Accountantsverslag Gemeente Zaltbommel 2025 def
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Zaltbommel Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Zaltbommel Postbus 10000 5330 GA Zaltbommel Onderwerp:
Accountantsverslag 2025
Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Zaltbommel, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 1 september 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder Financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben u gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
drs. R. (Rik) Opendorp RA Partner Audit
|2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
|3
1. Bestuurlijke samenvatting
| 4| 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
|5
Bestuurlijke samenvatting Management samenvatting Wij hebben u op 8 juli 2026 gemachtigd onze verklaring met goedkeurend oordeel op te nemen in de jaarrekening 2025.
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken de volgende bevindingen: • Fouten: er geen sprake van ongecorrigeerde controleverschillen • Onzekerheden: Wij hebben geen onzekerheden in de controle geconstateerd. Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 voor een bedrag van €7,8 miljoen niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De belangrijke bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van onrechtmatigheden voor een bedrag van € 2,4 miljoen met betrekking tot o.a. het naleven van de EU-aanbestedingsrichtlijnen. Begrotingscriterium: er is sprake van € 5,5 miljoen aan onrechtmatigheden als gevolg van overschrijdingen van de lasten (€ 2,4 miljoen), kredieten (€ 0,4 miljoen) en ongeautoriseerde reserve mutaties (€ 2,6 miljoen). Hiervan is een bedrag ter hoogte van € 3,8 miljoen acceptabel. Bij de bevindingen ten aanzien van het begrotingscriterium is sprake van een onduidelijkheid van 2,6 miljoen vanwege een overschrijding van de toevoeging aan reserves.
Deze toevoeging is wel passend binnen het door de gemeente gevoerde beleid. Waarbij wij constateren dat dit beleid niet opgenomen is in de financiële verordening. Hierdoor is onduidelijk hoe deze overschrijding meegenomen moet worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Wij wijzen u wel op de rechtmatigheidsverantwoording zelf, waarin wordt toegelicht dat de niet-acceptabele onrechtmatigheden niet passen binnen de gestelde tolerantie Op grond van ons onderzoek hebben wij op dit moment bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van Zaltbommel voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is verlopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. Ten opzichte van het voorgaande jaar zien we een verbetering in de aanleveringen en samenwerking met de organisatie.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 7| 7
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitvoering Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bedrag
• Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 2.261.000
• De jaarrekening.
Rapporteringstolerantie
5% van de goedkeuringstolerantie
€ 113.000
• Bijlagen (SiSa en Overzicht taakvelden). • De overige gegevens.
Financiële positie
Grondslag
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 1 september 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken niet af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen (vorig jaar nog maximaal 3%). Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties:
Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 11 juni 2026 vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2025.
|8
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering Kernpunten en significante risico’s in de controle
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • Waardering van de grondexploitaties; • De rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende verantwoordelijkheden voor u); • Doorbreking van AO/IB door het management; • Schattingsposten en veronderstellingen van het management; • Onterechte betalingen waardoor de lasten ten onrechte zijn verantwoord.
Uitkomsten Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Verloop van de opdracht Naar aanleiding van de controle over boekjaar 2024 heeft een evaluatie plaatsgevonden waarbij is teruggeblikt op het aanleverproces en de samenwerking rondom de controle. Op basis hiervan zijn concrete verbeterpunten geformuleerd om de kwaliteit en tijdigheid van de oplevering te versterken. Wij constateren dat deze verbeteringen in 2025 grotendeels zijn gerealiseerd. Dit komt onder meer tot uiting in een frequentere afstemming gedurende het jaar, een duidelijker en gestructureerder overzicht van op te leveren stukken en een scherper beeld van de verwachtingen ten aanzien van de controle.
Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening, behoudens de ongecorrigeerde verschillen zoals opgenomen in bijlage B. De ongecorrigeerde verschillen vallen binnen de toleranties. De genoemde fouten en onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties.
Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen.
|9
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering Fraude en naleving wet- en regelgeving
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring.
Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling.
Bijlagen
In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving. Op de volgende ’s geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.
Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Frauderisico’s Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van, op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
| 10
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitvoering • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten;
omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden. De transparantie over marktprijzen is niet in alle gevallen voldoende om te beoordelen en wordt frequent zaken gedaan met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.
• Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om;
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
• Beoordelen van transacties die zijn geautoriseerd door functionarissen die ook verantwoordelijkheden hebben bij de financiële verantwoording van BVEB of gemeente Zaltbommel Financiële positie
• Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad.
Naleving wet- en regelgeving en overige Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere
Bijlagen
• Gemeente Zaltbommel heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd. • Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
| 11
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering Continuïteit
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Als onderdeel van de controlewerkzaamheden is de continuïteitsveronderstelling beoordeeld. Op basis van de (meerjaren)begroting 2027–2029 is sprake van een structureel sluitend beeld. De financiële kengetallen laten op dit moment een stabiel beeld zien, met een solvabiliteit van circa 51%. Ook de schuldquote blijft stabiel op circa 20%. Inclusief het weerstandsvermogen geven deze indicatoren momenteel geen aanleiding om te veronderstellen dat de gemeente haar activiteiten niet in continuïteit kan voortzetten. Gelet op de verwachte ontwikkeling van de schuldpositie en het gebruik van reserves achten wij het wel van belang dat de gemeente hier de komende jaren actief op blijft sturen en tijdig bijstuurt waar nodig.
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 12
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 13
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Zaltbommel heeft hier op 23 januari 2025 haar financiële verordening op aangepast. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 2.261.000, 2%) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.
Totaal conclusie rechtmatigheid In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. Wij hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft. Daarbij merken wij op dat de regelgeving voorschrijft dat alle overschrijdingen van lasten en kredieten als onrechtmatig worden aangemerkt. Afhankelijk van de lokaal vastgestelde spelregels tussen raad en college kunnen deze onrechtmatige overschrijdingen vervolgens als acceptabel of onacceptabel worden beschouwd. De gemeente Zaltbommel heeft deze afspraken vastgelegd in de financiële verordening.
(x € 1.000) Overschrijdingen lasten programma’s Overschrijdingen kredieten
Onrechtmatig
Acceptabel
Saldo
Onduidelijk
2.406
718
1.688
2.644
445
Ongeautoriseerde reservemutaties
2.644
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
2.367
445 2.644
-
2.367
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium Totaal
7.861
3.826
4.035
2.644
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 7,9 miljoen bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 2.261.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 3,8 miljoen terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken. Wij constateren dat er sprake is van een overschrijding van de toevoegingen aan de reserves voor € 2,6 miljoen vanwege een toevoeging aan de reserve budgetoverheveling. In het verleden heeft het college een afspraak gemaakt met de raad dat het college bevoegd is om per jaareinde een besluit te nemen ten aanzien van de budgetten die overgeheveld worden naar het volgende boekjaar. Deze 'systeemreserves' worden als rechtmatig geclassificeerd. Tegelijkertijd adviseert de Commissie BBV om de spelregels van deze budgetoverheveling expliciet vast te leggen in de financiële verordening. Hier is niet aan voldaan. Om die reden is deze toevoeging als 'onduidelijk' geclassificeerd.
| 14
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
3. Belangrijke bevindingen Begrotingscriterium
Voorwaardencriterium
U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving, zoals opgenomen in het door u vastgestelde normenkader. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
Wij hebben vastgesteld dat er lasten overschrijdingen zijn ten opzichte van de geautoriseerde begroting voor een bedrag van € 2,4 miljoen. Zoals het college heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering op van de jaarstukken zijn voor een bedrag van € 0,7 miljoen de overschrijdingen weliswaar onrechtmatig, maar wel acceptabel. Acceptabel houdt in dat deze passen binnen de spelregels, die het college met de raad heeft vastgelegd in de financiële verordening. De overschrijdingen op de kredieten bedragen € 0,5 miljoen (afgerond). Tevens is er een overschrijding op de ongeautoriseerde reservemutaties van € 2,6 miljoen. Deze onrechtmatigheid komt voort uit het feit dat bij de laatste begrotingswijziging de budgetoverheveling niet opgenomen is in de begroting. De raad heeft het overhevelen van de budgetten gemandateerd aan de raad, waardoor deze overschrijding passend binnen het beleid en acceptabel is.
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk rechtmatig na te leven. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft een spendanalyse uitgevoerd. Uit de eigen controle op de rechtmatigheid van de inkopen vanuit de gemeente blijkt een onrechtmatigheid van 2,4 miljoen, maar gezien het moment van oplevering (half mei) loopt op dit moment de inhoudelijke beoordeling vanuit ons nog.
Het college heeft, uitgaande van de bepalingen in de financiële verordening, de overschrijdingen bij de kredieten en reserves aangemerkt als acceptabel.
| 15
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
3. Belangrijke bevindingen Er zijn ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Als deze voorwaarden niet rechtmatig zijn nageleefd dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de naleving van schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor dus niet noodzakelijk.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Het college is verantwoordelijk voor effectieve maatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregelingen te voorkomen. Deze maatregelen maken deel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft hiervoor een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Ook heeft het college beoordeeld in hoeverre het M&O-beleid wordt nageleefd en of de maatregelen effectief zijn; hierbij zijn geen aandachtspunten geconstateerd.
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 16
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
3. Belangrijke bevindingen Grondexploitaties
Actualisaties
Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post grondexploitaties gestegen van € 9,8 miljoen naar € 10,4 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten: 2025
2024
Wij constateren dat uw organisatie afgelopen jaar actief aan de slag gegaan is met het actualiseren van grondexploitaties. Daarnaast zijn er diverse aanbestedingen gehouden voor het aangaan van contracten voor bouw- en woonrijp maken. Deze effecten leiden tot de volgende aanpassingen in het verwachte resultaat:
Boekwaarde per 1 januari
10.397
6.769
Verwachte eindwaarde
Investeringen
1.492
2.921
Grondverkopen
(2.177)
(1.486)
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
95
4.222
Actualisatie voorzieningen
37
(2.049)
De Tol Thorebeckestraat VéBé-terrein Waluwe III Wildeman I Wildeman III Boekwaarde per 31 december
9.844
10.397
* De in 2024 afgesloten projecten zijn niet meegenomen in de vergelijking.
(x € 1.000) Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Boekwaarde per 31 december
2025
2024* Verschil
-1.277 180 -736 2.448 12.386 5.187 18.188
-1.305 -112 -632 928 12.742 5.733 17.354
28 292 -104 1.520 -356 -546 834
Bevindingen interne beheersing
Bij Waluwe III is de verwachting van het resultaat met € 1,5 miljoen toegenomen vanwege het aanpassen van de verwachte opbrengsten aan de grondprijzenbrief 2026. Dit leidt tot hogere verkoopprijzen en daarmee een hogere opbrengst binnen het project. Gezien de huidige marktontwikkelingen achten wij deze opbrengsten realistisch.
Overige onderwerpen
Bij Wildeman I en III is sprake van een verlaging van het resultaat van respectievelijk € 0,4 en € 0,5 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door vertraging in de verkoop, waardoor er meer plankosten gemaakt worden. Deze vertraging wordt mede veroorzaakt door vertraging bij de stroomaansluiting. Wij adviseren u deze ontwikkelingen kritisch te volgen en waar nodig de grondexploitatie hierop te actualiseren.
Bijlagen
| 17
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Wildeman III
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Wij hebben van de organisatie begrepen dat er op dit moment onderzoeken lopen om te beoordelen of het mogelijk is om het aanwezige truckpark te verplaatsen naar een andere locatie. Indien dit haalbaar blijkt en er hier een positief besluit over genomen wordt zal dit mogelijk leiden tot een hogere opbrengst op het project van circa 1,3 miljoen. Aangezien dit besluit nog niet genomen is, is deze opbrengst op dit moment niet binnen de grondexploitatie verantwoord. Wij adviseren u na besluitvorming de grondexploitatie hierop te actualiseren.
De parameters voor de grondexploitaties Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Rente
Overige onderwerpen
Bijlagen
De gehanteerde rentevoet voor de berekening van de kapitaallasten is 0,75% voor 2026 en vanaf 2027 0,5%. Deze ligt in lijn met de gemeentelijke financieringslasten en de richtlijnen van het BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.
Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Zaltbommel heeft voor het prijspeil 2026 rekening gehouden met de werkelijke inflatie en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie van 2%. We achten dit een realistisch uitgangspunt
Parameters
MPG 2025
MPG 2024
0,75% t/m 2026 0,5% vanaf 2027
0,75% t/m 2026 0,5% vanaf 2027
n.v.t.
n.v.t.
2-4% voor 2026 1-4% vanaf 2027
3% t/m 2025 2% vanaf 2026
3-5%
3% t/m 2025 2% vanaf 2026
Rente
Disconteringsvoet
Kostenstijging
Schatting 2025
Opbrengstenstijging
Controleverschil
Opbrengstenstijging
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Zaltbommel op basis van marktinformatie voor het komende jaar rekening met een verhoging van de grondprijs in haar grondexploitaties van 2%. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
| 18
Schatting 2024
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Schattingsonzekerheden grondexploitaties
Opdracht, scope en uitkomsten
De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een grotere schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complexen. Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen.
Belangrijke bevindingen
Belangrijke elementen hierbij zijn: • Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
• Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid. Wij constateren dat de gemeente Zaltbommel de impact van 1% kostenstijging heeft toegelicht in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de jaarrekening op pagina 107 in toereikende mate deze onzekerheden weergeeft. Wij constateren dat in de jaarrekening geen toelichting wordt gegeven op de financiële impact van mogelijke scenario’s voor de grondexploitatie. Een toevoeging van deze scenario’s en de impact hiervan op de waardering zou meer inzicht geven in de schattingsonzekerheden bij de grondexploitatie. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.
| 19
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijke schattingen in de jaarrekening betreffen uitsluitend de significante schattingen. Schatting
Beoordeling 2025
De waardering van grondexploitaties
Beoordeling 2024
Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang Onze zienswijze is dat de gehanteerde uitgangspunten binnen de grondexploitatie evenwichtig zijn.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
| 20
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
3. Belangrijke bevindingen Sociaal Domein
Hieruit volgen geen bijzonderheden.
De gemeente Zaltbommel voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
Wel constateren wij dat deze werkzaamheden voornamelijk achteraf plaatsvinden. In dit kader willen wij u wijzen op de ontwikkeling dat de grens waarboven zorginstellingen verplicht een productieverantwoording op moeten stellen en laten controleren afgelopen jaar verhoogd is naar € 200.000 en voor 2026 verhoogd wordt naar € 300.000.
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Werkzaak Rivierenland
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
Werkzaak Rivierenland
Vaste bijdrage op basis van de begroting
Jeugdwet
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Wmo
Zelfstandig
Werkelijke lasten
PGB’s
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Jeugd en WMO De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo en Jeugd ZIN vindt plaats door de gemeente, waarbij de uitvoering is belegd bij gecontracteerde zorginstellingen. Voor beide geldstromen maakt de gemeente gebruik van productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Wij constateren dat uw organisatie zelfstandig werkzaamheden heeft gedaan om vast te stellen of de prestatie geleverd is. Deze werkzaamheden bestaan uit het toetsen of zorginstellingen een gecontroleerde productieverantwoording hebben opgeleverd en eigen werkzaamheden. De gemeente heeft zelfstandig prestatieleveringen vastgesteld voor de zorg, waarbij geen productieverantwoording aanwezig is.
Hierdoor is de verwachting dat u zelfstandig meer werkzaamheden moet verrichten om de prestatie vast te stellen. Om die reden adviseren wij u voor 2026 en verder ook tussentijds te analyseren voor welke zorginstellingen aanvullende werkzaamheden nodig zijn en dit gedurende het jaar al op te pakken.
PGB’s De belangrijkste onzekerheid zit op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft zelf over 2025 geen goedkeurende verklaring bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Zaltbommel zijn zeer beperkt. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de gemeente Zaltbommel aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat de kosten PGB getrouw en rechtmatig verantwoord zijn in de jaarrekening 2025.
| 21
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
3. Belangrijke bevindingen Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van inkoop Wtp bij ABP). • Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog aan het onderzoek onderbouwen.
Bevindingen interne beheersing
• De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht.
De dotatie van € 738.000 vloeit met name voort uit de door het ABP gehanteerde dekkingsgraad bij overdracht. De gemeente heeft hierbij een dekkingsgraad van 122,2% gehanteerd, gebaseerd op het gemiddelde over de laatste 12 maanden per november 2025, zijnde de meest recente beschikbare gegevens bij het opstellen van de jaarrekening. Deze toename bestaat enerzijds uit een herberekening van de voorziening en anderzijds uit een afname/vrijval doordat er sprake is van overlijden van een oud bestuurder die niet meer opgenomen is in de pensioenvoorziening. De uiteindelijke overdrachtswaarde blijft afhankelijk van ontwikkelingen in onder meer rente en dekkingsgraad op het moment van overdracht. Conclusie De gemeente heeft de voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers aangepast in overeenstemming met de uitspraak van de Commissie BBV en de uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de berekening van deze voorziening toegelicht in de jaarrekening.
• In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden. Overige onderwerpen
• Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve om toekomstige dotaties te dekken. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Zaltbommel deze uitgangspunten heeft gevolgd. De voorziening APPA bedraagt per 31 december 2025 € 3,7 miljoen (2024: € 3,1 miljoen).
Bijlagen
| 22
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Onderhoudsvoorzieningen
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Toepassing BBV-regels bij voorzieningen Tijdens onze controle bleek dat de hoogte van de onderhoudsvoorziening gemeentelijke gebouwen onvoldoende was om de lasten groot onderhoud 2025 te bekostigen. De verslaggevingsstandaarden schrijven in dit geval voor dat deze kosten in de exploitatie worden verantwoord. Hierdoor is geen sprake meer van een egaliserende effect op de lasten (doel van het aanhouden van een voorziening groot onderhoud). Wij adviseren u kritisch te evalueren wat de reden is dat deze hogere kosten zijn ontstaan. Daarnaast adviseren wij een nieuw onderhoudsplan met een onderbouwde financiële dotatie vast te stellen zodat in toekomstige jaren weer sprake is van een egaliserend effect.
Voorziening wachtgeld Ten aanzien van de voorziening wachtgelden merken wij het volgende op. In 2026 hebben gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Als gevolg hiervan bestaat een reële kans dat (voormalig) wethouders aanspraak maken op wachtgeldverplichtingen. Dit kan aanleiding geven tot het vormen dan wel aanpassen van een voorziening. Wij constateren dat de bepaling van de hoogte van de voorziening in belangrijke mate afhankelijk is van inschattingen van het college. Daarbij is het van belang dat een realistische inschatting wordt gemaakt van de duur van de uitkeringsverplichting, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de verwachte periode totdat betrokkenen opnieuw werk vinden en inkomsten genereren.
Daarnaast dient zorgvuldig te worden vastgesteld of en op welk moment formeel sprake is van beëindiging van het dienstverband. Het formele moment van ontslag is bepalend voor de vraag in welk boekjaar een verplichting dient te worden verantwoord en daarmee voor de juiste verwerking in de jaarrekening. In de concept jaarrekening is reeds rekening gehouden met de mogelijkheid dat een wethouder naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen de functie niet zou continueren en is een wachtgeldverplichting opgenomen. Hierbij is echter reeds een voorziening gevormd terwijl nog onzeker was of daadwerkelijk gebruik zal worden gemaakt van het wachtgeld. Over het boekjaar 2025 hebben wij op dit onderdeel een bevinding geconstateerd met een financiële impact van circa € 0,1 miljoen.
Herrubriceringen in de balans In het verslagjaar hebben herrubriceringen plaatsgevonden binnen de balans. Wij wijzen erop dat een juiste classificatie en presentatie conform de geldende verslaggevingsvoorschriften (BBV) van belang is voor het inzicht en de vergelijkbaarheid van de jaarrekening.
Voorziening belastingdebiteuren Tijdens de controle hebben wij geconstateerd dat de voorziening belastingdebiteuren te hoog was opgenomen vanwege een foutieve aanname. Bij onze controle bleek deze aanname te voorzichtig op basis van backtesting. Hierdoor waren bijna alle openstaande posten per jaareinde voorzien. Dit leidt tot een correctie van € 113.000 in de definitieve jaarrekening.
| 23
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Kredietverstrekking Statushouders
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Tijdens de controle hebben wij geconstateerd dat de gemeente inrichtingskredieten verstrekt aan Statushouders. Dit betreft leningen die door de gemeente worden verstrekt ten behoeve van de inrichting van een woning. Deze verstrekte kredieten dienen op grond van hun aard in de jaarrekening te worden verantwoord als vordering. Tijdens de controle bleek dat deze vorderingen € 205.452 te laag zijn verantwoord. Dit is aangepast in de definitieve jaarrekening.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 24
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Jaarverslag
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij, in lijn met de Nederlandse Standaard 720, het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2025 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Verbonden partijen
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema's. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Zaltbommel. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: • De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Hiernaast zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
| 25
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
3. Belangrijke bevindingen SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) getoetst. Op grond van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen en uitkeringen bij beëindiging van dienstverband wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten worden de gemeentesecretaris en de griffier aangemerkt als topfunctionaris. Wij hebben vastgesteld dat alle topfunctionarissen in loondienst zijn. De mutatie in de functie van gemeentesecretaris is in 2025 juist en volledig toegelicht. Hiermee is sprake van een nieuwe topfunctionaris ten opzichte van voorgaand jaar.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
Financiële positie
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSabijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niettopfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de in de jaarrekening opgenomen WNTverantwoording voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
| 26
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
4. Financiële positie
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 27
Bestuurlijke samenvatting
Ontwikkel ingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
Opdracht, scope en uitkomsten
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening €66,4 miljoen.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) Belangrijke bevindingen
Resultaatontwikkeling 2022-2025 (x € 1.000)
60.000
8.000
40.000
6.000
30.000
Overige onderwerpen
4.000
20.000
2.000
10.000
-
0
-2.000
2022 -10.000 Algemene reserve
Bevindingen interne beheersing
2023
2024
2022
2023
2024
2025
2025 -4.000
Bestemmingsreserve
Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 66,4 miljoen is € 22,6 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar afgenomen met € 7,7 miljoen. Per saldo is gedurende 2025 € 7,7 miljoen toegevoegd aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 628.000 positief.
Analyse van het resultaat
Bijlagen
Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2025.
70.000
50.000
Financiële positie
gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van 873.000 positief.
-6.000 Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
In het samenvattend financieel beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 628.000 positief. In de
| 28
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie Ontwikkeling financiële resultaten
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Vanaf 2026 wordt een korting op de uitkering uit het gemeentefonds voorzien. Op basis van de meest recente ramingen van het Rijk ligt het zwaartepunt van deze korting in 2028. Deze ontwikkeling kan leiden tot aanzienlijke financiële druk voor Nederlandse gemeenten en noodzaakt tot het maken van keuzes over het voortzetten van bestaande taken en voorzieningen dan wel het doorvoeren van aanpassingen in het beleid. De gemeente Zaltbommel hanteert momenteel de lijn dat voor de jaren 2026-2029 alle begrotingsjaren sluitend zijn. Op 16 maart 2026 heeft de Commissie BBV de notitie Structurele baten en lasten gepubliceerd. In deze notitie is vastgelegd dat het surplus van de algemene reserve kan worden ingezet als structurele bate in de begroting. Dit surplus betreft dat deel van de algemene reserve dat niet benodigd is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit).Van dit vrij besteedbare deel kan met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% worden ingezet voor de dekking van structurele lasten, mits de solvabiliteit van de gemeente minimaal 20% bedraagt en blijft. Door deze inzet wordt het surplus van de algemene reserve aangemerkt als structurele bate, hetgeen een uitzondering vormt op de hoofdregel dat mutaties in reserves een incidenteel karakter hebben. Daarbij geldt dat het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder voldoende moet zijn.
Op dit moment is het voor de gemeente Zaltbommel nog niet noodzakelijk gebruik te maken van deze mogelijkheid.
| 29
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen in meerjarenperspectief De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:
Financiële positie
Gemeente Zaltbommel
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Landelijk
Kengetal
2024
2025
2026*
2027*
2028*
2029*
2025*
2026*
Netto schuldquote
21,2
20,9
42,6
33,5
28,9
20,1
57,3
63,3
Netto schuldquote gecorrigeerd
21,2
21,0
42,7
33,5
28,9
20,1
52,4
58,0
Solvabiliteit
53,8
50,7
43,3
46,2
47,7
51,6
35,8
34,7
Grondexploitaties
9,7
8,6
3,3
0,5
2,9
-0,4
5,1
5,2
Belastingcapaciteit**
3,3
1,1
2,4
1,3
0,0
0,4
0,5
0,1
Structurele exploitatieruimte
112,8
113
116,7
116,7
116,7
116,7
1,3
0,7
* = Op basis van begroting, in tegenstelling tot voorgaande jaren heeft het Rijk geen dataset vanuit de jaarrekening 2024 beschikbaar. Bijlagen
| 30
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
Opdracht, scope en uitkomsten
Op basis van de opnieuw ingevulde kengetallen constateren wij dat de financiële positie van de gemeente Zaltbommel in de benchmark overwegend gunstig blijft. De netto schuldquote en de gecorrigeerde netto schuldquote liggen in 2025 rond 21% en daarmee ruim onder de landelijke percentages. In 2026 loopt de schuldquote tijdelijk op naar circa 43%, waarna deze geleidelijk terugvalt naar 20,1% in 2029. Daarmee blijft de schuldenlast ruim beneden de VNG-signaalwaarden (voorzichtigheid vanaf 100% en een signaalwaarde van 130%).
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Bij de belastingcapaciteit en de structurele exploitatieruimte zien we ook een stabiele ontwikkeling waarbij de ratio’s in lijn liggen met landelijke cijfers.
De solvabiliteit blijft sterk. Na 53,8% in 2024 bedraagt deze 50,7% in 2025; in 2026 is een tijdelijke daling naar 43,3% voorzien, waarna herstel optreedt tot 51,6% in 2029. Hiermee blijft Zaltbommel duidelijk boven de landelijke percentages van 35,8% in 2025 en 34,7% in 2026 en ruim boven de VNG-signaalwaarde van 20%. Monitoring blijft gewenst vanwege de tijdelijke terugval in 2026. Het kengetal grondexploitaties neemt af van 9,7% in 2024 naar 8,6% in 2025 en daalt in de meerjarenraming tot -0,4% in 2029. Dit wijst op een afnemend beslag van grondposities op de totale baten. Vanaf 2026 ligt het kengetal onder het landelijke niveau.
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 31
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
Opdracht, scope en uitkomsten
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn:
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
• Leningen en garantstellingen voor € 3.089
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve. De verhouding tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit bepaalt de ratio van het weerstandsvermogen. Deze ratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente Zaltbommel in staat is om risico’s financieel op te vangen en vormt de basis voor het oordeel over het weerstandsvermogen. De weerstandsratio kwalificeert zich als we kijken naar de ratio als “uitstekend”. 2025
2024
2023
Beschikbare weerstandscapaciteit
€ 11.556
€ 18.483
€ 17.291
Benodigde weerstandscapaciteit
€ 4.735
€ 4.823
€ 2.615
2,44
3,83
6,61
(x 1000 euro)
Weerstandsratio
Bijlagen
We merken op dat de weerstandscapaciteit voldoende is om de incidentele risico’s op te vangen.
| 32
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
5. Bevindingen interne beheersing
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 33
Bestuurlijke samenvatting
5. Bevindingen interne beheersing Inleiding
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Wij hebben geen nieuwe bevindingen geïdentificeerd ten tijde van de jaarrekeningcontrole.
Dit accountantsverslag bevat onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing (inclusief de IT-omgeving), die zijn gebaseerd op onze werkzaamheden in het kader van de jaarrekeningcontrole 2025. Deze werkzaamheden zijn dan ook niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van uw organisatie als geheel. Een goede interne beheersing maakt dat de risico’s voor de organisatie beter beheersbaar zijn en de jaarrekeningcontrole effectiever en efficiënter kan plaatsvinden. Vanuit onze natuurlijke adviesfunctie willen wij bijdragen aan verbetering van uw bedrijfsvoering, onder andere door het analyseren van de IT-omgeving en de bedrijfsprocessen.
Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij op 8 december 2025 besproken met de wethouder financiën en een ambtelijke afvaardiging en daarna in definitieve vorm uitgebracht. Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
| 34
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
6. Overige onderwerpen
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 35
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
6. Overige onderwerpen Bijdrage accountant inwerkprogramma nieuwe gemeenteraad In maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Met het oog op de samenstelling van een nieuwe raad dragen wij als accountant graag bij aan een goede en zorgvuldige start van de nieuwe raadsperiode. In dit kader verwijzen wij u ook naar onze gids voor raadsleden. Wij stellen ons verder beschikbaar om onderdeel te zijn van het inwerkprogramma voor nieuwe raadsleden indien dit opportuun wordt geacht. Zo kunnen wij onder meer een workshop verzorgen over het lezen en duiden van de jaarrekening vanuit financieel perspectief en toelichten hoe de accountant de raad ondersteunt in haar kaderstellende en controlerende rol. Hiermee willen wij bijdragen aan het vergroten van de financiële inzichtelijkheid en het versterken van de positie van de raad als toezichthouder. Indien gewenst stemmen wij graag met de griffie af hoe wij dit het beste kunnen vormgeven.
Handreiking kapitaalgoederen: onmisbaar voor toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed De maatschappelijke waarde van gemeentelijk vastgoed is enorm: het biedt ruimte voor onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Veel gemeenten staan voor het onderhoud en de mogelijk verplichte verduurzaming in de toekomst voor forse (financiële) uitdagingen. Inzicht in de lange termijn investeringen die nodig zijn om gebouwen duurzaam, veilig en betaalbaar te houden is hierbij essentieel.
Zeker nu de eisen rondom duurzaamheid steeds strenger worden en gemeenten voor grote financiële en maatschappelijke opgaven staan. Wij adviseren u om de toekomstige (financiële) noodzakelijke investeringen in kaart te brengen. De handreiking kapitaalgoederen van Bouwstenen voor Sociaal biedt een praktisch format en heldere toelichting om het gemeentelijk vastgoed structureel in beeld te brengen. Bouwstenen voor Sociaal is een platform voor maatschappelijk vastgoed. Samen met mensen uit het veld denken zij na over ontwikkelingen binnen dit maatschappelijke vastgoed. Eén van de thema's waar Bouwstenen aandacht aan schenkt is de 'grip op toekomstige investeringen' en de verduurzamingsopgave. Bouwstenen heeft Baker Tilly gevraagd om vanuit ons vakgebied mee te helpen met de handreiking kapitaalgoederen. De handreiking kapitaalgoederen geeft houvast om eenvoudiger te sturen op doelen, kosten en duurzaamheid en daarnaast om verrassingen in de begroting te voorkomen. Deze handreiking is onder andere opgesteld met het doel de investeringsopgave tussen gemeenten vergelijkbaar te maken door te rapporteren via een vaste structuur. Door het toepassen van deze handreiking kunt u niet alleen beter onderbouwde keuzes maken, maar ook ervaringen met andere gemeenten uitwisselen en van elkaar leren.
De handreiking is te vinden op de website van Bouwstenen voor Sociaal: Handreiking Kapitaalgoederen.
| 36
Bestuurlijke samenvatting
6. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta). Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten;
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel.
Op deze controleopdracht zijn twee registeraccountants ingezet om onze kwaliteit te waarborgen.
Kwaliteitsborging Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: •
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten;
•
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten;
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek;
Overige onderwerpen
Bijlagen
| 37
Bestuurlijke samenvatting
6. Overige onderwerpen Controleaanpak en uitvoering
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2025 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 11 van dit verslag.