Bijlagennotitie Strategie bedrijventerreinen
Tekst van het document
2021/6675
Strategie Bedrijventerreinen Bijlagen
1
Inhoud 1. Schets van de Zaanse bedrijventerreinen...................................................................................... 3 1.1 Korte historie Zaanse bedrijventerreinen.................................................................................. 3 1.2 Landelijke ontwikkelingen trends ............................................................................................. 9 1.3 Economische ontwikkeling bedrijventerreinen Zaanstad .........................................................10 1.4 Beleidskader gemeente Zaanstad en regio ..............................................................................12 1.5 Bedrijventerreinen en de omgevingsvisie ................................................................................14 1.6 Ruimteplan Zaanstad en bedrijventerreinen............................................................................15 2. Kwaliteit en duurzaamheid bedrijventerreinen..............................................................................17 2.1 Toekomstbestendige bedrijventerreinen.................................................................................17 3.
Bedrijventerreinen........................................................................................................................18 Achtersluispolder .........................................................................................................................20 Assendelft-Noord .........................................................................................................................22 Hembrugterrein ...........................................................................................................................24 Hoogtij........................................................................................................................................26 Molletjesveer...............................................................................................................................28 Noorderveld ................................................................................................................................30 Westerspoor................................................................................................................................32 Zuiderhout ..................................................................................................................................34
Binnenstedelijke bedrijventerreinen - behouden...........................................................................36 Bonar Floors ................................................................................................................................36 Diederik Sonoyweg .......................................................................................................................37 Kogerveld Noord ..........................................................................................................................39 Loders Crocklaan..........................................................................................................................41 Multifunctiestrook Assendelft ........................................................................................................42 Stationsstraat Koog/OLAM ............................................................................................................44 Tate&Lyle....................................................................................................................................46 Verkade ......................................................................................................................................48 Zaandammerweg .........................................................................................................................50
Bedrijventerrein – in transitie ...........................................................................................................51 Aris van Broekweg........................................................................................................................51 Hemmes......................................................................................................................................53 Honig..........................................................................................................................................54 Houthavenkade............................................................................................................................55 Kogerveld Midden ........................................................................................................................57 Kogerveld Zuid .............................................................................................................................59 Krommenie Oost – Visserspad en Noordervaartdijk ..........................................................................61
1
Noorddijk ....................................................................................................................................63 Oostzijde.....................................................................................................................................65 Oud-Zaandijk ...............................................................................................................................66 Touwlagerstraat/Zuiddijk...............................................................................................................68 Zuideinde – Dubbelebuurt .............................................................................................................70 Blooksven/Smitsven .....................................................................................................................72 Breedweer...................................................................................................................................74 Noordeinde .................................................................................................................................76 Overtuinen ..................................................................................................................................77
PWN...........................................................................................................................................78 Zuideinde – Westzaan...................................................................................................................79 Consultaties …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….80
2
1. Schets van de Zaanse bedrijventerreinen 1.1 Korte historie Zaanse bedrijventerreinen De Zaanstreek (Zaanstad, Wormerland en Oostzaan) is het oudste industriegebied van Europa. Er hebben honderden molens gestaan. Op het hoogtepunt, rond 1720, waren er circa 600 molens gelijktijdig in bedrijf. In totaal hebben ongeveer 1100 verschillende molens hun wieken gedraaid in de Zaanstreek. Belangrijke industrieën zijn houtverwerking en voedingsmiddelenindustrie. Ooit was de Zaanstreek de provisiekast van Nederland. In de 17e en 18e eeuw kende men een grote economische voorspoed. Er was in Europa geen streek te vinden waar op zo'n kleine oppervlakte zoveel verschillende nijverheid te vinden was. Weverijen, stijfselfabrieken, zeildoekmakerijen, papier, tabak, verf, kaarsen, snuif, blauwsel, cacao, kuiperijen, smederijen, traankokerijen, zagerijen, scheepsbouw, zeevaart, handel en veeteelt, alles was aan de boorden van de Zaan te vinden. Ook de walvisvaart was belangrijk, bijna elk dorp in de Zaanstreek deed er aan mee. In het jaar 1697 kwamen er 78 Groenlandvaarders met de vlag in top tegelijkertijd op hun thuisreis de Zaan opvaren. Zij brachten bijna 40.000 vaten walvisspek binnen. Met de komst van de stoommachine verdwenen de meeste molens uit het landschap en maakte plaats voor industrie in gebouwen en fabrieken.
De Zaanse industriële bedrijvigheid ontwikkelde zich niet alleen in bepaalde gebieden buiten de woonbebouwing. In tegendeel, er was hier van oudsher sprake van een vermenging van wonen en werken. Allerlei bedrijven en bedrijfjes waren overal in de streek te vinden. In het laatste kwart van de 20e eeuw waren met name op de Zaanoevers afzonderlijke - al dan niet hinderlijke - industrieën gevestigd waartussen zich woningbouw ontwikkelde ten behoeve van de werknemers van de verschillende industrieën. Vanaf het eind van de 19e/begin 20e eeuw was er in toenemende mate sprake van concentratie van industrieën op bepaalde afzonderlijke terreinen, ten dele op buitendijks land aan de Zaan waar zich al eerder bedrijvigheid had geconcentreerd. Aparte vermelding verdient het Hembrugterrein; Het Hembrugterrein is een gebied van 42,5 hectare op de grens tussen Amsterdam en Zaandam. De naam HEMbrug verwijst naar de vroegere spoorbrug over het Noordzeekanaal tussen Zaandam en Amsterdam. HEM is de historische naam voor buitendijks land, in dit geval in het voormalige IJ. Na de aanleg van het Noordzeekanaal werd deze landtong opgehoogd en kwam het beschikbaar voor gebruik. Op het mysterieuze terrein, achter hoge hekken en strenge beveiliging, produceerde de Artillerie Inrichtingen vanaf 1895 vuurwapens, artillerie en munitie voor het Nederlandse leger.
De plek is zorgvuldig gekozen achter de verdedigingslinie van de stelling van Amsterdam, vanuit het hart van de stelling kon de fabriek het leger van wapens en munitie voorzien. Van werkplek voor 8500 mensen na het uitbreken van de eerste wereldoorlog tot de bezetting en bijna vernietiging tijdens de tweede. Met behulp van het Marshallplan de productie weer gestart. Inmiddels Eurometaal geheten, sloot het bedrijf in 2003 definitief de deuren. De natuur nam het verlaten gebied over en de gebouwen raakte in verval. Met uitzondering van een aantal creatieve ondernemers die er een tijdelijke plek hadden gevonden, was het terrein jarenlang afgesloten van de buitenwereld. Eind jaren '50, toen in de Zaanstreek de overheid voor het eerst sturend optrad door de ontsluiting van industriegebied Achtersluispolder, waren er industrieconcentraties op onder meer de volgende plaatsen: Krommenie Zuid oost, Assendelft Noord, De Hemmes, grens Wormerveer Zaandijk, Koog Zaandijk en het eiland in Zaandam. Voorts bevatte het Westzijderveld in Zaandam toen nog een concentratie van houtzagerijen, maar daaraan zou spoedig een einde komen. Na de Achtersluispolder zou het nog geruime tijd duren voor de overheid opnieuw industriegebieden zou inrichten.
Weliswaar vestigden zich in Wormerveer een aantal bedrijven tussen de Nauernase Vaart en Provincialeweg N246, en in Zaandam langs de Diederik Sonoyweg, maar pas bij het volraken van de Achtersluispolder ontplooide het 3
gemeentebestuur van Zaandam nieuwe initiatieven. Tezelfdertijd werd in Wormer de papierfabriek van Van Gelder & Zonen gesloten en ging ook het gemeentebestuur van Wormer sturend optreden. Zo kwam tussen Wormerveer en Krommenie het bedrijventerrein Molletjesveer tot stand. Eind jaren '80 kwamen te Zaanstad het kantorenpark en industrieterrein Westerspoor tot stand en het industrieterrein Zuiderhout, resultaat van de demping van de voormalige Nieuwe Zeehaven. Na het gereedkomen van dit gebied werd het Eiland een van de eerste grote transformaties in Zaanstad door de daar gevestigde bedrijven te verplaatsen naar Westerspoor en Zuiderhout en het eiland grotendeels te bebouwen met woningen. Transformatie van alle tijden De bedrijventerreinen in Zaanstad kenmerken zich door groei en verplaatsing, transformatie van oude terreinen en aanleg van nieuwe bedrijventerreinen. Dit is een proces van alle tijden dat deels ontstaat door bestuurlijke sturing en zich deels organisch voltrekt. Recente voorbeelden zijn Meneba en Brokking aan de Noorddijk of het Hembrugterrein. Recent is het doek gevallen voor Pielkenrood vaten. Hier komt geen ander groot bedrijf terug maar woningen nemen de plek in van Pielkenrood. De uitdaging voor deze strategie is een nieuwe; een grote verstedelijkingsopgave en geen of beperkte ruimte voor uitbreiding van het areaal aan bedrijventerrein.
Voor de juiste invulling van de ruimte is een integrale strategie nodig. Een soort vernieuwingsstrategie voor een Industriestad, met respect voor de bestaande industrie maar steeds meer in transitie naar een stad met een gezonde meer gedifferentieerde economie en een goed woon- en leefklimaat. De strategische thema’s (Veiligheid, gezondheid, verstedelijking, economie, duurzaamheid en kansengelijkheid) uit de omgevingsvisie vinden hierin een plek. Olie- en Meelfabrieken Noordijk in 1930 (later Meneba)
Bron: Archief Gemeente Zaanstad, Fotonummer: 41.01752 Wat zijn bedrijventerreinen De meeste gebruikte definitie van een bedrijventerrein is “een ruimtelijk aaneengesloten of functioneel verbonden terrein dat bestemd is en geschikt is voor gebruik door vestigingen ten behoeve van handel, nijverheid, commerciële en niet-commerciële dienstverlening en industrie,
4
daaronder niet begrepen een terrein dat in overwegende mate bestemd is voor kantoren, detailhandel of horeca1. Een bedrijventerrein is minimaal 2 hectare groot.” Waarom zijn er bedrijventerreinen In Nederland maken, na 1950, de bedrijventerreinen een stevige groei door. Vanaf dat moment ontwikkelen zich terrein die gelegen zijn aan de randen van de stad. Zeker vanaf de jaren ’70 moesten deze locaties ruimte bieden aan vestigingen die vanuit de binnenstedelijke stadsvernieuwing verplaatst werden. Dit proces heeft zich in alle grote Nederlandse steden voltrokken. De mate waarin de bedrijvigheid in die periode is verplaatst naar de periferie van de stad verschilt van stad tot stad. Zaanstad kende een lange traditie waarin wonen en werken zijn samengegaan en in de lijn van deze traditie is het aantal bedrijven dat zich in de periode van de stadvernieuwing verplaatste relatief lager dan in andere steden. Bedrijventerreinen zijn er dus om bedrijven een vestigingslocatie te bieden waar ze economisch goed kunnen functioneren. De concentratie van ondernemingen op een terrein vond plaats om de synergie van elkaars aanwezigheid te benutten en ook ruimte te bieden aan overlast gevende bedrijvigheid. Zaanse bedrijventerreinen: Waar komen we vandaan Voor de vraag “waar komen we vandaan? “ is het ijkpunt de sectornota bedrijventerreinen van 13 november 2007.
2 Deze sectornota geeft een opsomming van de Zaande perifere- en binnenstedelijke bedrijventerreinen. Deze bedrijventerreinen zijn op onderstaande kaart weergegeven. In de tabel daarna wordt aangegeven wat de status van het terrein was in 2007, 2019 en wat de te verwachten status is in 2030. Met status bedoelen we wat de feitelijke functie is van het terrein. Deze status in verdeeld in: 1. Bedrijventerrein 2. Bedrijventerrein in transitie 3. Wonen/werken 4. Wonen
1 2
Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden 2004 besluit van 26 november 2004. Sectornota Bedrijventerreinen CJ Pen 13 november 2007, nr… 5
6
Bedrijventerrein
Oppervlakte
Status 2007
Status 2020
Functiewijziging
1. Achtersluispolder (PT) 2. Hembrugterrein (PT) 3. Zuiderhout (PT)
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Transformatie
Bedrijventerrein
Wonen/werken
Transformatie
Bedrijventerrein
Transformatie
4. Westerspoor (PT)
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein Detailhandel Mogelijk noordelijke deel wonen Bedrijventerrein
5. HoogTij (PT)
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Geen
6. Aris van Broekweg
Bedrijventerrein
Transformatie
7. Westzaan 8. Houthavenkade
Bedrijventerrein Bedrijventerrein
9. Touwslagerstraat/ Zuiddijk 10. Smitsven Blooksven 11. Weerpad 12. Overtuinen 13. Verkade
Bedrijventerrein Bedrijventerrein
Bedrijventerrein – in transitie Wonen Bedrijventerrein – in transitie Bedrijventerrein – in transitie Wonen/werken
Bedrijventerrein Bedrijventerrein Bedrijventerrein
Wonen Wonen Bedrijventerrein
Transformatie Transformatie Geen
14. Oostzijde
Bedrijventerrein
Transformatie
15. Breedweer
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein – in transitie Wonen/werken
16. Honig 17. Kogerveld Zuid
Bedrijventerrein Bedrijventerrein
Transformatie Transformatie
18. Kogerveld midden 19. Kogerveld Noord
Bedrijventerrein – in transitie Bedrijventerrein
Wonen/werken Bedrijventerrein – in transitie Bedrijventerrein – in transitie Bedrijventerrein
20. Hemmes
Bedrijventerrein
Transformatie
21. Diederik Sonoyweg 22. Tate & Lyle
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein – in transitie Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Geen
23. Stationsstraat Koog 24. Oud Zaandijk
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Geen
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein – in transitie
Transformatie
Geen
Transformatie Transformatie Transformatie Geen
Transformatie
Transformatie Geen
Geen
Verwacht e status 2030 Wonen/ werken Wonen/ werken Bedrijven terrein Detailhan del Bedrijven terrein Bedrijven terrein Wonen/ werken Wonen Wonen/ werken Wonen/ werken Wonen/ werken Wonen Wonen Bedrijven terrein Wonen/ werken Wonen/ werken Wonen Wonen/ werken Wonen/ werken Bedrijven terrein Wonen/ werken Bedrijven terrein Bedrijven terrein Bedrijven terrein Wonen/ werken
7
25. Molletjesveer (PT)
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Geen
26. Noorderveld (PT)
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Geen
27. Loders Croklaan
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Geen
28. Zuideinde Dubbele buurt 29. Noorddijk
Bedrijventerrein
Transformatie
30. Noordeinde 31. Krommenieerpad 32. Krommenie Oost
Bedrijventerrein Bedrijventerrein Bedrijventerrein
33. Bonar Floors
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein – in transitie Bedrijventerrein – in transitie Wonen/werken Wonen Bedrijventerrein – in transitie Bedrijventerrein
34. PWN 35. Assendelft Noord (PT) 36. Multifunctiestroo k Forbo
Bedrijventerrein Bedrijventerrein
Wonen/werken Bedrijventerrein
Transformatie Geen
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein / multifunctie
Geen
37. Zaandammerweg Assendelft
Bedrijventerrein
Bedrijventerrein
Geen
Bedrijventerrein
Transformatie Transformatie Transformatie Transformatie Geen
Bedrijven terrein Bedrijven terrein Bedrijven terrein Wonen/ werken Wonen/ werken Wonen Wonen Wonen/ werken Bedrijven terrein Wonen Bedrijven terrein Bedrijven terrein/ multifunc tie Bedrijven terrein
8
1.2 Landelijke ontwikkelingen trends Nederland telt ongeveer 90.000 hectare bedrijventerrein. Dat is zo’n 3% van het landoppervlak. Tegelijkertijd staan bedrijventerreinen voor 30% van alle banen in Nederland. Het gaat hier om veel werkgelegenheid voor werknemers met een praktische opleiding. De woonwerkradius van deze groep werknemers is relatief klein, vaak maximaal enkele kilometers. Bedrijventerreinen(keuzes) hebben daarmee een grote impact op de lokale werkgelegenheid met een beperkte uitgaande pendel. Over bedrijventerreinen gaat het hardnekkige gerucht dat er sprake zou zijn van veel leegstand. De feiten zijn anders. Zo ligt de leegstand van bedrijventerreinen in Nederland op zo’n vier a vijf procent, wat een gezonde frictieleegstand is om de bedrijfsruimtemarkt te laten functioneren. Bovendien vertekenen grote verhuisde dan wel gestopte industriële of logistieke gebruikers de leegstandcijfers. Dergelijke bedrijfsgebouwen zijn vaak slecht aanwendbaar voor andere gebruik. Cruciaal voor bedrijven is zekerheid over de toekomst van de plek. Er wordt op bedrijventerreinen ook veel geld verdiend. De gemiddelde toegevoegde waarde per hectare is tweeënhalf tot drie miljoen euro. Per jaar gaat het om 250 tot 300 miljard euro die aan de Nederlandse economie wordt toegevoegd door bedrijven op bedrijventerreinen.
Daarmee zijn ze direct goed voor 35 tot 40 procent van het Nederlandse BBP. Bedrijventerreinen blijken bovendien aanjagers van innovatie te zijn. Zo wordt zestig procent van de R&D uitgaven in Nederland gedaan door de industrie. Bedrijventerreinen zijn hotspots in de transitie naar een circulaire economie. Onderzoek van Stec Groep onder industriebedrijven, toont dat ruim vijftig procent van deze bedrijven extra ruimtevraag verwacht door circulaire activiteiten. Circulaire economie moet daarbij niet verward worden met ‘schoon’ en ‘stil’. Inzamelen, reviseren en recyclen zijn cruciaal om de circulaire economie vorm te geven en daarmee energie en CO2 te besparen, maar die processen kunnen wel hinder zoals geur, stof en geluid veroorzaken. Het belang van ruimte voor hogere milieucategorieën (HMC) neemt toe, als spil van de circulaire economie. Ook groeit de behoefte aan plekken aan het water voor duurzame logistiek van reststromen. Deze behoefte concentreert zich juist in of bij de stad, omdat hier voldoende en betrouwbare reststromen zijn. Landelijk laten zich meer en meer bewegingen zien waar gezocht wordt naar mening van werken en wonen waarbij vaak wordt gesteld dat er meer gemengd kan worden op bedrijventerreinen.
Uit recent onderzoek van Stec Groep blijkt dat ruim zestig procent van de ruimte op beoogde transformatieterreinen in Amsterdam en Zaanstad wordt ingenomen door bedrijven die mengbaar zijn met wonen. De overige ruimte is in gebruik bij bedrijven die moeilijk, of alleen onder voorwaarden, samen gaan met woningen in hun directe omgeving. Tegenwoordig kunnen bedrijven met een hoge milieucategorie wel steeds beter ingepast worden met behulp van slimme maatregelen waarmee hinder voor de omgeving beperkt wordt. Het Zaanse bedrijf Rutte is hier een mooi voorbeeld van. Rutte is als puinverwerker gegaan van milieucategorie 5.1 naar categorie 3.2, en daarmee mengbaar met woningbouw. Maar die maatregelen zijn niet gratis. Dit betekent hogere kosten door bedrijven, die terugverdiend moeten worden.
9
1.3 Economische ontwikkeling bedrijventerreinen Zaanstad Het gaat goed met de Zaanse economie (Werken langs de Zaan 2019). De afgelopen drie jaar groeide de economie jaarlijks met meer dan 3% en kwamen er 3.400 banen bij. Wel blijven er op lange termijn een aantal uitdagingen. Dit heeft onder meer betrekking op een scheve woon-werkbalans, kwetsbare productiestructuur, inclusieve arbeidsmarkt en tevredenheid MKB. Toegevoegde waarde In de Zaanstreek werd in 2017 4,35 miljard euro aan toegevoegde waarde gerealiseerd. Naar schatting komt hiervan 1,9 miljard voor rekening van de bedrijventerreinen3. Dit is een aandeel van circa 45%. Dit aandeel ligt dus hoger dan landelijk het geval is. Kortom: voor de economische ontwikkeling van Zaanstad zijn bedrijventerreinen belangrijker dan landelijk het geval is. Ook ligt de toegevoegde waarde per hectare fors hoger dan landelijk het geval is. Op Westerspoor bedraagt deze 4,3 miljoen euro per hectare. Ook de Achtersluispolder wordt met 3,3 miljoen euro per hectare iets meer verdiend dan landelijk het geval is. Werkgelegenheid Circa 40% van de werkgelegenheid in Zaanstad bevindt zich op de bedrijventerreinen. Het gaat om ruim 21.000 banen (van 12 uur of meer), waarvan de helft zich op de terreinen in de Kanaalzone bevindt.
Wanneer we een vergelijking maken tussen 2010 en 2019 zien wij dat de werkgelegenheid in Zaanstad in totaliteit is gegroeid. Op de bedrijventerreinen is echter sprake van een afname van de werkgelegenheid. Op de terreinen in Zaanstad-noord (Molletjesveer, Noorderveld en Assendelftnoord) deed in de periode 2011-2014 de crisis in de bouw zich voelen. Hierna is de werkgelegenheid gestabiliseerd. Op de binnenstedelijke terreinen was sprake van een substantiële afname, maar zien wij de laatste jaren juist weer aanzienlijke banengroei. In de Kanaalzone is de werkgelegenheid vooral tussen 2014 en 2017 sterk toegenomen. Dit is het effect van HoogTij. Op de bedrijventerreinen ligt het aandeel industrie met 28% twee zo hoog als Zaanstad in totaal. Uitschieter zijn de binnenstedelijke terreinen met een aandeel van 43%. Opvallend genoeg ontwikkelt de werkgelegenheid in de industrie in ‘overig Zaanstad’ zich gunstiger dan op de bedrijventerreinen. Dit wordt onder andere veroorzaakt door het vestiging van het regiokantoor van Engie in het voormalig hoofdkantoor van Ahold. Ondanks het feit dat hier kantoorwerkzaamheden worden verricht wordt dit bedrijf toegerekend aan de industrie. De bouw is, met een werkgelegenheidsaandeel van bijna 20%, goed vertegenwoordigd op de terreinen in Zaanstad-noord. Dit maakt het gebied tegelijkertijd kwetsbaar voor neergang in de bouw.
Op de andere terreinen lopen de werkgelegenheidsaandelen van de bouw met rond de 8% niet ver uiteen met die van Zaanstad als totaal. Dit kan worden verklaard doordat de vele zzp-ers in de bouw ingeschreven staan op hun woonadres. In de Kanaalzone is de logistieke sector dominant. Het werkgelegenheidsaandeel is hier drie maal zo hoog als voor Zaanstad in totaal. Andere opvallende zaken zijn nog dat het werkgelegenheidsaandeel voor de sectoren ICT en openbaar bestuur in de Kanaalzone hoger liggen dan voor Zaanstad totaal. Wat betreft openbaar bestuur wordt dit veroorzaakt door de vestiging van de justitiële inrichting op HoogTij. En verrassend genoeg ligt het aandeel kennisintensieve specialistische diensten het hoogste op de binnenstedelijke terreinen (9,6%), maar blijft hiermee nog wel ruim een procentpunt achter bij dat van Zaanstad als geheel. 3
Schatting op basis van ruimte-intensiveringsmonitor provincie Noord-Holland. Hierin zijn gegevens over toegevoegde waarde voor de Zaanse terreinen aan het Noordzeekanaal opgenomen. 10
In de periode 2010-2019 zijn op de bedrijventerreinen vooral sectoren gegroeid die wellicht wat minder voor de hand liggen. In de Kanaalzone gaat het om groot- en detailhandel, ICT, adviesdiensten, openbaar bestuur en overige diensten. Op de terreinen in Zaanstad-Noord is vooral de sector vervoer en opslag gegroeid. De binnenstedelijke terreinen, tot slot, zagen vooral groei in ICT, adviesdiensten en gezondheidszorg. Voor de meerderheid van de groeisectoren bestaat er, tenminste vanuit milieutechnische overwegingen, geen noodzaak om zich op een bedrijventerrein te vestigen. Het is interessant om te onderzoeken waarom dit soort bedrijven voor vestiging op een bedrijventerrein kiest. Wellicht speelt het relatief gunstige prijsniveau van het vastgoed op de bedrijventerreinen gecombineerd met een betere bereikbaarheid hier een rol. Het kan ook een indicatie zijn dat ruimte voor bedrijvigheid in binnenstedelijke milieus steeds meer onder druk staat. Verreweg het grootste aandeel werkgelegenheid in Zaanstad (zo’n 45%) is overigens te vinden op informele werklocaties. Het gaat hier om gemengde woon-werkgebieden, winkelgebieden (m.u.v. Zaandam-centrum en de perifere winkelgebieden), onderwijsinstellingen, zorgcentra en woonwijken. Deels is dit een reflectie van de Zaanse traditie van mengen van werken en wonen.
Het geeft ook aan dat een groot deel van de bedrijven bij voorkeur een gemengde omgeving opzoeken. Tot slot speelt het zzp-effect hier een rol. Zij zijn snel gegroeid in aantal en zijn meestal ingeschreven op hun woonadres. Concluderend kan over de Zaanse bedrijventerreinen worden gesteld dat zij qua toegevoegde waarde en werkgelegenheid belangrijker zijn dan gemiddeld genomen in Nederland het geval is. Sectoraal gezien zijn sommige terreinen kwetsbaar door dominantie van één sector (met name de bouw). Groeisectoren die floreren op bedrijventerreinen zijn onder andere ICT, adviesdiensten, en maatschappelijke dienstverlening. Dit is enigszins verrassend omdat deze sectoren ook prima passen in een binnenstedelijk milieu.
11
1.4 Beleidskader gemeente Zaanstad en regio Zaans Evenwicht Een stad is nooit 'af' en dat geldt ook voor Zaanstad. Zaanstad brengt met de toekomstvisie 'Zaans Evenwicht' (2010) in beeld waar de stad naar toe zou moeten bewegen. In bedrijvigheid als knooppunt voor innovatie en vernieuwing staat: “Zaankanters zijn ondernemend en Zaanstad is bedrijvig. Er wordt gewerkt in het centrum, in de wijken, op bedrijventerreinen, in nieuwe kantoren en in oude industriële gebouwen. Zaanstad ligt dichtbij Amsterdam, met gunstige prijzen, tegen de spits in voor de automobilist en met zes stations voor de OV-reiziger. Dit alles bij elkaar zorgt voor uitstekende mogelijkheden. De aantrekkingskracht van Amsterdam kan goed doorwerken in het Zaanse. Het werkgelegenheidsaanbod in de regio is omvangrijk en zeer divers. De creatieven hebben de andere kant van het IJ al ontdekt en deze beweging staat nog maar aan het begin van wat mogelijk is. De mix van wonen en werken is waardevol maar vereist op onderdelen aanpassing. De vanzelfsprekende aanwezigheid van bedrijvigheid in de Zaanse wijken maakt veel andere steden jaloers. De intentie die levendige combinatie te behouden is een goed uitgangspunt voor ontwikkeling. Dat kan uitmonden in het, samen met bedrijven, terugdringen van overlast, waardoor in de nabijheid nieuwe functies kunnen worden ontwikkeld.
Voor werk dat uiteindelijk niet binnenstedelijk (meer) past moeten we goede vestigingslocaties aan de randen van Zaanstad of de metropool kunnen bieden. Vrijgekomen bedrijfspanden bieden kansen voor nieuwe bedrijvigheid, die zich beter verhoudt met de woonfunctie. Vaak vormt dit ook een goede aanvulling op de bestaande bedrijvigheid. Innovatie en differentiatie zorgen samen voor meer weerbaarheid Nieuwe werkgelegenheid krijgt kansen doordat we naast onze bestaande sectoren veel ruimte geven aan sectoren als creatieve- en kennisintensieve bedrijvigheid en toerisme. Tegelijkertijd stimuleren we dat ondernemers kunnen blijven innoveren. Zo bouwen we verder op een krachtig en vernieuwend food-cluster. Ruimtelijke structuurvisie De combinatie van wonen en werken zorgt er weliswaar voor dat Zaanstad geen ‘doorsnee’ stad is, maar maakt het extra lastig om als stad aan hedendaagse milieueisen te voldoen. Zaanstad wordt vrijwel geheel omgeven door landelijk gebied, dat beschermd is vanwege bijzondere natuurwaarden. Dat betekent wel dat groei alleen nog mogelijk is in bestaand stedelijk gebied. Zaanstad staat voor een lastige opgave: enerzijds het terugdringen van de milieubelasting en behoud van het beschermde buitengebied en anderzijds de noodzaak tot groei, verstedelijking en verdichting binnen bestaand stedelijk gebied.
Deze Zaanse paradox vormt in de ruimtelijke structuurvisie de grote uitdaging voor de komende decennia. De aanpak Zaanstad heeft een unieke historie en een eigen identiteit. Die vertalen zich in de bedrijvigheid langs Zaan, de Zaanse Schans en uitgestrekte veenweidegebieden en ook in de intensieve menging van wonen en werken, het brede scala aan woonmilieus, het cultureel- en industrieel erfgoed en sociaal sterke en relatief veilige buurten. Zaanstad gaat haar kernkwaliteiten duidelijker voor het voetlicht brengen en beter benutten, zodat onze stad aantrekkelijker wordt voor nieuwe bewoners en bedrijven. Zaanstad ligt op een steenworp afstand van Amsterdam. De nabijheid van Amsterdam en de rest van de Metropoolregio kan zorgen voor een steviger economisch draagvlak. Méér dan ooit kijkt Zaanstad daarom over de gemeentegrenzen heen. Binnen de regio worden afspraken gemaakt over o.a. verstedelijking en woningbouw, verbetering van verkeer- en vervoersystemen en herstructurering van bedrijventerreinen. Dat biedt kansen, maar schept ook verplichtingen. Zaanstad moet ook voor toekomstige generaties een leefbare stad zijn. Daarom werken we samen met bedrijven aan maatregelen om de milieubelasting fors terug te brengen en werken we aan verbetering van het openbaar vervoernetwerk.
12
Economische structuurvisie Als industriestad heeft Zaanstad in de jaren tachtig forse klappen in termen van bedrijvigheid en werkgelegenheid gehad. In de jaren daarna heeft Zaanstad ook veel minder geprofiteerd van de sterke groei in de Metropoolregio Amsterdam: dé regio met de sterkste bijdrage aan het Bruto Nationaal Product. Dit vertaalt zich concreet voor Zaanstad in achterblijvende cijfers op het terrein van werkgelegenheid, arbeidsproductiviteit en vestiging van bedrijven ten opzichte van de Metropoolregio Amsterdam. De ligging binnen de Metropoolregio Amsterdam, middenin het Noordzeekanaalgebied op een knooppunt van snelwegen, havens en Schiphol biedt veel kansen. Het brengt echter ook het bewustzijn met zich mee dat het vraagstuk ruimte, zowel fysiek als qua milieucontouren één van de grootste uitdagingen is voor de toekomst. Juist voor Zaanstad, een stad van oudsher met een sterke menging van wonen en werken. Zaanstad wil deze functiemenging graag behouden, daarmee is het creëren van ruimte voor ontwikkeling de grootste opgave voor de toekomst. Zaanstad kiest daarbij voor verdieping van de huidige economische structuur en verbreding naar nieuwe economische functies. Maak Zaanstad Maak Zaanstad biedt een ontwikkelstrategie voor de stad tot 2040.
In deze ontwikkelstrategie kiest Zaanstad voor een nieuwe mix van wonen en werken en ruimte om 20.000 woningen aan de stad toe te voegen. Om dit te realiseren zullen er gebieden transformeren, ook bedrijventerreinen. Zoals uit de tabel in het vorige hoofdstuk blijkt transformeren in de komende decennia 23 van de 37 bedrijventerreinen, geheel of gedeeltelijk naar gemengde woon-werk gebieden of woongebieden. Onderzoek Ketens Industrie Dit onderzoek beantwoord de vraag naar de economische en maatschappelijke betekenis van de verschillende bedrijven uit de industrie in Zaanstad. Gemeten naar toegevoegde waarde (20,1%) en werkgelegenheid (14,2%), heeft de Zaanse industrie een verhoudingsgewijs groot aandeel in de Zaanse economie. Daarnaast heeft de Zaanse industrie een belangrijk aandeel in de industrie van de MRA (11,9%). Het aandeel van de industrie in de Zaanse economie is drie keer zo groot als het aandeel van de industrie in de MRA. Daarmee is de Zaanse industrie, behalve belangrijk voor Zaanstad, ook belangrijk qua aandeel in de industrie van de MRA. De indirecte werkgelegenheid is af te leiden uit de inkoop van de eerstelijnsbedrijven. Op basis hiervan blijken de 5.300 banen bij de bedrijven in de industrie in Zaanstad (inclusief flexibele schil) nog eens ruim 3.000 banen in de MRA opleveren en ruim 5.000 in Nederland (waar die 3.000 al in zitten).
De trend dat de productieprocessen verder worden geautomatiseerd en gerobotiseerd zet de groei van werkgelegenheid onder druk. Anderzijds ontstaan er ook weer nieuwebanen in onderhoud en ICT. Met het opzetten van een MBO opleiding robotisering wordt ingespeeld op deze ontwikkeling. De arbeidsmarkt voor de industriële bedrijvigheid staat op dit moment onder spanning. Het in lastig om geschikt personeel te vinden en de opleidingsinstituten voorzien onvoldoende in de vraag. De versterking van het techniek-onderwijs met de Zaancampus kan bijdrage aan een oplossing. Provincie Noord Holland De provincie Noord Holland zet zich actief in om voldoende bedrijventerreinen met duurzame en toekomstbestendige faciliteiten. Deze terreinen maken Noord-Holland aantrekkelijk als vestigingsplaats voor ondernemers. Om leegstand terug te dringen stimuleert de provincie vernieuwing, verduurzaming en herbestemming van bestaande bedrijventerreinen en kantoorlocaties. De gemeenten in Noord-Holland stemmen hun ruimtelijke plannen regionaal af.
13
Toekomstbestendige werklocaties (HIRB) De provincie geeft subsidie voor het verbeteren en verduurzamen van bestaande bedrijventerreinen. Door bestaande terreinen voor ondernemers aantrekkelijk te houden of weer aantrekkelijk te maken is er minder behoefte aan het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen. Voor de periode 20172019 is in het coalitieakkoord ‘Ruimte voor Groei’ ruim € 10 miljoen uitgetrokken om dit programma voort te zetten. Naast herstructurering worden vanuit dit programma ook beheer, duurzame maatregelen, transformatie en aanleg van digitale infrastructuur gestimuleerd. MRA Plabeka De Metropoolregio Amsterdam is het samenwerkingsverband van de provincies Noord-Holland en Flevoland, 32 gemeenten en de Vervoerregio Amsterdam. Elke gemeente en deelregio brengt kwaliteiten in die het totaal versterken. De kracht van de MRA is de diversiteit, zowel economisch als stedelijk en landschappelijk. Op het gebied van Economie kent de MRA het Platform Bedrijventerreinen en Kantoren (Plabeka), een samenwerkingsverband van regionale en lokale overheden in de Metropoolregio Amsterdam. Plabeka is in 2005 opgericht, en maakt deel uit van het Platform Economie. Binnen Plabeka vindt de regionale afstemming plaats over de kwantiteit en kwaliteit van werklocaties.
Het regionale werklocatiebeleid is in 2016 geactualiseerd in de Uitvoeringstrategie Plabeka 3.0 ‘Ruimte voor Werken in de MRA van Morgen’. Er is tevens afgesproken om de gemaakte afspraken jaarlijks te monitoren en de wijze van monitoren te vernieuwen. Naast de monitoring werkt Plabeka aan een zogenaamde ambitiekaart, een visualisering van de ruimtelijk economische ambities voor de komende decennia. De kracht van deze kaart is vooral het samenbrengen van alle gemeentelijke ambities in 1 regionale kaart. Noordzeekanaal gebied De visie Noordzeekanaal gebied (NZKG 2040) waakt over het haven-industrieel complex (de havens en de bedrijventerreinen) aan het Noordzeekanaal. De Visie NZKG 2040 gaat over de toekomst van het Noordzeekanaalgebied. Uitgangspunt is de verschillende kwaliteiten in het gebied niet met de rug naar elkaar toe te laten staan maar juist met elkaar te verbinden en verweven. Zo kan er een zo groot mogelijke bijdrage worden geleverd aan het verbeteren van de internationale concurrentiepositie van de Metropoolregio Amsterdam en aan de regionale en nationale economie. Om deze ambitie waar te maken, hebben de colleges onder meer gekozen om eerst te intensiveren. Zowel op industriegebied als op stedelijk gebied. Voor het industriegebied betekent dit eerst intensiveren op het huidige havenareaal.
1.5 Bedrijventerreinen en de omgevingsvisie De gemeenteraad heeft zes belangrijke opgaven benoemd die doorslaggevend zijn voor de verdere groei en ontwikkeling van Zaanstad: verstedelijking, economische ontwikkeling, kansengelijkheid, gezondheid, veiligheid en duurzaamheid. Deze opgaven hebben verschillende dwarsverbanden met de strategie bedrijventerreinen. Kansengelijkheid De veranderingen in de stad moeten leiden tot economische mogelijkheden voor Zaankanters met minder kansen en verbetering van de leefbaarheid in de stad. De relatie met bedrijven en bedrijventerreinen ligt in een gedifferentieerd aanbod van werk. Werk op verschillende niveaus. Met deze banen krijgen de Zaankanters de gelegenheid zich verder te ontwikkelen. Er is extra aandacht voor dat type werkgelegenheid waar bepaalde doelgroepen mee worden bediend. Van gemengde woon-werk milieus tot bedrijventerreinen voor de wat zwaardere industrie, allen moeten bijdragen aan de leefbaarheid in de stad. Dat uit zich in de terugdringing van milieudruk tot sponsoring van sportverenigingen door het bedrijfsleven. 14
Gezondheid Een gezonde stad is een stad met gezonde lucht, gezond water en gezonde bodem. Een gezonde stad vangt de extremen van de klimaatverandering op en weet deze om te zetten in een bijdrage aan de stad. Een gezonde stad is ook een stad waarin mensen elkaar ontmoeten en omzien naar elkaar. De relatie met bedrijventerreinen is, dat werk nabij de woonomgeving vervoer op de fiets mogelijk maakt. Bedrijven wijzen op de zorg voor lucht, weinig geluid, en een schone omgeving op basis van de best beschikbare technieken. Daarnaast is een toekomstbestendig bedrijventerrein ook een gezond bedrijventerrein, met zonnepanelen, groene daken, bewust watergebruik en ontmoetingsplekken. Verstedelijking Verdere verstedelijking vraagt om een nieuwe verhouding tussen leefbaarheid, wonen, werken en voorzieningen. Het is daarom van belang om bij de transformatie van (binnnestedelijke) bedrijventerreinen een maximale inzet te leveren om economische functies te behouden en toe te voegen. Diverse typen menging van wonen en werken (op niveau van kavel, gebouw straat of gebied) maken de stad aantrekkelijk. Ook op de bedrijventerreinen is multifunctionaliteit uitgangspunt. Bedrijventerreinen zijn voor heeft veel functies geschikt, zelfs als er niet gewoond kan worden. Recreatie, sport, horeca, maatschappelijke voorzieningen maken ook bedrijventerreinen tot een sterker onderdeel van de stad.
Gevarieerde economie Zaanstad zet in op een gevarieerde economie. Hierin is in de Economische Structuurvisie (2013) richting voor gegeven. De economische structuur van de Zaanstreek berustte voor een overgroot deel op de aanwezige industrie. Deze eenzijdige oriëntatie moet vervangen worden door meer verscheidenheid waarmee de economie ook minder kwetsbaar wordt voor schommelingen. In de afgelopen 6 jaar is deze verandering ingezet en zal de komende jaren doorzetten. Duurzaamheid Een van de opgaven van de strategie bedrijventerreinen is de bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken. Duurzame ontwikkeling is hier een onderdeel van. Zo gaan de bedrijventerreinen een bijdrage leveren aan het terugdringing van de CO2 emissies. Maar ook elektrisch vervoer, collectief vervoer en gedeeld vervoer staan op de agenda. Gebouwen passen zich aan de aanwezigheid van dieren en groen. De Green Business deal wordt uitgerold over alle bedrijventerreinen. Veiligheid Veiligheid is voorwaarde om als bedrijventerrein te functioneren. Alle bedrijventerreinen hebben een Keurmerk Veilig Ondernemen. Gemengde woon-werk gebieden levert levendigheid en sociale controle. Ook voor bedrijventerreinen is veiligheid een belangrijk item. Door de mix met andere functies is er ook op bedrijventerreinen een grotere sociale controle.
Specifieke aandacht moet er zijn voor de sterke groei van het aantal automobiel bedrijven en sportscholen op bedrijventerreinen. Veiligheid speelt een grote rol bij het individuele bedrijf. Of het daarbij nu gaat om bescherming van bedrijfsinformatie of om veiligheid bij de bedrijfsprocessen, veiligheid is overal. 1.6 Ruimteplan Zaanstad en bedrijventerreinen Zaanstad werkt aan de ontwikkeling van een nieuw Ruimteplan voor Zaanstad. Dit is een ruimtelijke visie voor de lange termijn, gericht op stad en regio. Hierin nemen de Zaanse bedrijventerreinen ook een positie in. In de huidige situatie hebben alle grote perifere bedrijventerreinen in Zaanstad een vergelijkbaar profiel. Het zijn allemaal gemengde bedrijventerreinen, de een wat moderner als de ander. 15
De toekomstige transformatie van de bedrijventerreinen als Achtersluispolder en Hembrugterrein zal in dat eenduidige profiel verandering brengen. Zo zal de Achtersluispolder veranderen in een hoogstedelijk gemengd woonwerk gebied. Hierin is er een maximale milieucategorie van 3/3.1 wat zich verhoudt tot woningbouwontwikkeling. Het Hembrugterrein zal in eenzelfde milieucategorie transformeren naar profiel van creatieve/ zakelijke dienstverlening. Zuiderhout combineert detailhandel met industrie en markeert langs het Noordzeekanaal overgang naar de bedrijventerreinen waar geen menging met woningbouw zal plaatsvinden; Zuiderhout, Westerspoor en HoogTij. De perifere bedrijventerreinen in het noorden van Zaanstad (Molletjesveer, Noorderveld en Assendelft Noord) behouden hun huidige profiel als modern gemengd bedrijventerrein. De binnenstedelijke bedrijventerreinen met een groot industrieel complex zoals Verkade, Tate&Lyle of Bunge IOI Loders blijven op hun huidige locatie, tenzij het bedrijf uit eigener beweging verplaatst. De overige binnenstedelijke terreinen zonder groot industrieel complex zullen als eerste transformeren of zijn al getransformeerd.
16
2. Kwaliteit en duurzaamheid bedrijventerreinen. 2.1 Toekomstbestendige bedrijventerreinen. Inzicht in staat bedrijventerreinen Herstructureringsopgave MRA Onderzoek STEC, 6 juni 2018 De Metropoolregio Amsterdam heeft in 2018 onderzoeksbureau STEC opdracht gegeven om de herstructureringsopgave en de toekomstwaarde van de alle bedrijventerreinen in de MRA te analyseren. Voor Zaanstad zijn alle bedrijventerrein in de analyse meegenomen. STEC deelt op basis van de analyse de bedrijventerreinen op in drie fasen: 1. Fase 1: Bedrijventerreinen meteen hoog economische waarde. Functioneren goed, nauwelijks sprake van veroudering. Beheer goed organiseren dan blijft het terrein ook goed van kwaliteit. 2. Fase 2: Er is sprake van veroudering. Ingrepen variëren van geringe revitalisering tot zwaardere ingrepen. Transitie naar nieuwe economie kan hier een optie zijn. 3. Fase 3: Zwaar verouderd terrein. Zeer zware ingrepen als herprofilering zijn noodzakelijk. Functiewijziging en transformatie zijn realistisch. Het onderzoek constateert voor de Zaanse terreinen dat de veel van de Zaanse bedrijventerreinen in fase 2 zitten. Er zijn ingrepen noodzakelijk, deze verschillen per terrein. Van de 8 terreinen die in fase 3 zitten staan alle terreinen op de nominatie getransformeerd te worden naar gemengd wonen en werken of wonen.
In de aanvulling “next economy analyse” is bepaald in hoeverre terreinen uitgerust zijn om een transitie naar de nieuw economie te maken. (aanwezigheid hightech bedrijven, digitale ontsluiting, circulaire clusters, enz.) In de uitvoering van deze nota zal Zaanstad voor alle terreinen afzonderlijk een aanpak vastleggen die ervoor zorg moet dragen dat de Zaanse bedrijventerreinen een goed vestigingsklimaat houden en niet afglijden naar fase 3.
17
3. Bedrijventerreinen In deze bijlage wordt per bedrijventerrein een overzicht gegeven van de situatie op het terrein. Verschillende kenmerken van het terrein worden benoemd. Wanneer sprake is van een verandering in de werkgelegenheid (verandering sectoren etc.) dan wordt dit genoemd. Een onderdeel van de profielen is de N-EER Analyse van de Stec Groep: Dit model bestaat uit vijf hoofdindicatoren met daaronder een aantal indicatoren, die weer onderverdeeld zijn in subindicatoren. Op de verschillende subindicatoren kunnen punten worden behaald (0 tot 4 punten). Hier worden percentages aan gekoppeld. Hoe lager het percentage, hoe meer verouderd het terrein is.
18
N-EER Levensfases Levensfase Bijbehorende percentages Fase 1 60-100% Fase 2 begin 50-60%
Herstructureringsmaatregelen Face lift Revitalisering
Verouderd?
Niet of nauwelijks Eerste kenmerken van veroudering Fase 2 eind 40-50% Zware revitalisering Verouderd Fase 3 0-40% Herprofilering (Zwaar) verouderd Bron: Stec Groep: Herstructurerings-opgave bedrijventerreinen MRA Eerst wordt een overzicht gegeven van de perifere bedrijventerreinen, en daarna volgen de binnenstedelijke bedrijventerreinen. Deze zijn opgedeeld in ontwikkelrichting: behouden als bedrijventerrein, bedrijventerrein in transitie en gemengd woon-werkgebied.
19
Achtersluispolder De Achtersluispolder is een goed functionerend bedrijventerrein waar de leegstand de afgelopen jaren flink is afgenomen en de werkgelegenheid weer toeneemt. Ontwikkelrichting: Het terrein moet de komende jaren getransformeerd worden naar gemend woonwerkgebied. Deels haven en haven gerelateerd. (nautisch)
Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak Omvang/Oppervlakte Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen
Bedrijventerrein, haven en kade gebonden Gemengd woon-werkgebied/informele locatie Transformeren 98 ha Oppervlakte te transformeren is 56ha 5.1 2010: 303 - 2020: 390
N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden
Score Kadegebonden 50% 42% 58%
Niet-Kadegebonden 44% 50% 67%
55% 25%
55% 42%
Voorraad en Leegstand Totaal Stand 1 mei 2018 Stand 1 juni 2019 Stand 1 mei 2020
BVO Leegstand BVO Leegstand BVO Leegstand
440.461 (21%) 93.317 439.784 (6%) 25.367 453.534 (9%) 39.875
Bedrijven Kantoren Overig 418.373 16.609 (22%) 91.857 (9%) 1.460 417.957 16.418 (5%) 22.565 (17%) 2.802 430.354 17.771 (9%) 37.144 (15%) 2.731
5.479 0 5.409 0 5.409 0
20
Werkgelegenheid 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Top 3 Werkgelegenheid 1. Industrie 2. Vervoer en Opslag 3. Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s
2010 2014 2018 2020 900 760 905 699 510 585 715 771 765 675 660 685
De werkgelegenheid op dit terrein is in de periode 2010-2014 afgenomen, maar neemt de afgelopen jaren weer toe. De werkgelegenheid in de bouwnijverheid is in de periode 2010-2014 gehalveerd, van 780 naar 390 werkzame personen, maar is in 2020 weer terug op 515 werkzame personen. Daarnaast wordt de Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening steeds belangrijker op het terrein, deze is gestegen van 155 naar 290 werkzame personen.
21
Assendelft-Noord
Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak Omvang/Oppervlakte Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden
Het bedrijventerrein Assendelft-Noord is een goed onderhouden en goed functionerend bedrijventerrein. Er zijn verschillende bedrijven op het terrein die actief zijn in de verpakkingsmiddelenindustrie. Er is veel leegstand in de voormalige woonmall Assendelft. Hier moet gekeken worden naar een andere invulling van het pand, bijvoorbeeld een bedrijfsverzamelgebouw. Ontwikkelrichting: Perifeer bedrijventerrein Bedrijventerrein Bedrijventerrein Aanpak van leegstand Woonmall 25 ha 0 ha 4 2010: 48 - 2020: 74
Score 44% 42% 67% 27% 50%
Voorraad en leegstand Totaal Stand 1 mei 2018 Stand 1 juni 2019 Stand 1 mei 2020
BVO Leegstand BVO Leegstand BVO Leegstand
68.987 (15%) 10.638 62.568 (19%) 12.152 65.758 (18%) 12.049
Bedrijven Kantoren Winkels 55.966 756 12.265 (4%) 2.016 0 (70%) 8.622 49.344 616 12.608 (6%) 2.728 0 (75%) 9.424 51.934 1.216 12.608 (5%) 2.531 (25%) 311 (73%) 9.207
22
Werkgelegenheid 1.050 1.000 950 900 850 800 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Top 3 Werkgelegenheid 2010 1. Industrie 2. Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s 3. Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening
2014
2018
2020
775 66
785 66
730 66
700 52
78
34
34
44
De Industrie is met afstand de grootste sector op dit terrein, voornamelijk vanwege de Forbo.
23
Hembrugterrein Voormalig bedrijventerrein waar nu verschillende economische functies gehuisvest zijn. Terrein moet in de toekomst een woonwerkgebied worden. Maximaal 1000 woningen (16ha) en aanvullende horeca en andere economische en culturele functies. Ontwikkelrichting: Gemengd woon werk gebied
Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak Omvang/Oppervlakte Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen
Bedrijventerrein, Modern gemengd Gemengd woon-werkgebied/informele locatie Transformeren, functies begrensd in omvang 42,5 ha 0 ha 3 2010: 10 - 2020: 47
N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden Stand 1 mei 2020 BVO Leegstand
Totaal
Score 25% 50% 42% 45% 17% Bedrijven
44.334 (4%) 1.941
18.928 (10%) 1.941
Kantoren
Overig 19.675 0
5.731 0
24
Werkgelegenheid 200 150 100 50 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Top 3 Werkgelegenheid 1. Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s 2. Industrie 3. Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening
2020 75 30 27
Het Hembrugterrein begint zich langzaamaan te vullen. Het Hembrugterrein wordt gezien als een terrein voor kleine creatieve bedrijven. De sector detailhandel is op dit moment de grootste vanwege de vestiging van Flinders.
25
Hoogtij Het bedrijventerrein Hoogtij begint steeds verder vol te lopen nu ongeveer de helft van het terrein is uitgegeven. De komende tijd moeten keuzes gemaakt worden aan wie de overgebleven kavels worden uitgegeven. Ook wordt er in 2019 een zeehaven gegraven. Ontwikkelrichting: Perifeer bedrijventerrein, haven- en havengerelateerd
Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak Omvang/Oppervlakte Uitgeefbaar Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden
Bedrijventerrein, haven en kade gebonden Bedrijventerrein Gereed voor uitgifte, natte delen in samenwerking met haven Amsterdam. Inzetten op versnelde uitgifte. Nadruk op zware industrie, Acquisitie. Knelpunt geluidsruimte 144 ha 74,1 ha 0 ha 5 2010: 25 - 2020: 63
Score Niet-kadegebonden 38% 58% 67% 73% 8%
Voorraad en Leegstand Totaal Stand 1 mei 2018 Stand 1 juni 2019 Stand 1 mei 2020
BVO Leegstand BVO Leegstand BVO Leegstand
Bedrijven 50.091 (2%) 861 50.217 (2%) 1.230 62.846 (2%) 1.230
48.815 (2%) 861 48.885 (2%) 1.230 61.570 (2%) 1.230
Kantoren 1.276 0 1.332 0 1.276 0
26
Werkgelegenheid 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Top 3 Werkgelegenheid 2010 1. Openbaar bestuur, overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen 2. Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening 3. Vervoer en opslag
2014
2018
2020
0
0
595
750
18
85
151
73
68
106
143
211
Op dit moment is Openbaar bestuur vanwege de gevangenis de grootste werkgever op het bedrijventerrein Hoogtij. Vervoer en opslag en de Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s zijn beide groeisectoren.
27
Molletjesveer Het bedrijventerrein Molletjesveer is een goed functionerend bedrijventerrein. Er is de afgelopen jaren sprake geweest van een afname in de werkgelegenheid, maar het terrein is nog goed op orde. Vooral het noordelijke deel heeft investeringen van verschillende bedrijven gehad. Enige zorg is de aanwezigheid van veel autobedrijven. Het terrein staat op de nominatie om te transformeren naar gemengd woonwerkgebied. Onder andere vanwege de grote milieucontour van Forbo is dit een ingewikkelde opgave. Ontwikkelrichting: perifeer bedrijventerrein Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak
Bedrijventerrein Bedrijventerrein Duidelijkheid over mate van transformatie in planvorming MAAK krijgen 37 ha 0 ha 4 2010: 237 - 2020: 236
Omvang/Oppervlakte Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden
Score 38% 58% 50% 36% 33%
Voorraad en Leegstand Stand 1 mei 2018 Stand 1 juni 2019 Stand 1 mei 2020
BVO Leegstand BVO Leegstand BVO Leegstand
Totaal Bedrijven 212.056 198.206 (9%) 19.548 (8%) 15.398 206.525 192.730 (13%) 27.750 (12%) 23.943 210.359 197.067 (4%) 8.655 (3%) 6.690
Kantoren Overig 13.397 (31%) 4.150 13.267 (29%) 3.807 12.764 (15%) 1.965
453 0 528 0 528 0
28
Werkgelegenheid 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Top 3 Sectoren werkgelegenheid 2010 1. Industrie 2. Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening 3. Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s
2014
2018
2020
615 205
450 298
472 355
390 266
368
316
323
292
De werkgelegenheid op Molletjesveer is de afgelopen jaren afgenomen, van 2.350 in 2010 naar 1.630 in 2020. Vooral de Bouwnijverheid heeft flinke klappen gehad en is van 670 werkzame personen in 2010 naar 380 werkzame personen gedaald. De afgelopen jaren is er al wel weer een toename geweest. De industrie is, ondanks dat de werkgelegenheid gedaald is, de grootste sector op dit terrein.
29
Noorderveld Bedrijventerrein wat ook in de toekomst behouden blijft voor bedrijvigheid. Terrein met weinig leegstand. Ook het Runshopping Center Noorderveld waar lange tijd veel leegstand was, lijkt zich langzaamaan weer te vullen, ook met nietdetailhandelsfuncties. Ontwikkelrichting: perifeer bedrijventerrein.
Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak Omvang/Oppervlakte Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen
Bedrijventerrein en detailhandelslocatie Bedrijventerrein en detailhandelslocatie Handhaven 46 ha 0 ha 4 2010: 439 - 2020: 500
N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden
Score 50% 50% 50% 18% 50%
Voorraad en Leegstand Totaal Stand 1 mei 2018 Stand 1 juni 2019 Stand 1 mei 2020
BVO Leegstand BVO Leegstand BVO Leegstand
276.153 (11%) 31.585 276.518 (7%) 18.659 276.590 (5%) 13.832
Bedrijven Kantoren Overig 219.998 11.801 44.354 (10%) 21.101 (20%) 2.344 (18%) 8.140 219.753 12.377 43.776 (6%) 13.247 (11%) 1.412 (9%) 4.000 219.139 11.465 45.986 (5%) 10.987 (15%) 1.680 (3%) 1.165
30
Werkgelegenheid 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Top 3 Sectoren werkgelegenheid 1. Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s 2. Bouwnijverheid 3. Industrie
2010 678
2014 634
2018 626
2020 607
835 372
716 327
557 329
540 439
De werkgelegenheid op Noorderveld neemt de afgelopen jaar iets af. Dit wordt in zijn geheel veroorzaakt door de Bouwnijverheid. Deze is namelijk met een derde afgenomen. De andere sectoren blijven ongeveer gelijk. De industrie neemt in 2020 weer toe.
31
Westerspoor Goed functionerend bedrijventerrein met onder andere distributiecentra van Albert Heijn en Aldi. Bedrijventerrein wat ook in de toekomst behouden blijft voor bedrijvigheid. Extra aandacht is nodig voor de bedrijvigheid op de Penningweg. Hier zitten veel autobedrijven. Ontwikkelrichting: Perifeer bedrijventerrein
Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak Omvang/Oppervlakte Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen
Bedrijventerrein Bedrijventerrein Handhaven 111,2 ha 0 ha 4 2010: 469 - 2020: 468
N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden
Score Kadegebonden 31% 17% 50%
Niet-kadegebonden 56% 67% 75%
55% 25%
55% 50%
Voorraad en Leegstand Totaal Stand 1 mei 2018 Stand 1 juni 2019 Stand 1 mei 2020
BVO Leegstand BVO Leegstand BVO Leegstand
471.250 (3%) 15.509 486.659 (4%) 21.004 504.335 (3%) 14.354
Bedrijven Kantoren Overig 445.254 16.723 9.273 (3%) 13.735 (11%) 1.774 0 459.893 17.493 9.273 (4%) 19.926 (6%) 1.078 0 474.255 20.807 9.273 (3%) 12.810 (7%) 1.404 (2%) 140
32
Werkgelegenheid 4.800 4.600 4.400 4.200 4.000 3.800 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Top 3 Sectoren werkgelegenheid 1. Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s 2. Vervoer en opslag 3. Industrie
2010 2014 2018 2020 852 1182 1230 1245 1209 1260
1276 806
1126 949
1129 959
De werkgelegenheid in de groot- en detailhandel; reparatie van auto’s is de afgelopen jaren flink toegenomen. Dit is vooral te danken geweest aan de groothandel. De werkgelegenheid in de industrie is daarentegen wat afgenomen. De zakelijke diensten is niet erg vertegenwoordigd op Westerspoor, in totaal zijn er 330 werkzame personen (Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening en Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening).
33
Zuiderhout Bedrijventerrein wat zich kenmerkt als perifere detailhandelslocatie. Aan de noordzijde van het terrein is er een stuk braakliggend terrein omdat er onduidelijkheid is of IKEA naar Zaanstad komt. In het zuidelijk deel, omgeving Cornelis Ouwejanstraat functioneert het terrein minder goed en wordt gekeken naar andere invulling dan detailhandel. Vooral op drukke dagen is de bereikbaarheid van het terrein slecht. Ontwikkelrichting: Zuidelijk deel perifeer bedrijventerrein, noordelijk deel perifere detailhandel en bedrijven. Geheel, kantoorontwikkeling langs provinciale weg. Kenmerken terrein Type locatie in 2020 Toekomst locatie Aanpak Omvang/Oppervlakte Vervangingsvraag Maximale Milieucategorie Aantal vestigingen
Bedrijventerrein en detailhandelslocatie Bedrijventerrein en detailhandelslocatie 8 ha in noordelijk deel transformeren naar detailhandel 61,4 ha 0 ha 4 2010: 128 - 2020: 144
N-EER Analyse Stec Groep Indicator Werkgelegenheid & economie Marktwaarde & dynamiek Ruimtelijke kwaliteit & bereikbaarheid Ruimtelijke randvoorwaarden Organisatorische randvoorwaarden
Score Kadegebonden 6% 50% 67%