Vorige versie Beleidskader jeugd 2021-2030

Ambitie 5: Ouders, kinderen en jongeren weten hoe zij gezond kunnen leven en de omgeving helpt hen om gezonde keuzes te maken

Waarom dit belangrijk is Een gezonde en veilige start is voor kinderen van levens­belang. Stress en een ongezonde leefstijl van ouders hebben een negatieve invloed op de gezondheid en ontwikkelingskansen van ongeboren en hele jonge kinderen. Dat geldt ook voor een leefomgeving met overlast door luchtverontreiniging of lawaai en een gebrek aan speelruimte en groen. Die omgeving is bovendien van invloed op de keuzes die jongeren later maken over roken, drinken en drugsgebruik. Waarbij een omgeving die gezond gedrag stimuleert, de kans op het maken van gezonde keuzes vergroot. Uit aanpakken, zoals het IJslandse preventiemodel, is gebleken dat een positieve leefomgeving een belangrijke bijdrage levert aan dat jongeren gezond, veilig en kansrijk opgroeien, zonder middelengebruik. De opgave van gezondheid is urgent, ook bij kinderen en jongeren en vaak is er samenhang met kansenongelijkheid en armoede. De gemeente gaat met haar visie op gezondheid3 daarom een stap verder dan strikt haar taak. Het uitgangspunt is een brede blik op gezondheid en de beweging naar ‘Positieve gezondheid’.

De gemeente is verantwoordelijk voor het gezondheids­ beleid. Dit beleid is er voor alle Zaankanters. In dit beleidskader richten we ons vooral op de gezondheid van kinderen en jongeren. • Er is een goed werkende jeugdgezondheidszorg (JGZ). De gemeente heeft, op grond van de wet Publieke Gezondheid, de verantwoordelijkheid om de preventieve gezondheidszorg voor kinderen en jongeren vorm te geven. • Kinderen, jongeren en hun ouders worden gestimuleerd om zich lichamelijk en geestelijk goed te voelen. Lukt dat niet (helemaal) zelf, dan krijgen zij ondersteuning bij, het leren maken van gezonde en veilige keuzes. Met extra aandacht voor doelgroepen die minder kansen hebben.

Het effect van Covid19 op gezondheid De Jeugdgezondheid van GGD Zaanstreek-Waterland ondersteunt ouders, verzorgers en kinderen bij het opvoeden en opgroeien, vanaf de zwangerschap tot 18 jaar. Voor ouders met kinderen tot 4 jaar is het consultatiebu­ reau een vertrouwde plek voor vragen over hun baby en peuter. Het consultatiebureau is te vinden in de Centra Jong. Wanneer het kind naar de basisschool of voortgezet onderwijs gaat, dan blijft de JGZ verbonden. De JGZ biedt informatie passend bij de leeftijd en doen gezondheidson­ derzoek op school en op onze Centrum Jong locaties.

Gezond zijn in andere gemeentelijke programma’s Het Zaans Preventieakkoord helpt Zaankanters om gezonde keuzes te kunnen maken We zetten bewust in op een breed akkoord vanuit de integrale visie op gezondheid.

Samen met partners in de stad zetten we breed in op de gezondheid van kinderen. Daarbij is de focus met name op wijken waar meer problemen zijn, of worden ervaren, op het gebied van gezondheid en een gezond gewicht. Een van de programma’s die we vanuit de gemeente inzetten is JOGG (Jongeren op gezond gewicht). JOGG is een integrale aanpak in de wijk die, samen met ouders, kinderen en partners, een gezonde omgeving creëert, waarin een gezonde leefstijl normaal is en de gezonde keuze de makkelijke keuze is.

• Een goed werkende jeugdge­ zondheidszorg (JGZ)

Positieve Gezondheid is: ‘Het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en daarbij zoveel mogelijk eigen regie te voeren.’

Gezondheidsvisie De ambitie van de gemeente Zaanstad is, dat Zaankanters zich in 2040 positief gezond(er) voelen en gezonde keuzes kunnen maken, in een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. Dit gedachtegoed is vastgelegd in de Zaanse Visie op Gezondheid, waarover de gemeente samen met de stad hebben nagedacht.

Covid19 dwingt ons om anders na te denken over wereldwijde trends in relatie tot gezondheid en de impact daarvan op gezondheid, achterliggende gezondheidsverschillen, de druk op de gezondheids­ zorg en de effecten van maatregelen. De Covid19-epi­ demie geeft ons ook nieuwe inzichten, zeker ook positieve: • De samenleving is veerkrachtig Zo was er naast stress, zorgen en irritatie, ook een gevoel van saamhorigheid en ontstonden initiatieven om elkaar te helpen. • Het enorme belang van preventie en gezondheid en ook de samenhang met kansengelijkheid werd bevestigd. • De pandemie leidde het tot een versnelling van innovatieve werkvormen Bijvoorbeeld online aan gezondheid werken, via videobellen en digitale intakes. • Er was aandacht voor gezondheid in de volle breedte. Denk aan mentale gezondheid en het voorkomen van eenzaamheid; sport en bewegen en het belang van een gezonde leefstijl bij het voorkomen van ziektes; het belang van een gezonde leefomgeving, met een schone lucht; kinderen en de risico’s op kansenongelijkheid. Om het goede dat de crisis heeft gebracht te behouden, benadrukken we nu expliciet een netwerkstrategie. Zo kunnen we de krachten uit partnerschap en de samenleving optimaal bundelen, vanuit de noodzaak om elkaar te versterken en naar elkaar om te kijken.

Terug naar de Kansencirkel

De Omgevingsvisie (o.a. Maak.Zaanstad) Zaanstad wil een stad zijn waar mensen met plezier wonen, werken en leren. Daarom willen we werken aan meer en betere woningen, verbindingen en voorzieningen. Voor de Zaankanters van vandaag én voor nieuwe inwoners.

• Ondersteuning bij het maken van gezonde en veilige keuzes

14

2021/26562

Waar de gemeente voor staat

Erbij horen

In dit beleidsstuk gaat het vooral over het erbij horen van kinderen. • Er is ondersteuning voor kinderen die het gevoel hebben, door verschillende redenen, er niet bij te horen. • Er wordt gewerkt aan het overwinnen van ongelijke sociale-, fysieke-, economische- en onderwijskansen. • Er is een (continu) scherpe blik op het herkennen van ongewenst verschil maken door de overheid en er wordt alleen verschil gemaakt waar dat de gelijkheid in kansen bevordert.

Je geaccepteerd en deel van de gemeenschap voelen. Hulp krijgen bij het overwinnen van ongelijke sociale-, fysieke-, economische- en onderwijskansen. Het is van essentieel belang dat ieder kind/elke jongere ervaart erkend te worden in wie je bent, hoe je er uit ziet, waar je vandaan komt en in wat je capaciteiten zijn. ‘Erbij horen’ lijkt misschien vanzelfsprekend maar is helaas niet universeel. Soms leidt bij het één ‘erbij horen’ tot uitgesloten worden bij een ander. Kinderen groeien op en krijgen, vanuit die ‘bubbel’, als vanzelf van alles mee: voorkeuren voor eten, muziek of kleding. Binnen de bubbel is dat het ‘normaal’. Buiten de bubbel leidt dat soms tot je anders voelen of zelfs er ‘niet bij horen’. Ook binnen de ‘bubbel’ kan een kind zich soms anders voelen, het gevoelen hebben zich aan de gestelde norm, verwachtingen, te moeten aanpassen om er thuis ‘bij te horen’.

Waarom dit belangrijk is Kinderen en jongeren zijn druk bezig zichzelf te ontdekken, hoe ze zich verhouden tot een groep en met de ontwikke­ ling van hun identiteit. In die ontdekkingstocht is er een belangrijke sociale behoefte om erbij te horen, een plek te hebben in een groep leeftijdsgenoten op school en in vrije tijd. Voor de meeste kinderen is dit een proces van vallen en opstaan, een aantal van hen heeft extra hindernissen te nemen. Voor deze groep is extra inzet nodig voor gelijke kansen.

Ambitie 6: Alle kinderen en jongeren in Zaanstad horen erbij en voelen zich geaccepteerd, ongeacht hun achtergrond, beperking, geloof of seksuele geaardheid

Erbij horen in andere gemeentelijke programma’s

De gemeente heeft extra aandacht voor: • Kinderen en jongeren die opgroeien in gezinnen met weinig geld - Verschil in financiële mogelijkheden leidt vaak tot een gevoel van uitsluiting en onzekerheid. De chronische stress van armoede en schulden kan bovendien verlammend werken op het probleemoplos­ send vermogen en een negatieve effect op opvoeding en opgroeien hebben. De gemeente heeft directe verantwoordelijkheid om ondersteuning te organiseren voor kinderen in armoede. Als ouders het minder breed hebben, mag dit geen belemmering zijn voor kinderen om volwaardig mee te draaien in de maatschappij. • Kinderen met een (fysieke) beperking of gedrags­ problemen - Voor deze kinderen is het vaak lastig om naar een school in de wijk of een vereniging te gaan. Om mee te kunnen doen is extra aandacht en inzet nodig. We zetten in op zoveel mogelijk samen doen, met als uitgangspunt wat een kind of jongere kán en niet de beperking. Dit is waardevol voor alle kinderen in Zaanstad, omdat het laat zien dat iedereen erbij hoort. Kinderen zonder beperking maken kennis met allerlei andere kinderen, ieder met zijn eigen kracht en uitdagin­ gen. Specifieke aandacht is nodig voor kinderen met een licht verstandelijke beperking. Deze beperking is meestal niet zichtbaar. Door hun gedrag vallen zij vaak uit de toon, zijn anders en horen er daardoor soms niet (helemaal) bij.

Dit maakt hen extra kwetsbaar voor pesten, uitsluiting, uitbuiting en misbruik. • Kinderen en jongeren die het slachtoffer zijn van pesten - Kinderen die worden gepest, voelen zich vaak onzeker, ongelukkig en eenzaam. Pesten komt het meest voor op school en gebeurt ook bij speeltuinen, sportverenigin­ gen en andere clubs. Daarnaast neemt het online pesten toe. • Kinderen en jongeren die gediscrimineerd worden op grond van etnische en/of culturele achtergrond In Zaanstad kun je, ongeacht je achtergrond, jezelf zijn. Een deel van de Zaanse jongeren heeft echter te maken met discriminatie. Zij voelen zich geregeld niet

• Werken aan het overwinnen van ongelijke sociale-, fysieke-, eco­ nomische- en onderwijskansen In Zaanstad hoort ieder kind erbij en voelt zich geaccepteerd en deel van de gemeenschap. Als gemeente overwinnen we ongelijke sociale, fysieke, economische en onderwijskansen. We accepteren het niet als kinderen vanwege hun achtergrond of huidskleur uit- of buiten gesloten worden. Geaardheid of geslacht mag geen rol spelen bij het mee kunnen doen in de samenleving. Extra kritisch moeten we zijn op waar we als overheid zelf op ongewenste manieren ‘verschil’ maken tussen bewoners. Verschil maken doen we juist wél door als overheid mogelijkheden te identificeren en te benutten, om bestaande ongelijkheid in kansen te verkleinen of tegen te gaan.

• Kansenongelijkheid ‘Kansenongelijkheid’ is een belangrijk thema voor de gemeente. Tegelijkertijd valt niet te ontkennen dat je kleur er toe doet; het kan bepalend zijn in hoe je bejegend wordt. De Toeslagenaffaire is daar een schrijnend voorbeeld van. De premier noemde de discriminatie in dit voorbeeld ‘systemisch’. Het is niet alleen het gevolg van de opvattingen en handelingen van een individu. Het is een diepgeworteld maatschappelijk fenomeen dat zich genesteld heeft in overheden, bedrijven, instellingen en organisaties. Daarmee is het bepalend voor hoe met burgers wordt omgegaan en dat daarin onderscheid wordt gemaakt. Als lokale overheid hebben we de verantwoorde­ lijkheid om ons eigen systeem onder de loep te nemen en hierop aanspreekbaar te zijn.

Terug naar de Kansencirkel

Uitvoeringsplan Zaanstad Regenboogstad Zaanstad wil een stad zijn waar je jezelf kunt zijn en kunt houden van wie je wilt. Daarom zet Zaanstad zich als Regenbooggemeente in om de veiligheid, zichtbaarheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van LHBTI’s te vergroten. Bijvoorbeeld door voorlichting te geven op scholen.

• Ondersteuning voor kinderen die er niet bij horen

welkom, voelen zich er niet bij horen en missen toekomst­perspectief. • LHBTI Jongeren4 - In Zaanstad kun je jezelf zijn en houden van wie je wilt. Niet alle jongeren hebben het gevoel dat die ruimte er is en voelen zich gediscrimineerd, niet welkom of misschien onveilig. • Nieuwkomers, statushouders en hun kinderen - Veel van hen komen naar Nederland met traumatische ervaringen. Dit heeft een negatief effect op hoe om te gaan met een nieuwe omgeving en uitdagingen. Zij hebben ondersteuning nodig bij hun weg vinden in de Nederlandse samenleving.

4 Uitvoeringsplan_Zaanstad_Regenboogstad_2019-2022

15

2021/26562

Waar de gemeente voor staat

Actief zijn

• Actieve deelname aan sport, muziek, theater, vrijwilligerswerk etc. stimuleren en mogelijk maken. • Er is extra ondersteuning voor wijken met veel ouders die de financiële bijdrage voor sport- en cultuur­ activiteiten niet kunnen betalen. • Stimuleren van spelen en ontmoeten voor kinderen en jongeren. • Het jongerenwerk is er voor alle jongeren om hen te helpen hun talenten te ontdekken en te ondersteunen in het opgroeien tot een gezonde volwassene.

Deelnemen aan spel-, ontspannings- en sportactivitei­ ten. Om gezond op te groeien en je te ontwikkelen. Zowel thuis, op school als in de samenleving. Deelname aan creatieve activiteiten, sport en andere verenigingen, helpt kinderen en jongeren bij het positief opgroeien en biedt kansen voor ontwikkeling. Het contact daarbij met volwassenen werkt motiverend als die hen aanmoedigen en ondersteunen bij de ontwikkeling van hun talenten en vaardigheden. Dit soort activiteiten biedt bovendien de kans om talenten te ontwikkelen die thuis en op school niet (vanzelfsprekend) worden aangesproken. Door culturele activiteiten leren kinderen kritisch te denken, krijgen ze begrip voor anderen en ontwikkelen ze creativiteit en sociaal-culturele vaardigheden. Door alle kinderen een brede culturele bagage mee te geven, vermindert de kansenongelijkheid. Kinderen hebben ook verwerkingstijd nodig en de ruimte om zelf invulling te geven aan hun tijd. Daarom is rust, een leeg programma, ook belangrijk voor kinderen. Het bieden van kansen en stimuleren van activiteiten moet niet doorslaan en een te grote druk geven. Er zijn ook kinderen met te veel activiteiten en te weinig ‘lege’ vrije tijd.

Ambitie 7: Ieder kind en elke jongere in Zaanstad kan actief talenten ontdekken en ontplooien op het gebied van sport, cultuur, en andere activiteiten die bijdragen aan een brede ontwikkeling

Waarom dit belangrijk is Sporten, muziek, toneel en andere vormen van cultuur, spelen zich binnen en buiten de context van school af. Plezier beleven aan sport en/of cultuur en het ontwikkelen van motorische en sociale vaardigheden, heeft een positieve invloed op gevoelens, gedachten en gedrag. Dit zorgt vervolgens voor een positief effect op psychologisch welzijn, vitaliteit en intenties van gedrag. Als kind maak je bovendien kennis met verschillende ontwikkelmogelijkheden. Dit biedt een brede basis voor het maken van keuzes en vergroot de kans op een passende keuze voor een vervolgopleiding groter. Jong geleerd is oud gedaan. Als een kind met plezier sport, vergroot dat de kans dat het ook als volwassene blijft sporten. Dat heeft een positief gezondheidseffect. Met sporten in teamverband leer je bovendien samen te werken. Het aantal Zaanse kinderen dat lid is van een sportbond is de afgelopen jaren licht gestegen. Toch is het percentage iets lager dan het percentage sportende kinderen in de provincie Noord-Holland en Nederland5.

• Actief deelnemen aan sport, muziek, theater, vrijwilligers­ werk, etc We stimuleren dat kinderen en jongeren actief deelnemen in de stad, door te sporten, aan muziek of theater te doen of zich als vrijwilliger in te zetten. Dit ondersteunt het gezond opgroeien en persoonlijke ontwikkeling. We zetten daarom in op een leven lang plezier beleven aan sport en cultuur, beginnend op jonge leeftijd. Als gemeente onderzoeken we voor welke kinderen en jongeren, in welke wijken en buurten van de stad, deelname aan sport en cultuur nog niet vanzelfsprekend is. Daarnaast ontwikkelt de gemeente instrumenten om te kunnen meedoen aan sporten, bewegen en culturele activiteiten. Eén van deze ontwikkelingen is de Zaanse Stadspas.

• Brede oriëntatie met name in die wijken waar ouders wonen met minder financiële middelen We zorgen dat elk kind een brede oriëntatie krijgt, met een ruimer perspectief van de wereld dan hun eigen omgeving.

Daarbij is extra aandacht voor wijken met veel kinderen die niet aan sport of cultuur activiteiten kunnen meedoen omdat ouders de financiële bijdrage niet hebben. Ieder kind heeft een uniek talent. Om dat te ontdekken is soms een kijkje in een andere keuken nodig. Met de verlengde schooldag zorgen we bijvoorbeeld, in de wijken Poelenburg en Peldersveld, dat actief meedoen verweven is in de schooldag.

• Stimuleren van spelen en ontmoeten In heel Zaanstad staan ruim 350 speelplaatsen. Op verschillende plekken leggen we samen met de bewoners speelplaatsen aanof knappen we oude speelplaatsen op. De gemeente vindt dat jongeren ruimte moeten hebben om te hangen of te chillen. Binnen de gemeente Zaanstad zijn daarom plekken waar de jeugd of andere personen samenkomen en zich ophouden: hangplekken. Jongeren hebben belang bij een goed bereikbare ontmoetingsplek, waar zij met vrienden kunnen sporten en chillen. Anderzijds geven ouderen aan hier geen overlast aan te willen ondervinden. Om jongeren deze plekken aan te bieden en tegelijkertijd overlast te voorkomen, is de gemeente regelmatig in gesprek met de alle inwoners.

• Jongerenwerk Jongerenwerkers staan klaar in de wijken om jongeren te helpen en ondersteunen. Het Jongerenwerk richt zich daarbij op de doelgroep tien- tot 27-jarigen. Vanuit verschillende accommodaties, waaronder de zogenaamde JongerenHUB’s, bieden zij met andere partijen spatie weghalen dienstverlening en activiteiten aan op plekken waar jongeren zich thuis voelen. Aanvullend verbindt het op basis van het ritme van de dag van jongeren en hun gezinnen met andere disciplines (onderwijs, werk, sport, cultuur en bedrijfsleven).

Actief zijn in andere gemeentelijke programma’s De uitwerking van de cultuurvisie is te vinden in de uitvoerings­agenda Cultuur Zaanstad 20209. Sportvisie Zaanstad6 In Zaanstad draagt sport bij aan de kwaliteit van de stad. Iedere Zaankanter kan leren sporten en een leven lang plezier aan sport te beleven. Dit leidt tot mentaal en fysiek gezonde inwoners, die actief zijn en samen het beste uit zichzelf en elkaar halen. De uitwerking van de sportvisie vindt plaats in een aparte uitvoeringsagenda (in ontwikkeling) en in een gemeenschappelijke sportakkoord7.

Stadspas Zaanstad introduceert voor inwoners de Stadspass om makkelijker gebruik te kunnen maken van financiële regelingen van de gemeente en van organisaties zoals sportverenigingen en culturele instellingen.

Visie vernieuwde aanpak samenhangend jongerenwerk & werken met jongeren Zaanstad 2021-2026 Het ritme van de dag van jongeren en hun gezinnen staat centraal. Professionals gaan werken vanuit het 3x8 uur model: slapen (thuis), school of werk en vrije tijd. Ander uitgangspunt is

dat jongeren eerder ondersteuning verdienen bij hun vragen (preventie) om te voorkomen dat problemen erger of ingewikkelder worden (repressie). Dit gaan we samen met ouders en professionals doen.

Terug naar de Kansencirkel

Cultuurvisie Zaanstad8 Samen met culturele organisaties, creatieve ondernemers en inwoners, hebben we gewerkt aan een toekomstvisie voor cultuur in Zaanstad. Deze visie stelt dat cultuur van en voor iedereen is en van jongs af aan belangrijk is. In het kader van kansengelijkheid: • stimuleren we cultuuronderwijs voor kinderen van 3-18 jaar; • bevorderen we cultuurparticipatie door kwetsbare groepen; • zetten we cultuur in als positieve bijdragen aan de leefbaar­ heid in de wijken.

5 KISS rapportage gemeente Zaanstad - Peiljaar: 2018 6 De Zaanse Sportvisie 2020 – 2040 7 Zaans Sportakkoord: Delen is vermenigvuldigen 8 Cultuurvisie 2019-2030 Zaanstad 9 Uitvoeringsagenda cultuurvisie Zaanstad 2020

16

2021/26562

Gerespecteerd en gehoord worden Je gehoord en serieus genomen voelen. Als kind, door ouders en medeopvoeders. Betrokken worden bij voor jou belangrijke beslissingen. Kinderen en jongeren zijn de bewoners van de toekomst, in Zaanstad of elders. Hun meningen en ervaringen zijn waardevol. Dat geldt voor zaken in het hier en nu, die hen direct aangaan en voor zaken die te maken hebben met de toekomst van Zaanstad. Dat geldt ook voor hun ouders, bijvoorbeeld over de manier waarop zij ondersteuning krijgen.

Ambitie 8: Kinderen en jongeren hebben een stem in gemeentelijk beleid

Ambitie 9: Kinderen, jongeren en hun ouders hebben zeggenschap over de hulp en ondersteuning die hen wordt geboden

Waarom dit belangrijk is Ouders en jongeren weten zelf wat ze wel en niet prettig vinden aan de manier waarop anderen hen advies geven of ondersteunen. De mening van de professional is uiteraard belangrijk. De effectiviteit van ondersteuning neemt echter sterk toe bij een positieve relatie tussen de ondersteuner en de ontvanger. Ook op ander terreinen hebben kinderen en jongeren ideeën over wat ze belangrijk vinden. Denk aan de inrichting van een nieuwe speeltuin, het vormgeven van nieuw beleid en de toekomst van Zaanstad. Bovendien vergroot ‘gehoord worden’ de betrokkenheid bij hun eigen omgeving en bij de stad.

Waar de gemeente voor staat

• Signalen uit de stad

• We gaan uit van partnerschap. Dit betekent, dat ouders, kinderen en jongeren worden betrokken bij professio­ nele beslissingen die hen individueel aangaan. • De gemeente luistert en betrekt kinderen, jongeren en ouders bij veranderingen in jeugdbeleid • Inzet van alle kanalen om signalen van jongeren op te pikken over wat er leeft in de stad (o.a. ook door ervaringsdeskundigen).

We willen graag in een vroeg stadium weten wat er in de samenleving speelt en hier, waar mogelijk, op voorsorte­ ren. Daarvoor staan we open voor de signalen die onder kinderen en jongeren leven. Die kunnen via verschillende kanalen bij ons binnen komen. Ook zijn er groepen jongeren die we regelmatig bevragen en we organiseren, op bijvoorbeeld scholen, momenten waarop leerlingen mee kunnen denken. Daarnaast horen leden van de gemeenteraad via hun connecties wat er leeft in de stad. Ook dat voedt de uitvoering.

• Partnerschap Gerespecteerd en gehoord worden in andere gemeentelijke programma’s Samen over zorg Zaanstad In onze gemeente kan iedereen over hulp en ondersteuning meedenken en meepraten. Dit kan op twee manieren: via overleggroepen of online. De gemeente Zaanstad vindt het belangrijk dat iedereen die in Zaanstad woont de mogelijkheid heeft om mee te praten over thema’s die belangrijk zijn.

We gaan uit van partnerschap met ouders en werken samen met ouders en kinderen aan de best passende oplossing. Zelf kunnen zij het beste aangeven wat er nodig is qua ondersteuning of hulp. Daarom worden zij betrokken bij (professionele) beslissingen die hen individueel aangaan.

• Bijdragen aan ontwikkeling van Beleid

Terug naar de Kansencirkel

We bieden kinderen, jongeren en ouders op verschillende manieren de kans om zich te laten horen. Dat doen we op een manier die past bij hun belevingswereld. Bijvoorbeeld luisteren we naar en betrekken kinderen en jongeren, ouders en verzorgenden, bij veranderingen in het jeugdbeleid10. Een ander voorbeeld is het jongerenpanel bij Back on Track.

10 Zaanstad vernieuwde in 2017 het beleid met betrekking tot cliëntparticipatie en stelde daar een verordening voor op. In 2018 volgde een tussentijdse evaluatie: ‘Cliëntenparticipatie

17

2021/26562

Verantwoordelijkheid nemen De mogelijkheid hebben om een actieve en verantwoordelijke rol in te nemen. Kansen, aanmoediging en steun, om thuis, op school en in de samenleving verantwoordelijkheid te dragen. Verantwoordelijkheid leren nemen hoort bij het opgroeien en volwassen worden. Verantwoordelijk­ heid moet je ook gegeven worden. De directe omgeving van kinderen en jongeren, het gezin, de school en de sportvereniging spelen daar een belangrijke rol in.

Ambitie 10: Kinderen en jongeren worden in Zaanstad gestimuleerd, ondersteund en aangesproken om verantwoordelijkheid te nemen op een manier die past bij hun leeftijd

Ambitie 11: Jongeren zorgen er voor, dat anderen zich door hun toedoen niet onveilig voelen

Waarom dit belangrijk is Onze samenleving is ingericht op basis van de veronder­ stelling dat jongeren en ouders de regie over het eigen leven nemen en houden. We gebruiken daarvoor de term ‘participatiesamenleving’. Die eigen verantwoordelijkheid en eigen regie duidt enerzijds op de zeggenschap van bewoners over zaken die hun leven direct aangaan, zoals over de ondersteuning die zij nodig hebben. Het gaat ook over het actief nemen van verantwoordelijkheid, voor het eigen welzijn en dat van anderen. Om dat op een adequate manier aan te leren, moet dat gebeuren in de vorm die past bij je leeftijd en moet je er op een positieve manier op worden aangesproken. Zo kunnen kinderen en jongeren later, als volwassenen, hun verantwoordelijkheid dragen.

Verantwoordelijkheid nemen in andere gemeentelijke programma’s 075 aanpak & Aanpak Risicojongeren Zaanstad kent twee integrale, persoonsgerichte ketenaanpakken. Eén voor criminele jongeren en één voor risicojongeren die dreigen het criminele pad op te gaan. Hiermee willen we voorkomen dat jongeren met een strafrechtelijke of problematische achtergrond verder afglijden. Ook werken we daarmee aan het structureel voorkomen van jeugdoverlast, -criminaliteit en ondermijning. We bieden de jongeren perspectief , zodat ze de verleiding kunnen weerstaan om het verkeerde pad te kiezen, terwijl bewust genomen, verkeerde keuzes direct consequenties hebben. In het kader van ‘voorkomen is beter dan genezen’ treden we, behalve met naast de repressieve aanpak, ook preventief en responsief op. Het zwaartepunt van deze aanpak ligt op het weerbaarder maken van jongeren en hun omgeving.

075Aanpak jeugd en ondermijning11 Zaanstad kent een groeiende problematiek op het gebied van jongeren en veiligheid. Er is sprake van verjonging en verharding in de criminaliteit. Als we niet vroegtijdig ingrijpen, bestaat de kans dat we het contact verliezen met deze jongeren. Een stevige preventieve aanpak speelt hierin een belangrijke rol. Via het project Back on Track in 075 werken we, samen partners in de stad, aan het terugdringen van de ondermijnende criminaliteit. Met deze aanpak zijn al diverse resultaten geboekt. Er zijn vier pijlers: 1. aanpak Risicojongeren, 2. school als centrale plek in de wijk, 3. digitale (leef)wereld, 4. leren, ontwikkelen en regie op een integraal dynamisch project. Dit project loopt vooralsnog tot eind 2022.

De gemeente ziet het als haar taak om kinderen en jongeren kansen te bieden en aan te moedigen om verantwoordelijkheid te dragen. Thuis, op school, in de buurt en in de samenleving. Verantwoordelijkheid dragen voor jezelf, je daden en je omgeving. Kinderen en jongeren worden gestimuleerd en hebben kansen om verantwoorde­ lijkheid te (leren) nemen. Extra aandacht besteden we aan jongeren en hun gezinnen waar sprake is van afglijden, overlast en/of crimineel gedrag. • Kinderen en jongeren zijn geïnformeerd en hebben kennis over risico’s op het gebied van gezondheid en veiligheid • Ouders zijn geïnformeerd over opvoed- en ontwikke­ lingsvraagstukken • Jongeren zijn actief in de samenleving, onder andere door maatschappelijke stages • Stevige ondersteuning is beschikbaar wanneer nodig

• Informatie richting kinderen, jongeren en ouders WHet is niet altijd makkelijk om goede keuzes te maken. De gemeente zorgt voor een actieve informatievoorziening aan jongeren over risico’s op het gebied van gezondheid en veiligheid en biedt eventueel ondersteuning. Ouders hebben een veel grotere invloed dan zij zich soms bewust zijn. Gebrek aan kennis, over bijvoorbeeld de wijze waarop het onderwijs is georganiseerd of over de

ontwikkeling en opvoeding van een kind, kan een grote impact hebben. As gemeente zorgen we daarom dat ouders zich goed kunnen informeren. Bijvoorbeeld door deze beschikbaar te stellen in hun dagelijkse omgeving en op een begrijpelijke manier op te stellen. Zodat hun kinderen, hun schoolloopbaan optimaal kunnen doorlopen en ouders inzicht hebben in de keuzemogelijkheden en perspectieven van de verschillende schoolrichtingen.

• Actief in de samenleving Verantwoordelijkheid nemen betekent ook actief zijn in de samenleving, bijvoorbeeld door een maatschappelijke stage te lopen. Terwijl het kind/de jongere ontdekt waar het goed in is en werkt aan persoonlijke ontwikkeling, draag het ook iets bij aan de wijk en de stad. Als gemeente zetten wij ons daarom in om maatschappelijke stages tot een succes te maken. Ook zorgen we dat rolmodellen in de stad zichtbaar zijn zodat anderen van hen kunnen leren.

• Stevige regie op risicojongeren, jeugdoverlast en jeugd­ criminaliteit Jongeren die dreigen af te glijden, overlast op straat veroorzaken of crimineel gedrag vertonen, kunnen met hun gezin opgenomen worden in een stevige aanpak. Op jeugdgroepen, risicojongeren en criminele jongeren kan een dergelijke aanpak gestart worden als reguliere inzet ontoereikend blijkt.

Terug naar de Kansencirkel

Aanpak jeugdoverlast & jeugdgroepen De gemeente verzamelt en analyseert meldingen en signalen van jeugdoverlast. Inzet daarop vindt plaats vanuit verschillende partijen zoals het jongerenwerk en handhaving. In eerste instantie preventief en met zachte

hand. Als sprake is van hardnekkige overlast, stellen we een plan van aanpak op op locatie en indien nodig ook op betrokken groepen en persoonsgericht op groepsleden via de Aanpak Risicojongeren.

Waar de gemeente voor staat

11 Projectplan_ten_behoeve_van_Breed_Offensief_Tegen_georganiseerde_Ondermijnende_Criminaliteit_BOTOC

18

2021/26562

8. Hoe verder - van beleidskader naar een agenda Zaanse jeugd Dit beleidskader Jeugd vormt het vertrekpunt. Hierin geeft de gemeente Zaanstad weer welke opgaven met bijbehorende ambities er zijn. De ambities op de acht thema’s van de kansencirkel zijn geformuleerd als een richting die we inwillen slaan. Alles wat we doen, dient ervoor te zorgen dat we dichter bij die ambities komen. Als voorbeeld de ambitie: ‘Ieder kind heeft optimale en brede ontwikkelingskansen.’ Wat moeten we doen om zo dicht mogelijk bij deze ambitie te komen? Hier zijn we als gemeente al druk mee bezig, we zitten immers al in een rijdende trein. Diverse programma’s, beleidstukken, overleggen, samenwerkingen, etc. zijn georganiseerd en ontwikkeld om bij te dragen aan deze ambitie. Dit beleidskader (als kapstok) zorgt ervoor dat ‘wat’ we doen meer focus en structuur krijgt. De bedoeling is dat alle beleidsstukken die iets voor kinderen of jongeren betekenen refereren aan één van de ambities die is omschreven in dit beleidskader. Zo verwachten we structuur en samenhang te krijgen in ‘wat’ we doen en ‘waarvoor’ we het doen.

Voor het vullen van de agenda gebruiken we bestaande overleggen. Door alles wat we doen meer te structureren worden ook dubbelingen of lacunes en koppelkansen tussen activiteiten en thema’s zichtbaar. Met de partners in de stad gaan we keuzes maken wat we hiermee gaan doen. Ook dit wordt twee keer per jaar intern teruggekoppeld. Alleen zo ontwikkelen we een integrale agenda die bijdraagt aan de ambities die we hebben voor onze kinderen en jongeren in de stad.

Dit kunnen we als gemeente niet alleen. Om elk kind en elke jongere gelijke kansen te bieden, te ondersteunen waar dat niet vanzelfsprekend is en te streven naar de ambities in dit beleidskader is samenwerking nodig. Samenwering met heel veel partners. De bedoeling is dat elke partner vanuit zijn eigen kracht en expertise bijdraagt, zodat alle kinderen en jongeren in Zaanstad, naar vol vermogen, meedoen in de samenleving en daaraan een positieve bijdrage leveren. Samenwerken betekent ook: niet overal hetzelfde doen. De kansen zijn niet gelijk verdeeld over onze stad. Dat vraagt dat we onderscheid maken in wat, waar wordt gedaan. Samenwerking is op vele onderwerpen al in volle gang en goed georganiseerd. Op sommige onderwerpen verdient de samenwerking mogelijk nog aandacht, ook om koppelkansen tussen de thema’s beter te benutten. Met dit beleidskader gaan we geen nieuwe overlegstructuren vormgeven. Wij zullen gebruikmaken van de overlegstructuren die er al zijn. De volgende stap in het proces is om de ambities te vertalen naar een agenda Zaanse jeugd. De agenda houdt in dat we focus gaan aanbrengen voor de komende twee á drie jaar. Wat gaan we de komende jaren met de partners in de stad doen voor bijvoorbeeld de ambitie: ‘Ieder kind heeft optimale en brede ontwikkelingskansen.’ Uiteraard loopt hiervoor al het één en ander.

Dit is deels in kaart gebracht in het beleidskader en komt uitgebreider terug in de agenda.

19

2021/26562

gemeente Zaanstad Stadhuisplein 100, 1506 MZ Zaandam Postbus 2000, 1500 GA Zaandam T 14 075 www.zaanstad.nl

Alle foto’s in het beleidskader zijn afkomstig uit de Beeldbank van de gemeente Zaanstad

www.zaanstad.nl