Bijlage 1. Jaarstukken 2021 gemeente Zaltbommel

Wat hebben we daarvoor gedaan? Vitale duurzame bedrijventerreinen Door prioritering en Covid-19 is hier nog geen start mee gemaakt. De ondernemersfondsen en verplicht parkmanagement vormen de basis. Status tijd:

Status financiën:

Ontwikkeling bedrijventerrein In 2021 zijn we gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden voor nieuwe c.q. uitbreiding van lokale bedrijventerreinen. De resultaten worden in 2022 verwacht. Verder hebben we een begin gemaakt met de actualisatie van het RPW. Binnen de regio is er namelijk een grote vraag naar bedrijfsgrond. Status tijd:

Status financiën:

Kleinschalige bedrijvigheid en revitalisering bedrijventerreinen In 2021 zijn we gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden voor nieuwe c.q. uitbreiding van lokale bedrijventerreinen. De resultaten worden in 2022 verwacht. Status tijd:

Status financiën:

Vrachtwagenparkeerplaats of truckparking Het project is afgerond, begin 2022 zal de vrachtwagenparkeerplaats opgeleverd en geopend worden. Status tijd:

Status financiën:

Openbaar toilet (PPN 2021) Het tijdelijk openbaar toilet is fysiek eind 2021 afgerond en de opening heeft begin 2022 plaatsgevonden. Het tijdelijk toilet is gesitueerd onder het stadhuis. De definitieve locatie zal zijn op het parkeerterrein van de Bossche Poort. Onderhoud voor de komende 3 jaar komt ten lasten van het huidige budget. Het overig budget vervalt aan de ontwikkeling Bossche Poort. Het project heeft plaats gevonden binnen de financiele kaders. Status tijd:

29

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.4.3. Bedrijvenloket & bedrijfsregelingen Wat wilden we bereiken? Een goede en servicegerichte dienstverlening aan bedrijven vanuit de gehele organisatie aangestuurd door het Ondernemersteam.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Ondernemersteam Het ondernemersteam heeft gewerkt aan de ontwikkeling van een interactieve dienstenkaart. Deze kaart maakt inzichtelijk voor welke zaken men terecht kan bij het Ondernemersteam. De dienstenkaart is intern bij alle afdelingen gepresenteerd, met als doel de interne en extgerne dienstverlening te optimaliseren. Daarnaast heeft het Ondernemersteam ingezet op informatievoorziening voor ondernemers in het kader van Covid-19. Status tijd:

Status financiën:

3.4.4. Economische promotie Wat wilden we bereiken? We willen meer bezoekers naar de Bommelerwaard trekken en deze langer in ons gebied houden om hiermee het aantal arbeidsplaatsen in de sector te verdubbelen en de bestedingen te verhogen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gebiedsmarketing & Streekmarketing De streekmarketing organisatie Bommelerwaard is in 2021 van start gegaan. 70.000 huishoudens om en in de Bommelerwaard hebben deze zomer een flyer ontvangen met streekgerelateerde informatie. De website www.beleefbommelerwaard.nl is gevuld met prachtige verhalen over onze streek. Deze en andere activiteiten komen voort uit het jaarplan 2021 waar fietsen, wandelen, varen en Hugo de Groot centraal stond. Vanwege corona en bijbehorende lockdowns is er voor gekozen om niet 100% van het jaarplan 2021 budget uit te geven. Hugo de Groot is namelijk niet zo groots uitgerold in onze omgeving als eerder was gepland. Het budget wat in 2021 niet is uitgegeven wordt gebruikt in 2022 bij de ontwikkeling van een streekproductenroute. Met de streekmarketing organisatie Bommelerwaard zijn alle gemeentelijke marketingbudgetten gebundeld in één pot wat zorgt voor een efficiency slag in prestatieafspraken. Status tijd:

Status financiën:

Gouden 3-hoek Helaas is het nog niet gelukt om de vastgoedeigenaren te betrekken bij de Gouden Driehoek, ondanks grote inspanning. Betrekking van de vastgoedeigenaren staat voor 2022 op de planning. Dat vastgoedeigenaren aansluiten is van essentieel belang voor een sterke binnenstad. Marketing gaat via Beleef Zaltbommel. Er is een eenduidige uitstraling gekomen in de promotie van de Binnenstad. Dit is terug te zien in bannieren, reclame, webpagina en social media. In diverse acties wordt dit ook gebruikt. Al met al zijn we er in een groot gedeelte in geslaagd om Zaltbommel op de kaart te zetten en ook het enthousiasme van de ondernemers te krijgen om mee te werken. Status tijd:

30

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? ECONOMIE

Rekening 2020

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promoties

Begroting Begroting 2021 Rekening 2021 2021 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

313 10.001 188 272

265 4.219 207 414

280 1.767 225 356

238 800 225 365

42 V 967 V 0V 9N

Totaal lasten Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promoties

10.774

5.104

2.628

1.628

1.000 V

23 17.429 20 308

34 5.704 23 361

34 2.514 23 311

17 1.452 18 359

17 N 1.063 N 6N 48 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

17.779 7.005 V 7.571 98

6.122 1.018 V 1.101 79

2.882 254 V 748 -

1.845 217 V 652 -

1.038 N 38 N 96 V -

Saldo reservemutaties Resultaat programma

7.473 N 468 N

1.022 N 4N

748 N 493 N

652 N 435 N

96 V 58 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2021 versus rekening 2021 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Regionaal Programma Werklocaties 2020 • Afsprakenkader Regionale Samenwerking bedrijventerreinen Regio Rivierenland (2013) • Regionale Detailhandelsvisie (2014) Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Logistieke Hotspot Rivierenland • Toeristisch Recreatief Informatie Punt (TRIP) • Regionaal Bureau Toerisme (RBT) Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Functiemenging

%

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

31

Realisatie 2020 nnb 150

Begroting 2021

Realisatie Bron 2021 56,4 (2020) waar staat je gemeente 168,9 (2020) waar staat je gemeente

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.5. Programma Onderwijs Onder dit programma vallen de producten Openbaar basisonderwijs, Onderwijshuisvesting en Onderwijsbeleid & leerlingzaken.

3.5.1. Openbaar basisonderwijs Wat wilden we bereiken? Een passend aanbod aan onderwijsvoorzieningen dat aansluit op de ontwikkelbehoefte van alle kinderen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doorgaande leerlijn De Lokale Educatieve Agenda is in 2022 opnieuw vastgesteld. De hieruit voortkomende actiepunten zijn in samenwerking met het onderwijsveld in uitvoering gebracht. Verschillende nieuwe initiatieven rondom de doorgaande ontwikkellijn zijn opgenomen in de nieuwe Lokaal Educatieve Agenda vanaf 2022. Status tijd:

Status financiën:

3.5.2. Onderwijshuisvesting Wat wilden we bereiken? Het zorgen voor adequate en voldoende huisvesting voor onderwijsinstellingen in Zaltbommel die aansluit op de actuele behoefte.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Nieuwbouw Praktijkschool De Brug Voor de zomervakantie 2021 is het nieuwe pand voor praktijkschool de Brug aan de Sportlaan gereed gekomen. De leerlingen hebben vanaf het nieuwe schooljaar 2021-2022 les vanuit het nieuwe pand. Het pand is op 3 november officieel geopend. Het oude pand aan de Wielkamp wordt in eigendom overgedragen aan de gemeente. Het schoolbestuur ontvangt van de gemeente een jaarlijkse vergoeding voor de huisvestingslasten (hiermee is de huisvesting van de praktijkschool doorgedecentraliseerd aan het schoolbestuur). Financieel past dit binnen het beschikbaar gestelde budget. Status tijd:

Status financiën:

Nieuwbouw Kentalis Kompas College Kentalis Compas College gaat vanaf het nieuwe schooljaar 2022-2023 gebruik maken van het oude pand van de praktijkschool aan de Wielkamp als tijdelijke huisvesting. Naar verwachting zal het nieuw te bouwen pand gereed zijn in 2023. In het afgelopen jaar heeft de aanbesteding plaatsgevonden. Hieruit is duidelijk geworden dat een tekort van € 400.000 is ontstaan door stijging van marktprijzen, specifieke bouw voor de doelgroep en een klein perceel. Het tekort is door bezuinigingen teruggebracht tot € 275.000. Een concept overeenkomst voor doordecentralisatie van de huisvesting ligt klaar, maar moet gezien de meerkosten aangepast worden in 2022. Verwacht wordt dat de voorbereidende werkzaamheden in februari 2022 van start gaan en het nieuwe pand moet gereed zijn in het voorjaar 2023. Status tijd:

Status financiën:

Actualisatie IHP Het traject rondom het opstellen van het Integraal HuisvestingsPlan( IHP) 2022/2037 loopt momenteel. Het opstellen van het IHP vraagt om een nauwe samenwerking en afstemming tussen de betrokken schoolbesturen en de gemeente. Gezien de complexe vraagstukken vanuit onderwijshuisvesting, gecombineerd met de verschillende prioriteiten binnen het onderwijs rondom de coronacrisis, was het niet

32

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

haalbaar om in 2021 nog een gedragen plan voor te leggen. Daarom is in samenspraak met de schoolbesturen besloten niet eerder dan het tweede kwartaal 2022 een IHP 2022/2037 ter besluitvorming voor te leggen. Hierover is uw raad geinformeerd met een informatienota. Hierin is een meerjarig risico benoemd voor de gemeentelijke programmabegroting. De gevolgen zullen voorgelegd worden bij de integrale afweging bij de Perspectiefnota 2023. Status tijd:

Status financiën:

3.5.3. Onderwijsbeleid & Leerlingzaken Wat wilden we bereiken? • Het voorkomen van leer- en ontwikkelachterstanden bij kinderen. • Het aanpakken van laaggeletterdheid bij volwassenen en daarmee bijdragen aan een versterking van de participatie in de samenleving.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doorontwikkelen VVE De kwaliteit van voorschoolse educatie (VE) is in onze gemeente op orde. In januari 2022 is de raad geïnformeerd over de kwaliteit van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) via de Inputnotitie reflectiebijeenkomst VVE Zaltbommel 2020-2021. Vanuit de Lokaal Educatieve Agenda en het Nationaal Programma Onderwijs blijft er aandacht voor de ontwikkeling van peuters en kleuters met een (kans op) een ontwikkelachterstand Status tijd:

Status financiën:

Doorontwikkelen Leerhuis In 2021 stond de aanpak laaggeletterdheid in relatie tot het thema geld, omdat er een sterk verband is tussen laaggeletterdheid en problemen die met geld te maken hebben. In het plan van aanpak 2021 stonden de acties beschreven. De meeste acties zijn uitgevoerd of in gang gezet in 2021. De impact van Covid-19 is ook in 2021 groot geweest op het Leerhuis. Zo konden door de vele lockdowns groepen vaak niet starten. Ondanks dat is er ook veel wel doorgegaan, zoals online informatiebijeenkomsten om verwijzers te informeren. Ook is het aanbod vergroot met trainingen zoals 'veiliger kopen op internet' en is een start gemaakt met de ontwikkeling van 'voor hetzelfde geld'. Een training waarin meerdere organisaties samenwerken. Status tijd:

33

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? ONDERWIJS

Rekening 2020

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Begroting Begroting 2021 Rekening 2021 2021 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

146 3.008 1.348

151 3.168 928

151 3.011 1.720

144 2.897 1.372

7V 114 V 348 V

Totaal lasten Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

4.502

4.246

4.882

4.413

469 V

866 504

545 37

384 802

399 431

15 V 371 N

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

1.370 3.132 N 765 254

581 3.665 N 112 31

1.186 3.696 N 112 -

830 3.583 N 129 -

356 N 113 V 17 N -

Saldo reservemutaties Resultaat programma

511 N 3.643 N

81 N 3.746 N

112 N 3.807 N

129 N 3.712 N

17 N 96 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2021 versus rekening 2021 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeenten Zaltbommel en Maasdriel 2018-2027 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening peutertoeslag gemeente Zaltbommel 2018 • Regionaal educatieve agenda Bommelerwaard 2018 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2018-2022 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2019-2023 samenwerkingsverband De Meierij VO Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV) • GGD Gelderland-Zuid • Beheersstichting Brede school De Waluwe • Gemeente Maasdriel Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen

Realisatie 2020 nnb

Begroting 2021 2,27

Realisatie 2021 1,9

Absoluut verzuim Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

nnb

8,68

11

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

1,37

0,80

1,5

34

Bron waar staat je gemeente waar staat je gemeente waar staat je gemeente

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.6. Programma Sport, Cultuur en Recreatie Onder dit programma vallen de producten Sportbeleid & activering, Sportaccommodaties, Cultuur, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en recreatie.

3.6.1. Sportbeleid & Activering Wat wilden we bereiken? Bevorderen van sport en beweging bij inwoners door intensivering van samenwerking tussen sportverenigingen en andere betrokkenen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering sportakkoord In maart 2021 hebben we middels een kick-off bijeenkomst het startsein gegeven voor de uitvoering van het Sportakkoord Zaltbommel 2021-2022. Na een halfjaarlijkse evaluatie is gebleken dat er weinig initiatieven zijn ingediend door sport- en beweegaanbieders. Om de initiatieven te stimuleren is in samenwerking met de procesbegeleider een uitvoeringsprogramma opgesteld. De buurtsportcoaches leggen actief de verbinding met sport- en beweegaanbieders, stimuleren initiateven en voeren deze zelf ook uit. Vanwege Covid-19 zijn een aantal initiatieven niet uitgevoerd. Deze initiateven schuiven door naar 2022. Het Rijk heeft de regeling Sportakkoord 2020-2022 aangepast, waardoor het mogelijk is om de middelen uit 2021 over te hevelen naar 2022. Status tijd:

Status financiën:

3.6.2. Sportaccommodaties Wat wilden we bereiken? Passende huisvesting voor sportactiviteiten.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Bijdrage aan organisatie NK Veldrijden (PPN 2021) Vanwege Covid-19 is het NK Veldrijden voor de tweede keer niet doorgegaan. Er is al toegezegd door de organisatie van het NK Veldrijden dat de volgende editie in 2023 in Zaltbommel plaatsvindt. Er wordt voorgesteld om het budget wat in 2021 beschikbaar is gesteld, over te hevelen naar 2022. Status tijd:

Status financiën:

Ontwikkeling sportaccommodatie Gameren en omgeving (PPN 2021) In 2021 is het natuurgrasveld vervangen door een kunstgrasveld. Het veld was speelklaar voor het seizoen 2021-2022. Het restant van het budget wordt ingezet om een openbaar trapveld aan te leggen (realisatie 2022) en de mogelijke verwerving van gronden. Status tijd:

Status financiën:

3.6.3. Cultuur Wat wilden we bereiken? Positieve profilering van de gemeente met aandacht voor het Hugo de Grootjaar.

35

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? Vestingdriehoekdagen (vestingfeest) (PPN 2021) De vestingdriehoekdagen zijn vanwege de corona maatregelen helaas niet georganiseerd. Er is gekozen voor een alternatief, een kick-off ter voorbereiding op de Vestingdriehoekdagen in 2023. Status tijd:

Status financiën:

Cultuurfestival Bommelerwaard (PPN 2021) Er is gekozen om de vervolgeditie van het Cultuurfestival in 2024 i.p.v. 2023 te gaan organiseren. Dit komt doordat de gevolgen en onzekerheden van Covid-19 invloed heeft gehad op de voorbereidingen. Status tijd:

Status financiën:

Hugo de Groot jaar (PPN 2021) In 2021 was het 400 jaar geleden dat Hugo de Groot, één van de grootste geleerden, is ontsnapt uit Slot Loevestein. Tussen 22 maart 2021 en begin 2022 heeft Loevestein met zowel lokale als landelijke partners een sterke programmering neergezet die bezoekers uit heel Nederland en daarbuiten trok. De gemeente en Loevestein hebben zich gezamenlijk ingezet op drie pijlers: 1. Positionering (branding/ marketing) van de gemeente Zaltbommel/ Loevestein (zie doek aan de A2 zijde); ook in relatie tot Streekmarketing, 2. Laagdrempelige activiteiten/ evenementen organiseren voor inwoners uit de Bommelerwaard. 3. Educatieprojecten waar de waarden vrede, vrijheid en recht van de Groot in terug komen. Verder konden lokale kunstenaars meedoen aan een lokale kunstverkiezing waarbij het gedachtegoed van de Groot overbrengen centraal stond. De deelnemende kunstenaars exposeerden met hun ontwerpen voor buiten kunstwerken in de zomer in de Sint Maartenskerk. Helaas was de exposure vanwege de corona-maatregelen minder dan verwacht. Verschillende activiteiten konden niet door gaan. De bezoeken van basisschoolklassen aan Slot Loevestein zijn verplaatst naar het schooljaar 2022-2023. Status tijd:

Status financiën:

Dorpsentree Zuilichem (PPN 2021) Met de dorpsraad Zuilichem zijn alle elementen uit het plan verder uitgewerkt. Door overleggen met WSRL, Liander, de buitendienst, inwoners en de gebruikers van de vrachtwagenparkeerplaats is er een verbeter plan opgesteld, wat ook financieel gunstiger is. De dorpsraad is erg blij met dit plan, het is nu uitgewerkt tot een definitief ontwerp. De groenwerkzaamheden uit het plan zijn in 2021 uitgevoerd. Oude, zieke bomen zijn gekapt en onderbegroeiing is teruggesnoeid of verwijderd zodat er ruimte komt voor het pad en zicht op het voetbalveldje. Nieuwe bomen zijn geplant en nieuw bosplantsoen is aangeplant. De resterende werkzaamheden worden in 2022 uitgvoerd. Status tijd:

Status financiën:

Petanquevereniging (PPN 2021) De bestaande petanquevereniging wordt verplaatst van de Thorbeckestraat naar de nog braakliggende westpunt van Sportpark De Watertoren. In deze te ontwikkelen hoek krijgt de petanquevereniging een nieuwe binnenaccomodatie alsmede 24 buitenbanen. Hiertoe wordt ook de parkeergelegenheid en fietstoegang in het verlengde van de bestaande voorziening uitgebreid. Daarnaast wordt er in het kader van medegebruik een multicourt voor handbal en voetbal aangelegd in de vorm van asfaltverharding in combinatie met

36

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

een tweetal 3x3-basketbalvelden. In het petanquegebouw wordt rekening gehouden met berg- en omkleedruimte ten behoeve van deze sportvoorzieningen. Tot slot wordt de resterende ruimte van het sportpark ingevuld met zonnepanelen. Om dit alles mogelijk te maken is de bestemmingsplan procedure in 2021 gestart. In januari 2022 is het bestemmingsplan vastgesteld. Oplevering is voorzien eind 2022. Status tijd:

Status financiën:

Subsidie Slot Loevestein (PPN 2021) Door de coronamaatregelen was het beperkt mogelijk voor Loevestein om themadagen te organiseren. Als voorbeeld heeft de naturalisatiedag op 15 december niet door kunnen gaan. Ondanks dat zijn er dit jaar ook in relatie tot het Hugo de Grootjaar - verschillende activiteiten georganiseerd. Status tijd:

Status financiën:

3.6.4. Musea en Cultureel erfgoed Wat wilden we bereiken? • Een passende ruimte voor de werken van Fiep Westerdorp en stimuleren van gebruik van het Stadskasteel.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Bijdrage in stichtingskosten nieuwe tentoonstelling Fiep Westendorp (PPN 2021) De stichting Stadskasteel en stichting Monumentenbeheer zijn bezig met het ontwerp en de exploitatie van het paviljoen bij het Stadskasteel. Dit traject is nog niet afgerond en wordt naar verwachting in 2022 gerealiseerd. Het budget wordt bij een goedgekeurd plan beschikbaar gesteld. Status tijd:

Status financiën:

Onderhoud gebouwenbeheer (PPN 2021) We voeren hiervoor het dagelijkse onderhoud uit aan de in het gebouwenbeerplan opgenomen objecten. De post uit de Perspectiefnota 2021 betreft een verhoging van het onderhoudsbudget vanwege areaaluitbreiding. Onder andere voor de Sint Maartenskerk. De restauratie van de luidklok heeft nog niet plaatsgevonden dit gebeurd in 2022 wegens verlate toekenning subsidie. Status tijd:

Status financiën:

3.6.5. Openbaar groen en Recreatie Wat widlen we bereiken? Beheer van het openbaar groen binnen de gestelde kaders (o.a. kwaliteitsniveau) planmatig en efficiënt uitvoeren zodat gebruik, beleving en toekomstwaarde op een duurzame wijze gewaarborgd zijn. Voor de bomen betekent dat een visie voor op de lange termijn om het gewenste bomenbestand in Zaltbommel te realiseren en te behouden voor zowel binnen als buiten de bebouwde kom.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Watertappunten (PPN 2021) De voorbereiding van de watertappunten heeft in 2021 plaatsgevonden. Uitvoering staat, vanwege capaciteitsgebrek bij Vitens, in 2022 gepland. Deze werkzaamheden kunnen alleen in het voorjaar uitgevoerd worden. Status tijd:

37

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Groenbeheer In 2021 zijn we gestart met de update van de monumentale- en waardevolle bomenlijst waarbij ook wordt ingegaan op bescherming van belangrijke bomen en boomstructuren. Er loopt ook nog een traject waar we particulieren eenmalig tegemoet komen in de onderhoudsbeurt als zij eigenaar zijn van een monumentale- of waardevolle boom. In 2021 is gewerkt aan het opstellen van de lijst en nieuw beleid. Dit is bijna gereed voor besluitvorming. Verder zijn we gestart met de aanbesteding van een nieuw bermen- en watergangen bestek. Het beheren/beheersen van invasieve exoten en het ecologisch beheren van een deel van de bermen, hebben hierin ook een plek gekregen. Onder het beheren/beheersen van de invasieve exoten ligt een gebiedsplan ten grondslag dat in 2021 is opgesteld en ook kenbaar is gemaakt/besproken met o.a. waterschap, Staatsbosbeheer en ODR. In 2021 hebben er verschuivingen plaatsgevonden qua toezichthouden binnen het groenbeheer. Dit heeft een positief effect gehad op de openbare ruimte, maar ook de relatie en afstemming met bijvoorbeeld het waterschap. Daarnaast zijn er veel tijd en middelen gestopt in het op orde brengen van het groenareaal in beheersysteem. Status tijd:

Status financiën:

Meerjarig onderhoud klompenpaden In 2021 zijn we bezig geweest met de voorbereidingen voor het realiseren van een Klompenpad in Aalst. De concept route is bepaald en we hebben de aansluiting op de Neswaarden onderzocht. Het traject loopt ook in 2022 door. Realisatie van een Klompenpad duurt namelijk ongeveer 2 jaar. Status tijd:

Status financiën:

Onderhoud Esplanadepark (PPN 2021) Vanwege de leefbaarheidsagenda Spellewaard is dit project doorgeschoven naar 2022. Op deze wijze kunnen beide trajecten beter op elkaar afgestemd worden. Status tijd:

38

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuur 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en recreatie

Rekening 2020

Begroting Begroting 2021 Rekening 2021 2021 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

1.253 413 482 378 325 448 2.344

1.123 455 369 591 292 449 2.476

1.224 640 507 591 777 462 2.559

1.286 502 493 392 294 461 2.363

62 N 138 V 13 V 199 V 483 V 1V 196 V

Totaal lasten Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuur 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en recreatie

5.644

5.755

6.759

5.791

969 V

167 47 -95 33 16 141

170 11 18 16 128

170 105 18 16 128

212 21 31 15 144

42 V 84 N 14 V 2N 16 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

310 5.334 N 720 300

342 5.413 N -28 273

437 6.323 N -28 264

423 5.369 N 802 266

14 N 954 V 830 N 2V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

420 N 5.754 N

301 V 5.112 N

292 V 6.031 N

536 N 5.905 N

828 N 126 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2021 versus rekening 2021 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • 'Groen dicht bij de burger' Groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 • Groenbeheerplan 2019-2028 • Kadernota Subsidiebeleid 2018-2021 • Kadernota Accommodatiebeleid Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Kunst- en cultuurbeleid 2018-2021 • Landschapsplan Bommelerwaard 2003 • Sportakkoord Maasdriel en Zaltbommel Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Stichting Beheer Openbare Voorziening Zaltbommel • Convenant Bibliotheekwerk Rivierenland 2019-2022 • Pand 9 • VVE ‘t Raethuys • Regionaal Archief Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Niet sporters

%

39

Realisatie 2020 nnb

Begroting 2021 50

Realisatie Bron 2021 55,8 (2020) waar staat je gemeente

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.7. Programma Sociaal Domein Onder dit programma vallen de producten Samenkracht & burgerparticipatie, Wijkteams, Inkomensregelingen, Begeleide participatie, Maatwerkvoorzieningen, Maatwerkdienstverlening en Geëscaleerde zorg.

3.7.1. Samenkracht & Burgerparticipatie Wat widlen we bereiken? • Een betere ondersteuning van mantelzorgers. • Met het beleid rondom welzijn en inclusie zorgen we ervoor dat alle inwoners deelnemen aan de samenleving, zich daarin gelukkiger voelen en zich kunnen ontwikkelen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoeringsagenda mantelzorgbeleid In samenwerking met de mantelzorgconsulenten van Welzijn Bommelerwaard en gemeente Maasdriel is een uitvoeringsprogramma mantelzorg uitgewerkt. In 2021 is de focus van het uitvoeringsprogramma met name gelegd op de ‘’V’’ van Vinden, waarbij gewerkt is aan de vindbaarheid van mantelzorgers in de Bommelerwaard. Ook is mantelzorg nadrukkelijk meegenomen bij de nieuwe inkoop Wmo en jeugdhulp, zoals de invoering van het mantelzorg opplustarief. Status tijd:

Status financiën:

Welzijnsbeleid Er is samen met Maasdriel en welzijnspartners de Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024 opgesteld en een Uitvoeringsplan welzijnsagenda Bommelerwaard met de concrete vertaling voor het jaar 2021 en 2022. Status tijd:

Status financiën:

Gebiedsgericht werken (PPN 2021) We huurden een sociaal makelaar in bij Welzijn Bommelerwaard. Bij IVN Natuureducatie namen we het project Gezonde Buurten aanpak af. Door corona is de looptijd van het project verlengt tot 2022. Status tijd:

Status financiën:

Dorpshuis Zuilichem verbeteren en uitbreiden keukens (PPN 2021) Het dorpshuisbestuur heeft een subsidie aanvraag ingediend bij de provincie. Dit is voor het uitbreiden en het verduurzamen van het dorpshuis. Uit een Quickscan voor de wet flora en fauna blijkt dat een vervolgonderzoek vleermuizen nodig is. Dit onderzoek duurt van maart tot september 2022. In die tijd mag er aan de buitenzijde van het gebouw niets gedaan worden. Het is nog niet bekend of de subsidie vanuit de provincie toegekend wordt. Status tijd:

Status financiën:

3.7.2. Wijkteams Wat wilden we bereiken? • Inwoners worden zo snel en passend mogelijk geholpen.

40

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? Beleid sociaal domein Het beleid Samenleving 2021-2025 is in de raad vastgesteld. Hierin is een visie opgenomen en drie concrete ontwikkelingen die bijdragen aan de uitwerking van deze visie: datagedreven werken (als middel), zorgpleinen en ervaringsdeskundigheid. Status tijd:

Status financiën:

Innovatiefonds Sociaal Domein (PPN 2021) In 2021 zijn drie pilots afgerond: • Autismebegeleiding • Integrale vroeghulp • Samenwerking huisartsen De pilot autismebegeleiding is opgenomen in de reguliere werkzaamheden. De pilots integrale vroeghulp en samenwerking huisartsen zijn bestendigd in de begroting met de Perspectiefnota 2022. De pilot kinderwerk is met een jaar verlengd vanwege de corona-maatregelen. Met het extra toegekende budget uit de perspectiefnota 2021 hebben de pilots een langere tijd kunnen draaien om te bepalen of ze structureel ingebed moeten worden. Status tijd:

Status financiën:

3.7.3. Inkomensregelingen Wat wilden we bereiken? Het bevorderen van deelname aan de samenleving van mensen met een laag inkomen, talentontwikkeling, het optimaal inzetten van voorliggende voorzieningen, het preventief optreden bij schulden en financiële zelfredzaamheid.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Minimabeleid De gemeente Maasdriel voert ook voor onze inwoners het minimabeleid uit. In 2021 heeft de gemeente Maasdriel inwoners van de gemeente Zaltbommel ondersteund bij het aanvragen van inkomensregelingen. Status tijd:

Status financiën:

3.7.4. Begeleide participatie Wat wilden we bereiken? Invoering van de Wet inburgering.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wet inburgering In 2021 is de implementatie van de nieuwe wet inburgering afgerond. We gaan de samenwerking aan met ROC Rivor, Sociom en lokale welzijnsorganisaties. De ambtelijke taken worden geborgd bij Regio Rivierenland. Status tijd:

41

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.7.5. Maatwerkvoorzieningen Wat wilden we bereiken? • Stimuleren dat inwoners zo lang en zo goed mogelijk thuis kunnen blijven wonen. • Een toegankelijke organisatie voor hulpvragen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Zelfstandigheid stimuleren (voorzieningen) In 2021 is het aantal woningvoorzieningen en vervoersvoorzieningen toegenomen. Inwoners blijven steeds langer zelfstandig thuiswonen waardoor de behoefte aan deze voorzieningen groter wordt. Status tijd:

Status financiën:

3.7.6. Maatwerkdienstverlening Wat wilden we bereiken? • Ervoor zorgen dat alle inwoners passend en goed geholpen worden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Zorginkoop Er zijn contracten afgesloten met 103 aanbieders. De contracten zijn ingekocht met een beperkte open house constructie. Eenmaal per jaar hebben nieuwe zorgaanbieders de mogelijkheid om een contract af te sluiten. De financiering vindt nog altijd plaats op basis van geleverde zorg. Status tijd:

Status financiën:

Zelfstandigheid stimuleren (ambulante hulp) Het aantal aanvragen en de complexiteit van de hulpvragen bij zowel Buurtteam als Buurtzorg Jong is toegenomen. Dit heeft ook geresulteerd in meer doorverwijzingen naar tweedelijns zorgaanbieders. In 2021 is er een urenuitbreiding in de formatie van zowel Buurteam als Buurtzorg Jong geweest. In de tweede helft van 2021 zijn voorbereidingen getroffen voor de uitvoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel jeugd. Vanaf 2022 verandert het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet. Het woonplaatsbeginsel is een middel om te bepalen welke gemeente verantwoordelijk is voor de jeugdhulp aan jeugdigen. Status tijd:

Status financiën:

3.7.7. Geëscaleerde zorg Wat wilden we bereiken? Passende voorzieningen voor inwoners die dat nodig hebben.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Voorbereiding centralisatie gespecialiseerde jeugdzorg Binnen de Gelderse Verbeteragenda is gestart met het invulling geven aan maatregelen die gaan leiden tot verbetering van de zwaardere gespecialiseerde jeugdzorg en jeugdbescherming. Op het niveau van regio Rivierenland, provincie Gelderland en samen met de betrokken jeugdbeschermingspartners wordt dit uitgewerkt. Hierin blijft nadrukkelijk aandacht voor de effecten hiervan op het lokale niveau. We ervaren druk op de begroting door geëscaleerde zorg en verhoogde inzet voor zware jeugdzorg.

42

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Voorbereiding doordecentralisatie beschermd wonen In september is het regioplan doordecentralisatie beschermd wonen vastgesteld. Hierin is opgenomen dat alle deelnemende gemeenten een lokaal uitvoeringsprogramma vaststellen. Daartoe is het Bommelerwaardse programma Thuis in de Wijk vastgesteld. Hierin zijn projecten opgenomen om ervoor te zorgen dat inwoners met een psychische kwetsbaarheid op een passende manier ondersteund worden. Status tijd:

43

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? SOCIAAL DOMEIN

Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

Rekening 2020

Begroting Begroting 2021 Rekening 2021 2021 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

4.009 6 10.144 2.984 4 667 4.799 6.945 364 416

4.410 12 7.514 3.486 42 590 3.871 6.440 387 410

4.820 12 8.668 2.930 97 675 4.568 6.700 387 410

4.821 7 8.539 2.912 23 805 4.728 8.454 425 505

1N 5V 129 V 18 V 74 V 130 N 160 N 1.754 N 38 N 95 N

Totaal lasten Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

30.337

27.161

29.267

31.218

1.951 N

5 7.170 74 225 162 -

82 4.901 286 55 -

2 5.753 286 55 -

2 5.621 2 91 407 9 150 -

1V 132 N 2V 91 V 121 V 9V 94 V -

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

7.636 22.701 N 1.229 1.638

5.324 21.837 N 50

6.097 23.171 N 50

6.282 24.936 N 404 2.128

184 V 1.766 N 404 N 2.078 V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

409 V 22.292 N

50 V 21.787 N

50 V 23.121 N

1.725 V 23.212 N

1.675 V 92 N

Toelichting op afwijkingen begroting 2021 versus rekening 2021 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Beleidsplan sociaal domein De Zes O's • Verordening sociaal domein 2019 • Zaltbommel Positief Gezond 2018 • Kadernotitie 2020 Werkzaak Rivierenland • Beleidsplan mantelzorgbeleid 2020 • Beleidsnota minimabeleid 2017 • Plan van aanpak mensen met verward gedrag Bommelerwaard 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Werkzaak Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Gemeente Maasdriel • Gemeente ‘s-Hertogenbosch

44

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % kinderen tot 18 jaar

Kinderen in uitkeringsgezin

Realisatie 2020 nnb

Begroting 2021 825

nnb

3

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

nnb

67

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

nnb

1,25

Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners

259

300

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

49 (eerste halfjaar)

135

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

11

12

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

0,2

0

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

aantal per 10.000 inwoners

560

550

45

Realisatie Bron 2021 819,1 (2020) waar staat je gemeente 3 waar staat je gemeente (2020) 71,9 waar staat je gemeente (2020) 1,00 waar staat je gemeente (2020) 214 waar staat je gemeente 49 waar staat je gemeente (2020) 12,6 waar staat je gemeente 0.2 CBS (2017) 550 waar staat je gemeente

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.8. Programma Volksgezondheid en Milieu Onder dit programma vallen de producten Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen.

3.8.1. Volksgezondheid Wat wilden we bereiken? • Een gezonde leefstijl van de inwoners en een betere leefomgeving.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering gezondheidsbeleid In 2021 hebben de gezondheidsmakelaars van de GGD de projecten volgens planning uit het uitvoeringsprogramma afgewerkt. Een belangrijk resultaat is de vorming van het Bommelerwaardse Preventieakkoord. Hieruit vloeien meerdere acties uit voort die in 2021 ook allemaal zijn voorbereid, zodat ze in 2022 van start kunnen gaan. Het Preventieakkoord moet gezien worden als een verdere uitwerking van het bestaande beleid met concrete acties waarin diverse partijen samenwerken. Status tijd:

Status financiën:

3.8.2. Riolering Wat wilden we bereiken? • Een betrouwbaar rioolstelsel; er mogen geen overstortingen plaatsvinden door technische knelpunten. Hevige regenbuien mogen geen schade toebrengen door overstromingen in de openbare ruimte. • Een afname van de hoeveelheid op de riolering aangesloten verhard oppervlak. • Een afname van de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 hebben we de riolering voor de glastuinbouw voor het eerst gebruikt en verder ingeregeld. We hebben een regionale aanbesteding gehouden voor reiniging en inspectie van riolering. We moeten zo'n 150 kilometer reinigen en inspecteren in de periode 2022-2024. De gemeentelijke zorgplicht gaat ook over de afvoer van afstromend hemelwater en de regulering van grondwater. In de winter 2020-2021 hebben we daarom een aantal watergangen gebaggerd die een te krap profiel hebben.

3.8.3. Afval Wat wilden we bereiken? We willen door een brede aanpak het aantal dumpingen, het onjuist aanbieden van huisvuil en verspreiden van zwerfafval zo veel als mogelijk beperken. Daarnaast willen we een oplossing bieden voor de problematiek rondom luier- en incontinentiemateriaal.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Regeling luier- en incontinentiemateriaal In april 2021 heeft de raad besloten om luier- en incontinentiemateriaal gescheiden in te gaan zamelen in semi-ondergrondse containers en dit luier- en incontinentiemateriaal duurzaam en circulair te laten verwerken door ARN. De gescheiden inzameling en circulaire verwerking startten vanaf 1 januari 2022. Hiermee bieden we een structurele oplossing voor de problematiek rondom luier- en incontinentiemateriaal. Status tijd:

46

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Ontwikkelingen AVRI Avri heeft in december tezamen met de kadernota 2023 een discussienotitie Stortplaats aan de deelnemende gemeenten voorgelegd. Avri heeft om een zienswijze gevraagd hoe om te gaan met de risico's en kansen van het nazorgfonds stortplaats. Status tijd:

Status financiën:

3.8.4. Milieubeheer Wat wilden we bereiken? Duurzame energie Een duurzaam Zaltbommel is ons doel, waarbij we onze eigen rommel opruimen en de wereld beter achterlaten voor de volgende generatie. Wij zien een actieve rol voor inwoners en bedrijven. Voor duurzame energie hebben we het doel van het Gelders Energieakkoord: 55% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van 1990.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Groene schoolpleinen (PPN 2021) Uiteindelijk hebben acht scholen van de subsidieregeling gebruik gemaakt om hun schoolpleinen te vergroenen. Eind 2021 trok de provincie de provinciale subsidieregeling in. We zijn nagegaan in hoeverre scholen nog van plan waren gebruik te maken van de regeling bij verlenging los van de provinciale regeling. Slechts enkele scholen gaven aan hier nog gebruik van te willen maken. Voor deze scholen bieden wij de komende jaren de mogelijkheid om dit in het klimaatadaptatie traject mee te nemen. Daarvoor heeft de raad de komende jaren ook budget vanuit het Lokale Adaptatie Programma (LAP) beschikbaar gesteld. We sluiten hiermee deze subsidieregeling af. Status tijd:

Status financiën:

Duurzame energie Het Programma Duurzaamheid, met de focus op de energietransitie, monitoren we halfjaarlijks. In februari hebben we ons plan voor het onderdeel Energietransitie weer geactualiseerd. De energietransitie pakken we op per doelgroep. De doelgroepen bestaan uit wijzelf als gemeente, land- en tuinbouwers, bedrijven per bedrijventerrein en bewoners/gebruikers wijken. De gemeenteraad stelde in 2021 een groot aantal (beleids)stukken vast, waarmee kaders zijn geschept voor de energietransitie en mogelijkheden zijn gecreëerd om te verduurzamen: • Zon- en windbeleid en daarop volgend de tendermethodiek voor grootschalige windenergie • Aanpassing Stimuleringsregeling non-profitorganisaties • Laadvisie en plaatsingebeleid gemeente Zaltbommel • Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) • Voorlopig ontwerp lokaal energiebedrijf • Transitievisie Warmte • Parapluplan en -verordening kleinschalige opwekking windenergie Ons Energieloket stond weer het hele jaar klaar om bewoners te adviseren over het verduurzamen van hun woning. Bewoners hebben gebruik gemaakt van onze toekomstbestendig wonen lening. De Energiekringen (groepen betrokken inwoners) hebben waardenvolle input geleverd voor de Transitievisie Warmte. Met de land- en tuinbouw is een deal voor duurzaamheid afgesloten. Status tijd:

47

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.8.5. Begraafplaatsen Wat wilden we bereiken? Het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen heeft volgens de richtlijnen plaatsgevonden. Daarnaast zijn nog enkele bijzonderheden te vermelden. In 2021 is inderdaad een koopovereenomst tot stand gekomen op grond waarvan een deel van de begraafplaats is over gedragen aan een stichting ten behoeve van het uitgeven van graven voor eeuwigdurende grafrust. Op de begraafplaats Bossche Poort is een omvangrijke tak van één van de oude beuken door een storm afgebroken. Deze boom wordt nu vaker en wederom periodiek gemonitoord om de risico's van nieuwe breuken in te kunnen schatten en daarmee te voorkomen. Op deze begraafplaats is een zogenaamde Anne Frankboom geplant. Bij de boom is een bord aanwezig met een toelichting. Dit initiatief is tot stand gekomen in samenwerking met de Stichting Mikwe. Ten slotte wordt gemeld dat de klinkerbestrating op de begraafplaats in Bruchem opnieuw is gelegd en daarmee de paden weer goed toegankelijk zijn voor uitvaarten en bezoekers.

48

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Rekening 2020

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Begroting Begroting 2021 Rekening 2021 2021 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

728 3.011 2.450 1.890 649

778 3.475 2.812 1.379 554

799 3.375 2.970 1.927 554

775 3.030 3.314 1.598 588

25 V 344 V 344 N 330 V 34 N

Totaal lasten Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

8.729

8.998

9.625

9.304

322 V

4.053 2.611 300 643

4.418 3.191 495

20 4.418 3.191 97 495

12 3.752 3.734 171 779

8N 665 N 542 V 73 V 283 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

7.607 1.122 N 487 316

8.104 894 N 256

8.221 1.404 N 250

8.447 857 N 121 250

225 V 548 V 121 N -

Saldo reservemutaties Resultaat

172 N 1.294 N

256 V 638 N

250 V 1.154 N

129 V 727 N

121 N 428 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2021 versus rekening 2021 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Water- en Rioleringsplan (2017) • Zaltbommel Positief Gezond (2018) • Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid 2016-2019 (2015) • Regionale Visie Afval en Grondstoffen (2016) • Beleidsvisie externe veiligheid gemeente Zaltbommel 2014-2018 (2013) • Programma Duurzaamheid (2019) • Zon- en windbeleid en daarop volgend de tendermethodiek voor grootschalige windenergie (2021) • Laadvisie en plaatsingebeleid gemeente Zaltbommel (2021) • Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) (2021) • Transitievisie Warmte (2021) Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Omvang huishoudelijk restafval (fijn)

Kg/inwoner

Hernieuwbare elektriciteit

%

49

Realisatie 2020 82

Begroting 2021 60

nnb

10

Realisatie Bron 2021 82 CBS (2020) 3,1 Klimaat monitor (2019)

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.9. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de producten Ruimtelijke Ordening, Grondexploitatie woningbouw, Wonen & Bouwen, en Beheer overige gebouwen en gronden.

3.9.1. Ruimtelijke ordening Wat wilden we bereiken? Omgevingswet / Omgevingsvisie We willen, zoals de Omgevingswet voorschrijft, integraal beleid voor de fysieke leefomgeving stimuleren, het gebruiksgemak van ruimtelijke plannen verhogen en meer maatwerk mogelijk maken door meer bestuurlijke afwegingsruimte en processen te versnellen en te verbeteren. Dit willen we 'Bommelerwaardbreed' doen. Huisvesting arbeidsmigranten We willen dat arbeidsmigranten gehuisvest worden in op locaties waar een aanvaardbaar woon- en leefklimaat is gewaarborgd. Daarnaast willen wij dat ook sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor de omgeving van de huisvestingslocaties. Daarnaast willen wij dat er voldoende huisvestingslocaties beschikbaar komen en dat situaties die in strijd zijn met ons beleid beëindigd worden (zie verder bij handhaving).

Wat hebben we daarvoor gedaan? Integrale aanpak maatschappelijk vastgoed We willen met een blik op de toekomst binnen de hele gemeente kijken naar mogelijkheden van integraliteit tussen sportvelden, sportaccommodaties, maatschappelijk vastgoed en onderwijs. Inventarisatie van alle gebouwen en percelen gaat plaatsvinden met behulp van factsheets. Factsheets waarop alle elementaire kenmerken, ook de financieel gerelateerde kenmerken zoals boekwaarde, energieverbruik etc., van objecten en percelen worden weergegeven. Aan de hand daarvan wordt een beleid opgesteld om te komen tot een doelmatige besteding van middelen en kan harmonisering plaatsvinden van afspraken uit het verleden met gebruikers van sportvoorzieningen en maatschappelijk vastgoed. Door het actuele inzicht kan daarnaast snel ingespeeld worden op vragen vanuit de inwoners, bedrijven of andere maatschappelijke ontwikkelingen. Door het niet hebben van afdoende capaciteit wordt dit project doorgezet en afgerond in 2022. Status tijd:

Status financiën:

Programma Biodiversiteit Afgelopen jaar hebben we een groot deel van de projecten uit het Programma Landschap en Biodiversiteit opgestart. Zo zijn we gestart met het opstellen van een Biodiversiteitsplan. Hiervoor zijn het afgelopen jaar inventarisaties uitgevoerd en hebben we kennis opgehaald bij stakeholders en bewoners om de kwaliteiten en kansen & knelpunten in kaart te brengen. Daarnaast was er voor onze inwoners ook de mogelijkheid om een biodiversiteitsplan voor hun erf op te laten stellen en daarvoor ook beplanting aan te schaffen. Afgelopen najaar zijn we gestart met het akkerrandenvogelproject, waaronder het oprichten van een werkgroep en het zoeken naar kansrijke locaties voor het inzaaien en inplanten van akkerranden voor akkervogels. Ook hebben we in de herfst een startbijeenkomst gehad voor het vrijwilligersproject om met elkaar kennis te maken en behoeften en kansen uit te wisselen voor natuur en landschap in de Bommelerwaard. Het was fijn dat deze op locatie met excursie kon plaatsvinden. Door corona was het niet altijd mogelijk om fysiek bij elkaar te komen. Dat heeft het gewenste participatieproces wel in de weg gezeten. Status tijd:

Status financiën:

Uitvoeringsprogramma Ruimtelijke Adaptie Het afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van het opstellen van een Lokaal Adaptatie Programma (LAP) voor Zaltbommel. Eind september heeft u de LAP vastgesteld, na een beeldvormende raad in januari en

50

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

een opiniërende raad in mei. Hiervoor hebben we het afgelopen jaar aanvullende stresstesten op het gebied van hitte, droogte, en wateroverlast laten uitvoeren. We hebben gesprekken gevoerd intern met collega's en met de raad voor het gewenste ambitieniveau. En we hebben een enquete uitgezet bij bewoners voor het ophalen van knelpunten, kansen en richting als alternatieve publieke raadpleging omdat fysieke bijeenkomsten door corona niet mogelijk waren. Op basis hiervan hebben we een eerste analyse gemaakt van de projecten en het budget wat nodig is in onze gemeente om klimaatadaptatie op lokaal niveau invuling te geven. Hierbij hebben we gekozen voor een pragmatische aanpak waarbij we zoveel mogelijk aansluiten bij de regionaal geformuleerde speerpunten uit de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Klimaatactief Rivierenland. Met het vaststellen van het LAP kunnen we de komend jaren aan de slag. Daarnaast hebben we ook gewerkt aan de verdere kennisopbouw op dit thema binnen de organisatie. En hebben we meegedaan met de actie NK Tegelwippen en aan het einde van het jaar nog aan een kleine steenbreekactie om onze inwoners te attenteren dat we hiermee de komende jaren met hen aan de slag gaan. Status tijd:

Status financiën:

Omgevingswet / Omgevingsvisie De inwerkingtreding van de Omgevingswet is medio 2021 uitgesteld tot 1 juli 2022. Onlangs heeft het kabinet de inwerkingtreding van de wet opnieuw uitgesteld. Dit verdere uitstel van de datum inwerkingtreding heeft mogelijk financiële gevolgen voor het implementatietraject. Omdat het jaarverslag betrekking heeft op het jaar 2021 wordt hier niet verder op ingegaan. In de bestuursrapportage 2022 lichten wij de mogelijke consequenties van het uitstel van de datum inwerkingtreding van de Omgevingswet toe. De werkzaamheden voor de implementatie van de Omgevingswet zijn in 2021 voortgezet. In 2021 oefende de organisatie volop met de nieuwe software (en het digitale stelsel), met nieuwe werkwijzen (intake- en omgevingstafel) en met de nieuwe instrumenten waarin het omgevingsbeleid (omgevingsvisie) en de regels voor de leefomgeving (omgevingsplan) worden vastgelegd. De ontwerp-omgevingsvisie voor de Bommelerwaard is na een uitgebreid voorbereidingstraject, waarbij de raad zich op verschillende momenten heeft uitgesproken over de kernopgaven, een werkversie en de ontwerpvisie, in december ter inzage gelegd voor zienswijzen.

Verder besloot de raad in 2021 over zijn adviesrecht bij initiatieven die afwijken van het omgevingsplan, de verplichte participatie bij initiatieven die afwijken van het omgevingsplan en het instellen van een gemeentelijke adviescommissie. Status tijd:

Status financiën:

Huisvesting internationale werknemers In 2021 behandelden wij diverse initiatieven voor de huisvesting van internationale werknemers. Het ging vooral om plannen voor het huisvesten van werknemers op het terrein bij bedrijven (tuinders). Ook begeleidden wij lopende initiatieven voor geconcentreerde huisvesting. Het bestemmingsplan voor een geconcentreerde huisvestingslocatie bij Zuilichem werd onherroepelijk. Wij informeerden de raad op meerdere momenten over de voortgang van deze initiatieven via een informatienota. Ook voerden wij een beknopte evaluatie van het huisvestingsbeleid uit. Dit leidde ertoe dat de raad in juni een aangepast beleid vaststelde. In 2021 startten wij, in navolging van een raadsmotie, met een onderzoek voor het in beeld brengen van twee locaties voor geconcentreerde huisvesting in en/of bij de kern Zaltbommel. In regionaal verband intensiveerden wij de samenwerking met de regiogemeenten voor wat betreft de huisvestingsproblematiek. Hiertoe is onder regie van Regio Rivierenland in het najaar een uitvoeringsprogramma opgesteld. De raad informeerden wij met een informatienota over de voortgang en de vervolgaanpak. Voor de activiteiten op het gebied van handhaving verwijzen wij naar paragraaf 3.2 Veiligheid.

51

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Uitvoeringsprogramma Binnenstad Sinds 2017 zijn we bezig met de uitvoering van projecten die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma Binnenstad. Een aantal projecten is inmiddels (nagenoeg) afgerond en een aantal projecten is in voorbereiding. De grootste ontwikkelingen in 2021 waren het opstellen van het stedenbouwkundig plan Bossche Poort en de invoering van nieuw parkeerbeleid. We blijven in overleg met het binnenstadfonds en de wijkraad binnenstad werken aan het aantrekkelijker maken van de binnenstad voor bezoekers en bewoners. Gebiedsontwikkeling Bossche Poort In 2021 zijn er grote stappen gezet voor de gebiedsontwikkeling van de Bossche Poort. De ontwerpbureaus hebben, onder begeleiding van de klankbordgroep, gewerkt aan het stedenbouwkundig plan. Dit is eind 2021 gereed gekomen, ter besluitvorming in januari 2022. Herinrichting Schootsveld We hebben in 2021 onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor het Schootsveld waarin alle ontwikkelingen in het Schootsveld een plek krijgen, zoals het realiseren van waterpartijen en waterberging en het aantrekkelijk maken van looproutes. De kaders zijn hiervoor duidelijk en een subsidieaanvraag is in voorbereiding. Status tijd:

Status financiën:

3.9.2. Wonen & Bouwen Wat wilden we bereiken? Ons uitgangspunt is bouwen in de kernen naar behoefte met keuzevrijheid voor alle generaties. Wij willen met onze partners passende woonruimte realiseren voor woningzoekenden in zowel de huur- als de koopsector, bijzondere doelgroepen en trendmatige ontwikkelingen zoals arbeidsmigranten en 1- en 2persoonshuishoudens. We richten onze aandacht hierbij op het aanpassen van de bestaande woningvoorraad en op nieuwbouw.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Maken en uitvoeren prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersverenigingen In juli 2021 is de Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Opvolgend en naar aanleiding hiervan zijn nieuwe prestatieafspraken gemaakt met onze woningcorporaties en huurdersverenigingen. We hebben langjarige kaderafspraken gemaakt in een raamovereenkomst (2021-2025) en tweejarige afspraken (2022-2023). Status tijd:

Status financiën:

Actueel houden van het woningbouwprogramma In juli 2021 is de Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 door de gemeenteraad vastgesteld. In de Woonvisie is de woningbouwopgave tot 2030 geactualiseerd. We hebben de geactualiseerde opgave gebruikt om afspraken te maken met regio Rivierenland. Deze zijn vastgelegd in de nieuwe Regionale Woonagenda. Deze woonagenda vormt ook het afsprakenkader met de Provincie Gelderland. Status tijd:

Status financiën:

3.9.3. Beheer overige gebouwen en gronden Wat wilden we bereiken? Een gezamenlijk gebouw voor de torentuinders en bolwerkers ten behoeve van materiaal, toilet en schaften.

52

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? Areaalvergroting Steenbergenstraat 15 Gameren (PPN 2021) Vrijwilligers hebben groot onderhoud uitgevoerd aan het gebouw Steenbergenstraat 15 te Gameren. Dit object is in 2020 toegevoegd aan het gebouwenbeheerplan. Status tijd:

Status financiën:

Vaste kosten Torentuinschuur (PPN 2021) De bouw van de Torentuinschuur is nog niet afgerond waardoor er nog geen vaste kosten zijn gemaakt in 2021. Deze vaste kosten starten pas na realisatie bouw. Hierbij kan gedacht worden aan kosten voor schoonmaak, rioolrecht, WOZ, energie, onderhoud en afschrijving. Status tijd:

Status financiën:

Torentuinschuur (PPN 2021) In 2021 zijn de voorbereidingen gestart voor het bouwen van de Torentuinschuur. Schetsplan is door een architect gemaakt en dit is afgestemd met de Bolwerkers, Torentuinders, vergunningverlening, monumenten- en welstandcommissie. Ook zijn twee grote eiken uit het park tot planken verzaagd die gebruikt gaan worden voor de bouw van de schuur. Deze planken liggen op dit moment te drogen. Status tijd:

53

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

Wat heeft het gekost? VOLKSHUISVESTING

Rekening 2020

Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen

Begroting Begroting 2021 Rekening 2021 2021 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

908 1.377 4.286 1.751

988 822 2.523 1.858

1.092 1.122 4.122 2.162

944 594 5.071 1.964

148 V 528 V 950 N 197 V

Totaal lasten Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen

8.322

6.192

8.497

8.574

77 N

411 205 5.397 1.525

384 181 2.863 952

384 181 4.909 1.038

356 -65 6.229 1.808

28 N 247 N 1.320 V 770 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

7.537 785 N 3.133 2.413

4.380 1.811 N 1.734 1.302

6.512 1.985 N 2.363 1.814

8.328 246 N 2.463 1.166

1.815 V 1.738 V 100 N 648 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

720 N 1.505 N

432 N 2.243 N

549 N 2.534 N

1.296 N 1.542 N

748 N 992 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2021 versus rekening 2021 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

Relevante beleidsstukken • Woonvisie • Fonds Bovenwijkse Voorzieningen • Beleid Huisvesting Arbeidsmigranten • Beleidsregel risicoanalyse en weerstandsvermogen grondexploitaties Betrokken verbonden partijen • Omgevingsdienst Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ waarde

In Euro's

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen per jaar %

Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

54

Realisatie 2020 267.000

Begroting 2021 256.000

Realisatie 2021 291.000

16,79

17,98

20,1

76,70

76,90

75,8

In Euro’s

794

823

865

In Euro’s

845

865

880

Bron waar staat je gemeente waar staat je gemeente waar staat je gemeente waar staat je gemeente waar staat je gemeente

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.10. Algemene dekkingsmiddelen Wat heeft het opgeleverd? De algemene dekkingsmiddelen zijn de inkomsten waar geen directe dienstverlening en/of bestedingsverplichting tegenover staan. Het zijn dan ook vrij besteedbare middelen die jaarlijks worden ingezet ter dekking van de uitgaven van de diverse programma's. ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

Rekening 2020

Begroting Begroting 2021 Rekening 2021 2021 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

Lasten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en ov. Uitkeringen 0.8 Overige baten en lasten

-705 293 0 14 82 0 25

-815 355 0 18 103 0 313

-738 355 0 18 103 0 315

-916 380 0 72 113 0 555

178 V 25 N 54 N 10 N 240 N

Totaal lasten

-290

-25

53

204

151 N

Baten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en ov. Uitkeringen 0.8 Overige baten en lasten

19 3.472 3.496 576 2.617 43.753 0

74 3.524 3.529 726 2.418 43.237 0

43 3.584 3.669 576 2.418 45.288 0

31 3.600 3.701 601 2.637 46.645 0

12 N 16 V 33 V 26 V 218 V 1.358 V -

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

53.932 54.222 V 13.276 15.285

53.507 53.532 V 3.543 2.186

55.577 55.524 V 11.546 12.828

57.216 57.011 V 11.337 12.255

1.639 V 1.488 V 209 V 572 N

Saldo reservemutaties Resultaat

2.009 V 56.231 V

1.356 N 52.176 V

1.282 V 56.806 V

918 V 57.929 V

363 N 1.125 V

Toelichting op afwijkingen begroting 2021 versus rekening 2021 Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.2: Toelichting op baten en lasten

55

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2021 ZALTBOMMEL

3.11. Overhead Tot dit taakveld behoren de kosten van overhead, dat wil zeggen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de producten voor de burgers. Wat wilden we bereiken? • Een moderne, slanke, flexibele, professionele, duurzame en financieel gezonde gemeentelijke organisatie; • We willen onze processen op orde hebben en dat de resultaten kwalitatief conform de verwachtingen zijn. Van belang is onze processen beter te beheren en interne controles binnen deze processen zichtbaar vast te leggen. Verbeteren van de interne beheersmaatregelen; • Een verdergaande samenwerking tussen de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel; • Voor de medewerkers moet het nieuwe zaaksysteem leiden tot beter inzicht in de werkvoorraad, de mogelijkheid om het proces van begin tot einde te overzien en alle digitale verwerking (waar mogelijk) te laten plaatsvinden in één systeem; • Inwoners en ondernemers kunnen door invoering van het nieuwe zaaksysteem rekenen op een snellere afhandeling, kortere procedures en minder papier. Ze kunnen 24/7 een aanvraag (digitaal) indienen en er kan sneller gecommuniceerd worden.

Hierbij beogen we: • de klant centraal te stellen in alle processen; • te kunnen inspelen op veranderingen in de samenleving en wettelijke ontwikkelingen; • dienstverlening procesgericht continu te verbeteren; • te streven naar een optimale dienstverlening aan zowel inwoners als ondernemingen; • kortere procedures en een lage administratieve lastendruk; • een integraal klantbeeld te ontwikkelen Een en ander leidt tot een verhoging van de klanttevredenheid.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Verbijzonderde interne controle en AO/IC-medewerker (PPN 2021) In 2021 is, onder begeleiding van externe deskundigen, de verdere uitrol van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) opgepakt. Software voor de ondersteuning van deze taken, Checkpoint-IC, is aangeschaft en geïmplementeerd. Ook is gestart met het vastleggen van werkprocessen in Checkpoint-IC. Status tijd: