Meerjaren Perspectief Grondzaken 21 1 (rapportage)

In 2021 wordt, in opdracht van de gemeente, de sanering (Europees) aanbesteed en start de uitvoering naar verwachting in het derde kwartaal. Daarnaast wordt, in opdracht van de grondeigenaar van het Kan-terrein, het bestemmingsplan opgesteld in 2021.

22

2021/6282 859 Gouwpark (voormalig ZMC) [Status anterieure overeenkomst] Het Gouwpark ligt op de locatie van het oude ziekenhuis ZMC Deze locatie is verkocht aan de ontwikkelaar. De grond is inmiddels bouwrijp. In de zomer van 2018 is de anterieure overeenkomst getekend tussen de gemeente en de ontwikkelaar. De plannen voor zo’n 250 woningen (75 sociale huurwoningen, 175 vrije sector huur en koop) zijn goedgekeurd door het supervisieoverleg. In de tweede helft van 2019 is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden. Omdat het om een coördinatieprocedure ging, kon vlot daarna ook de vergunning worden verleend. De woningen worden aangesloten op het warmtenet. Vrijwel alle woningen zijn inmiddels verkocht en in aanbouw.

846 De Hemmes [Status voorbereiding PRI] De Hemmes is een schiereiland in de Zaan, ingeklemd tussen de Zaanse Schans, ’t Kalf en diverse grote bedrijven. In 2011 is een deel van het terrein aangekocht om de potentie van het gebied in te zetten voor hoogwaardige woningbouw. Er is getekend aan een plan voor tachtig woningen in het hogere segment, waarbij gezocht wordt naar ruimte voor één tot drie draaiende, energieopwekkende molens. Dit plan is nog niet vastgesteld door het college en/of de raad. In 2011 is de woningtypologie met het besluit tot aankoop van de gronden wel vastgelegd. Het project is juridisch-planologisch erg ingewikkeld vanwege de ligging bij grote bedrijven met uitstoot van geur en geluid. Over de totale ontwikkeling is op 11 juli 2019 door de raad besloten om voor een gefaseerde ontwikkeling te gaan met als start tijdelijke huisvesting voor een periode van maximaal tien jaar en gefaseerde bouw van energieopwekkende molens. Op 4 juni 2020 zijn drie scenario’s voor een molen in combinatie met tiny houses voorgelegd aan de raad.

De raad heeft in een zienswijze aangegeven het volgende scenario verder uitgewerkt te willen hebben: molen + tiny houses, waarbij de gemeente alleen een financiële bijdrage verstrekt voor de molen en te onderzoeken onder welke voorwaarden en met welke financiële gevolgen de grond beschikbaar gesteld kan worden ten behoeve van tiny houses. In de meerjarenbegroting voor 2021-2024 is in totaal € 0,37 mln. opgenomen voor de bouw van de eerste molen op de Hemmes. In januari is een aanvraag Erfgoeddeal ingediend bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) voor extra financiering.17 In 2021 worden de plannen voor de molen in combinatie met dertig (tijdelijke) tiny houses verder uitgewerkt. Dan dient ook duidelijk te worden of omliggende bedrijven niet in hun bedrijfsvoering belemmerd worden als gevolg van de (tijdelijke) tiny houses. 18 Met de initiatiefnemers van zowel de molen als van de tiny houses worden overeenkomsten gesloten. Voor beide deelprojecten dient afgeweken te worden van het bestemmingsplan. Als het de initiatiefnemers lukt hun project rond te krijgen wordt in 2022 wordt gestart met de bouw van de molen en de bouw/plaatsing van de tiny houses. 17

Het gaat om een bedrag van circa € 0,33 mln. Deze aanvraag is aangehouden voor verbetering door de RCE, onder andere omdat de overige financiering van de plannen nog niet rond was en omdat de RCE wenst dat de gemeente meer bijdraagt aan het project van de Tiny Houses. Hierover wenst de RCE meer zekerheid. Zodra deze zekerheid er is, kan een nieuwe aanvraag gedaan worden. 18 Op het moment van schrijven is dit nog niet duidelijk.

23

2021/6282

851 Oostzijderpark [Status eigen grondexploitatie] Het Oostzijderveld ligt tussen het station Kogerveld, de brandweerkazerne en de A7. De grond is van de gemeente en wordt verkocht aan de ontwikkelaar. 19 Nieuwe woningen op deze plek dragen bij aan de ambities op gebied van duurzaamheid, woningbouw en een kwaliteitsimpuls voor het gebied zoals die ook zijn vastgelegd in het programma MAAK.Zaanstad. Eind 2020 is het bestemmingsplan vastgesteld om de realisatie van de woningen mogelijk te maken. De uitwerking van de plannen is in volle gang binnen het door de raad vastgestelde kader. Inmiddels is gestart met de eerste 171 woningen welke naar verwachting over twee jaar worden opgeleverd. Ook is de nieuwe T-kruising vanaf de Heijermansstraat een feit. In totaal worden er circa 530 woningen gerealiseerd op het Oostzijderpark, waarvan ca 30% in het sociale segment. B&W heeft eveneens de straatnamen van de nieuwe wijk vastgesteld en daarmee de eerste regenboogwijk. De resterende woningen worden gefaseerd uitgewerkt en gerealiseerd; naar verwachting zijn alle woningen in 2024 gereed. De grondexploitatie Oostzijderveld wijkt op kosten en opbrengsten meer dan € 0,5 mln.

af in positieve zin met de vorige vastgestelde grondexploitatie.20 864 Breedweer Koog a/d Zaan [Status anterieure overeenkomst] Op de hoek van Breedweer 42-44 en Anemoonstraat 2 in Koog aan de Zaan was het Autohuis gevestigd. Dit bedrijf is, op initiatief van de gemeente, verhuisd naar een locatie elders in Zaanstad, te weten aan de Scholtenstraat. Voor de locatie aan Breedweer heeft het Autohuis een plan ontwikkeld dat bestaat uit veertien eengezinswoningen in het koopsegment. Om hier medewerking aan te kunnen verlenen, is afwijking van het bestemmingsplan nodig. Daarnaast leek een bijdrage uit het Transformatiefonds nodig om het tekort op de exploitatie te dekken. De raad heeft vorig jaar besloten om een bijdrage van maximaal € 0,1 mln. uit het Transformatiefonds beschikbaar te stellen voor de herontwikkeling van deze locatie naar veertien woningen. Met het Autohuis is eind 2020 een anterieure overeenkomst gesloten. De procedure voor het afwijken van het bestemmingsplan zal in de tweede helft van 2021 doorlopen worden. Start bouw is gepland in 2022, oplevering van de woningen in 2023. Inmiddels is het bouwplan door de eigenaar doorverkocht aan een andere ontwikkelaar. Ook de anterieure overeenkomst zal worden overgezet. Daarmee komt de bijdrage vanuit het Transformatiefonds te vervallen.

876 Willem Dreeslaan [Status eigen grondexploitatie] De bouw van de tien woningen is in het vierde kwartaal van 2020 gestart. De verwachting is dat de woningen in de tweede helft van 2021 worden opgeleverd. De grond is verkocht. Het voorstel bij dit MPG is om de grondexploitatie administratief af te sluiten.

19 20

Op het moment van schrijven heeft de eerste grondlevering plaatsgevonden. Bij dit MPG zit het besluitpunt voor de herziening van het financiële kader van de grondexploitatie Oostzijderveld.

24

2021/6282

825 Jacob Vis terrein [Status anterieure overeenkomst] De eigenaar van het Jacob Visterrein heeft een vergunning aangevraagd voor elf woningen en een herberg. Door de recent (november 2020) vastgestelde Provinciale Omgevingsverordening zijn de mogelijkheden voor kleinschalige woningbouwontwikkelingen ernstig ingeperkt. Dit betekent dat woningbouw op de locatie Jacob Vis niet mogelijk is. De aanvraag is ingediend na de inwerkingtreding van de Provinciale Verordening. De gemeente is in overleg met de provincie Noord-Holland over dit project en andere projecten die door de verordening geraakt worden. 470 Jufferstraat 3 [Status voorbereiding PRI] Het project Jonker Juffer is een planontwikkeling van ZVH. De locatie ligt aan de Jufferstraat, Dr. H.G. Scholtenstraat en het Jufferplantsoen in de Boerejonkerbuurt. De plannen bestaan uit 102 woningen, waarvan 90 in de sociale huursector, en bijna 1.000 m² aan voorzieningen in de plint langs de Scholtenstraat. Met ZVH wordt naar verwachting in 2021 een anterieure overeenkomst afgesloten. Daarna zal het bestemmingsplan gewijzigd worden om de plannen mogelijk te maken. De bestaande bebouwing wordt in de tweede helft van 2022 gesloopt, waarna gestart wordt met het bouwen. Oplevering van de woningen is gepland in 2023/2024.

877 Vaartzicht Westzaan [Status anterieure overeenkomst] De woningen zijn al opgeleverd in 2019 en de openbare ruimte is vorig jaar officieel opgeleverd aan de gemeente. Het plan is administratief afgesloten met een positief resultaat. 890 locatie Kalverringdijk noord [Status anterieure overeenkomst] Het plan Kalverringdijk Noord betreft het gebied Kalverringdijk – Engewormer in Zaandam, ook wel bekend als locatie Tijsterman. In januari 2020 is de omgevingsvergunning voor de bouw van negentien grondgebonden woningen onherroepelijk geworden. De bouwwerkzaamheden zijn in de afrondende fase en de verwachting is dat de woningen begin 2021 worden opgeleverd. 874 Centrumgebied Westerkoog [Status eigen grondexploitatie] De grondexploitatie Centrumplan Westerkoog is op 21 januari 2021 vastgesteld. De grond is van de gemeente, het betreft een eigen grondexploitatie. In de wijk Westerkoog wonen veel senioren die veelal 'eerste generatie bewoners' zijn. Op dit moment is een op de vijf bewoners ouder dan 65 jaar. Dit aantal zal de komende jaren alleen maar toenemen. Daarmee neemt de behoefte aan woningen die geschikt zijn voor senioren sterk toe. Daarnaast is er bij jongeren veel behoefte aan woningen. De gemeente heeft de ambitie om de woningen met passende functies en goed ingerichte openbare ruimte te realiseren, waardoor een aantrekkelijk Centrum in Westerkoog ontstaat.

Ook gaat bijzondere aandacht uit naar het creëren van een goed functionerend `hart van de wijk'. Het project is eind 2019 in drie deelprojecten geknipt. De gemeente neemt hierbij een regierol om in samenwerking met marktpartijen tot een integrale gebiedsontwikkeling te komen. Binnen welke randvoorwaarden de beoogde herontwikkeling dient plaats te vinden, is opgenomen in een globaal ruimtelijk programma van eisen Centrumplan Westerkoog. Hierbij wordt bouwrijpe grond verkocht aan ontwikkelaar Sens (in twee delen), herontwikkelt Parteon op eigen grond en pakt de gemeente de openbare ruimte aan.

25

2021/6282

4.3. Gebied Centrum Tabel 4.3.1 Inverdan (bedragen x € 1.000) Procesgebied 700 Algemeen 705 Knoop 701 Overtuinen 702 West Totaal

Eind jaar

Boekwaarde 01-01-2021

MPG 21.1 contante waarde

MPG 20.2 contante waarde

3.023

756

642

2025 2025 2025 2025

Inverdan - deelgebied Knoop/Centrum Het procesgebied de Knoop/Centrum is het gebied aan de oostzijde van het station, vanaf het stadhuis tot aan de Zaan. De langzaamverkeersverbinding over het spoor is in gebruik genomen. Eind december 2020 is de subsidie van de Vervoerregio voor deze verbinding ontvangen en in de grondexploitatie 21.1 verwerkt. Voor de locatie Figaro is verder gewerkt aan de voorbereiding van de aanbesteding. Vanwege onder andere aspecten als klimaatadaptatie, stikstof en de inrichting van de omliggende openbare ruimte heeft de aanbesteding nog niet plaats gevonden. Per januari is gestart met het opstellen van een bestemmingsplan en de verwachting is dat de uitvraag na de zomer plaatsvindt. De omgevingsaanvraag voor de woontoren Catharina is gereed en de bouw van de woontoren start in het derde kwartaal van 2021. Voor de omgeving van het stadhuis wordt gewerkt aan een visie, waarin in het bijzonder aandacht wordt gegeven aan de ambitie om meer voorkanten aan de Provinciale weg te realiseren. Voor de transformatie van Saendenborch moet een anterieure overeenkomst worden afgesloten met de eigenaar. Een ontwikkeling die samenhangt met deze locatie is het fietspad dat tussen de gebouwen moet worden vormgegeven en moet aansluiten op het fietspad richting Stadhuisplein.

Voor de Rozengracht-woontoren wordt begin 2021 een bouwaanvraag verwacht, waarna de bouw naar verwachting in het vierde kwartaal van 2021 kan starten. De start is mede afhankelijk van de wijze waarop de markt wordt georganiseerd en andere werkzaamheden in de Russische buurt (vanwege bereikbaarheid en toegankelijkheid). Voor de start van de realisatie van de fietsenstalling in de Rozenhof is het van belang dat voldoende exploitatiebudget beschikbaar is. Inverdan - deelgebied Zaans Hout Het ontwikkelgebied Zaans Hout (West) is het gebied ten westen van het spoor, vanaf de Aris van Broekweg tot aan de molen Held Jozua. Op 20 januari 2021 is het ontwerpbestemmingsplan de Zaanse Helden behandeld bij de Raad van State. Bij een positieve uitkomst wordt voor de zomer gestart met de sloop van de huidige bebouwing en na de zomer gestart met de bouw. De bouw van Burano vordert, de eerste woningen worden in het najaar van 2021 opgeleverd. Project de Tijdgeest, Ebbehout 1, staat op de vooravond van start bouw, de vergunning is onherroepelijk. Er worden 308 woningen gerealiseerd, waarvan circa 75% in het middeldure huursegment. In het eerste kwartaal van 2021 wordt het oude pand gesloopt. De bouw van de Tijdgeest zal circa twee jaar in beslag gaan nemen. Voor het naastgelegen pand van de GGD worden scenario’s uitgewerkt voor ontwikkeling. Het betreft scenario’s in combinatie met woningbouw.

Op het tweede eiland met zelfbouwkavels worden twintig kavels gerealiseerd. Hiervan is een kavel opnieuw in verkoop, een kavel onder optie en een kavel moet nog passeren. De optopping van het voormalige stadskantoor met veertien woningen start in 2021.

26

2021/6282

Het definitieve ontwerp voor de locatie Heldin en Stelling nadert een afronding. De gesprekken over een koop- en ontwikkelovereenkomst worden gevoerd. De fietsenstalling op het stationsplein is in gebruik genomen. De subsidies van Prorail en VRA zijn ontvangen en verwerkt in grondexploitatie 21.1. Op het stationsplein wordt een tijdelijke inrichting aangelegd. Bewoners en belanghebbenden hebben hun voorkeur mogen uitspreken over twee uitgewerkte varianten. De uitvoering vindt plaats in het voorjaar. Aan de Aris van Broekweg start medio 2021 de realisatie van de Zaancampus. Met de exploitant van de wasboxen zijn gesprekken gevoerd om de locatie beschikbaar te hebben en worden mogelijkheden verkend om het benzinestation te verplaatsen. De procedure voor de Zaancampus betreft een gecoördineerde procedure die in januari ter inzage is gegaan. Voor de locatie van ZVH ligt een uitgewerkt ruimtelijk plan en kan naar verwachting de anterieure overeenkomst getekend worden. In Zaans Hout is de roep om voorzieningen groot. Niet alle voorzieningen kunnen bij nieuwbouw terugkomen, daarnaast is er in het gebied weinig tot geen ruimte om uit te wijken. Voorzieningen zijn van belang bij een goed functionerende stad/wijk. Samen met betrokken ontwikkelaars en belanghebbenden wordt dit vraagstuk aangepakt om te kijken wat er binnen de beperkte ruimte toch mogelijk is.

Een voorbeeld hiervan is de tijdelijke locatie voor het kinderdagverblijf ’t Stationnetje op de kavel waar een multifunctionele accommodatie gerealiseerd gaat worden. De locatie Weiteveen is geschikt bevonden voor sport- en fitnessvoorzieningen. Inverdan –deelgebied Overtuinen Het procesgebied Overtuinen is het gebied ten oosten van de Provincialeweg, tussen de Papenpadsloot en de Mauritsstraat. Overtuinen A en B betreft een uitbreiding met 470 woningen. De bestemmingsplanprocedure kan vooralsnog niet worden opgestart vanwege de stikstofproblematiek. Zowel met Parteon (eigenaar van Overtuinen A) als met de beoogd ontwikkelaar van Overtuinen B worden de financiële afspraken uitgewerkt. Er is nog geen rekening gehouden met de mogelijke komst van de Europese school. In de Mauritsbuurt (locatie Overtuinen D) is de bouw van de school vergevorderd. Voor het dek voor spelen en ontmoeten wordt een voorstel uitgewerkt. De vergunningsprocedure voor het project de Kroon loopt. Voor deelproject ‘Achter Provincialeweg 184-186’ wordt gewerkt aan een ruimtelijk plan en een anterieure overeenkomst met de ontwikkelaar. Voor de locatie ten westen van de school wordt ingezet op een zorgprogramma. Tabel 4.3.2 MAAK Centrum (bedragen x € 1.000) Plan

889 Vml. Nuon terrein 843 Rosmolenwijk 893 Hazepad Zaandam 892 Houthavenkade 465 Oostzijde 136 873 Aris van Broekweg achter Locatie vml. Sporthal De Vang 895 Badhuisweg Totaal

Boekwaarde MPG 21.1 1-1-2021 contante waarde

MPG 20.2 contante waarde

Eindjaar Soort

2022 2021 2022 2024 2022 ---2.492-

2-

Exploitatieovereenkomst Project / overeenkomst Exploitatieovereenkomst Exploitatieovereenkomst Exploitatieovereenkomst In voorbereiding Strategische voorraad grond In voorbereiding

66-

27

2021/6282

Deelgebied Centrum Oost Het procesgebied Centrum Oost is het gebied ten oosten van de Wilhelminasluis. In de afgelopen jaren heeft er een analyse plaatsgevonden en is door de raad een perspectief voor dit gebied vastgesteld. Wat resteert is de strategie. Besluitvorming over de gebiedsstrategie Centrum Oost vindt in het tweede kwartaal van 2021 plaats. De besluitvorming is uitgesteld doordat de gevolgen van de versnelde vervanging van de kadeconstructie Prins Hendrikkade in beeld moesten worden gebracht. Dit vanwege de relatie die deze locatie heeft met placemaking. Tevens zijn de uitkomsten van de gesprekken over de Zuiddijk van november 2020 nu verwerkt in de gebiedsstrategie. De ambitie die in het gebiedsperspectief Centrum Oost is neergelegd is een transformatie naar een duurzaam aantrekkelijk onderdeel van het centrum voor bewoners en bezoekers van Zaanstad. De wens is om circa 800 woningen toe te voegen in een divers aanbod (onder andere circa 240 socialehuurwoningen) waarmee wordt voorzien in draagvlak voor voorzieningen. In het gebied rondom de Wilhelminasluis speelt de herontwikkeling van de vervallen kiosken op de Oostkade. Daarnaast wordt er gewerkt aan de herontwikkeling van de vernieuwing van de Peperstraat.

Met deze ontwikkeling wordt een deel van het gebiedsperspectief uitgevoerd; de auto’s zullen namelijk van de Burcht verhuizen naar een gebouwde parkeervoorziening onder de Peperstraat. Er is een intentieovereenkomst gesloten met een van de ontwikkelaars van de Peperstraat om de haalbaarheid te onderzoeken. In 2021 vindt besluitvorming plaats over de haalbaarheid van deze ontwikkeling. Bij een positief besluit wordt de bestemmingsplanprocedure gestart om de ontwikkeling van onder andere de woningen en de parkeergarage te kunnen realiseren. In 2021 wordt ook gewerkt aan de mogelijke ontwikkeling van de Burcht als stadsplein. Dit wordt samen met bewoners en belanghebbenden op- gepakt. Voor het hele gebied wordt in het tweede kwartaal van 2021 een stedenbouwkundig plan in besluitvorming gebracht waarin de ontwikkelmogelijkheden en uitgangspunten voor de herinrichting van de openbare ruimte worden vastgelegd.

Ook wordt in 2021 een vervolg gegeven aan gesprekken met initiatiefnemers voor mogelijke ontwikkelingen in de Touwslagersbuurt en de Touwslagersstraat. Hier ligt een verouderd bedrijventerrein. Het is de ambitie om op termijn dit gebied te transformeren naar een gemengd stedelijk woon-, werkgebied. 893 Hazepad [Status: anterieure overeenkomst] Het beroep tegen de omgevingsvergunning afwijking bestemmingsplan Hazepad is ongegrond verklaard. De volgende stap is het uitwerken van een definitief ontwerp en de aanvraag van een omgevingsvergunning bouw. Na verlenen van de vergunning kan worden gestart met de verkoop en voorbereiding bouw. Start staat gepland voor begin 2022.

28

2021/6282

892 Houthavenkade [Status: anterieure overeenkomst] Het plan Houthavenkade betreft een transformatie van het bedrijventerrein aan de Houthavenkade in Zaandam naar woningbouw. In maart 2021 wordt de uitkomst van de beroepsprocedure bij de Raad van State van het bestemmingsplan Houthavenkade verwacht. De uitkomst van de beroepsprocedure bij de Raad van State van het bestemmingsplan Houthavenkade op het moment van schrijven is doorlopen en daarmee is het bestemmingsplan onherroepelijk. 21 Ook is het definitief ontwerp gereed voor de woningen en de woonarken die ten noorden van de locatie liggen. 889 Voormalig NUON-terrein [Status: anterieure overeenkomst] Het voormalig Nuon terrein ligt aan de straat de Westzijde vlak bij de Bernhardbrug in Zaandam. De anterieure overeenkomst is in 2017 getekend. In de zomer van 2020 is de bouw gestart. 895 Badhuisweg [Status: in voorbereiding PRI] Het plan Badhuisweg betreft realisatie van twee woontorens met 120 sociale huurwoningen op het Eiland in de Zaan. Het zijn appartementen die vooral bedoeld zijn voor één of tweepersoonshuishoudens. Parkeren en beoogd programma is met elkaar in evenwicht gebracht, het ruimtelijk programma van eisen wordt afgerond en de bestemmingsplanprocedure opgestart. In januari heeft een digitale informatie bijeenkomst plaatsgevonden.

22 In het tweede kwartaal wordt naar verwachting de anterieure overeenkomst tussen Rochdale en Zaanstad getekend. Overige projecten  Westzijde 24 – 30 (66 woningen, winkels en hotel). De ontwikkelaar ziet af van het oorspronkelijke plan met een hotel en beraadt zich over de ombuiging naar een plan met alleen woningbouw en detailhandel in de plint. Dit betekent dat de planvorming van voren af aan weer moet starten. 

Gedempte Gracht 17-23 Voor deze locatie is een plan ingediend dat voorziet in de toevoeging van 26 woningen boven de winkels. Er wordt gewerkt aan een overeenkomst met uitgangspunten voor de ontwikkeling.



Dukra Het voorlopig ontwerp van de waterwoningen bij Dukra-jachthaven is gereed. Het plan omvat waterwoningen, horeca en havenlodges. De volgende stap is het planologisch mogelijk maken van deze bestemming.

843 Rosmolenwijk [Status: project] Inrichting Openbare Ruimte De herinrichting van de openbare ruimte in de Rosmolenbuurt is nauw verbonden met de sloop en nieuwbouw van woningen en het opknappen van woningen in de straten van de Rosmolenwijk. Hiervoor was er tussen de gemeente en de woningcorporatie Parteon een samenwerkingsovereenkomst (SOK) opgesteld. Uit de grondverkoop aan de woningcorporatie is en wordt de herinrichting van de openbare 21

De uitspraak is te vinden op https://www.raadvanstate.nl/uitspraken Het voornemen is op korte termijn een inloopavond te organiseren voor omliggende bewoners en belanghebbenden waarbij aan de hand van een maquette. Dit voornemen is voor Badhuisweg en voor Dukra. 22

29

2021/6282

ruimte (exclusief riolering) gefinancierd. Behalve dat de straten opnieuw worden ingericht, waarbij de verharding en het groen opnieuw worden aangelegd, wordt ook de riolering vernieuwd. Het werk is verdeeld in vier fasen. De eerste drie fasen zijn inmiddels afgerond. Naar verwachting is fase 4 medio mei van dit jaar gereed. De stukjes openbare ruimte die nog in bezit zijn van Parteon zijn c.q. worden dit jaar volledig aan de gemeente juridisch overgedragen.

4.4. Gebied Zuid Gebied Zaanstad Zuid bestaat uit het Hembrugterrein, de Achtersluispolder en Poelenburg/ Peldersveld. Tabel 4.3.1 Gebied Zuid (bedragen x € 1.000) Plan

629 HoogTij 828 Hembrugterrein 823 Westzanerwerf 850 Ikea / Zuiderhout 769 Nauerna en omgeving 788 Plan de Molenaar 888 De Witte Vos 734 Poelenburg Oost 898 Locatie M.L. Kingweg 209 Sluispolderweg 13 Totaal gebied Zuid

Boekwaarde MPG 21.1 1-1-2021 contante waarde

6.604

4.108-

MPG 20.2 Eind contante jaar waarde 2033 2032 2022 2023 2022 2022 2021 2024 2021 -4.221-

Soort

Grondexploitatie Anterieure overeenkomst Anterieure overeenkomst Anterieure overeenkomst Administratief project Anterieure overeenkomst Anterieure overeenkomst Grondexploitatie Anterieure overeenkomst Strategische voorraad

734 Poelenburg Oost [Status: gemeentelijke grondexploitatie] Poelenburg Oost is een gemeentelijke grondexploitatie: de grond is eigendom van de gemeente. Poelenburg Oost is gelegen in Zaandam Zuidoost in de wijk Poelenburg. Het deel van Poelenburg-Oost tussen de moskee en het Weerpad wordt als eerste ontwikkeld (fase 1). In het tweede kwartaal van 2019 is bestuurlijk akkoord gegeven op de ontwikkelvisie en het stedenbouwkundig plan, en is ingestemd met de herziene grondexploitatie voor deze eerste fase. Met deze besluiten wordt verder invulling gegeven aan het ontwikkelen van de woningbouwlocatie met grotendeels grondgebonden, energiezuinige woningen en ruimte voor zelfbouw. Op deze locatie is het voornemen om 78 grondgebonden woningen, 32 appartementen en vier vrije kavels te realiseren. De kavels voor grondgebonden woningen worden in eerste instantie uitgegeven voor initiatieven die in (collectief) particulier opdrachtgeverschap worden uitgevoerd. Het ontwerpbestemmingsplan Poelenburg Oost en de daarbij horende ontwerpwelstandscriteria en ontwerp hogere waarden, hebben ter inzage gelegen. Op het moment dat het ontwerpbestemmingsplan ter inzage was gelegd kwam de PAS-uitspraak van de Raad van State. Diverse (her)berekeningen in 2020 hebben niet kunnen aantonen dat de stikstofuitstoot beperkt wordt.

De aanvraag om in aanmerking te komen voor stikstofruimte vanuit het stikstofregistratie-systeem (SSRS) is juli 2020 afgewezen. Advies om natuurvergunning aan te passen als basis voor vaststellen bestemmingsplan wordt begin 2021 juridisch getoetst. Zodra hierover duidelijkheid is verkregen, zal de grondexploitatie hierop worden aangepast en ter besluitvorming worden aangeboden. Naar verwachting zal dit bij actualisatie 21.2 zijn. De huidige grondexploitatie heeft een looptijd tot december 2024.

30

2021/6282

Spaghettiflat Rochdale is voornemens de Spaghettiflat te slopen en te vervangen door nieuwbouw. Met de beoogde nieuwbouw wordt ook een aanzienlijke verdichting beoogd en wordt een nieuw gebouw voor wijkcentrum De Poelenburcht onderdeel van het nieuwbouwprogramma. Om dit te kunnen realiseren, zal niet alleen op de grond van Rochdale, maar ook op gemeentegrond ontwikkeld gaan worden. Vandaar dat partijen tot afspraken moeten komen over de inbreng en waardering van de grond, de wijze van gronduitgifte en de verdeling van het resultaat. Het college heeft de hoofdlijnen van een uit te werken afsprakenkader vastgesteld. Dit kader is uitgewerkt tot een samenwerkingsovereenkomst, die begin 2021 ter besluitvorming zal worden aangeboden. 828 Hembrugterrein [Status: anterieure overeenkomst] Met de uitspraak van de Raad van State op 30 april 2019 is het volledige omgevingsplan vernietigd. Inmiddels is voor de Havenstraat en de Hemkade een bestemmingsplan van kracht. Dit bestemmingsplan legt de bestaande situatie vast, praktisch gelijk aan hoe het opgenomen was in het omgevingsplan. Het plan is nog niet onherroepelijk. Er zijn drie beroepen ingesteld, waarvan één is ingetrokken. De zitting bij de Raad van State is inmiddels geweest.

De Raad van State heeft partijen daarbij de tijd gegeven tot 1 april 2021 om met elkaar het gesprek te voeren en te onderzoeken of voldoende tot elkaar gekomen kan worden voor een intrekking van de beroepen. Op 17 december 2020 heeft de gemeenteraad wederom een voorbereidingsbesluit genomen voor het Hembrugterrein. Ook in dit voorbereidingsbesluit zijn doorbrekingscriteria opgenomen om te voorkomen dat gewenste ontwikkelingen het komende jaar niet door kunnen gaan. Wanneer een initiatief past binnen de criteria, kan de aanhoudingsplicht van het voorbereidingsbesluit doorbroken worden en een vergunning worden verleend. De eigenaar is tevens samen met de gemeente bezig met het opstellen van een Masterplan voor de ontwikkeling van het gehele gebied. 23 Het Masterplan moet de integraliteit van de ontwikkeling van het gehele terrein bewaken, terwijl met de ontwikkelaar de mogelijkheden verkend worden voor een mogelijk meer gefaseerde ontwikkeling van het terrein. Parallel hieraan worden op regelmatige basis gesprekken gevoerd met de bedrijven in de haven van Amsterdam en de Port of Amsterdam. In deze gesprekken is met name de mogelijkheid van woningbouw op het terrein onderwerp van gesprek. Het Bos en het Kleibos (het bos) zijn op 18 december 2019 definitief in eigendom gekomen van de gemeente. De monumenten in het Kleibos zijn in eigendom van de ontwikkelaar.

Gezamenlijk wordt nu een visie voor de (her)inrichting van het bos gemaakt waarbij aansluiting wordt gezocht op de gehele openbare ruimte van het Hembrugterrein. Met de eigendomsoverdracht van het bos is ook de hoofdontsluiting van het terrein aan de gemeente geleverd. Voor de investeringen in infrastructurele verbeteringen zoals de rotonde, voor de ontsluiting van het gebied, riolering, aanlegplein en verlichting zijn bedragen in het investeringsfonds opgenomen. 886 Pauwenven [Status: voorbereiding PRI / grondverkoop] Het project omvat de realisatie van 43 woningen aan Pauwenven (Vennenbuurt). Het plangebied wordt begrensd door Pauwenven, De Weer, Schaarsven en de Martin Luther Kingweg. Direct tegen het plangebied aan liggen basisschool Tamarinde, een gymzaal aan De Weer en enkele woningen. Deze blijven gehandhaafd. Mogelijk wordt de gymzaal op termijn gesloopt en zullen daar ook woningen worden gerealiseerd. Het plan omvat 43 grondgebonden woningen, waaronder veertien woningen aan een hof voor een brede doelgroep waaronder senioren. Een deel van de grond is in eigendom van de ontwikkelaar en een deel van de gemeente. Partijen zijn een samenwerking aangegaan, waarbij één plan wordt uitgewerkt en waarbij de gemeente haar grond tegen marktconforme voorwaarden verkoopt aan de ontwikkelaar.

Het bestemmingsplan is inmiddels onherroepelijk en de ontwikkelaar heeft een aanvraag gedaan voor omgevingsvergunning bouwen. De verwachte start verkoop woningen is in het voorjaar van 2021, de verwachte start van de bouw in het najaar van 2021.

23

Op het moment van schrijven ligt het Masterplan en het document “kernkwaliteiten en richtlijnen bos” ter besluitvorming bij de Raad.

31

2021/6282

788 Molenaer [Status: anterieure overeenkomst] Project Molenaer fase 2 is de tweede en laatste fase van het project Molenaer te Westzaan. Fase 1 is geheel gerealiseerd en opgeleverd. Voor fase 2 is het bestemmingsplan onherroepelijk en de omgevingsvergunning bouwen verstrekt. De woningen zijn inmiddels verkocht en de bouw is gestart in december 2020. Binnen fase 2 van het project worden 26 woningen gerealiseerd in een gevarieerd programma van grondgebonden eengezinswoningen: rijwoningen, tweekappers en vrijstaande woningen. 850 Ikea/Zuiderhout [Status: anterieure overeenkomst] Eerder is het maken van een gebiedsvisie voor Zuiderhout genoemd. Deze is nodig om de afwegingen in beeld te brengen voor het al dan niet realiseren van de noordelijke ontsluiting in het gebied en de dimensie daarvan. Daarbij is het belangrijk (ook in relatie tot het gesprek met Ikea) om te weten welke alternatieve invullingen op die locatie gewenst en mogelijk zijn. Aanvankelijk was het de bedoeling om met MPG 21.1 de financiële consequenties daarvan aan te bieden. Dit is als gevolg van de coronacrisis en de daarmee verlangde inzet van de gemeente niet gelukt. Uiterlijk bij MPG 21.2 zal een afweging omtrent de ontsluiting worden aangeboden.

670 Achtersluispolder [Status: voorbereiding PRI] Voor de Achtersluispolder wordt momenteel een startnotitie opgesteld voor transformatie van het gebied van werken naar een mix van wonen en werken (dit op basis van MAAK.Zaanstad uit 2016). De startnotie is de eerste stap om te komen tot een Ontwikkelstrategie voor de Achtersluispolder, met daarin opgenomen een fasering. De komende vijftien jaar wordt voor woningbouw gefocust op het meest noordelijke deel van de Achtersluispolder tussen Noorder IJ- en Zeedijk, Isaac Baarthaven, Zijkanaal H en de Vredeweg. Ook worden de Sluispolderweg, het Houtcentrum, De Isaac Baarthaven en de zuidelijke oever met onder andere. Pakhuis De Vrede (als toekomstig Maakpark) onderdeel van fase 1. In de loop van eerste helft 2021 zal de startnotitie worden voorgedragen aan de gemeenteraad in combinatie met een Plan van Aanpak voor de vervolgfase in de vorm van een Principebesluit Achtersluispolder. Op de zuidoever van de Achtersluispolder wordt momenteel hard gewerkt aan een fietsinfraproject dat een deel van De Dam tot Dam fietsroute moet realiseren. Naar verwachting zijn de brug en fietsroute eind 2023, begin 2024 gereed. Deze nieuwe route is een belangrijke verbinding voor Zaanstad en de Achtersluispolder met Amsterdam. Het is een gezamenlijk project van Zaanstad, Amsterdam en de Vervoerregio.

32

2021/6282

769 Nauerna en omgeving [Status project] De aanleiding van dit project is de mediationovereenkomst (vaststellingsovereenkomst) die gesloten is na een mediationtraject tussen onder andere de uitvoeringspartners gemeente Zaanstad, Belangengroep Nauerna (BGN), Afvalzorg en de provincie Noord-Holland. Het doel is het nakomen van de afspraken uit de mediationovereenkomst. De ligging van het project is in en nabij buurtschap Nauerna. De opgaven voor de gemeente uit de mediationovereenkomst Nauerna bestaan uit drie sporen. 1. Veilig Recreëren. Er bestaan geen vaststaande normen voor blootstelling van recreanten aan stortplaatsen waarmee de veiligheid getoetst kan worden. Om vast te stellen of de veiligheid van recreatie te garanderen is op Park Nauerna (60 ha), heeft de gemeente specialisten en deskundigen ingeschakeld. 2. Nauernase Venen. Dit gebied is door de gemeente aangekocht met als doel hier een natuurgebied van te maken. Het beheer zal worden overgedragen aan Landschap NoordHolland (LNH). 3. Park HoogTij. In Westzanerpolder wordt Park HoogTij (9,5 ha) gerealiseerd. Het park zal worden geëxploiteerd door een door Zaanstad aan te wijzen derde in overleg met BGN. Veilig recreëren Naar aanleiding van de mediationovereenkomst is het bestemmingsplan Omgeving Nauerna opgesteld en vastgesteld door de gemeenteraad van Zaanstad op 20 juli 2017.

Tegen het bestemmingsplan werd beroep ingesteld bij de Raad van State (RvS). Het beroep richtte zich onder andere op het ontbreken van een bovenafdichtingsconstructie met het oog op de veiligheid van recreanten in het park. De RvS heeft op 15 augustus 2018 het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan Omgeving Nauerna gedeeltelijk vernietigd. Voor Park Nauerna is op grond van de uitspraak in de bestemming Recreatie de mogelijkheid om te recreëren geschrapt. De gemeente kreeg de opdracht om in een reparatiebesluit over het bestemmingsplan de veiligheid van recreëren beter te borgen. Op 3 september 2020 heeft de Gemeenteraad het reparatiebesluit vastgesteld. Door enkele bewoners en Afvalzorg is hiertegen wederom beroep ingediend bij de RvS. Over het toetsingskader, op basis waarvan het reparatieplan is vastgesteld, is geen overeenstemming bereikt tussen de meest betrokken uitvoeringspartners van overeenkomst Nauerna. Om die reden is namens de uitvoeringspartners het RIVM gevraagd om te onderzoeken of en hoe (met welke maatregelen) veilig gerecreëerd kan worden op stortplaats Nauerna. Hiertoe wordt ook een addendum op de huidige overeenkomst opgesteld. Getracht wordt om nog in het eerste kwartaal van 2021 afspraken middels bestuurlijk overleg vast te leggen. Daarna kan het RIVM starten met het onderzoek.

Nauernase Venen De overdracht van de Nauernase Venen aan LNH middels een erfpachtovereenkomst is in 2020 vertraagd wegens uit te voeren onderhoud en het kostenplaatje daarbij. Recente ontwikkelingen op het gebied van subsidies hebben de procesgang van dit project weer versneld, en er wordt naar gestreefd de bestuurlijke besluitvorming voor overdracht nog dit jaar af te ronden. Zaanstad is hiervoor in nauw overleg met LNH. Park HoogTij Voor Park Hoogtij zijn LNH, BGN en de gemeente nog in overleg over het definitieve ontwerp. Kosten Bovengenoemde ontwikkelingen leiden onvermijdbaar tot hogere proceskosten en kosten voor adviseurs, juridische expertise (publiek en privaatrechtelijk) en onderzoeken. In het eerste kwartaal van 2021 wordt onder andere een strategisch omgevingsmanagement analyse uitgevoerd die als basis dient om de benodigde budgetten helder te krijgen voor de voorjaarsnota 2021. Afhankelijk van de uitkomsten van deze analyse wordt om extra budget gevraagd. 33

2021/6282

629 HoogTij [Status grondexploitatie] Bedrijventerrein HoogTij (circa 100 ha netto uitgeefbaar terrein) wordt ontwikkeld door de Gemeente Zaanstad en het Ontwikkelingsbedrijf Haventerrein Westzaan (OHW). De Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Noordzeekanaalgebied (RON) is enig aandeelhouder van OHW en Zaanstad is voor 1/3 aandeelhouder van de RON. HoogTij kent zowel een nat (havengebonden, 30 ha) als droog (niet-havengebonden, 70 ha) deel. De totale omvang van nog uit te geven (nog niet geleverde) gronden op HoogTij bedraagt per 31 december 2020 circa 40 ha. De afgelopen jaren heeft het Havenbedrijf Amsterdam (HbA) alle grond op het haventerrein afgenomen. Inmiddels is zo’n 6 ha op dit deel van HoogTij in gebruik genomen door de bedrijven CT Vrede en Gam Bakker. In 2020 is op het haventerrein gestart met de bouw van het Silobedrijf De Vrede, opslagloodsen voor cacao van Vollers en een uitbreiding van Gam Bakker. Het havengedeelte van HoogTij maakt geen onderdeel uit van de gemeentelijke grondexploitatie. In 2020 zijn meerdere kavels verkocht en geleverd. Op verschillende plekken op het terrein wordt gebouwd. De ophoging van de zogeheten tweede fase van HoogTij (noordwestelijk kwadrant van circa 35 ha) is in 2020 afgerond. Hiervoor is zand gebruik dat beschikbaar kwam als gevolg van het maken van een havenkade op HoogTij.

Van de nog resterende 40 ha uit te geven grond heeft circa 11,5 ha betrekking op het eigendom van de gemeente.24 In 2020 was er, ondanks de impact van Corona op economische activiteiten, sprake van een toenemende vraag naar bedrijfsgrond op HoogTij. Uitgangspunt is momenteel dat het project in 2033 wordt afgerond, maar met inachtneming van het faciliteren van de huidige vraag is het denkbaar dat afronding eerder plaatsvindt. Ten behoeve van het positioneren van HoogTij als onderscheidend bedrijventerrein wordt opvolging gegeven aan de strategie om op de tweede fase en het haventerrein van HoogTij primair bedrijven te vestigen vanuit de keten ‘food & agri’. Het oostelijk deel van HoogTij (eerste fase) zal verder worden ontwikkeld tot modern gemengd bedrijventerrein. Onderzoek naar het verduurzamen van HoogTij heeft uitgewezen dat er kansen liggen om HoogTij duurzaam uit te ontwikkelen. In 2021 zal verder worden onderzocht op welke wijze hier concreet invulling aan kan worden gegeven. Hierbij moet gedacht worden aan de wijze van energievoorziening van bedrijven, maar ook het faciliteren in het oprichten van duurzame bedrijfsbebouwing, het aanleggen van een duurzame openbare ruimte en de realisatie van windmolens.

In 2021 zal een in samenspraak met omwonenden opgesteld plan worden gerealiseerd om de openbare ruimte op HoogTij te vergroenen en de belevingswaarde van HoogTij voor werknemers en recreanten te vergroten.

24

Het kaartje betreft een uitsnede van de verkavelingstekening van HoogTij (vierde kwartaal 2020). Legenda; blauw = uitgegeven, gearceerd = onder optie, geel = beschikbaar, groen = eigendom Havenbedrijf Amsterdam, maar nog niet aan eindklant uitgegeven

34

2021/6282 De nabijheid van HoogTij bij het stikstofgevoelige Natura 2000-gebied Polder Westzaan maakt dat bij nieuwe bedrijfsvestingen op HoogTij nadrukkelijk rekening moet worden gehouden met stikstofdepositie tijdens de bouwen gebruiksfase van bedrijven. Tot op heden heeft deze problematiek nog niet geleid tot het stranden van vestigingstrajecten, mede als gevolg van de mogelijkheden die er bestaan om op HoogTij te kunnen salderen met stikstofdepositie als gevolg van eerdere agrarische activiteiten.

35

2021/6282

5. Reserves, voorzieningen en de begroting 5.1. Reserve infrastructurele werken en gebiedsoverstijgende kosten Om Zaanstad leefbaar en aantrekkelijk te houden en bovenstaande ambities te kunnen realiseren, is het nodig om te investeren in de stad. Denk hierbij aan investeringen in het openbaar vervoer bijvoorbeeld rond stations, fietsbruggen over de Zaan, de bereikbaarheid per auto maar ook parken en nieuwe recreatiegebieden en maatschappelijke functies zoals sportparken en scholen. Hierdoor wordt het aantrekkelijker om in Zaanstad te wonen en te werken. De kosten die de gemeente hiervoor maakt zijn gebiedsoverstijgende kosten omdat deze kosten zien op openbare infrastructuur en voorzieningen waar meer dan één gebied profijt van heeft. De gemeente investeert hierin zelf en we vraagt ook initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen om bij te dragen. Bouwprojecten in de hele stad profiteren immers ook van goede voorzieningen in de stad. Het vorige MPG rapporteerde alleen over reserve infrastructurele werken. Op 21 februari 2021 heeft de Raad de nota Gebiedsoverstijgende Kosten Zaanstad (GKZ) vastgesteld. Daarom staan in dit hoofdstuk twee tabellen. De eerste tabel is de bijgewerkte tabel voor de reserve infrastructurele werken waarbij opgenomen dotaties aan de reserve komen uit getekende exploitatieovereenkomsten en grondexploitaties.

25Dit zijn al bestaande plannen waarvoor nog het oude tarief per m2 bvo geldt. Tabel 5.1.1 Oude reserve infrastructurele werken (bedragen x € 1.000) Plan Beginsaldo Bannehof Breedweer Dorpsstraat 707 Houthavenkade vml. Dansschool Noordeinde Wormerveer Hazepad Zaandam Oostzijde 136 HoogTij Kan Palen Kreekrijk Menba Wormerveer Poelenburg Oost M.L. Kingweg 209 Vml. Nuonterrein Z’dam Kalverringdijk Noord Pauwenven Zaandam Oostzijderveld Techcampus W. Dreeslaan ZMC 2 / Gouwpark Subtotaal storting Uitname Investeringsfonds Eindsaldo 21.1

25

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

338

290

369

717 60

836

344

2

128

128

82 600

82

82

82

247 150

150

14

17

129 128 17 56 24 30 41

128 31

41

150 21 44 28

150 131

44 28 67 31 23

393

6 274 389

422

758

1.219

360

485

82

437

472

410

1100

575

80

80

290

369

717

836

344

2

4

Het saldo ultimo 2020 van de reserve infrastructurele werken van € 0,29 mln. staat ook in de jaarrekening 2020.

36

2021/6282 Voor de nieuwe plannen wordt de nieuwe reserve gebiedsoverstijgende kosten gehanteerd. Deze reserve is met het vaststellen van de nota GKZ in het leven geroepen. De bedragen die hierin terechtkomen zijn gebaseerd op de nieuw m2-prijs BVO. 5.1.2 Nieuwe reserve gebiedsoverstijgende kosten (bedragen x € 1.000) Plan

2020 Beginsaldo

Dubbele Buurt Centrumgebied Westerkoog Gasfabriekterrein K’nie Nog geen contracten Uitname Investeringsfonds Eindsaldo 21.1

2021

2022

2023

2024

2025

2026

354

128

328 682

62 203 440 705

517 517

930 930

1.340 1.340

128

673

620

572

965

1.340

0

9

94

39

4

4

0 128

0

In de Voorjaarsnota 2019-2023 was besloten dat het kostenverhaal gerelateerd aan gebiedsontwikkeling voor de zogenaamde bovenplanse en bovenwijkse kosten verhoogd kon worden. Op dat moment is hiervoor een taakstelling opgenomen in de begroting als afdracht naar het Investeringsfonds. In de tabel hierboven is zichtbaar dat een deel van deze taakstelling is ingevuld. Bij het MPG van een jaar geleden was bijvoorbeeld voor 2022 nog € 0,86 mln. aan te zoeken inkomsten. In de bovenstaande tabel staat in de regel ‘nog geen contracten’ een lager bedrag van € 0,67 mln. Risico’s - fasering Voor de bijdrage vanuit de reserve GKZ geldt dat de gelden alleen bestemd zijn voor projecten op de projectenlijst. Deze projectenlijst is als bijlage bij de nota GKZ opgenomen. Dit betekent dat gelden niet aan het investeringsfonds kunnen worden toegevoegd voor projecten die niet op de lijst staan. De reeks ‘Uitname investeringsfonds’ is nog niet geactualiseerd naar de inzichten van deze nieuwe lijst. Deze actualisatie zal bij een volgend MPG plaatsvinden. Hierdoor kunnen bijdragen in de tijd verschuiven. Van de lijst zijn op het moment van schrijven al kosten gerealiseerd. Dit betekent dat de uitname investeringsfonds voor de jaren 2021 en 2022 van totaal € 1 mln. niet onder dit risico valt.

Risico’s - nog geen contracten De gemeente loopt het risico dat in de komende jaren niet genoeg nieuwe contracten worden gesloten en de begrote inkomsten niet gerealiseerd worden. Het totaalbedrag van de regel ‘nog geen contracten’ voor 2021 t/m 2024 is € 1,3 mln. Een deel van dit risico zou afgedekt kunnen worden met nog niet begrote grondopbrengsten voor projecten met anterieure overeenkomsten. Een enkele keer is in een dergelijke anterieure (exploitatie)overeenkomst ook opgenomen dat de gemeente ook een stuk grond verkoopt aan de ontwikkelaar. Deze opbrengsten worden in de huidige systematiek als ‘vastgoed verkoop’ verwerkt in de boekhouding. Op basis hiervan worden afdrachten gedaan aan het investeringsfonds in de categorie ‘verkoop vastgoed’ in het jaar van verwerking in de boekhouding. Voor de komende jaren is hier mogelijk een totaalbedrag van € 0,5 mln. te verwachten. Omdat dit ook meetelt voor het investeringsfonds is hierdoor het risico voor tekorten voor de komende jaren wat beperkter.

37

2021/6282

5.2. Voorzieningen Omdat van te voren al is in te zien dat een aantal plannen nadelig zal eindigen, worden bij de jaarrekening bedragen uit de ARG apart gezet als voorziening voor de verwachte verliezen. Daarnaast zijn er bij de jaarrekening en eerdere jaarrekeningen voorziening(en) getroffen voor afgesloten plannen waarvoor nog kosten werden verwacht. Deze voorzieningen en het gebruik ervan worden in de tabel hieronder kort opgesomd. Tabel 5.2 Ontwikkeling voorzieningen/verantwoording voorzieningen (bedragen x € 1.000) Voorzieningen

1-1-2020

Gebiedsontwikkeling (algemeen)

669

Afwikkeling gebiedsontwikkeling

374

Mutatiesaldo 103 -24 48

31-12-2020 Reden mutaties 748 326

Bijstelling MPG 21.1 Gebruik van de voorziening Gebruik van de voorziening

De mutatie voor de (verlies)voorziening Gebiedsontwikkeling (algemeen) heeft te maken met de plannen waarvoor een verlieslatend eindsaldo wordt verwacht. De kosten worden niet helemaal terugverdiend en daarom is hiervoor een voorziening getroffen. De mutatie in 2020 is uitgevoerd op basis van de recente ramingen. Omdat één van de verlieslatende plannen per 31 december 2020 is afgesloten is in 2020 een deel van de voorziening gebruikt. De voorziening Afwikkeling gebiedsontwikkeling is voor een groot deel voor de restantkosten van projecten die in de administratie al zijn afgesloten. Het gebruik van deze voorziening in 2020 was voornamelijk voor het project Kogerveld Zuid. Een groot deel van het saldo 31 december 2020 van deze voorziening is voor nog te maken kosten betreffende openbare ruimte nabij het Multifunctieterrein in Assendelft. Zoals elders in het MPG is te lezen is de grondexploitatie W. Deeslaan 10 afgesloten. Voor restantkosten van dit project is een bedrag in de voorziening opgenomen.

5.3. Aanvullende toelichting van de ontwikkeling van de boekwaarden In hoofdstuk 3 staan de financiële gevolgen per soort ruimtelijk ontwikkelingsplan uitgewerkt. Het hoofdstuk laat verwachte eindresultaten dan wel de contante waarden van de plannen zien. De grafiek hieronder laat de meerjarige ontwikkeling van het saldo van de kosten en opbrengsten van de vastgestelde ruimtelijke plannen zien. Het saldo van de gerealiseerde kosten minus de opbrengsten noemen we de boekwaarde. Een boekwaarde moet minimaal terugverdiend worden om een project niet met verlies af te sluiten. De grafiek laat de meerjarige ontwikkeling vanuit de laatste ramingen van actieve plannen (grondexploitaties en exploitatieovereenkomsten) van het huidige MPG 21.1 zien. Daarnaast wordt de meerjarige ontwikkeling vanuit de ramingen van de vorige actualisatie 20.2 getoond. Grafiek 5.3 Ontwikkeling van de boekwaarde

38

2021/6282 Op hoofdlijnen kan het volgende worden opgemerkt bij de grafiek. -

-

De boekwaarde is in 2020 afgenomen met € 8,3 mln. Dit heeft te deels te maken met subsidie en met grondverkoop. Bij het vorige MPG werd geraamd dat de boekwaarde door grondverkoop in 2020 met meer dan € 13 mln. zou afnemen. Een van de grondverkopen die voor 2020 stond gepland, is financieel afgehandeld in januari 2021. Hierdoor telde deze voor 2020 nog niet mee. In de ramingen van dit MPG wordt aangenomen dat de boekwaarde verder zal afnemen. Het lijkt echter trager in de tijd te lopen. Dit heeft mede te maken met de geheel nieuwe grondexploitatie Centrumgebied Westerkoog. Deze wordt nu voor het eerst in de cijfers meegeteld. Hierdoor zijn dus nieuwe kostenposten en later in de tijd nieuwe opbrengsten van deze grondexploitatie toegevoegd aan de totaalramingen en hierdoor indirect ook in de grafiek zichtbaar.

De onderstaande tabel laat de waarden van de grafiek zien. De beginstand vanuit de boekwaarden van de vorige jaarrekening 2019 was gelijk. Voor de verwachting 21.1 sluit het saldo ultimo 2020 van € 31 mln. aan bij het totaaloverzicht grondzaken, tabel 5.4. Tabel 5.3 Ontwikkeling van de boekwaarden (bedragen x € 1.000) Verwachting 20.2 Verwachting 21.1

ultimo 2019 39.211 39.211

ultimo 2020 25.705 30.914

ultimo 2021 25.441 28.767

ultimo 2022 2.775 18.479

ultimo 2023 8.014 15.980

ultimo 2024 7.395 12.511

39

2021/6282

5.4. Totaaloverzicht grondzaken Onderstaande tabel vat het cijfermateriaal van dit MPG samen. Het laat twee keer dezelfde gegevens zien. Een keer wordt de benadering vanuit de gebieden uit hoofdstuk vier gebruikt. Het tweede deel is de benadering per plansoort. Tabel 5.4 Totaaloverzicht Grondzaken (bedragen x € 1.000)

Omschrijving Inverdan Centrum Noord Midden Zuid Voorziening Planafsluitingen / winstnemingen Totaal

Omschrijving Grondexploitaties Planafsluitingen / winstnemingen Voorziening Subtotaal actief grondbeleid Nog te ontv. anterieure overeenkomsten Vooruit ontv. anterieure overeenkomsten Projecten / nog geen ant. ovk. getekend Af te sluiten Voorziening Subtotaal faciliterend grondbeleid Strategische gronden

Totaal

Boekwaarde 01-01-2021

Geraamde kosten 2021 t/m eindjaar

Geraamde opbrengsten 2021 t/m eindjaar

Geraamd eindresultaat

Contante waarde 01-01-2021

Verwacht eindjaar

2025 2024 2026 2024 2033

3.023 -2.492 15.075 9.473 6.604 -748 -21 30.914

50.924 3.225 13.680 27.594 30.925

53.11373529.40939.78742.815-

834 26552.7205.287-

756 15742.5104.108-

126.347

165.859-

7.829-

6.437-

Boekwaarde 01-01-2021

Geraamde kosten 2021 t/m eindjaar

Geraamde opbrengsten 2021 t/m eindjaar

Geraamd eindresultaat

Contante waarde 01-01-2021

92.952

130.341-

7.233-

5.903-

92.952 4.294 27.022 2.124

130.3419.15221.52998

460136-

416118-

33.395 0 126.347

30.5834.936165.859-

568-

509-

7.829-

6.437-

30.155 -63 -693 29.399 4.443 -5.629 -2.222 42 -55 -3.420 4.936 30.914

Verwacht eindjaar

Kengetal grondexploitatie Bovenstaande tabel geeft aan dat bij de jaarrekening 2020 de boekwaarde € 29,4 mln. bedraagt inclusief de getroffen voorziening. Voor de totale baten van de gemeente gaat het niet alleen om verwachte baten voor ruimtelijke ontwikkelingsprojecten, het gaat om alle baten 2020 uit de jaarrekening van de gemeente Zaanstad. Op het moment van schrijven van dit MPG zijn de totale baten volgens de conceptjaarrekening 2020 voor de gemeente € 573 mln. Het kengetal grondexploitatie komt hiermee uit op 5,1%.26 In de eerdere documentatie bij dit kengetal gaf men aan dat een getal van 10% of hoger als kwetsbaar wordt gezien.

26

De berekening luidt: 29,4 : 572 = 0,051. Dat is 5,1%.

40

2021/6282

Bijlage 1 Aansluiting met de jaarrekening In de eerste tabel hieronder staan de cijfers uit de jaarrekening 2020 onderdeel dienstproduct 04.03 Gebiedsontwikkeling. Deze cijfers staan binnen programma 04 Ruimtelijke en gebiedsontwikkeling. Tabel 6.1.1 Cijfers uit de jaarrekening 2020 – totaal (bedragen x € 1.000) Resultaat voor bestemming Mutaties reserves Saldo

Lasten begroot

Lasten Werkelijk

Baten begroot

Baten Werkelijk

37.847 738 38.584

22.813 1.058 23.870

37.78266938.451-

23.19857923.777-

Het saldo van deze cijfers is begroot € 133 duizend en werkelijk € 93 duizend. Dit geeft in de eerste instantie een voordelig verschil van € 40 duizend voor de jaarrekening 2020. Het saldo heeft echter te maken heeft met de begrote onttrekking investeringsfonds van € 40 duizend voor het Hembrugterrein. Deze onttrekking is begroot binnen het andere dienstproduct 07.06 van het investeringsfonds/transformatiefonds en is vanwege het (nog) niet maken van kosten ook niet gedaan. Daarom is het feitelijke resultaat voor de jaarrekening 2020 per saldo hier nihil. Om over deze cijfers meer inzicht te verschaffen omtrent de werking van dit MPG en de jaarrekening, worden de bovenstaande cijfers van dienstproduct 04.03 (Gebiedsontwikkeling) hieronder verder uitgesplitst. In de tabel staan de lasten en baten van 2020 van de projecten van dit MPG inclusief de grondexploitaties en projecten op basis van een (exploitatie)-overeenkomst gespecificeerd. Tabel 6.1.2 Cijfers uit de jaarrekening 2020 – verder uitgesplitst (bedragen x € 1.000) Anterieure overeenkomsten Grondexploitaties Voorbereiding (PRI) Overige projecten (Verlies)voorziening subtotaal kosten/baten Algemene reserve Grondzaken Reserve infrastructurele werken Onttrekking overige reserves subtotaal mutaties reserves Doorboeken saldo naar boekwaarden27 Saldo

Lasten begroot 3.374 15.372 562 2.426 103 21.837 41 431 266 738 16.010 38.584

Lasten Werkelijk 1.893 9.256 911 331 103 12.495 403 389 266 1.058 10.318 23.870

Baten begroot 3.09331.3835622150 35.2521034371296692.53038.541-

Baten Werkelijk 1.76819.841911980 22.6181424370 57958023.777-

In de tabel staan de werkelijke kosten en opbrengsten 2020 voor de grondexploitaties en de projecten in de categorie exploitatieovereenkomsten. Daarnaast waren er binnen het dienstproduct 04.03 nog enkele projecten, te weten het project (769) Nauerna en omgeving (770) Zijkanaal-D en (871) KogerveldZuid. De kosten voor deze projecten zijn formeel geen grondexploitatiekosten maar vanwege de relatie wel binnen dienstproduct 04.03 (Gebiedontwikkeling) verwerkt. Ze zijn in de bovenstaande tabel daarom apart vermeld. In de tabel is te zien dat de werkelijke kosten voor de grondexploitaties 2020 € 6,1 mln. lager waren dan geraamd. Deze kosten vervallen hiermee echter niet, ze schuiven door naar een later jaar. De begrotingswijziging voor dit doorschuiven van de kosten en de baten op basis van de nieuwe 21.1 ramingen wordt opgenomen in de voorjaarsnota. Hetzelfde geldt voor de baten waar € 11,5 mln. minder is geboekt dan geraamd. Ook hier worden met de begrotingswijziging in de voorjaarsnota de verwachte opbrengsten naar een later jaar doorgeschoven. In de tabel is te zien dat er voor circa € 0,1 mln. minder opbrengsten zijn voor de overige projecten. Dit betreft een interne overboeking voor (769) Nauerna en 27

Tot en met het vorige MPG 16.2 werd het doorboeken naar de boekwaarden alleen in de categorie ‘lasten’ aangegeven. Vanwege wijzigingen in BBV wordt met ingang van dit MPG het doorboeken naar boekwaarden voor anterieure overeenkomsten in de categorie ‘baten’ aangegeven. Voor de grondexploitaties wordt het doorboeken naar boekwaarde voor grondexploitaties wel nog gewoon in de categorie ‘lasten’ aangegeven.

41

2021/6282 omgeving naar het investeringsbudget. Omdat de kosten echter doorschuiven naar een later jaar, schuift ook de investering door. De toevoeging per saldo van € 0,26 mln. aan de algemene reserve grondzaken (ARG) staat (opgeteld) in tabel 2.3 van de ARG. 28 De toevoeging van € 0,39 mln. aan de reserve infrastructurele werken staat gespecificeerd in tabel 5.1.1 in dit MPG. De onttrekking van € 0,44 mln. uit deze reserve is voor hetzelfde bedrag de toevoeging aan het investeringsfonds. Ook dit staat in tabel 5.1.1 in dit MPG. Saldo mutatie boekwaarde Alle grondexploitaties en projecten in het MPG hebben in de begroting en in de werkelijkheid een totaal saldo van nul voor de jaarrekening. Dit komt omdat wordt verrekend met de boekwaarde van een project (ook wel plan genoemd) of met een reserve. Zijn er minder kosten gemaakt, dan wordt minder doorgeboekt naar de boekwaarde. Daarom staat in de bovenstaande tabel dat het saldo is verrekend met de boekwaarden. Dit is per saldo € 10 mln.29 Als aanvullende toelichting kan hierbij opgemerkt worden dat natuurlijk de grondexploitaties en projecten op enig moment een voordelig of nadelig saldo kunnen hebben. Dit is dan niet een jaarsaldo van de gemeente, maar wordt verwerkt binnen de algemene reserve grondzaken (ARG). Voor het financiële overzicht is tabel 2.3 van de ARG een van de belangrijkste tabellen van dit MPG.

Volgens MPG 20.1 bij de jaarrekening 2019 was de boekwaarde van de grondexploitaties € 40.010 duizend. Het verschil met het bedrag van dit MPG van € 30.092 duizend is precies € 10.318 duizend. Dit is het bedrag dat in de tabel zichtbaar is als mutatie boekwaarde. De boekwaarden van de exploitatie overeenkomsten en dergelijke was volgens MPG 20.1 € 3.946duizend.30 Het verschil van met het bedrag van dit MPG van € 3.366- duizend is € 580 duizend. Dit is het andere bedrag dat in de tabel staat onder mutatie boekwaarde.

28

De optelling voor werkelijke lasten en baten voor de ARG in de tabel komt neer op 403 - 142 = 261. Het saldo van de wijziging boekwaarden is hier iets anders dan genoemd in de grafiek en tabel 5.4.Dit komt omdat naast het teruglopen van de ‘terug te verdienen boekwaarde’ van de grondexploitaties ook de (verlies)voorziening is aangepast en er wijziging is geweest in de categorie strategische gronden. 30 In tabel 5.4 van dit MPG 21.1 is de boekwaarde voor exploitatieovereenkomsten en dergelijke 4.443 - 5.629 - 2.222 + 42 = -3.366. In tabel 5.5 van het MPG 20.1 was het 3.803 - 5.614 - 2.192 + 57 = -3.946. 29

42

2021/6282

Bijlage 2 PRI-lijst Onderstaande lijst presenteert de projecten in de voorbereidingsfase waaraan de gemeente prioriteit geeft, de zogenaamde projecten ‘doorgaan’. De lijst bevat zowel projecten waar zogenaamd PRIbudget aan is toegekend als andere projecten in voorbereiding. Gebied Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Midden Midden Midden Midden Midden Midden Midden Midden Noord Noord Noord Noord Noord Noord Noord Noord Noord Noord Noord Zuid Zuid Zuid Zuid Zuid Zuid

Project Behouden Haven Kleurenbuurt Oostkade 5-13 Gedempte Gracht 17-23 Touwslagerstraat Zaandam Locatie Dukra Zaandam Hotel initiatieven Westzanerdijk / A v Broekweg Locatie Badhuisweg Zaandam Peperstraat Studie Guisweg Smeeke Ven Assendelft Wezelstraat 1A Paltrokstraat locatie Holleman Slachthuisbuurt locatie BAM Jufferstraat 3 Slachthuisstraat 67-67A Hemmes Gebiedsvisie Mercurius Krommenie Groote Weiver Reserver.N.Benedictweg/Bijlstr Celebesst/Zuideinde Wormerveer Noorderhoofdstraat 37a-45a Vlaar Krommenie Kerstraat 110 Chromos terrein Krommenie Gasfabriekterrein Krommenie Locatie Tulpstraat Wormerveer Durghorst fase 2 Pact Poelenburg Achtersluispolder Locatie Pauwenven Poelenburg zuid tijdelijke huisvesting Locatie Westzanerdijk Midden Zaandam Poelenburg Spaghettiflat

43

2021/6282

44