Document · PDF

Bijlage X. PvE Archeologie Hof van Poederoijen

Raadsvergadering 13 juni 2024, gemeente ZaltbommelBij agendapunt: Bestemmingsplan 't Hof van Poederoijen12.540 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Transect-PvE 20230804/BR2.1 Poederoijen, Dorpsweg Gemeente Zaltbommel (GL)

Een inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven, karterende en waarderende fase

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

Programma van Eisen Format conform KNA versie 4.1 (12-02-2018) Locatie Poederoijen, Dorpsweg Projectnaam IVO-P Poederoijen, Dorpsweg Versie 2.1 Plaats binnen archeologisch proces X IVO – Proefsleuven (IVO-P) Opsteller(s) Naam, adres, telefoon, e-mail Bart Rendering KNA Archeoloog MA Transect b.v. Overijsselhaven 127 3433PH Nieuwegein Tel: 06-28251568 E-mail: brendering@transect.nl Eindcontrole/goedkeuring (Senior KNA Archeoloog)

André Kerkhoven Senior KNA Archeoloog Transect b.v. Overijsselhaven 127 3433PH Nieuwegein Tel: 06-83220026 E-mail: akerkhoven@transect.nl

Opdrachtgever

Naam, adres, telefoon, e-mail Jan Bouw Management Dhr. J. van Zanten Gamerestraat 34 5301 AS Zaltbommel Tel: 06-13379459 E-mail: jan@jan-bouwmanagement.nl Goedkeuring bevoegde overheid Naam, adres, telefoon, e-mail Gemeente Gemeente Zaltbommel Hogeweg 11 5301 LB Zaltbommel

datum 06-102023

paraaf

06-102023

datum

paraaf

datum

paraaf

06-10-23

Archeologisch adviseur Omgevingsdienst Rivierenland Mevr. M. Stronkhorst Tel: 06-46849777 E-mail: m.stronkhorst@odrivierenland.nl

Naam, adres, telefoon, e-mail

datum

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

paraaf

Kennisgeving Depothouder/eigenaar

Archeologisch Depot Gelderland Museum Kamstraat 45 6522 GB Nijmegen Contactpersoon Dhr. S. Weiß-König Tel: 024-2402263 E-mail: adg@museumhetvalkhof.nl / s.weiss-koenig@museumhetvalkhof.nl

Transect b.v. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de informatie, bepalingen en eisen uit dit Programma van Eisen.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

Inhoud 1.

Administratieve gegevens onderzoeksgebied .................................................................. 7

Aanleiding en motivering van het onderzoek ................................................................... 8

Eerder uitgevoerd onderzoek ........................................................................................... 9

Archeologische verwachting .......................................................................................... 10 Regionale archeologische en (cultuur)landschappelijke context .................................. 10 Aard en ouderdom van de vindplaats(en) ..................................................................... 11 Begrenzing en oppervlakte vindplaats(en) .................................................................... 11 Structuren en sporen ..................................................................................................... 11 Anorganische artefacten ............................................................................................... 11 Organische artefacten ................................................................................................... 11 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten ................... 11 Motivatie ....................................................................................................................... 11 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen ................................................ 12 Gaafheid en conservering .............................................................................................. 12

Doelstelling en vraagstelling .......................................................................................... 13 Doelstelling .................................................................................................................... 13 Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders ...................................................... 13 Vraagstelling .................................................................................................................. 13 Onderzoeksvragen ......................................................................................................... 13

Methoden en technieken ............................................................................................... 15 Methoden en technieken .............................................................................................. 15 Strategie......................................................................................................................... 15 Omgang kwetsbaar vondstmateriaal ............................................................................. 17 Structuren en grondsporen ........................................................................................... 17 Lichten (van waterbodems) ........................................................................................... 18 Aardwetenschappelijk onderzoek ................................................................................. 18 Anorganische artefacten ............................................................................................... 18 Organische artefacten ................................................................................................... 19 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten ................... 19 Overige resten ...............................................................................................................

19 Dateringstechnieken ...................................................................................................... 19 Beperkingen ................................................................................................................... 20

Uitwerking ..................................................................................................................... 21 Structuren, grondsporen, en vondstspreidingen ........................................................... 21 Analyse aardwetenschappelijke gegevens .................................................................... 21 Anorganische artefacten ............................................................................................... 21 Organische artefacten ................................................................................................... 21 IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

Archeozoölogische en -botanische resten ..................................................................... 21 Beeldrapportage ............................................................................................................ 22 8.

(De)selectie en conservering .......................................................................................... 23 Selectie materiaal voor uitwerking ................................................................................ 23 Selectie materiaal voor deponering, verwijdering en conservering .............................. 23

Deponering .................................................................................................................... 24 Eisen betreffende depot ................................................................................................ 24 Te leveren product ........................................................................................................ 24

10.

Randvoorwaarden en aanvullende eisen ....................................................................... 26 Personele randvoorwaarden ......................................................................................... 26 Overlegmomenten ......................................................................................................... 26 Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie ...................................................... 26 Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen .......................................................... 26

11.

Wijzigingen ten opzichte van het vastgestelde PvE ........................................................ 27 Wijzigingen tijdens het veldwerk ................................................................................... 27 Belangrijke wijzigingen .................................................................................................. 27 Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk .................................... 27 Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering ........................................ 27

Geraadpleegde bronnen ................................................................................................................... 28 Bijlage 1.

Luchtfoto ....................................................................................................................... 29

Bijlage 2.

Verstoringsdiepte .......................................................................................................... 30

Bijlage 3.

Gemeentelijke beleidskaart ........................................................................................... 32

Bijlage 4.

Lithologisch Profiel (BAAC; Boshoven, 2004) .................................................................. 34

Bijlage 5.

Vondstverspreiding (BAAC; Boshoven, 2004) ................................................................. 35

Bijlage 6.

Boor- en advieskaart (ArcheoPro; van Kappel/Orbons, 2015) ........................................ 36

Bijlage 7.

Puttenplan ..................................................................................................................... 37

Bijlage 8.

Lijst met te verwachten aantallen .................................................................................. 39

Bijlage 9.

Te raadplegen specialisten/specialismen ....................................................................... 40

Bijlage 10. Deponeren, richtlijnen ................................................................................................... 41

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

1. Administratieve gegevens onderzoeksgebied Projectnaam Provincie Gemeente Plaats Toponiem Kaartbladnummer Perceelnummer(s) x,y-coördinaten Waterkundige gegevens CMA/AMK-status Archis-monumentnummer Archis-waarnemingsnummer Oppervlakte plangebied Oppervlakte onderzoeksgebied Huidig grondgebruik

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg Gelderland Zaltbommel Poederoijen Dorpsweg 44F BKL08-M-417/504/493/1114/1156/1158/1159/11611190/1192 133.497 / 422.125 GWT VI Ja 4287 n.v.t. Ca. 37.450 m2 Ca. 16.126 m2 Kwekerij en weide

Figuur 1. Ligging van het plangebied op een topografische kaart. Bron: pdok.nl.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

2. Aanleiding en motivering van het onderzoek De aanleiding voor het onderzoek is het voornemen het plangebied aan de Dorpsweg te Poederoijen her in te richten (gemeente Zaltbommel; figuur 1, bijlage 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van 37.450 m2. De werkzaamheden zullen bestaan uit de realisatie van meerdere woonhuizen, een appartementenblok, infrastructuur (met nutsvoorzieningen), groenvoorziening en water. De woonkavels zullen 21.272 m2 beslaan waarbij grond wordt opgehoogd en niet gegraven wordt in de ondergrond. De verharding ivm infrastructuur beslaat 6750 m2; de groenvoorziening 6678 m2; en het water (met talud) 2698 m2. Bij elkaar is dat 16.126 m2 waar binnen gegraven wordt (het onderzoeksgebied). Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Zaltbommel ligt het plangebied in een ‘zone met Waarde – Archeologie 1’ en in de zone ‘overig’ (bijlage 3). Dit houdt in dat archeologisch onderzoek verplicht is bij bodemingrepen respectievelijk dieper dan 30 cm -Mv en groter dan 30/2500 m2. De voorgenomen planvorming zal deze grenswaarde overschrijden. In het plangebied zijn twee vooronderzoeken uitgevoerd: in het zuiden is in 2004 een vooronderzoek uitgevoerd door BAAC (Boshoven, 2004) en in het noorden in 2015 door ArcheoPro (van Kappel/Orbons 2015).

In deze onderzoeken heeft het plangebied in het zuiden een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en een hoge verwachting voor resten uit de periode IJzertijd – Nieuwe Tijd. Deze verwachting is gebaseerd op het voorkomen van een oude woongrond centraal in het plangebied, die vermoedelijk dateert uit de Late Middeleeuwen en de aanwezigheid van afzettingen van de stroomgordels Bruchem/Alm en Munnikenland. Op basis hiervan heeft de bevoegde overheid besloten dat een vervolgonderzoek moet worden uitgevoerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (E-mail tussen gemeente Zaltbommel en opdrachtgever/Jan Bouw Management). Dit Programma van Eisen (PvE) voorziet in de kaders voor dit onderzoek. Het PvE dient vóór aanvang van het veldwerk te zijn beoordeeld en ondertekend door de archeologisch adviseur van de bevoegde overheid.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

3. Eerder uitgevoerd onderzoek Eerder uitgevoerd onderzoek Bureauonderzoek en Veldonderzoek (IVO-O, IVO-P, IVO-Opwater, IVO-Onderwater, AB et cetera) Uitvoerder BAAC Uitvoeringsperiode 2004 Rapportage Boshoven, E.H. 2004, Poederoijen, Dorpsweg 12 en 14, Inventariserend archeologisch veldonderzoek, karterende fase, BAAC-rapport 04.183, Deventer. Onderzoeksmeldingsnummer 7331 Bureauonderzoek en Veldonderzoek (IVO-O, IVO-P, IVO-Opwater, IVO-Onderwater, AB et cetera) Uitvoerder ArcheoPro Uitvoeringsperiode 2015 Rapportage Van Kappel, K./J. Orbons 2015, Dorpsweg, Poederoijen, Gemeente Zaltbommel, Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek, inventariserend en karterend booronderzoek, ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 15055, Eijsden. Onderzoeksmeldingsnummer Vondsten/monsters/documentatie Specialistisch onderzoek Archeobotanie Archeozoölogie Fysische antropologie Fysische geografie Geofysisch onderzoek Archeologisch materiaal Vondsten/documentatie Geraadpleegde bronnen en partijen Overige literatuur Amateur-archeologen

3291495100 Digitaal: E-depot, Archis3 Vondstdocumentatie: geen vondsten N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t.

De resultaten van bovenstaand onderzoek zijn verwerkt in hoofdstuk 4.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

4. Archeologische verwachting Regionale archeologische en (cultuur)landschappelijke context Vanuit het vooronderzoek (Boshoven, 2004; van Kappel/Orbons, 2015) heeft het plangebied in het zuiden een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en een hoge verwachting voor resten uit de periode IJzertijd – Nieuwe Tijd. -

De verwachting in het zuiden van het plangebied (Boshoven, 2004; bijlage 4) is gebaseerd op de aanwezigheid van oeverafzettingen en een oude woongrond. In het zuiden liggen oeverafzettingen, gedeeltelijk op komafzettingen. In de oeverafzettingen is op 0,5 m +NAP (1,5 m -Mv) een (nauwelijks ontwikkelde) laklaag aangetroffen (het vooronderzoek dateert deze laag uit de periode voor de bedijking/begin Late Middeleeuwen). In het uiterste zuiden (tegen de Dorpsweg aan) bevinden zich op circa 1,5 m +NAP afzettingen van een geul die mogelijk is ontstaan bij een van de dijkdoorbraken. Op de oever- en geulafzettingen liggen dijkdoorbraakafzettingen met een minimale dikte van 70 cm. De dijkdoorbraakafzettingen dateren uit het eind van de Late Middeleeuwen en/of Nieuwe Tijd.

In het centrale deel van het plangebied ligt onder 70 à 120 cm dijkdoorbraakafzettingen een oude woongrond op komafzettingen. De woongrond bestaat uit humeuze, sterk tot uiterst siltige klei, met houtskool, baksteen, puin, bot en fosfaatvlekken erin. De woongrond is circa 50 cm dik en ligt op 0,7 tot 1,6 m -Mv (0,2 tot 1,1 m +NAP). In de woongrond zijn archeologische indicatoren aangetroffen in de vorm van aardewerk, bot, leem, houtskool en fosfaatvlekken (tussen 130 à 160 cm -Mv; bijlage 5). Het aardewerk betreft paffrath, andenne, kogelpot en pingsdorf aardewerk (11de en 12de eeuw). De woongrond is gelegen op komafzettingen (top op ongeveer 1,5 m -Mv), waartussen een overgangslaag van oever- naar komafzetting aanwezig is. De hierboven genoemde laklaag ligt in het verlengde (ook qua diepteligging) van het lage deel van de woongrond.

In het noorden van het plangebied (van Kappel/Orbons, 2015) is eenzelfde bodemopbouw aanwezig van oever- deels op komafzettingen die afgedekt worden door dijkdoorbraakafzettingen. Het noordoostelijk deel van het plangebied ligt op afzettingen van de Munnikenland meandergordel; het zuidelijk deel ligt op afzettingen van de Bruchem/Alm meandergordel. Beide waren actief tussen circa 610 v.Chr. en 190 n.Chr. De top van de oeverafzettingen in het noorden van het plangebied is aangetroffen tussen 30 tot 135 cm -Mv (geen NAP hoogtes aangegeven in vooronderzoek).

Ook in het noorden loopt de woongrond door (bijlage 6). Ook hier zijn houtskool, leem, dierlijk bot en fosfaatvlekken aangetroffen. De top van deze laag is hier aangetroffen tussen 0,6 en 1,1 m -Mv, met een gemiddelde dikte van 40 cm. De woongrond is echter niet door het als een aaneengesloten laag aangetroffen maar als baan noordwest-zuidoostwaards door het plangebied en in het westen.

In het plangebied ligt het AMK-terrein 4287, een terrein met sporen van bewoning uit de Romeinse Tijd. Echter is er geen verdere informatie beschikbaar op Archis en zijn er geen waarnemingen geregistreerd betreffende deze interpretatie. Naar verwachting is dit AMK-terrein gebaseerd op geologische, geomorfologische en bodemkundige verschijnselen, zoals in het vooronderzoek is onderzocht (van Kappel/Orbons, 2015). Op de bodemkaart wordt het gebied gekarteerd als oude bewoningsplaats. Mogelijk betreft het hier de oude woongrond die is aangetroffen in de booronderzoeken in plaats van een vindplaats uit de Romeinse Tijd.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

In de 13de en 14de eeuw is de Bommelerwaard bedijkt, waardoor de rivieren vastgelegd werden. Dijkdoorbraken zorgden voor sedimentatie, wat terug te zien is in de aanwezigheid van dijkdoorbraakafzettingen in het plangebied (Boshoven, 2004). Op historische kaarten is het plangebied in gebruik als weiland en bouwland. De Dorpsweg is pas aanwezig op de kaarten vanaf 1958. Het plangebied heeft een grondwatertrap van VI, wat inhoudt dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand zich tussen 40 en 80 cm -Mv bevindt en de gemiddeld laagste grondwaterstand dieper van 120 cm -Mv ligt. Aard en ouderdom van de vindplaats(en) Het plangebied heeft een hoge verwachting op archeologische resten uit de periode IJzertijd – Nieuwe Tijd, waarbij met name de focus ligt op de aangetroffen woongrond uit de Late Middeleeuwen (11de/12de eeuw). De verwachting is gericht op archeologische lagen (woongrond), vondststrooiingen en grondsporen, met een gemiddelde spoordichtheid. Begrenzing en oppervlakte vindplaats(en) In het plangebied is oude woongrond bekend uit de Late Middeleeuwen, welke zich in het noordelijke en centrale deel van het plangebied bevindt. Tevens ligt in het zuidelijke deel van het plangebied een laklaag die mogelijk bij de oude woongrond hoort. Naar verwachting is deze vindplaats tot enkele honderden vierkante meters groot.

Structuren en sporen In het plangebied ligt een nederzettingsterrein in een (verhoogde) woongrond uit de Late Middeleeuwen. Tevens kunnen nederzettingsterreinen uit oudere periodes vanaf de IJzertijd verwacht worden. De vindplaatsen kenmerken zich door een cultuurlaag, vondstlaag en/of ophooglaag en het voorkomen van grondsporen en vondstmateriaal. Een cultuurlaag kenmerkt zich veelal door een donkergekleurde, humeuze laag met archeologische indicatoren (zoals aangetroffen in de boringen). Grondsporen kunnen bestaan uit (paal)kuilen, greppels, (gebouw)structuren), waterkuilen/putten, etc. Anorganische artefacten Tijdens het onderzoek moet met alle mogelijke, voor de genoemde perioden karakteristieke, materiaalcategorieën rekening worden gehouden (zoals bouwmateriaal, natuursteen, keramiek, glas, pijpaarde, metaal). Organische artefacten De verwachting is dat onverbrande organische artefacten, zoals leer, onverbrand bot, textiel en hout, matig tot goed bewaard zijn gebleven. In humeuze lagen zoals de oude woongrond en onder het grondwaterniveau kunnen organische artefacten goed geconserveerd zijn. Verbrand bot is waarschijnlijk minder aangetast en kan daarom nog worden verwacht.

Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten De verwachting is dat onverbrande archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten matig tot goed bewaard zijn gebleven. In humeuze lagen zoals de oude woongrond en onder het grondwaterniveau kunnen dergelijke resten wel goed geconserveerd zijn. Verbrande resten zijn waarschijnlijk minder aangetast en kunnen daarom nog worden verwacht. Motivatie Het plangebied heeft een middelhoge tot hoge verwachting op archeologische resten uit de IJzertijd tot en met de Nieuwe Tijd. Deze verwachting is gebaseerd op de aanwezigheid van oeverafzettingen IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

van stroomgordels die actief waren vanaf de IJzertijd en de aangetroffen woongrond met archeologische indicatoren daterend uit de 11de en 12de eeuw. Vanwege de geplande bodemingrepen, is de kans groot dat archeologische niveaus worden verstoord. De meest geschikte onderzoeksmethode om de archeologische verwachting beter in beeld te brengen is een archeologisch proefsleuvenonderzoek. Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen Het archeologisch niveau wordt verwacht in vanaf de top van de oeverafzettingen op 30 tot 135 cm Mv (NAP niet aangegeven in vooronderzoek). Specifiek wordt het archeologisch niveau uit de 11de/12de eeuw verwacht in de woongrond op 0,7 tot 1,6 m -Mv (0,2 tot 1,1 m +NAP). Tevens wordt in het zuiden op 0,5 m +NAP (1,5 m -Mv) een laklaag verwacht in de oeverafzettingen, dat mogelijk een uitloper is van het archeologisch niveau van de woongrond. Gaafheid en conservering Archeologisch gezien is het archeologisch niveau in het plangebied grotendeels intact en worden er geen diepe bodemverstoringen verwacht. Mogelijk kan lokaal een deel van de top van de woongrond geërodeerd zijn door de dijkdoorbraakafzettingen.

Vanuit archeologisch oogpunt betekenen de grondwaterstanden en de bodemopbouw een verwachting op matig tot goed geconserveerde organische resten, met name in grondsporen die tot onder het grondwater reiken en in humeuze lagen (zoals de oude woongrond) en spoorvullingen.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

5. Doelstelling en vraagstelling Doelstelling Het doel van dit onderzoek is het toetsen en aanvullen van de archeologische verwachting door het opsporen en het waarderen van eventueel aanwezige archeologische resten. Het onderzoek moet, voor zover mogelijk, inzicht geven in de aard, datering, omvang, gaafheid, conservering en begrenzing van de mogelijk aanwezige archeologische resten. Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders Om het archeologisch onderzoek in Nederland richting te geven is de Nationale Onderzoeksagenda Archeologie opgesteld (NOaA 2.0), waarin per archeoregio en/of archeologisch tijdsvak de stand van zaken en richtgevende onderzoeksvragen zijn geformuleerd. De resultaten van het archeologisch onderzoek kunnen mogelijk een bijdrage leveren aan de volgende thema’s uit de NOaA: 2. De dynamiek van het Nederlandse landschap; 4. Occupatie en adaptatie in het rivierengebied en aan de kust; 5. Sociale en economische differentiatie; 7. De archeologie van het rituele; 21. De dynamiek van het landgebruik; 22 Mens - materiële cultuurrelaties. Tevens zijn andere onderzoeksagenda’s van toepassing zoals de Integrale Kennisagenda Archeologie Provincie Gelderland en de handboek archeologie van de ODR.

Vraagstelling Het onderzoek moet de vraag beantwoorden of in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig zijn, of deze behoudenswaardig zijn en onder welke randvoorwaarden behoud mogelijk is. Onderzoeksvragen 1.

Zijn er in het plangebied archeologische resten aanwezig in de vorm van grondsporen, en/of vondsten? 2. Hoe ziet de bodemopbouw in het plangebied eruit en in hoeverre is deze intact? 3. Hoe ziet de geul in het zuiden eruit? Behoort deze geul inderdaad tot de periode van dijkdoorbraken, zoals in het vooronderzoek gesteld wordt? 4. Wat is de aard, diepteligging, samenhang en spreiding van de aanwezige archeologische resten, grondsporen en structuren (horizontaal en verticaal)? 5. Wat is de datering van de archeologische resten op basis van (chrono-)stratigrafie en typochronologie? En in hoeverre is er sprake van (dis-)continuïteit in gebruik/bewoning? 6. Welke categorieën vondstmateriaal zijn aanwezig en in welke mate (ook in relatie tot elkaar)? Wat zegt de aard en mate van voorkomen van het vondstmateriaal over het gebruik van het plangebied in het verleden? 7. Welke depositionele en post-depositionele processen zijn te onderscheiden en in hoeverre hebben deze invloed gehad op de bewoningsgeschiedenis en vondstcontexten? 8. Hoe verhouden de onderzoeksresultaten zich tot de resultaten uit het vooronderzoek en tot de archeologische gemeentelijke verwachtingskaart? 9. Wat is de relatie met omliggende historische/archeologische resten? 10.

Wat is de fysieke en inhoudelijke kwaliteit van de aangetroffen archeologische resten (gaafheid en conserveringsgraad)? Is sprake van (een) behoudenswaardige archeologische vindplaats(en)? (Maak voor het beantwoorden van deze vraag gebruik van de KNA-waarderingssystematiek). 11. Zijn er vanuit de toestand van de archeologische resten, bodemcondities en toekomstig gebruik mogelijkheden voor behoud in situ?

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

12. Bij afwezigheid van een vindplaats; wat is hier de verklaring voor (verstoord, ander landschap dan verwacht, e.d.)? Met betrekking tot de woongrond: 13. Hoe is de woongrond opgebouwd? Is er een fasering te herkennen in de woongrond? 14. Is de laklaag in de oeverafzettingen een archeologisch niveau, en zo ja, behoort deze tot hetzelfde niveau als de woongrond (qua vindplaats en datering)? 15. Zijn er oudere vondsten/sporen aanwezig dan de reeds aangetroffen vondsten uit de 11 de en 12de eeuw? 16. Hoe wordt de woongrond (met de eventuele vindplaats daarop) begrenst (zowel in spreiding als in diepte)? 17. Is er sprake van erosie van de woongrond, zoals lokaal verondersteld wordt in het vooronderzoek? Is een deel van de woongrond volledig weg geërodeerd of betreft de erosie enkel de top van de woongrond? NOaA: 18. Welke veranderingen treden op in de samenstelling en ruimtelijke ordening van erven? (NOaA 2.0-vraag 104) 19. In hoeverre kende het nederzettingssysteem differentiatie in termen van nederzettingsgrootte, locatie, functie of belang? (NOaA 2.0-vraag 44) 20. Wat is de aard, context en betekenis van intentionele (rituele?) deposities in en rond huis en erf? (NOaA 2.0-vraag 29) 21. Hoe lang waren huizen, bijgebouwen en waterputten in gebruik? (NOaA 2.0-vraag 124) 22.

Wanneer, waar en in welke mate vonden erosie en sedimentatie onder invloed van water plaats, en in hoeverre is er een verband met (welke?) menselijke activiteiten? (NOaA 2.0-vraag 18) 23. Hoe werd met afval omgegaan? (NOaA 2.0-vraag 108)

Handboek archeologie ODR Conserveringstoestand 24. Wat is de grondwaterstand ten tijde van het onderzoek? 25. Op welke diepte (in NAP) ligt de oxidatie, reductiegrens? 26. Zijn er aanwijzingen voor verspoeling/erosie van het archeologisch niveau? En zo ja wanneer heeft dit plaatsgevonden? 27. Wat is de conserveringstoestand per vondstcategorie? 28. Welke verstoringen zijn geconstateerd en welke invloed hebben deze gehad op de intacte resten?

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

6. Methoden en technieken Methoden en technieken Het onderzoek wordt uitgevoerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. De volgende protocollen van de KNA 4.1 zijn op het onderzoek van toepassing: • Protocol 4003 – Inventariserend Veldonderzoek (IVO-Proefsleuven). • Protocol 4004 – Opgraven, specificaties OS02 tot en met OS11. • Protocol 4006 – Specialistisch onderzoek. • Protocol 4010 – Depotbeheer. Daarnaast zijn de volgende standaarden en richtlijnen op dit onderzoek van toepassing: • KNA-Leidraad Proefsleuvenonderzoek (Borsboom/Verhagen, 2009). • KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten, 2002). • KNA-Leidraad Archeobotanie (Kooistra/Brinkkemper, 2016). • KNA-Leidraad Archeozoölogie (Lauwerier, 2011). • KNA-Leidraad Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstmateriaal. Onderstaande beschreven methoden en technieken vormen hier een aanvulling op. Bij tegenstrijdigheden worden de protocollen en leidraden van de KNA 4.1 aangehouden. Strategie In het plangebied moet rekening worden gehouden met kleine tot grote vindplaatsen met archeologische lagen, vondststrooiingen en grondsporen, met een gemiddelde spoordichtheid. • In het plangebied worden zeven proefsleuven van 30 bij 4 meter (840 m2 in totaal; 5,2 % van het onderzoeksgebied), conform het puttenplan in bijlage 7.

• Het puttenplan kan op basis van de werkelijke veldsituatie aangepast worden naar bevinding van de projectleider in het veld. Bij substantiële afwijkingen i.c. afwijkingen die van invloed kunnen zijn op de representativiteit van het onderzoek, wordt eerst door de KNA Archeoloog MA contact opgenomen met de bevoegde overheid. Aanleg en documentatie vlakken • • •

•

Er worden zoveel vlakken aangelegd als er archeologische niveaus zijn. Vlakken worden machinaal aangelegd met een graafmachine, voorzien van een gesloten gladde bak met glad snijvlak (geen tandenbak). Het machinaal verdiepen dient laagsgewijs plaats te vinden, zodanig dat geen archeologische niveaus over het hoofd worden gezien i.c. vergraven en per stratigrafisch niveau en per spoor aanlegvondsten kunnen worden verzameld. Er dient tijdens de aanleg van vlakken continu één archeoloog bij de graafmachine te blijven. Deze bewaakt onder andere de aanlegoppervlakte- en diepte, signaleert archeologische lagen, sporen en vondsten én krast sporen in. Zo nodig geeft zij/hij hiertoe de graafmachinist aanwijzingen. Minimaal een KNA archeoloog MA dient bij vlak aanleg aanwezig te zijn. Bij het aanleggen van het eerste vlak dient dit een Senior KNA archeoloog te zijn. Tijdens het verdiepen wordt bij iedere haal van de graafmachine het vlak systematisch en vlakdekkend met een metaaldetector afgezocht op metaalvondsten (geen discriminatie op Ferro). Ook worden de vlakken systematische en vlakdekkend met een metaaldetector afgezocht op metaalvondsten. Metaalvondsten worden als puntlocatie (X-, Y- en Z-waarden) ingemeten. De metaaldetector moet van een voor archeologisch onderzoek getest en erkend merk en type zijn.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

• • • • •

•

Grondsporen worden direct na aanleg van het vlak ingekrast met een meetpin en voorzien van een spoornummer. Sporen en lagen die zowel in het vlak als in het profiel zichtbaar zijn, krijgen hetzelfde spoor- en laagnummer. Om de leesbaarheid te vergroten, worden sporen (en zo nodig delen van het vlak) altijd met de schep opgeschaafd. Het vlak wordt direct na aanleg gefotografeerd (voordat deze is verstoven, verregend of vertrapt). Archeologische vlakken worden digitaal met een dGPS/Total Station (RD-coördinatenstelsel), of analoog getekend (schaal 1:50), en beschreven. Ook worden de contouren van de werkputten en profielpinnen met behulp van een dGPS/RTS ingemeten. NAP-hoogtes worden gemeten op alle relevante vlakken in één raai in het midden van de werkput met intervallen van 5 meter, evenals om de 5 meter van het maaiveld langs de lange zijde van de werkput waar ook de profielen worden beschreven. Indien de bodem van het plangebied volledig is verstoord, kan worden volstaan met enkele foto’s waaruit dit blijkt en een aantekening hiervan in het dag- en/of weekrapport. De putgrens of ontgravingsgrens wordt altijd ingemeten, evenals de maaiveldhoogte en NAP-hoogte van elk vlak en de putrand.

Verzamelwijze en documentatie vondsten en vondstconcentraties • • • •

•

Aanlegvondsten worden per vak van 4 bij 5 meter verzameld en geadministreerd. Vondsten worden per spoor(vulling), of als dit niet mogelijk is, per laag verzameld en geregistreerd. Stortvondsten worden per werkput verzameld en geregistreerd. Vondstconcentraties worden ingemeten en gefotografeerd. Vondsten uit vondstconcentraties worden per vondstconcentratie verzameld en onder het spoor- en/of vondstnummer van de vondstconcentratie geregistreerd. Bij gelaagde vondstconcentraties worden de betreffende vondsten ook per laagvulling verzameld en gedocumenteerd. Bij vondstconcentraties met een oppervlakte groter dan 4 m2 wordt met de bevoegde overheid overlegd over de verzamel- en documentatiewijze. Bij het aantreffen van complexe sporen en/of vondstconcentraties (bijvoorbeeld aardewerkconcentraties) en/of structuren wordt de opgravingsstrategie overlegd met de bevoegde overheid. De bevoegde overheid besluit hoe de aangetroffen resten worden onderzocht en geborgen. Belangrijke vondsten worden in situ gefotografeerd en als puntlocatie ingemeten. Onder bijzondere vondsten vallen onder andere vondsten die door hun grootte en zeldzaamheid afwijken van de rest van het aangetroffen vondstcomplex.

Bemonstering • •

Grondsporen worden alleen bemonsterd voor zover dit van belang is voor de waardering en anders alleen na overleg met de bevoegde overheid. Monsters bestaan uit minstens 5 liter en worden bewaard in luchtdichte zakken of emmers. Bij minder spoorvolume of minder volume van de vulling, wordt het hele spoor i.c. de hele betreffende vulling bemonsterd.

Foto’s • •

De foto’s hebben een resolutie van minimaal 5 megapixel. Op iedere vlak, coupe- en profielfoto wordt een fotobordje, maatbalk c.q. jalonstok(-en) en een noordpijl mee gefotografeerd. Op het fotobordje staan tenminste de projectnaam, Archis-

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

• • • •

onderzoeksmeldingscode, datum, werkputnummer, vlaknummer en eventueel spoornummer. Extra coupe en profielfoto’s - zonder fotobordje, maatbalk en noordpijl - kunnen worden gemaakt ten behoeve van publicatiedoeleinden e.d. Van ieder vlak worden foto’s gemaakt in secties, evenals overzichtsfoto’s vanuit minimaal twee verschillende windrichtingen. Er worden representatieve foto’s gemaakt van de grondsporen in het vlak en van de coupes. Er worden foto’s gemaakt van de begin- en eindsituatie van het plangebied. Er worden foto’s gemaakt van het archeologisch veldwerk in uitvoering. Omgang kwetsbaar vondstmateriaal

Kwetsbaar vondstmateriaal moet worden behandeld, gedocumenteerd en geborgen volgens: • •

Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en monsters. KNA-Leidraad Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal. Structuren en grondsporen

•

• • • •

•

• •

•

Om tot een goede waardering van de vindplaats te komen, worden ruim voldoende sporen gecoupeerd en gedocumenteerd ten einde de kwaliteit en conservering van de sporen goed te kunnen inschatten. Een uitzondering vormen duidelijke structuren of een overvloed aan sporen. De selectie van de te couperen sporen geschiedt naar inzicht van de leidinggevend KNA archeoloog MA in het veld. Hierbij gelden de onderzoeksvragen uit dit PvE als uitgangspunt. Sporen worden gecoupeerd tot op een eventueel volgend sporenniveau of anders helemaal (in het geval dat binnen het bereik van coupes geen andere sporenniveaus liggen). Sporen die op basis van omliggende proefsleuven als “geïsoleerd” of “off site” kunnen worden omschreven, worden altijd gecoupeerd en gedocumenteerd. Langgerekte sporen zoals greppels worden om de 15 m gecoupeerd, evenals ter plekke van eventuele oversnijdingen. Wanneer vaststaat dat sporen van één gebouwstructuur zijn, dan worden deze niet gecoupeerd, gedocumenteerd en afgewerkt. Enkel wanneer de datering onduidelijk is worden één of twee sporen gecoupeerd. Deze worden niet afgewerkt. Indien sporen zich op de rand van de werkput bevinden, worden deze, waar mogelijk, tegen de putwand gecoupeerd. Vervolgens worden deze sporen i.c. de betreffende profielwanden gedocumenteerd, opdat het stratigrafisch ingravingsniveau van de grondsporen kan worden vastgelegd.

Coupetekeningen worden gemaakt op een schaal 1:20 of nauwkeuriger. Uitzondering hierop vormen coupes door sporen die ondieper zijn dan 10 cm. Deze sporen worden niet getekend. Indien waterputten, beerputten of andersoortige diepe grondsporen worden aangetroffen, wordt hiervan door middel van een edelmanboor en/of guts vastgesteld hoe diep deze reiken en wat de gelaagdheid is. In principe worden waterputten in het stadium van proefsleuven niet gecoupeerd. Bekeken dient te worden of de resultaten uit de boring voldoende zijn om een vervolgstrategie bij een doorstart of definitief onderzoek aan te bevelen. Indien sprake is van meerdere mogelijk relevante archeologische niveaus, wordt middels een kijkgat van circa 2 x 4 m vanuit het eerste sporenvlak gecontroleerd of hieronder nog meer sporenniveaus liggen. Dit geldt voor iedere werkput met een sporenniveau. Als inderdaad een dieper sporenniveau wordt aangetroffen, wordt in overleg met het bevoegd gezag besloten of uitbreiding moet plaatsvinden, waarbij bijvoorbeeld het bovenliggende sporenniveau geheel wordt gedocumenteerd en afgewerkt. Reden kan zijn om onderliggende sporenniveaus goed en volledig te kunnen waarderen. IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

•

Bij het aantreffen van complexe archeologische sporen en/of complexe structuren wordt met de archeologisch adviseur van de bevoegde overheid overlegd over de te volgen onderzoeksstrategie. Lichten (van waterbodems)

Niet van toepassing. Aardwetenschappelijk onderzoek •

• • • • •

•

Tijdens het onderzoek wordt de bodemopbouw en archeologische stratigrafie van het onderzoeksgebied gedocumenteerd. Bij een eenduidig profiel kan worden volstaan met een profielkolom (van minimaal 1,0 meter breed) om de 10 meter aan de meest representatieve kant van de werkput. Bij archeologische sporen, archeologische lagen en complexe bodemopbouw moet minimaal één lengteprofiel (met een representatieve lengte) per werkput worden gedocumenteerd. De profielen moeten tot minimaal 20 cm onder het onderste vlakniveau worden aangelegd. Profielen worden gefotografeerd en getekend (schaal 1:20). Profielen dienen op profielfoto’s lithostratigrafisch en archeologisch leesbaar te zijn. Bij het afsteken van profielen worden vondsten per stratigrafisch niveau verzameld en geadministreerd. De beschrijving van profielen vindt plaats door minimaal een KNA Archeoloog MA. Bij een complexe opbouw wordt het profiel door, of onder supervisie van, een fysisch geograaf beschreven en gedocumenteerd. Profielen worden beschreven volgens de NEN5104 en Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB). Hierbij worden onder andere de volgende karakteristieken beschreven en in absolute zin vastgelegd, te weten: archeologische vondsten en kenmerken, textuur, kleur, lithostratigrafie, humusgehalte, consistentie en gleyverschijnselen.

Indien relevant voor de beantwoording van de onderzoeksvragen, worden uit een representatief deel van de profielen monsters genomen ten behoeve van het aardwetenschappelijk onderzoek (slijpplaten), het botanisch onderzoek (pollen) en het chronologisch onderzoek ( 14C). Anorganische artefacten

Anorganische artefacten worden verzameld, gedocumenteerd en geborgen volgens: • • • •

• • •

Protocol 4001 – PS06: Richtlijnen voor (de)selectie vondsten en monsters. Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en monsters. KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten 2002). Kwetsbare anorganische vondsten worden in het veld gestabiliseerd, voordat ze worden gelicht. Dit geldt bijvoorbeeld voor kwetsbaar vaatwerk. Zo nodig worden complete voorwerpen van aardewerk met de omringende grond in het veld ‘ingekist’, gelicht en onder laboratoriumomstandigheden uitgeprepareerd. Complete aardewerkpotten en schalen worden met inhoud – vaak sediment – gelicht en onder laboratoriumomstandigheden uitgeprepareerd. Losse scherven met aankoeksel worden apart bewaard voor eventuele residuenanalyse en datering. Losse scherven en voorwerpen van aardewerk worden per spoor of per verzameleenheid verzameld en geadministreerd.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

Organische artefacten Organische artefacten worden verzameld, gedocumenteerd en geborgen volgens: • • • • •

Hout: • • •

In principe wordt al het archeologisch hout geborgen. Bij het aantreffen van grote en complexe houten constructies wordt met de bevoegde overheid overlegd of en hoe deze moeten worden geborgen en gedocumenteerd. Archeologisch hout dient direct bij bergen en monstername nat en luchtdicht te worden verpakt, zodat de kwaliteit van het hout niet achteruit gaat. Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten

Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten worden verzameld, gedocumenteerd en geborgen volgens: • • • • •

Overige resten worden verzameld, gedocumenteerd en geborgen volgens: • • • •

KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten, 2002). KNA-Leidraad Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal. Protocol 4001 – PS06: Richtlijnen voor (de)selectie vondsten en monsters. Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en monsters. Dateringstechnieken

Monsters voor datering worden genomen en gedocumenteerd volgens: • •

KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten, 2002). KNA-Leidraad Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.

Het is de verwachting dat het onderzoek voldoende betrouwbaar dateerbaar vondstmateriaal zal opleveren. Indien dat niet het geval is, kan het noodzakelijk zijn om aanvullend natuurwetenschappelijke dateringen te verkrijgen. De voorkeur bij het nemen van 14C-monsters gaat uit naar verbrand bot of verbrande zaden afkomstig uit een eenduidige context (waarbij kan worden IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

uitgesloten dat het materiaal bijvoorbeeld door opspit in een spoor terecht is gekomen). Materiaal waarvan de herkomst niet zeker is komt dan ook niet in aanmerking voor datering. In het veld zal door een senior KNA archeoloog worden bepaald of de betreffende sporen / lagen ook daadwerkelijk geschikt zijn voor datering. Indien tijdens het onderzoek houtresten worden aangetroffen die zich mogelijk lenen voor dendrochronologisch onderzoek, worden deze gezien de zeldzaamheid en de nauwkeurige dateringsmogelijkheden altijd bemonsterd. Beperkingen Binnen het plangebied zijn geen kabels en leidingen bekend op de KLIC; enkel direct aan de Dorpsweg ligt een datatransportkabel. De proefsleuven zijn niet in de buurt van deze kabel gelegen. Grondwater: het archeologisch onderzoek moet in het droge worden uitgevoerd. Mogelijk kan de grondwaterstand hierbij een probleem opleveren. Indien dit het geval is, moet de bodem droog worden gemaakt door middel een vuilwaterpomp, zodat de te onderzoeken bodem niet nat is.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

7. Uitwerking Na het veldwerk en na de technische uitwerking wordt – zo nodig na specialistisch advies – een evaluatierapport opgesteld, tenzij door de archeologisch aannemer en de (archeologisch adviseur van) de bevoegde overheid bij overleg tijdens of na het veldwerk is vastgesteld dat direct met het eindrapport kan worden begonnen. In het evaluatierapport worden de bevindingen van het veldwerk samengevat en wordt een voorstel gedaan voor nadere analyse van sporen, monsters en vondsten (waaronder laboratoriumonderzoek), voor de conservering van objecten en voor de opzet van het eindrapport, waaronder de keus van de te tekenen, te fotograferen en af te beelden objecten. Voorgesteld wordt welke vondsten en monsters niet bewaard (gedeponeerd) hoeven te worden. Geëvalueerd wordt in welke mate de onderzoeksvragen beantwoord kunnen worden en of voor de uitwerking gewijzigde of aanvullende onderzoeksvragen gesteld moeten worden. Geëvalueerd wordt of aanvullende of gewijzigde eisen gesteld moeten worden aan de hieronder genoemde eisen van uitwerking en conservering. In het evaluatierapport worden minimaal een allesporenkaart, de vlaktekeningen, foto’s van representatieve profielen en het sporenvlak opgenomen. Het evaluatierapport wordt bij de bevoegde overheid ingediend.

Het evaluatierapport wordt getoetst en vastgesteld door de bevoegde overheid en fungeert daarna als aanvulling van dit PvE. Na vaststelling van het evaluatierapport geeft de opdrachtgever opdracht tot uitwerking, rapportage en conservering volgens het vastgestelde evaluatierapport, rekening houdende met de vastgestelde termijn voor oplevering van het conceptrapport. Structuren, grondsporen, en vondstspreidingen Structuren, grondsporen en vondstspreidingen worden uitgewerkt tot op het niveau dat benodigd is voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen. Structuren en grondsporen worden in de basisrapportage zoveel mogelijk beschreven vanuit hun ruimtelijke, stratigrafische en chronologische context en onderlinge samenhang. Analyse aardwetenschappelijke gegevens Aardwetenschappelijke gegevens worden lithologisch en lithogenetisch uitgewerkt op basis van de NEN 5104 en de ASB. Naast de geologisch/bodemkundige informatie dient ook archeologische informatie (o.a. (post-)depositionele processen) te worden betrokken bij de analyse van de profielen. Anorganische artefacten Deze categorie vondsten wordt uitgewerkt voor zover nodig is voor de beantwoording van de vraagstellingen. Organische artefacten Deze categorie vondsten wordt uitgewerkt voor zover nodig is voor de beantwoording van de vraagstellingen.

Archeozoölogische en -botanische resten Deze categorie vondsten wordt uitgewerkt voor zover nodig is voor de beantwoording van de vraagstellingen.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

Beeldrapportage Het standaardrapport is conform de KNA (versie 4.1) en bevat de volgende elementen: • Allesporenkaart waarop de sporen en geïnterpreteerde structuren op staan aangegeven, voorzien van het landelijke coördinatengrid, en op een moderne topografische ondergrond, incl. legenda. De sporen en structuren worden (indien van toepassing) met verschillende periodekleuren op deze allesporenkaart aangegeven. • Representatieve sporen en profielen worden in opgemaakte vorm in het rapport afgebeeld. • Een referentieprofiel wordt altijd afgebeeld in het rapport. • Naast de geologisch/bodemkundige informatie wordt ook de archeologische informatie betrokken bij de analyse van de profielen. • Vlaktekeningen, relevante profieltekeningen, relevante coupetekeningen, inclusief legenda. • Een selectie van relevante foto’s van vlakken, sporen, coupes en profielen. • Een representatief aantal objecten wordt afgebeeld en eventueel getekend in het rapport. Dit is in overleg tussen opdrachtnemer, opdrachtgever en bevoegde overheid. • Actie- en sfeerfoto’s van het onderzoek in relatie met de omgeving.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

8. (De)selectie en conservering Selectie materiaal voor uitwerking Het verzamelde materiaal ondergaat een primaire vondstverwerking (wassen, uitsplitsen, tellen en wegen per vondstcategorie per vondstnummer). Voor de (de)selectie en conservering van het materiaal gevonden tijdens het proefsleuvenonderzoek gelden de onderstaande bepalingen waarbij de data wordt vastgelegd in een (de-)selectieadvies dat is opgenomen in het (evaluatierapport en/of) eindrapport. Indien het noodzakelijk is om vondsten te conserveren dan wel te deselecteren wordt altijd een selectierapport opgesteld. Selectie materiaal voor deponering, verwijdering en conservering Deselectie van het uit het veld meegenomen materiaal en/of een voorstel tot conserveren wordt in het evaluatie- en selectierapport verantwoord met een deselectie-advies en/of conserveringsadvies. Dit advies wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de eigenaar van de vondsten (de depothouder; zie paragraaf 9.1), zodat deze een gefundeerde beslissing kan nemen. (De)selecties in het veld, bij de evaluatiefase en uitwerking van vondstmateriaal dienen naast de beslisbevoegdheid van de depothoudende overheid en de bevoegde overheid genomen te worden in samenspraak met de specialist van de betreffende vondstcategorie.

Voor deselectie wordt per vondst - waarvan geadviseerd wordt het te mogen deselecteren - minimaal inzicht gegeven in: vondstnummer; soort context waar het object gevonden is (spoor); datering; conserveringstoestand; aard van het object (determinatie); bijzonderheden (inscripties, bewerkingssporen, etc.) en reden/motivering voor deselectie. Binnen de Noordwest Europese archeologie komen metaalvondsten van ijzer zeer vaak als ‘ondetermineerbaar' aan het daglicht. Bij sterk verroestte vondsten, waarbij de oorspronkelijke vorm niet te herleiden is, is het noodzakelijk dat deze eerst worden geröntgend en door een materiaalspecialist worden bekeken, voorafgaand aan het op te stellen deselectie-advies (zie ook KNA 4.1, protocol 4001 PvE PS06, Tabel 2). De vondsten en monsters worden overgedragen aan het desbetreffende depot (zie hoofdstuk 9). Uiteindelijk zal de depothouder op basis van het voorstel van de archeologisch uitvoerder bepalen welk materiaal uiteindelijk kan worden gedeselecteerd – binnen redelijke grenzen en indien nodig in overleg met de opdrachtgever en de bevoegde overheid.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

9. Deponering Eisen betreffende depot Het vondstmateriaal en de opgravingsdocumentatie worden binnen twee jaar na afronding van het veldwerk, conform protocol depotbeheer (KNA 4.1, protocol 4010) en eventuele aanvullende eisen (zie bijlage 7), aan het hieronder genoemde depot aangeleverd. Voor de overdracht van de vondsten wordt tijdig een afspraak gemaakt met de depotbeheerder. Adres Archeologisch Depot Gelderland Museum Kamstraat 45 6522 GB Nijmegen Contactpersoon Dhr. S. Weiß-König Tel: 024-2402263 E-mail: adg@museumhetvalkhof.nl / s.weiss-koenig@museumhetvalkhof.nl Te leveren product Het rapport wordt uitgegeven door de opdrachtnemer. Evaluatierapport: Indien er een evaluatierapport wordt opgesteld (zie hoofdstuk 7), dan wordt deze na het einde van het veldwerk (termijn twee maanden) aangeleverd aan de opdrachtgever, ter goedkeuring voorgelegd aan het depot, en getoetst door de bevoegde overheid. Op basis van dit evaluatierapport (conform Protocol 4004 – Opgraven, OS12 Evaluatierapport) worden keuzes gemaakt t.a.v. de rapportage en de uit te werken sporen, vondsten en monsters. Een aanvullende kostenraming kan onderdeel uitmaken van het evaluatierapport. Na goedkeuring van het evaluatierapport wordt aangevangen met het opstellen van het conceptrapport.

Indien er geen sprake is van het opstellen van een evaluatierapport, dan kan direct opgestart worden met het opstellen van het conceptrapport. Concept- en definitief rapport: De conceptrapportage wordt, na goedkeuring van het evaluatierapport (indien van toepassing), ter beoordeling voorgelegd aan de bevoegde overheid. De bevoegde overheid toetst het rapport, waarna een hernieuwde versie wordt vervaardigd. Deze versie wordt door de bevoegde overheid gecontroleerd op verwerking van het commentaar uit de beoordeling. Wanneer het commentaar naar behoren is verwerkt wordt het rapport definitief gemaakt. Indien commentaar niet verwerkt is zonder onderbouwing, wordt het rapport opnieuw aangepast. Het rapport wordt uiterlijk binnen de wettelijke termijnen van 2 jaar opgeleverd. Eindproduct: • Bij een proefsleuvenonderzoek is het eindproduct een rapport (cf. KNA 4.1 Protocol 4003 – Inventariserend veldonderzoek, VS05 – Opstellen standaardrapport IVO-P), mogelijk tevens een evaluatierapport (cf. KNA 4.1 Protocol 4004 – Opgraven, specificatie OS12). • Digitale rapporten worden geleverd aan de RCE (via Archis), het depot (zie paragraaf 9.1), het edepot (DANS-EASY), en (de archeologisch adviseur van) de bevoegde overheid. • De digitale documentatie wordt binnen 2 jaar na afronding van het veldwerk overgedragen aan Archis en het e-depot (DANS-EASY).

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

•

Bij het eindproduct hoort een bewijs (af te geven door de ontvangende instantie) van overdracht van vondsten en documentatie. Deze wordt tijdig verkregen van het desbetreffende depot (voor het contactadres, zie paragraaf 9.1).

Tevens: • Relevante GIS-data van archeologisch onderzoek kunnen geraadpleegd worden via het web (bv. e-depot) of worden rechtstreeks beschikbaar gesteld door de uitvoerder. • Standaard dient een Alle Sporen Kaart (ASK) en mogelijk een Alle Putten Kaart (APK) aangeleverd te worden (GIS-bestand). Indien met meerdere vlakken gewerkt is met overlappende sporen dient ook per vlak een versie aangeleverd te worden. • In principe dient de gehele administratie aangeleverd te worden. Indien tabellen, foto’s, data en dergelijke niet specifiek genoemd worden in de aanleveringseisen van het depot, maar wel noodzakelijk dan wel belangrijk zijn voor ontsluiting van de gegevens en/of herinterpretatie, dienen deze ook aangeleverd te worden bij het depot. Dit betreft ook niet KNA conforme documentatie zoals bijvoorbeeld foto’s, meetgegevens enzovoort. • De digitale documentatie inclusief het eindrapport gaat ook in kopie naar het e– depot. • Indien voor de veldadministratie of bij de uitwerking gebruik is gemaakt van propriëtaire software dient naast een kopie van de originele data ook een kopie/export naar een algemeen toegankelijk digitaal format (open access) aangeleverd te worden. In geval van databases kan dit inhouden dat ook een kopie/export als csv-bestand aangeleverd dient te worden.

• Indien gebruik gemaakt is van digitale tekenmethode met gebruikmaking van RTS of GPS dienen de originele uitleesbestanden als ASCII tabel (met puntinformatie) of als CAD tekening (bijvoorbeeld in DXF) aangeleverd te worden. Dit wil zeggen de (teken)data voordat deze bewerkt worden naar een ASK of APK.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

10. Randvoorwaarden en aanvullende eisen Personele randvoorwaarden Het onderzoek vindt plaats onder leiding van een Senior KNA Archeoloog met ervaring in de archeoregio en de betreffende archeologische periodes. Het veldteam bestaat uit minimaal een KNA Archeoloog MA met ervaring in de archeoregio. Het veldteam wordt gecompleteerd door ten minste een veldmedewerker of veldtechnicus. Overlegmomenten •

• •

De archeologisch aannemer neemt - in geval er sprake is van significante afwijkingen van de bevindingen in het veld ten opzichte van de uitgangspunten in dit PvE - contact op met (de archeologisch adviseur van) de bevoegde overheid en het archeologisch depot (alleen indien die wijzigingen ook invloed hebben op de aard/hoeveelheid etc. van het vondstmateriaal). De bevoegde overheid en de depothouder (/eigenaar van de vondsten) nemen een gemotiveerd besluit over de te nemen vervolgstappen over de te nemen maatregelen. De opdrachtgever houdt de uitvoerder schriftelijk op de hoogte van de beslissing van de bevoegde overheid. Communicatie naar buiten over de archeologische resten vindt alleen plaats na overleg met de opdrachtgever en de bevoegde overheid. Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie

De kwaliteitsbewaking is in handen van Senior KNA Archeoloog die door de archeologisch aannemer aan het project wordt toegewezen. Deze houdt toezicht op de werkzaamheden zodat deze voldoen aan het PvE. Ook signaleert de Senior KNA archeoloog overlegmomenten en is deze verantwoordelijk voor de evaluatie van het onderzoek. Indien de archeologische situatie in het onderzoeksgebied significant afwijkt van de verwachting in onderhavig PvE wordt dit schriftelijk gemeld aan de bevoegde overheid. Voor de beslismomenten m.b.t. meer- en/of minderwerk kan de archeologisch aannemer verwijzen naar de offerte van desbetreffend project. Voor overleg en evaluatie zie hoofdstukken 8 en 11. Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen Het onderzoek dient verricht te worden door een uitvoerder die in het bezit is van een geldig certificaat ‘BRL SIKB 4000 Archeologie protocol 4003 IVO, proefsleuven’. Dit PvE betreft de eisen die vanwege het archeologisch belang aan het onderzoek worden gesteld. Onverlet wat er in het PvE staat gaat wettelijke regelgeving met betrekking tot bijvoorbeeld arbeid, veiligheid, gezondheid en milieu boven de bepalingen in dit PvE. Deze zaken moeten ruim voorafgaand aan het onderzoek, onderling tussen de archeologische uitvoerder en de opdrachtgever worden geregeld (bijv. in een Plan van Aanpak).

De deelname van amateurarcheologen en vrijwilligers is afhankelijk van toestemming van de grondeigenaar, de civieltechnische en/of bouwkundige en/of milieukundig aannemer en de archeologisch uitvoerder. Het kan dat vanuit veiligheidsoverwegingen de deelname niet mogelijk is of dat van daaruit extra eisen kunnen worden gesteld met betrekking tot deelname.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

11. Wijzigingen ten opzichte van het vastgestelde PvE Wijzigingen tijdens het veldwerk Mocht er sprake zijn van belangrijke wijzigingen ten opzichte van dit PvE, of omstandigheden zijn waardoor er een andere strategie of werkwijze noodzakelijk of wenselijk is, dan dient de archeologisch aannemer dit terstond te melden bij de opdrachtgever en de bevoegde overheid. De bevoegde overheid zal dan een besluit nemen over de te volgen vervolgstappen. De archeologisch aannemer is verantwoordelijk om de opdrachtgever schriftelijk op de hoogte te stellen van de genomen beslissing van de bevoegde overheid. Belangrijke wijzigingen Onderstaande belangrijke wijzigingen worden te allen tijde aantoonbaar voorgelegd aan alle betrokken partijen: • (Kwalitatieve) Afwijkingen van de archeologische verwachting (of het complextype); • Wijzigingen van de gehanteerde onderzoeksmethode; • Wijzigingen fysieke en/of technische omstandigheden; • Vastleggen overleg- en evaluatiemomenten; • Onvoorziene omstandigheden (bijvoorbeeld m.b.t. omvang vindplaats, complextype, aantallen vlakken et cetera). • Significante (kwantitatieve) afwijkingen van verwachte vondsten en monsters (hoeveelheid, soorten materialen, soorten voorwerpen, type conservering). • Wijzigingen die (de)selectie en/of conservering van vondsten en monsters beïnvloeden. Mogelijke overige wijzigingen: • N.v.t.

Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk Zie hoofdstuk 8.1 en hoofdstuk 11.4 van dit PvE. Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering Beslissingen over belangrijke selecties, wijzigingen van en aanvullingen op dit PvE zullen worden genomen door de bevoegde overheid en de depothouder (/eigenaar van de vondsten). Dit zal gebeuren op aanbeveling van de projectleider en na kennisname van het standpunt van de opdrachtgever.

IVO-P Poederoijen, Dorpsweg / 20230803/BR2.1/ Datum: 06-10-2023

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14188192/1