Concept Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025, inclusief reactienota

Indicatie verdeling nieuwbouw, figuur 1 Actieagenda Wonen

Bommelerwaard 2021-2025 30% sociale huur <€ 752

25% sociale huur <€ 752

15% betaalbare koop <€ 250.000

10% betaalbare koop <€ 260.000

25% koop, middelduur laag, >€ 250.000 - <€ 350.000 & middeldure huur , >€ 752 - € 1000

30% middeldure huur, >€ 752 - € 1000 &

20% koop, middelduur hoog, >€ 350.000 < € 500.000 & dure huur > € 1000,

35% duur, > € 325.000

koop >€ 260.000 - < € 325.000

10% koop > € 500.000

Zoals aangegeven in de Actieagenda Wonen is de voorgestelde differentiatie en de prijsgrenzen indicatief en afhankelijk van de regionale en lokale behoefte en de specifieke tekorten in de regio. Wij constateren op basis van het woningbehoefteonderzoek 2018 een fors tekort aan sociale huurwoningen en het goedkopere en lage middeldure segment. De Bommelerwaard kent in haar bestaande woningvoorraad een groot aandeel duurdere woningen. Kijkende naar de inkomensverdeling van de huishoudens in de Bommelerwaard, zou er zelfs nog een groter percentage sociale huurwoningen nodig zijn. Met het nodige spaargeld kan deze inkomensgroep ook nog terecht

CONCEPT Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025

blad 38 van 43

in de betaalbare koop. Kortom op basis van de bestaande woningvoorraad en de huishoudensinkomens hanteren we in de Bommelerwaard een andere differentiatie en prijsgrenzen. Inderdaad is het woningbehoefteonderzoek Bommelerwaard uit 2018. Wij zijn echter van mening dat met name in de huishoudensinkomens en de verdeling ervan geen grote mutaties zichtbaar zijn. Een woningbehoefteonderzoek of een woningmarktonderzoek hebben daarbij natuurlijk een andere intentie. De prijsgrenzen van de verschillende categorieën hebben we op basis van actuele indexcijfers aangepast. Wij zijn van mening dat we met de aangegeven differentiatie en aangepaste prijsgrenzen een helder beeld geven van de woningbehoeften in de Bommelerwaard en we beseffen ons dat we stevig regie zullen moeten voeren om de juiste woningen gerealiseerd te krijgen. Het is juist de uitdaging om met deze differentiatie een gevarieerd product van woningen te realiseren binnen de aangegeven prijsgrenzen. We onderkennen de druk op de kostprijs van de woningen. Daarom dat we aan de prijsgrenzen een peildatum koppelen. Tegelijkertijd is het aan de gezamenlijke woonpartners om de juiste nieuwbouwwoningen te kunnen blijven realiseren primair voor de Bommelerwaardse woningzoekenden. We nodigen u daarom van harte uit om deel te nemen aan de samenwerkingstafel woningbouw om deze uitdagende opgave aan te gaan.

Reactie gemeente Tiel Zij gaan er vanuit dat er in de concept Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 strijdigheid is met de regionale woonagenda en regionale woningbehoefte en programmering. Mochten daar toch strijdigheden in zitten hoor ik dat graag. Antwoord en eventuele wijziging in concept woonvisie De Regionale Woonagenda Rivierenland is een van de kaders van de concept Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 en sluit daar op aan, zowel kwantitatief als kwalitatief. Er zijn ons inziens dan ook geen strijdigheden met de regionale woonagenda.

Reactie gemeente ‘s Hertogenbosch Zij bedanken voor het toesturen van de concept Woonvisie. Zij hebben deze met interesse gelezen. De opgaven die wij schetsen zijn veelal herkenbaar. Zij zijn onder andere zeer positief over de sterke inzet op woningbouw in het betaalbare segment (zowel sociale huur als goedkope koop). Er zijn echter een paar aspecten rond de regionale samenwerking op de thema’s wonen-zorg, die ze niet direct terugzien (wel qua inhoud, maar deze specifieke samenwerkingen worden niet genoemd). Dat betreft: - de gezamenlijke Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. (exb-2020-8664.pdf (officiele-overheidspublicaties.nl)) - de doordecentralisatie van het Beschermd Wonen. - en de samenwerking rond ‘kwetsbaarheid in de wijk’, met o.a. expertmeeting die vorig jaar uitgesteld is ivm corona. Omdat hier een sterke verbinding is met het woonbeleid, zouden zij verwachten deze ook terug te vinden in onze Woonvisie. Verder hebben zij geen opmerkingen, en wensen ons veel succes met de afronding van de woonvisie (en daarna met de uitvoering natuurlijk!) Antwoord en eventuele wijziging in concept woonvisie We zullen de elementen met betrekking tot de regionale samenwerking van de Bommelerwaard met de Meierij vanuit de centrumgemeente ’s-Hertogenbosch nadrukkelijker verwerken in de Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025.

Dit leidt tot de volgende aanvullende tekst: (blz. 22, 4e alinea) ……We sluiten voor deze opgave en werkwijze aan op de samenwerking in de regio Meierij / Bommelerwaard. Gebaseerd op de gezamenlijke Regiovisie Beschermd Wonen en

CONCEPT Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025

blad 39 van 43

Maatschappelijke Opvang, de doordecentralisatie van het Beschermd wonen en de samenwerking rond ‘kwetsbaarheid in de wijk’.

Reactie Participatieraad Maasdriel PRM onderschrijft het belang van een goede doorstroom, snel kunnen schakelen in de aan te bieden woningklassen en -vormen in zowel de grotere en kleinere kernen binnen de Bommelerwaard. PRM leest de concept Woonvisie over het geheel genomen als een positieve ambitie. Een uitvoeringsagenda moet uitvoering geven aan deze visie en het beleid. PRM is nieuwsgierig naar hoe de gemeente Maasdriel de ambitie daadwerkelijk gaat borgen in deze uitvoeringsagenda. Waarbij ook aandacht gevraagd wordt voor het afstemmen van het woningbeleid binnen de twee gemeenten in de Bommelerwaard. De behoefte in de conceptversie woonvisie Bommelerwaard is nu gepeild op 1150 woningen, terwijl er voor Maasdriel 700 worden beoogd. Dat betekent nog steeds een tekort van 450 woningen, waar niet in (kan) worden voorzien. Waardoor ondanks de ambitie (even specifiek voor gemeente Maasdriel), er een tekort blijft bestaan, kijkend naar de verschillende woningbehoeften. In de bijeenkomst (januari 2021 jl) werd aangegeven dat Maasdriel zelfs 550 woningen te kort gaat komen en in totaal zelfs 1250. Verder werd aangegeven dat in de Bommelerwaard momenteel 80% van de woningen worden verkocht buiten de gemeente. Een genoemde optie was ook om na te denken over statiegeld of duurzaamheidleningen voor lokale jeugd en het splitsen van woningen.

Tevens is de prognose van het migratiesaldo veel te laag ingeschat. Ook hier bestaat grote behoefte aan woningen. In het regionale beleid (punt 2.6) woningmarkt in beeld, wordt aangegeven dat er behoefte is aan huur- en koopwoningen als eengezinswoningen / appartementen. (Op basis van een analyse uit 2018). Echter bij punt 4.4, wordt aangegeven dat in de komende jaren een grotere behoefte komt aan seniorenwoningen, omdat het aantal 75- plussers de komende 10 jaar zal verdubbelen. De PRM vraagt zich dan ook af of de gemeenten inzichtelijk hebben welke initiatieven er de komende jaren worden opgepakt in de grotere en kleinere kernen om te voorzien in Wozoco’s in de eigen woonomgeving van onze inwoners. Met hulp in nabijheid, 24 uur oproep- en inzetbaar. Ook voor echtparen is weinig gelegenheid voor opvang op dit moment in de Bommelerwaard. Op 12 januari 2021 heeft ook de PRM deelgenomen aan de brainstormsessie waarvan de opmerkingen zijn opgenomen in het concept beleidsstuk woonvisie.

Echter de PRM ziet hier geen terugkoppeling in de te bouwen woningen voor de komende 5 jaar? Hoe is het adaptief ingestoken beleid hierin te realiseren? Daarnaast leest de PRM: - mogelijke aanvulling/plek voor woonwagens - aanvullende kernen/woonmogelijkheden voor ouder wordende bewoner - woonmogelijkheden uitbreiden voor seizoenarbeiders - woonmogelijkheden voor statushouders Kortom, veel plannen voor realisatie. Vraag van de PRM is dan ook: Hoe, waar en met welke middelen deze plannen vorm gegeven gaan worden. PRM waardeert dat de gemeenten het mooie initiatief hebben opgepakt om een regietafel op te gaan zetten voor wonen en zorg, punt 5.2. Waarbij 2 x per jaar overleg zal plaatsvinden met de belanghebbenden. Zij hopen dat daar ook zorgorganisaties actief in betrokken zullen worden voor deelname. Antwoord en eventuele wijziging in concept woonvisie Vanuit diverse prognoses wordt vanuit de provincie Gelderland en de regio Rivierenland in de regio Rivierenland de woningbouwopgave bepaald voor een tijdsbestek van 10 jaar. Voor de periode 20152025 was deze opgave ca 1000 woningen. Afgelopen jaren heeft Maasdriel gemiddeld genomen 100 nieuwbouwwoningen per jaar opgeleverd en daarmee gebouwd in lijn van de prognose. Het actuele woningtekort zit niet in deze prognoses en daarmee oorspronkelijk niet in de opgave verdisconteerd.

CONCEPT Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025

blad 40 van 43

Najaar 2020 is in de regio Rivierenland de woningbouwopgave voor de periode 2020-2030 bepaald, waarin wel een plus voor het actuele woningtekort is opgenomen. Daarom is de opgave voor de komende 10 jaar voor Maasdriel max. 1250 woningen en Zaltbommel max. 1450 woningen. Deze opgave is gerelateerd aan de gemiddelde jaarlijkse toename van het aantal huishoudens. Vanwege de actuele druk op de woningmarkt als gevolg van het actuele woningtekort willen Zaltbommel en Maasdrie de komende vijf jaar de woningbouw versnellen, door in Zaltbommel 1000 woningen en in Maasdriel 700 woningen te realiseren. Elke vier jaar wordt op basis van actuele prognoses een nieuwe opgave bepaald voor een tijdsbestek van 10 jaar. De woningbouwopgave wordt vervolgens vertaald in een woningbouwprogramma, waarin concrete woningbouwinitiatieven worden opgenomen en tot plannen worden uitgewerkt. Deze plannen willen we realiseren met de aangegeven differentiatie van koop- en huur in verschillende prijsklassen, om daarmee onder meer te voorzien in woningen voor lokale starters en senioren. De ambities in deze woonvisie vertalen we in een uitvoeringsagenda, waarin we de concrete acties en maatregelen voor de eerstkomende twee jaar benoemen. De woningen worden ontwikkeld door initiatiefnemers en ontwikkelaars.

De rol van de gemeente is hierop te initiëren, stimuleren en regisseren zodat de juiste woningen op de juiste locaties worden gerealiseerd.

Reactie Adviesraad Sociaal Domein Zaltbommel Hoewel zij, anders dan gebruikelijk en tegenstelling tot de participatie- en clientenraad Maasdriel niet betrokken waren bij de brede interactieve sessie op 12 januari 2021 wil de adviesraad sociaal domein Zaltbommel graag advies uitbrengen op de concept Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025. • Positief zijn ze over de verbinding met andere beleidsterreinen, de thema’s “wonen en zorg” en “leefbare wijken en dorpen” en de betrokkenheid van veel stakeholders bij de concept woonvisie. • Advies van de adviesraad is om ook in de toekomst stakeholders, maar ook de inwoners van de Bommelerwaard te betrekken bij de uitvoering van beleid en burgerinitiatieven nadrukkelijk te steunen en te faciliteren. • Over wat wordt gezegd over specifieke doelgroepen zoals arbeidsmigranten, woonwagenstandplaatsen en statushouders zijn zij nooit betrokken geweest. Wel vinden ze dit belangrijk en willen er als adviesraad iets van gaan vinden. Vandaar het advies om hen hierover nader te informeren en er met hen over in gesprek te gaan. • Verder adviseren zij ons om meer aan te sluiten bij de Bommelerwaardse aanpak mensen met verward gedrag, de recent vastgestelde Lokale Inclusie Agenda, de concept beleidsnota Samenleving en in navolging van deze stukken expliciet het thema veiligheid in te brengen.

Zij hopen met dit advies een positieve bijdrage te leveren aan een Bommelerwaard waar het goed wonen is. Antwoord en eventuele wijziging in concept woonvisie Dank en waardering voor de betrokkenheid en het advies van de Adviesraad Sociaal Domein Zaltbommel. We zullen de adviesraden sociaal domein van Zaltbommel en Maasdriel nadrukkelijker betrekken bij het woonbeleid en de uitvoering daarvan. Zowel met betrekking tot bijzondere doelgroepen als mogelijke woonvormen. Het thema Veiligheid is niet separaat benoemd in de concept Woonvisie, maar kan in relatie tot wonen op drie verschillende niveaus bekeken worden. In de eerste plaats de (constructieve) veiligheid van het gebouw, de woning of het woongebouw. Hiervoor zijn regels opgenomen in het BouwBesluit. Daarnaast kan veiligheid betrekking hebben op de inbraakgevoeligheid van een woning of woongebouw. Over de kwaliteit van (nieuwe) woningen, met betrekking tot veiligheid of wel inbraakgevoeligheid is in de concept Woonvisie inderdaad niets opgenomen. Dat heeft daarmee vandoen dat het met de huidige kwaliteit van bouwen niet expliciet een thema is. In aansluiting op de genoemde stukken duidt u met betrekking op het thema veiligheid op veiligheid in woon- en leefomgeving. In de concept Woonvisie verbinden we goed wonen met het thema ‘leefbare wijken en

CONCEPT Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025

blad 41 van 43

dorpen’. Hierbij spelen meerdere aspecten, zoals groen, schoon, veiligheid, sociale veerkracht. Deze worden wel benoemd, maar niet nadrukkelijk uitgewerkt. Wij zijn van mening dat een een krachtige woon- en leefomgeving gebaat is met een gedifferentieerd woningaanbod. Dit zorgt voor een mix van verschillende type huishoudens en kan bijdrage aan sociale veerkracht van een woon- en leefomgeving en daarmee veiligheid, zoals benoemd in bv de lokale inclusie agenda. Het streven naar een goede differentiatie van woningen (huur/koop, woningtypologieën en prijssegmenten) is benoemd als een van de kwalitatieve uitgangspunten bij de toetsing van woningbouwinitiatieven (paragraaf 5.4).

Reactie Santé Partners Onderschrijven concept Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025. Door vergrijzing ontstaat de komende jaren een flinke stijging in de vraag om zorg en begeleiding, tegelijkertijd is er een steeds kleinere beroepsbevolking beschikbaar om in die vragen te voorzien. Dit maakt dat er behoefte is aan andere samenleefconcepten dan nu het geval is. Daarin zal het informeel voor elkaar zorgen een sterkere positie (dienen te) gaan krijgen. Zorginstellingen zullen deze vraag nooit autonoom in kunnen gaan vullen. Vandaar ook dat de campagne vanuit de branche is gestart ‘Praat vandaag over morgen’ (https://praatvandaagovermorgen.nl ). Ook de openbare ruimte zal op zo’n wijze ingericht dienen te zijn dat oudere mensen of mensen met dementie zo lang mogelijk op een veilige wijze regie kunnen houden over hun eigen leven. Anders gezegd: het gaat niet over bouwen alleen, over zorgen alleen, over de openbare ruimte alleen, de voorzieningen alleen. Een samenhangende integrale aanpak, waarin we domein-overstijgend samenwerken, is in de visie van Santé Partners de sleutel voor de toekomst. Santé Partners draagt, samen met haar partners, graag inhoudelijk bij aan een toekomstbestendig stelsel waarin ondersteuning, zorg en wonen in De Bommelerwaard geborgd kunnen worden.

Zij willen dan ook graag vertegenwoordigd zijn bij de voorgestelde Regietafel Wonen & Zorg om daar met alle partijen nadere invulling aan te geven

Antwoord en eventuele wijziging in concept woonvisie De visie van Santé Partners sluit goed op de concept Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 met betrekking tot wonen en zorg. Wij betrekken u graag bij de voorgestelde regietafel wonen en zorg om hier samen met partijen nadere invulling aan te geven. Reactie Brabant Zorg Met belangstelling hebben zij de woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 gelezen. Zij onderschrijven in grote lijnen de woonvisie, maar willen graag nog aandacht vragen voor de volgende thema's/vragen: *Op pagina 22 Wonen met zorg wordt aangegeven dat de bestaande capaciteit intramurale ouderenzorg voldoende is. Kan worden aangegeven op basis waarvan we dit hebben beoordeeld als voldoende? * Wat betreft de leefbaarheid in de kernen: wat vinden wij vanuit het perspectief van de gemeente belangrijk als basis in elke kern (ook de kleine kernen)? * Is het thema duurzaamheid verdisconteerd in alle onderwerpen of wordt het als zelfstandig thema opgepakt, waarbij prioriteiten worden hierbij gesteld? * Hebben we voor het uitvoeringsprogramma een tijdlijn in gedachten? Antwoord en eventuele wijziging in concept woonvisie • De conclusie dat de bestaande capaciteit intramurale ouderenzorg voldoende is, hebben we geconcludeerd uit de rapportages van de werkgroep match vraag en aanbod wonen en zorg uit 2018.

Daarbij geven we aan dat een aantal gebouwen niet meer aansluit op de huidige vraag, wat we omschreven hebben als dat de kwaliteit van een aantal gebouwen is verouderd.

CONCEPT Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025

blad 42 van 43

• Het is niet eenduidig te beschrijven wat vanuit het perspectief van de gemeente als basis in elke kern van belang is. Dat is afhankelijk van meerdere factoren. Bijvoorbeeld, de ligging van de kleinere kern ten opzichte van een grotere kern, de bevolkingssamenstelling en de saamhorigheid binnen een bepaalde kern. We vertrouwen erop dat inwoners in onze kernen zelf kunnen benoemen welke basis in hun kern van belang is en hoe kan worden voorzien in deze voorzieningen. Wij trachten hen, daarbij binnen onze mogelijkheden te ondersteunen. • Vanzelfsprekend streven we naar een duurzame samenleving en is het in die zin in alle onderwerpen verdisconteerd. In deze woonvisie bedoel we in de paragraaf over duurzaamheid met name de energetische kwaliteit van de bestaande woningvoorraad en de consequenties van de uitvoering van het klimaatakkoord. • Het uitvoeringsprogramma wordt opgesteld voor de komende twee jaar. We trachten het uitvoeringsprogramma direct na de zomer door de colleges te laten vaststellen.

CONCEPT Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025

blad 43 van 43