de aankooppogingen wordt er bij de verschillende (sub)verkoopkanalen een hulpmiddel gebruikt bij de beoordeling van het legitimatiebewijs? In hoeveel procent van de aankooppogingen, waarbij interventies worden ingezet, wordt de alcoholhoudende drank of tabak niet verkocht bij de verschillende (sub)verkoopkanalen?

II Verkopers kunnen een hulpmiddel gebruiken bij het controleren van de leeftijd op een legitimatiebewijs. Voorbeelden hiervan zijn: het intoetsen van de leeftijd in een kassasysteem, een ID-scanner die de leeftijd op de legitimatie uitleest of een kalender die voor elke datum de uiterste geboortedatum aangeeft.

III Het is vanuit de Alcoholwet verboden om kleinhandel te voeren via sigarettenautomaten (tabaksautomaten) of verkoop van sigaretten vanachter de bar. Verkoop van tabaksproducten is niet verboden bij (horeca)gelegenheden zonder alcoholvergunning.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Achtergrond

METHODE In dit hoofdstuk komt eerst de procedure van het uitgevoerde mysteryshoponderzoek aan bod. Vervolgens wordt er ingegaan op de wijze van steekproeftrekking. Tot slot wordt er uitleg gegeven over de analyse van de mysteryshopdata.

MYSTERYSHOPONDERZOEK Het doel van het huidige onderzoek is om de naleving van de leeftijdsgrens door alcohol- en tabaksverkooppunten in Nederland in kaart te brengen. Het naleven van de leeftijdsgrens houdt in dat de verkoper weigert om alcohol of tabak te verkopen aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Het nalevingsonderzoek resulteert in een nalevingscijfer: het percentage van het aantal aankooppogingen waarbij een verkoopkanaal de leeftijdsgrens bij de verkoop van alcohol- en tabaksproducten heeft nageleefd. Om het nalevingscijfer van verschillende verkoopkanalen te meten, is in dit onderzoek gebruik gemaakt van zogenaamd mysteryshoponderzoek. Hierbij proberen 16- of 17-jarige jongeren (‘mysterykids’) alcohol of tabak te kopen onder begeleiding van een ervaren begeleider (‘auditor’). Het gaat om een aankooppoging van één leeftijdsgebonden product. In dit onderzoek is dat voor alcohol bier, wijn, mixdrank of sterke drank en voor tabak een pakje sigaretten. Het gehanteerde onderzoeksprotocol respecteert de uitgangspunten van de Alcoholwet. Het gaat hier namelijk om een geënsceneerde aankoop: de mysterykids hebben géén intentie tot het gebruik van de gekochte alcohol of tabaksproducten, maar doen de aankoop in het kader van onderzoek. Ook wordt er rekening gehouden met ethische en juridische normen (zie Appendix A).

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

De mysteryshopmethode heeft zich bewezen als een valide en betrouwbare methode. De methodiek geeft namelijk een natuurgetrouwe weergave van de daadwerkelijke beschikbaarheid van alcohol of tabak voor minderjarigen met een koopintentie en geeft een realistisch beeld van de naleving van een verkoopkanaal9. In dit nalevingsonderzoek is de ene helft van de aankooppogingen uitgevoerd door een jongen en de andere helft door een meisje. Aan de bezochte locaties is niet teruggekoppeld dat er een mysteryshoponderzoek had plaatsgevonden. Het mysteryshoponderzoek is uitgevoerd tussen maart en juni 2022. In totaal hebben er aan dit onderzoek 114 mysterykids en 27 auditoren meegewerkt.

SELECTIE MYSTERYKIDS EN AUDITOREN Voor dit onderzoek zijn mysterykids en auditoren geselecteerd die ervaring hebben met het uitvoeren van nalevingsonderzoek. Zij maken allen deel uit van een landelijk dekkend netwerk dat continu wordt onderhouden, zodat er altijd gekwalificeerde medewerkers ter beschikking staan. De auditoren zijn geselecteerd op basis van hun achtergrond en deskundigheid. Zij beschikken allen over een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). De auditoren zijn voor het onderzoek uitgebreid geïnformeerd over het onderzoeksprotocol en hun takenpakket. De auditoren staan vóór, tijdens en na de uitvoering van het nalevingsonderzoek in contact met elkaar en met het onderzoeksteam. Ouders/verzorgers van de mysterykids krijgen voorafgaand aan het onderzoek informatie over de inhoud van nalevingsonderzoek en de achterliggende gedachte hiervan. Ook worden zij geïnformeerd over de manier waarop de mysterykids van de benodigde nazorg worden voorzien. In alle gevallen hebben de ouders/verzorgers schriftelijke toestemming gegeven voor deelname van de jongere aan het onderzoek.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

PROCEDURE AANKOOPPOGINGEN Voorbereiding Op een veldwerkdag wordt de mysterykid door de auditor opgehaald. Tijdens mysteryshoponderzoek zijn géén uiterlijke kenmerken toegestaan (pet, zonnebril, etc.) die een eerlijke inschatting van de leeftijd van de mysterykids in de weg kunnen staan. Voor vertrek wordt dit door de auditors gecontroleerd. Ook controleert de auditor voor vertrek of de mysterykid een geldig legitimatiebewijs en een pinpas bij zich heeft. Tot slot krijgt de mysterykid de laatste instructies. Uitvoering Voor de betrouwbaarheid van het onderzoek is het van belang dat aankooppogingen worden uitgevoerd op momenten waarop 16- of 17-jarigen dit in werkelijkheid ook zouden doen. Daarom worden sportkantines veelal in het weekend bezocht en vinden de aankooppogingen vlak voor, tijdens of na reguliere wedstrijden van jeugdteams plaats. Horecagelegenheden worden ook zoveel mogelijk rondom het weekend bezocht. Mysterykids bezoeken enkel locaties op minstens 20 kilometer afstand van hun eigen woonplaats, om eventuele herkenning door verkopers te voorkomen. Afgezien daarvan zijn de mysterykids werkzaam binnen hun eigen regio, om het mogelijke accent van de mysterykids te laten aansluiten bij de desbetreffende regio. Een locatie wordt over het algemeen door één mysterykid bezocht, waarbij één aankooppoging uitgevoerd wordt.

Een uitzondering hierop zijn horecagelegenheden, omdat mysterykids zich hier onveilig kunnen voelen. Bij horecagelegenheden gaan mysterykids daarom in een tweetal (jongen en meisje) naar binnen. De mysterykid van het tweetal die géén aankooppoging hoeft te plegen, zorgt ervoor dat hij/zij buiten zicht is (bijvoorbeeld door gebruik te maken van het toilet) ten tijde van de aankooppoging. In dit geval vindt de communicatie tussen de mysterykids plaats via WhatsApp, zodat

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

zij elkaar op de hoogte kunnen brengen wanneer de aankooppoging voltooid is. Wanneer een mysterykid aangeeft zich ook in een tweetal niet veilig te voelen, wordt de desbetreffende locatie op dat moment overgeslagen. De auditor bepaalt vervolgens samen met een coördinator of de locatie veilig genoeg is om op een later moment door (een) andere mysterykid(s) bezocht te worden. In het geval van een veilige locatie wordt de locatie op de onderzoekslijst voor een volgende route geplaatst. In het geval van een niet-veilige locatie wordt de locatie vervangen door een reserve locatie. Wanneer een mysterykid naar zijn/haar leeftijd wordt gevraagd tijdens een aankooppoging, mag deze één keer jokken (‘ik ben 18 jaar’). De mysterykid is wel verplicht om zijn of haar legitimatiebewijs te laten zien aan de verkoper wanneer deze hierom vraagt. Ook dient de mysterykid de locatie zonder discussie te verlaten als de aankoop geweigerd wordt. Afronding Om alle elementen van het aankoopproces vast te kunnen leggen, worden de geslaagde aankopen natuurgetrouw afgerond. De mysterykid rekent af via pinbetaling. Indien het gekochte product bedoeld is voor ‘elders dan ter plaatse’ (bijvoorbeeld bij een supermarkt), neemt de mysterykid het product mee naar de uitgang. Direct bij het verlaten van de locatie neemt de auditor vervolgens het product over.

Voor het kopen van alcohol bij horecagelegenheden en sportkantines geldt echter dat de alcohol ter plaatse geconsumeerd dient te worden. In dat geval wordt de eventueel gekochte alcohol door de mysterykid onaangeroerd achtergelaten op de bar. Op deze manier blijft de alcohol onder de verantwoordelijkheid van het barpersoneel. Bovendien blijft de auditor in de buurt zodat deze, indien nodig, het onaangeroerde biertje of wijntje in bezit kan nemen en onopvallend kan verwijderen.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

Aan het eind van iedere veldwerkdag worden de aankopen ingezameld en collectief vernietigd. Zodra alle locaties voor de desbetreffende veldwerkdag bezocht zijn, brengt de auditor de mysterykid(s) naar huis. Afwijkende procedure thuisbezorgkanalen De procedure voor het verkoopkanaal thuisbezorgkanalen wijkt op een aantal punten af van de procedure bij de andere verkoopkanalen. Bij dit verkoopkanaal worden namelijk geen fysieke verkooppunten betreden, maar vindt er een bezorging plaats op het adres waar de mysterykid zich bevindt. Op de dag dat de bezorging plaatsvindt, wordt de mysterykid op dezelfde uiterlijke kenmerken gecontroleerd als bij de algemene procedure. De auditor controleert dit op afstand door middel van foto’s die de mysterykid met hem/haar deelt. Bestellingen bij thuisbezorgende landelijke ketens en webshops worden een aantal dagen voor de aankooppoging geplaatst. Bij flitsbezorgers en maaltijdbezorgdiensten wordt de bestelling op de avond zelf geplaatst. Op de dag van de bezorging zijn de ouders aanwezig voor de veiligheid van de mysterykid. Tijdens de bezorging is het belangrijk dat de bezorger niet in de gaten heeft dat de ouders thuis zijn. Daarom opent de mysterykid altijd zelf de deur wanneer er wordt aangebeld en zijn de ouders niet zichtbaar aanwezig voor de bezorger. Eventuele auto’s, die geparkeerd staan op de oprit, worden vooraf verplaatst.

De auditor houdt het proces rondom de bezorging nauwlettend in de gaten via een telefoonverbinding op afstand. Ook maakt de mysterykid een geluidsopname van de bezorging. Gedurende de leeftijdscontrole door de bezorger, handelt de mysterykid op dezelfde wijze als beschreven onder de algemene procedure. Wanneer er alcohol of tabak wordt verkocht, neemt de myste-

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

rykid het product in ontvangst en sluit hij/zij de deur. Wanneer het product niet wordt verkocht, bedankt de mysterykid de bezorger en sluit hij/zij de deur. Hierna neemt de mysterykid samen met de auditor de bezorging door, waarna de auditor de resultaten registreert. De bezorgde alcohol of tabak wordt op een later moment overhandigd aan de auditor, waarna deze collectief wordt vernietigd.

BEGELEIDING MYSTERYKIDS EN OUDERS/VERZORGERS Elke deelnemende mysterykid volgt een training over het doen van mysteryshoponderzoek. Daarnaast wordt hij/zij gedurende elke veldwerkdag door een auditor geïnstrueerd en begeleid. Zo krijgt de mysterykid begeleiding bij het correct uitvoeren van de aankooppoging en het waarnemen van de benodigde informatie tijdens iedere aankooppoging. De auditoren zijn tijdens een veldwerkdag verantwoordelijk voor het welzijn en de veiligheid van de mysterykids en gaan hierbij uit van de Arbowet en de Arbeidstijdenwet. Wanneer een mysterykid aangeeft een locatie niet te willen bezoeken, of de veldwerkdag te willen afbreken, dan luistert de auditor hiernaar. De resterende locaties worden vervolgens opnieuw ingepland om op een later tijdstip te bezoeken. Naast de begeleiding die de mysterykids tijdens een veldwerkdag ontvangen, worden de mysterykids ook voorzien van de benodigde nazorg. Zo krijgen ze informatie over de nadelige effecten van alcohol op het jonge brein en wordt deze kennis regelmatig getoetst. Bovendien kunnen de mysterykids te allen tijde contact opnemen met een toegewezen contactpersoon om hun ervaringen te delen.

GEMETEN VARIABELEN In dit onderzoek worden verschillende variabelen gemeten om de naleving in kaart te brengen. Allereerst wordt onderzocht of er bij een aankoop van alcohol of tabak door de verkoper naar leeftijd en/

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

of legitimatiebewijs wordt gevraagd en of er een hulpmiddel wordt gebruikt bij het beoordelen van het legitimatiebewijs. Daarom wordt bij iedere aankooppoging het volgende vastgesteld: • Heeft de verkoper de mysterykid naar zijn/haar leeftijd gevraagd? • Heeft de verkoper de mysterykid naar een geldig legitimatiebewijs gevraagd? • Heeft de verkoper (waarneembaar) gebruik gemaakt van een hulpmiddel om de leeftijd van de mysterykid te controleren? • Daarnaast wordt onderzocht of de verkoper alcohol of tabak verkoopt aan de mysterykid: • Heeft de verkoper de verkoop geweigerd? • Bij enkele verkoopkanalen is er sprake van extra metingen op de naleving, namelijk: • Hoe hoog is de naleving bij tabaksautomaten? (cafetaria’s) • Hoe hoog is de naleving bij onbemenste kassa’s? (ketensupermarkten)

STEEKPROEF Om uitspraken te kunnen doen over de nalevingscijfers van de verschillende verkoopkanalen, is het van belang een representatieve steekproef te trekken. Om de grootte van deze steekproef te bepalen, zijn er drie parameters nodig: populatiegrootte, betrouwbaarheidsniveau en spreiding. Deze parameters leiden tot een minimum aantal locaties dat per (sub)verkoopkanaal bezocht moet worden om gefundeerde uitspraken over de naleving te kunnen doen. De drie parameters worden hieronder besproken. Vervolgens wordt beschreven hoe de representativiteit in dit onderzoek is gewaarborgd.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

Populatiegrootte De eerste parameter om de benodigde steekproefgrootte te kunnen bepalen, is de populatiegrootte, ofwel het totale aanbod van alcohol- en tabaksverkooppunten in Nederland. De populatiegrootte van de verschillende (sub)verkoopkanalen - uitgezonderd van thuisbezorgkanalen - is vastgesteld op basis van verschillende bronnen: websites van ketens, KvK, databestanden van sportbonden, eigen databestanden en diverse zoekopdrachten op internet. In het verkoopkanaal thuisbezorgkanalen is niet bekend hoeveel locaties onder dit verkoopkanaal vallen. Op basis van internetresearch kan geconcludeerd worden dat dit verkoopkanaal onuitputtelijk is. Alleen al het subverkoopkanaal maaltijdbezorgdiensten is in principe ongelimiteerd. Een vuistregel bij wetenschappelijk onderzoek is dat er bij een onbekende of oneindige populatie uitgegaan kan worden van een populatie van 20.000. De benodigde steekproefgrootte neemt boven dit aantal namelijk nauwelijks meer toe. Indien dit aantal per subverkoopkanaal bezocht zou moeten worden, zou het aantal bestellingen bij de thuisbezorgkanalen dermate groot zijn, dat de praktische uitvoerbaarheid van het onderzoek in gevaar zou komen. Daarom is ervoor gekozen om voor alcohol de populatie van 20.000 enkel aan te houden op hoofdniveau en de benodigde locaties evenredig te verdelen over de drie subniveaus.

Voor tabaksaankopen bij thuisbezorgkanalen is er binnen de scope van het onderzoek gekozen om een indicatief nalevingscijfer te geven op hoofdniveau. Betrouwbaarheidsniveau De tweede parameter is het betrouwbaarheidsniveau van de resultaten. In dit onderzoek is voor bijna elk verkoopkanaal en subverkoopkanaal een minimaal betrouwbaarheidsniveau van 90% gehanteerd. Dit betekent dat met 90% zekerheid gezegd kan worden dat het nalevingscijfer dat gevonden wordt in de steekproef

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2022 - Methode

overeenkomt met de naleving van de gehele (sub)populatie. Dit betrouwbaarheidsniveau valt binnen de wetenschappelijke onderzoeksrichtlijnen. Voor alcoholaankopen binnen het verkoopkanaal thuisbezorgkanalen geldt dat er op subniveau niet is vastgehouden aan het minimale betrouwbaarheidsniveau van 90%. In plaats daarvan is het aantal bestellingen dat nodig was om 90% betrouwbaarheid te garanderen op hoofdniveau, ongeveer gelijk verdeeld over de subniveaus. Bij tabaksaankopen in cafetaria’s viel het betrouwbaarheidsniveau lager uit (74%) vanwege de moeilijkheid om nog cafetaria’s te vinden die tabak verkopen - een ontwikkeling die in wezen positief is voor de doelen van het Nationaal Preventieakkoord. Bij tabaksaankopen in thuisbezorgkanalen is er geen sprake van een minimaal betrouwbaarheidsniveau, omdat het hier gaat om een indicatief nalevingscijfer. Ook binnen dit verkoopkanaal bleek het een uitdaging om verkopers van tabak te vinden. Spreiding De derde parameter om de juiste steekproefgrootte te kunnen bepalen, is de spreiding. Hiermee wordt de geschatte verdeling van de variabelen in de populatie bedoeld. In dit geval gaat het om de variabele ‘naleving’. Bijvoorbeeld, als een naleving van 80% wordt verwacht, hoort daar een verwachte spreiding van 80% bij. Door deze verwachte spreiding mee te nemen in de berekening, zal de benodigde steekproefgrootte afnemen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11931221/1