Bijlagen nota gebiedsoverstijgende kosten

2020/23223

Nota Gebiedsoverstijgende Kosten Zaanstad (GKZ) Uitvoeringsdeel (bijlagen)

Vastgesteld in gemeenteraad d.d. ….

[VERSIE 17/12/2020]

BIJLAGE 1. Soorten bestedingen, verhaalbaarheid en nodige beleidsmatige onderbouwing (gedetailleerde toelichting) 3 Soorten bestedingen: gebiedseigen en gebiedsoverstijgende..................................... 3 Voorwaarden om kosten te verhalen via de verschillende sporen en instrumenten.. 4 Vormeisen: nodige beleidsmatige onderbouwing gebiedsoverstijgende kosten........ 6 Vormeisen: concrete vertaling in Zaanstad.................................................................... 7 BIJLAGE 2: Gebiedsoverstijgende bestedingen in Zaanstad 9 BIJLAGE 3: De te ontwikkelen exploitatiegebieden in Zaanstad 18 BIJLAGE 4: Toedeling en omslagmethode bestedingen (uitgangspunten) 19 Toedeling bestedingen: aandeel bestaande stad en nieuwbouw .............................. 19 Principes omslagmethode:............................................................................................. 19 Toedeling bestedingen: tarief ........................................................................................ 19 BIJLAGE 5: Toedeling en omslagmethode bestedingen (gedetailleerde, stapsgewijze uitwerking) 21 BIJLAGE 6: Voorbeelden berekening bijdrage 24 BIJLAGE 7: Infographic 25

2

BIJLAGE 1. Soorten bestedingen, verhaalbaarheid en nodige beleidsmatige onderbouwing (gedetailleerde toelichting) Middels deze nota GKZ verhaalt Zaanstad bestedingen in verschillende soorten openbare infrastructuur en voorzieningen die de hele stad of belangrijke delen ervan dienen. Bijlage 2 gaat verder in op deze infrastructuur en voorzieningen. Hieronder wordt op een systematische en gedetailleerde wijze ingegaan op de verschillende bestedingssoorten, op de vraag welke soorten bestedingen en onder welke voorwaarden verhaalbaar zijn via de verschillende kostenverhaalsporen en –instrumenten, en op de vraag welk beleidsonderbouwing nodig is en waar deze moet worden vastgelegd. Soorten bestedingen: gebiedseigen en gebiedsoverstijgende Er is een onderscheid tussen gebiedseigen en gebiedsoverstijgende kosten: Gebiedseigen kosten Dit zijn kosten die louter voor een exploitatiegebied1 worden gemaakt. Deze kosten gaan onder andere over het bouw- en woonrijp maken, gemeentelijke plankosten en eventuele kosten van tegemoetkoming planschade. De kosten kunnen ook worden gemaakt buiten de grens van het exploitatiegebied (bijvoorbeeld compenserende milieumaatregelen, of compensatie van verloren gegane natuurwaarde, groen- en watervoorzieningen). Gebiedsoverstijgende kosten Dit is een verzamelbegrip voor bestedingen die nut hebben voor meerdere exploitatiegebieden.

In de Grondexploitatiewet vallen deze bestedingen onder 3 kostenbegrippen, en in de Omgevingswet, voor zover die nu bekend is, ook onder 3 kostenbegrippen die niet geheel overeenkomen met die van de Grondexploitatiewet: a) ‘Bovenwijkse voorzieningen’ (formeel: ‘bijdrage aan de grondexploitatie’2): maatregelen zoals gedefinieerd in de kostensoortenlijst Bro 6.2.3, 6.2.4 en 6.2.5, die niet alleen voor het specifieke exploitatiegebied betekenis hebben, maar ook voor andere nieuwe exploitatiegebieden en mogelijk voor de bestaande stad. De term ‘voorziening’ wordt omschreven in art. 6.2.5 Bro, en betreft fysieke ingrepen/activiteiten/werken, zoals wegen, riolering, parkeerplaatsen, etc. Daarnaast gaat het ook om de kosten die nodig zijn om de voorzieningen aan te leggen, b.v. sloop en saneringskosten, ambtelijke kosten, e.d. Maar de kostensoortenlijst sluit wel bouw- of exploitatiekosten uit, behoudens aan het openbaar vervoer of de ondergrondse infrastructuur gerelateerde technische gebouwen of gebouwde parkeervoorzieningen. Het equivalent van bovenwijkse voorzieningen in de Omgevingswet zijn de ‘aan het kostenverhaalgebied proportioneel toerekenbare kosten’3, die ook binnen de kostensoortenlijst moeten vallen. Een tot op zekere mate vergelijkbare kostensoortenlijst zal gelden onder de Omgevingswet.

1

De term ‘exploitatiegebied’ duidt op het gebied waarop een exploitatieplan van toepassing is. Wanneer geen sprake is van een vastgesteld exploitatieplan (hetgeen vaak voorkomt in het privaatrechtelijk kostenverhaal) kan aangesloten worden op de definitie van exploitatiegebied in bestaande vakliteratuur (met name Handreiking Grondexploitatie, Vrom, VNG en VvG, 2008, p. 103) en jurisprudentie. ‘Grosso modo’ kan een exploitatiegebied worden omschreven als een gebied waar meerdere bouwplannen gaan plaatsvinden die een ruimtelijkefunctionele samenhang met elkaar hebben. In de Omgevingswet is de term ‘exploitatiegebied’ vervangen door ‘kostenverhaalgebied’. 2 Art. 6.24, lid 1, onder a, eerste deel zinsnede Wro. 3 Art. 13.11 Omgevingswet (herleidbare geconsolideerde versie d.d. 3 september 2019).

3

b) ‘Bovenplanse kosten’4: de mogelijkheid om tekorten en overschotten te verrekenen tussen verschillende exploitatiegebieden waartussen een ruimtelijke-functionele relatie bestaat. Bijvoorbeeld vrije markt woonlocaties betalen voor herstructurering van verpauperde woonlocaties en/of voor sociale woningen, nieuwe bedrijventerreinen betalen mee aan opwaardering oude bedrijventerreinen, e.d.. Deze kosten kunnen ook, maar hoeven niet per se onder de kostensoortenlijst te vallen. In de Omgevingswet komt dit begrip niet meer voor, maar wel een ander die de inhoud van bovenplanse kosten dekt (zie onder). c) ‘Financiële bijdrage ruimtelijke ontwikkelingen’ (bijdrage r.o.)5: bestedingen met een ruimere reikwijdte, zoals maatschappelijk belangrijk functies waaronder natuur, recreatie, waterberging, infrastructuur en culturele voorzieningen. Deze kosten kunnen ook, maar hoeven niet per se, onder de kostensoortenlijst te vallen. In de Omgevingswet is een equivalent opgenomen onder de noemer ‘financiële bijdrage voor ontwikkelingen van een gebied’ (bijdrage o.g.)6. d) ‘Financiële bijdrage in omgevingsplan’: de Tweede Kamer introduceerde in oktober 2019, via een amendement op de Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet, een nieuw instrument, namelijk een publiekrechtelijk afdwingbare ‘financiële bijdrage in omgevingsplan’7.

Qua reikwijdte dekt het de ‘bovenplanse kosten’ en een belangrijk deel van de ‘bijdrage r.o.’/’bijdrage o.g.’. Tussen al deze categorieën is er een zekere overlapping. Namelijk, er zijn vele bestedingen die onder meer van deze begrippen kunnen vallen. Uit de praktijk onder de Grondexploitatiewet (afd 6.4 Wro) blijkt bij voorbeeld dat er veel gemeenten zijn die kosten verhalen als bijdrage r.o. die eigenlijk ook als bijdrage grex zouden kunnen worden verhaald en viceversa8. Voorwaarden om kosten te verhalen via de verschillende sporen en instrumenten Gemeenten zijn niet vrij om ongelimiteerd kosten door te berekenen aan particuliere grondexploitanten. De reikwijdte en omvang van de te verhalen kosten varieert per kostenverhaalspoor en –instrument. Eerst worden de verschillende sporen en instrumenten uiteengezet en vervolgens worden de nodige voorwaarden uiteengezet. Kostenverhaalsporen en –instrumenten  Publiekrechtelijk spoor Via dit spoor kunnen kosten worden verhaald zonder behoefte aan een anterieure overeenkomst. Dit zijn de publiekrechtelijke instrumenten: o Exploitatieplan (Wro); o Kostenverhaalsregels met tijdvak in omgevingsplan, omgevingsvergunning of projectbesluit (Ow); o Kostenverhaalsregels zonder tijdvak in omgevingsplan (Ow); o Afdwingbare financiële bijdrage in omgevingsplan (Ow).  Privaatrechtelijk spoor 4

Art. 6.13.7 Wro. Art. 6.24, lid 1, onder a, tweede deel zinsnede Wro. 6 Art. 13.22 Omgevingswet (herleidbare geconsolideerde versie d.d. 3 september 2019). 7 Gewijzigd amendement Aanvullingswet Grondeigendom Omgevingswet van kamerlid Ronnes c.s., Tweede Kamer, vergaderjaar 2019-2020, 35 133, nr. 34, aangenomen op 16 oktober 2019. Zie ook de consultatieversie van de AMvB waarin deze nieuwe regeling wordt uitgewerkt en diens toelichting, beiden vrijgegeven in Juni 2020. 8 Zie IHS Erasmus Universiteit Rotterdam, Rapportage naar het gebruik van art. 6.24, lid 1 onder a Wro (financiële bijdrage aan ruimtelijke ontwikkelingen), Eindversie 19/06/2019, in opdracht van BZK en VNG), blz. 16, 20 en 21. Te vinden op https://vng.nl/files/vng/publicaties/2019/rapport_onderzoek_art-6.24-wro.pdf 5

4

Door middel van een anterieure overeenkomst (Wro en Ow) kan, naast een bijdrage aan de kosten die verhaalbaar zijn via het publiekrechtelijk spoor, tevens een extra ‘bijdrage r.o.’ (Wro) of ‘bijdrage o.g.’ (Ow) worden afgesproken. Voorwaarden: kostensoortenlijst & relatie tussen gebiedsoverstijgende bestedingen en betalende exploitatiegebieden Via exploitatieplannen (Wro) en kostenverhaalsregels (met en zonder tijdvak, Ow) kunnen aan particuliere grondexploitanten alleen die bestedingen worden doorberekend die voldoen aan de kostensoortenlijst9. Ook moeten deze bestedingen voldoen aan de criteria profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit (p/t/p)10:  Profijt: het exploitatiegebied moet voordeel hebben van de besteding;  Toerekenbaarheid: het exploitatiegebied geeft (mede) aanleiding om de begrote besteding te realiseren (causaliteit);  Proportionaliteit: indien meerdere exploitatiegebieden voordeel hebben van de besteding, moeten de kosten van deze besteding naar evenredigheid worden verdeeld.

Via de nieuwe publiekrechtelijke afdwingbare financiële bijdrage in omgevingsplan (recent toegevoegd aan de Omgevingswet via amendement in de Tweede Kamer), en via anterieure overeenkomsten kunnen bestedingen worden doorberekend die voldoen aan mildere criteria: kosten mogen ook buiten de kostensoortenlijst vallen en er volstaat wanneer sprake is van tenminste een ruimtelijke-functionele samenhang. Voorwaarden: begrenzing contractsvrijheid Voor anterieure overeenkomsten geldt dat de contractsvrijheid van de gemeente beperkt wordt door zowel de algemene beginselen van behoorlijk bestuur alsmede de op basis van het burgerlijk wetboek geldende redelijkheid en billijkheid. Een gemeente moet gelet hierop bij het aangaan van een overeenkomst zorgvuldig de betrokken belangen wegen en mag haar bevoegdheid niet gebruiken voor een ander doel dan zij is toegekend (betaalplanologie is niet toegestaan). Bij het sluiten van een anterieure overeenkomst is immers sprake van een zekere afhankelijkheid van de tegenpartij van de gemeente: zonder vaststelling van de planologische maatregel krijgt zij niet de mogelijkheid haar grond te bebouwen. De gemeente mag van deze situatie geen gebruik maken door een onredelijk hoge financiële bijdrage te vragen.

Voorwaarde: onderhoudskosten mogen niet worden verhaald In de kamerbehandeling van de Grondexploitatiewet is een duidelijke grens getrokken: financiële bijdragen voor gebruik of beheer (dus instandhoudings-, onderhoud- en exploitatiekosten) mogen niet worden verhaald, via welk spoor of instrument dan ook11. Verondersteld wordt dat dit ook gaat gelden onder de Ow. Voorwaarde: baatafroming niet toegestaan Uit de parlementaire behandeling van de Grondexploitatiewet blijkt dat baatafroming niet is toegestaan, waarmee bedoeld wordt dat de verkregen bijdragen dienen te zijn gebaseerd op concrete kosten die de gemeente maakt en niet het afromen van een stijging van de waarde van het onroerende goed van de eigenaar12. Verondersteld wordt dat dit ook gaat gelden onder de Ow. 9

De kostensoortenlijst is opgenomen in art. 6.2.3, 6.2.4 en 6.2.5 Bro en in straks in werking te treden Bijlage IV Omgevingsbesluit. 10 De p/t/p criteria zijn opgenomen in art. 6.13.6 Wro en in art. 13.11, lid 1 Ow. 11 Blz. 7 Memorie van Antwoord (Kamerstuk I 2006/07, 30218, D); blz. 3 Nadere Memorie van Antwoord (Kamerstukken I 2006/07, 30 218, G). 12 Blz. 20 Memorie van Antwoord (Kamerstuk I 2007/2008, 30218, D) sluit afroming van waardestijging als gevolg van planologische besluiten expliciet uit. 5

De verschillende voorwaarden per spoor en instrument worden schematisch weergegeven in onderstaande tabel: Kostensoortenlijst & relatie Begrenzing contractsvrijheid & Kostenverhaalspoor/ bestedingenBaatafroming & Onderhouds- en Instrument exploitatiegebieden

Publiekrechtelijk Exploitatieplan (Wro) Kostenverhaalsregels met tijdvak (Ow) Kostenverhaalsregels zonder tijdvak (Ow) Afdwingbare financiële bijdrage in omgevingsplan (Ow)

Privaatrechtelijk Anterieure overeenkomst (Wro en Ow)

exploitatiekosten

-Binnen kostensoortenlijst -P/t/p Idem als boven Idem als boven -Binnen en buiten kostensoortenlijst. -Binnen soorten kosten zoals uitgewerkt in AMvB die deze regeling uitwerkt (consultatieversie juni 2020) -Ruimtelijke-functionele relatie

- Zorgvuldige belangenafweging en geen misbruik van bevoegdheid -Bijdragen moeten altijd gebaseerd zijn op concrete kosten die de gemeente maakt. -Onderhouds- en exploitatiekosten mogen niet worden verhaald.

-Binnen en buiten kostensoortenlijst. -Ruimere soorten kosten dan in Afdwingbare financiële bijdrage in omgevingsplan -Ruimtelijke-functionele relatie

Naast deze inhoudelijke voorwaarden, zijn er ook een aantal vormeisen (zie volgende paragraaf). Vormeisen: nodige beleidsmatige onderbouwing gebiedsoverstijgende bestedingen Uit vorige paragraaf is gebleken wat de grenzen zijn van het kostenverhaal, en aan welke eisen moet worden voldaan per kostenverhaalspoor en -instrument. De vraag nu is wat en wanneer gemeenten moeten vastleggen om de geschetste kostenverhaalmogelijkheden te mogen benutten. Vormeisen: wat Vooruitlopend op de beoordeling van concrete bouwinitiatieven dienen gemeenten een aantal zaken (‘beleidsmatige onderbouwing’) vast te leggen in een beleidskader. Hiervoor zijn enkele redenen: a) Zoals gezegd, de verkregen bijdragen moeten gebaseerd zijn op concrete kosten die de gemeente maakt en niet het afromen van een stijging van de waarde van het onroerende goed van de eigenaar (‘baatafroming’).

Logischerwijs, om baatafroming uit te sluiten dient de gemeente de volgende zaken duidelijk te maken13: 1) Doelbestemming: waarvoor wordt het geld ingezet? 2) Toedeling: hoe wordt de bijdrage berekend en toebedeeld aan elke grondexploitant? 3) Uitvoerbaarheid: in hoeverre zijn de bestedingsvoornemens realistisch? 4) Afrekening achteraf: achteraf moeten gemeenten verantwoording afleggen over de besteding van de bijdragen, zodat gewaarborgd wordt dat deze besteed zijn aan de infrastructuur en voorzieningen waarvoor ze gevraagd zijn en dus geen sprake is geweest van baatafroming. b) Aan de eis van een zorgvuldige belangenafweging wordt deels toegekomen door 13

IHS Erasmus Universiteit Rotterdam, Rapportage naar het gebruik van art. 6.24, lid 1 onder a Wro (financiële bijdrage aan ruimtelijke ontwikkelingen), Eindversie 19/06/2019, in opdracht van BZK en VNG, blz. 19-20. 6

vooruitlopend op de beoordeling van concrete bouwinitiatieven bovenstaande zaken 1 t/m 4 vast te stellen. Verder zal de gemeente gedurende de beoordeling van concrete bouwinitiatieven alle belangen zorgvuldig moeten betrekken in haar onderzoek naar de ruimtelijke inpasbaarheid. Ook zal de gemeente dan geen misbruik kunnen maken van haar bevoegdheden. c) De stelling in deze nota dat baatafroming van tevoren dient te worden uitgesloten in vastgesteld beleid en achteraf verantwoord worden leunt tevens op de nieuwe regeling publiekrechtelijke afdwingbare financiële bijdrage. Hier wordt meerdere malen gesteld dat voordat het bouwinitiatief zich voordoet, duidelijk moet zijn dat de bijdrage naar noodzakelijke kosten moeten gaan en niet naar andere (beleids)doelen. Ook wordt er gesteld dat het omgevingsplan waar de bijdrage wordt opgenomen erin moet voorzien dat periodiek publieke verantwoording wordt afgelegd over de besteding14. d) Voor de bijdrage r.o./bijdrage o.g. moet een structuurvisie (Wro), of omgevingsvisie of programma (Ow) van tevoren een ‘basis’ bieden15. Uit de kamerbehandeling Wro kan worden geconcludeerd dat het gaat om de ‘functionele of ruimtelijke samenhang’ op een hoger schaalniveau tussen het betalende exploitatiegebied en de besteding16.

Hieruit kan geconcludeerd worden tenminste het volgende moet worden vastgelegd: (1) de voorgenomen bestedingen in verband met de beoogde ruimtelijke ontwikkeling; (2) de betalende exploitatiegebieden en (3) de samenhang tussen beide. De Omgevingswet lijkt hierop aan te sluiten, behalve dat de samenhang niet in een structuurvisie, maar in een omgevingsvisie of programma moet worden opgenomen. Vormeisen: wanneer en waar Vaak zijn bovenstaande zaken (vooral 1) reeds vastgelegd in de Ruimtelijke Structuurvisie Zaanstad 2020 (RSV). Verder kiest Zaanstad ervoor om via het Addendum RSV en via onderhavige nota GKZ een zo compleet en uitvoerig mogelijk beleidsonderbouwing vast te leggen. Dat wil zeggen dat in zowel de nota als het Addendum de ruimtelijke-functionele samenhang van alle bestedingen wordt opgenomen, niet alleen van een deel daarvan. Hiermee wordt ook maximale duidelijkheid en transparantie vooraf gecreëerd. Hiermee wordt een solide basis gecreëerd om gebiedsoverstijgende kosten te verhalen via de verschillende kostenverhaalsporen en -instrumenten. Verder, gemeenten mogen bijdragen vragen in natura (de exploitant realiseert zelf de infrastructuur), in de vorm van betaling aan de gemeente t.b.v. een specifieke besteding, of in de vorm van een storting in een gemeentelijke fonds bestemd voor meerdere infrastructuur.

Zaanstad kiest ervoor om te werken met een fonds (bestemmingsreserve) en regelmatig verantwoording afleggen over de bestedingen uit deze fonds (zie hoofdstuk 4 over de financiën). Vormeisen: concrete vertaling in Zaanstad Zaanstad legt vooraf de doelbestemming, toedeling en de uitvoerbaarheid van de bestedingen vast, en ook nog de samenhang tussen de bestedingen en de betalende exploitatiegebieden. Onderhavige nota GKZ werkt dit als volgt uit: 14

Zie art. 13.23, lid 2 Ow en de toelichting op het gewijzigd amendement Aanvullingswet Grondeigendom Omgevingswet van kamerlid Ronnes c.s., Tweede Kamer, vergaderjaar 2019-2020, 35 133, nr. 34, aangenomen op 16 oktober 2019. 15 Art. 6.24.1.a, tweede deel zinsnede Wro spreekt namelijk over een bijdrage ‘op basis van een vastgestelde structuurvisie’ en art. 13.22, lid 1 Ow over een bijdrage ‘op basis van een omgevingsvisie of programma’. 16 Blz. 18 Nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II 2005/06, 30 218, nr. 6); blz. 25 Memorie van Toelichting (Kamerstuk I 2004/05, 30 218, nr. 3). Blz. 7 en 25 Memorie van Antwoord aan Eerste Kamer (Kamerstukken 2006-2007, 30 218 D).

7

Doelbestemming en toedeling Samenhang tussen bestedingen en betalende exploitatiegebieden Doelbestemming Toedeling Doelbestemming en uitvoerbaarheid

Uitvoerbaarheid

1. Locatie en kenschetsing van bestedingen waarvoor een bijdrage wordt gevraagd, en kenschetsing van de betalende exploitatiegebieden die aan deze bestedingen dienen bij te dragen. 2. Kenschetsing van de ruimtelijke-functionele relatie tussen bestedingen en exploitatiegebieden. 3. Reden algemeen belang bestedingen: onderbouwing van de reden/-en waarom de besteding in het algemeen belang is. 4. Welk deel van de bestedingen wordt verhaald, en hoe dit deel billijk verdeeld wordt tussen alle exploitatiegebieden. 5. In geval van bijdrage aan fonds (in deze nota GKZ stortingen t.b.v. Bestemmingsreserve Gebiedsoverstijgende bestedingen Zaanstad), van waaruit meerdere infrastructurele ingrepen zullen worden betaald: ten minste een globale indicatie van de kosten, de uitvoeringsplanning van de besteding en aanwijzingen over bestedingen uit het fonds. 6. Waarborgen over de bedoelde besteding van de te verkrijgen middelen, bijvoorbeeld zekerheden/inschattingen over de bestedingsvoornemens.

Alle onderbouwingen zijn opgenomen in onderhavige nota GKZ: 5) Hoofdstuk 3: soort 5 (aanwijzingen bestedingen uit fonds). 6) Bijlage 2: soort 1 (locatie en kenschetsing bestedingen), soort 2 (ruimtelijke en functionele relatie tussen bestedingen en exploitatiegebieden), soort 3 (reden algemeen belang), soort 4 (welke exploitatiegebieden moeten bijdragen), soort 5 (raming kosten en uitvoeringsplanning bestedingen) en soort 6 (uitvoerbaarheid). 7) Bijlage 3: soort 1 (kenschetsing betalende exploitatiegebieden). 8) Bijlagen 4 en 5: soort 4 (kostentoedeling tussen exploitatiegebieden). Verder worden onderbouwingen 1-3 opgenomen in het Addendum van de Ruimtelijke Structuurvisie Zaanstad 2020, en straks opgenomen in de Omgevingsvisie Zaanstad. Achteraf verantwoordt Zaanstad in het openbaar waar de verkregen bijdragen aan besteed zijn, zodat duidelijk is dat ze besteed zijn aan de infrastructuur en voorzieningen waarvoor ze gevraagd zijn. Hiermee wordt baatafroming uitgesloten.

8

BIJLAGE 2: Gebiedsoverstijgende bestedingen in Zaanstad Zaanstad verhaalt op particuliere grondexploitanten kosten van bestedingsvoornemens in een breed schaal openbare infrastructuur en voorzieningen die de hele stad of belangrijke delen ervan dienen. De gemeente verhaalt trouwens alleen dat percentage van de bestedingsvoornemens dat met zekerheid zal worden gedaan. Het gaat om zowel groen/blauw (natuur, recreatie, waterberging), grijs (parkeren, wegen, fietspaden, openbare ruimte), bruin (sporthallen en -velden, zwembaden) en bovenplanse verevening (tekort in gebiedsexploitatie). De bestedingen in rood (kinderdagverblijf, scholen, gezondheidscentra, opvang, sociale woningen) worden vooralsnog niet verhaald, maar dat kan bij een volgende actualisering alsnog toegevoegd worden als daartoe aanleiding is. Deze bestedingen dienen de hele stad of belangrijke delen ervan en worden dus verhaald via deze nota GKZ op bouwplannen over de hele gemeente (gebiedsoverstijgende bestedingen). Daarnaast zijn er bestedingen die specifieke wijken dienen. Ze kunnen dan gebiedseigen of gebiedsoverstijgend zijn als ze meerdere exploitatiegebieden dienen binnen deze wijken, maar ze zijn verder niet van dienst voor andere delen van de stad. Deze noemen wij ‘wijkgebonden’ bestedingen en worden niet verhaald via onderhavige nota GKZ.

Voorgenomen bestedingen (gebiedsoverstijgende en wijkgebonden) in hele Zaanstad

Groen/blauw Grijs Bruin Rood Bovenplanse verevening Totaal

Zekere gebiedsoverstijgende bestedingen (te verhalen op heel Zaanstad)

…waarvan 21,5% op nieuwbouw (vrije markt)

€57,2 mln €134,2 mln €82,1 mln €7,7 mln €42,9 mln

€21,9 mln €67,7 mln €37,5 mln €42,9 mln

€4,7 mln €14,5 mln €8 mln €9,2 mln

€333,1 mln

€170,0 mln

€36,5 mln

De gemeente investeert met zekerheid € 170 mln om allerlei infrastructuur en voorzieningen in geheel Zaanstad te verbeteren. Deze bestedingen zijn relevant voor de hele gemeente. Van deze € 170 mln gaat de gemeente het aandeel van de bestaande stad en het aandeel van sociale huurwoningen (30% van de nieuwbouw) voor haar rekening nemen (€ 133,5 mln, 78,5%). De resterende € 36,5 mln (21,5%) brengt ze in rekening op zowel gemeentelijke als particuliere nieuwbouwplannen. Deze kosten zullen proportioneel worden toegerekend naar rato van het aantal m2 bvo van het specifieke bouwplan. Alle bijdragen zullen worden gestort in de Bestemmingsreserve Gebiedsoverstijgende bestedingen Zaanstad die gebruikt wordt ter dekking van onderstaande bestedingen in de tabel. Gemeenten moeten de uitvoerbaarheid van de bestedingen onderbouwen (beleidsonderbouwing 7, zie bijlage 1). Daarom verhaalt deze nota GKZ alleen bijdragen waarvan het zeker is dat ze daadwerkelijk besteed zullen worden aan de in onderstaande tabel uiteengezette bestedingen. Dit wordt gewaarborgd door aan de hand van de volgende ‘ladder’ te bepalen welk deel van de bestedingen verhaald wordt: 1.

Zekere bestedingen: de besteding is reeds gemaakt of reeds opgenomen in de gemeentelijke begroting (of in een daarin begrepen bestemmingsreserve), of er zijn reeds verplichtingen aangegaan met derde partijen, waardoor met zekerheid kan worden gesteld dat ze daadwerkelijk gerealiseerd is of zal worden. Voor wat betreft bestedingen uit het Investeringsfonds (IF), wordt er een onderscheid gebracht 9

tussen bestedingen waarvoor de raad wel een krediet heeft verleend of nog niet. Het uitgangspunt hierbij is dat 100 procent respectievelijk 95 procent van deze bestedingen daadwerkelijk is of zal worden gerealiseerd, en dus dat 100 of 95 procent van de kosten verhaald wordt op geheel Zaanstad (dus op zowel de bestaande als de nog te bouwen stad, en op zowel gemeentelijke als particuliere grondexploitaties); 2. Bijna zekere bestedingen: de besteding is reeds opgenomen in de ‘wenslijst’ van het Investeringsfonds (IF), maar niet in de gemeentelijke begroting (of in een hierin begrepen bestemmingsreserve), noch zijn er verplichtingen aangegaan met derde partijen. Toch zijn er in principe geen redenen om te veronderstellen dat ze op termijn niet zal worden opgenomen in de begroting en uiteindelijk gerealiseerd, maar het is ook niet ondenkbaar dat ze in de komende jaren af- of uitgesteld zullen worden. Het uitgangspunt hier is dat 70 procent van deze besteding daadwerkelijk zal worden gerealiseerd, en dus dat 70 procent van de kosten verhaald wordt op geheel Zaanstad (dus op zowel de bestaande als de nog te bouwen stad, en op zowel gemeentelijke als particuliere grondexploitaties). 3.

Waarschijnlijke besteding: de besteding is nog niet opgenomen in de ‘wenslijst’ van het Investeringsfonds (IF) of in de gemeentelijke begroting, noch zijn er verplichtingen aangegaan met derde partijen, maar de wenselijkheid ervan is wel door het gemeentelijke bestuur vastgesteld. De kans is groot dat ze in de komende periode wordt opgenomen in de wenslijst van het IF of de gemeentelijke begroting. Het uitgangspunt hier is dat 50 procent van deze besteding daadwerkelijk zal worden gerealiseerd, en dus dat 50 procent van de kosten verhaald wordt op geheel Zaanstad (dus op zowel de bestaande als de nog te bouwen stad, en op zowel gemeentelijke als particuliere grondexploitaties). 4. Bestedingen in voorbereiding: de besteding is niet opgenomen in de ‘wenslijst’ van het IF of in de gemeentelijke begroting, noch zijn er verplichtingen aangegaan met derde partijen, noch is de wenselijkheid ervan door het gemeentelijke bestuur vastgesteld. Ze bevindt zich wel in de ambtelijke voorbereiding en de verwachting is dat ze in de komende periode aan het bestuur ter besluitvorming wordt voorgelegd. Het uitgangspunt hier is dat 30 procent van deze besteding daadwerkelijk zal worden gerealiseerd, en dus dat 30 procent van de kosten verhaald wordt op geheel Zaanstad (dus op zowel de bestaande als de nog te bouwen stad, en op zowel gemeentelijke als particuliere grondexploitaties).

Op deze wijze wordt geborgd dat alle bijdragen van nieuwbouwplannen besteed worden aan de doelen waarvoor zij gevraagd zijn, ook als niet alle bestedingen opgenomen op onderstaande lijst daadwerkelijk worden gerealiseerd. Overzicht gebiedsoverstijgende bestedingen in Zaanstad.

Locatie en kenschetsing gebiedsoverstijgende besteding (onderbouwing soort 1), uitvoeringsplanning (soort 5), reden algemeen belang (soort 3), ruimtelijke/functionele relatie (soort 2), welke gebieden moeten bijdragen (soort 4) en uitvoerbaarheid (soort 6)

Te verhalen op geheel Zaanstad (waarvan 21,5% op nieuwbouw vrije markt) (soort 5)

Categorie 1 (95%-100% zekere bestedingen) Aanleg nieuwe Zaanbrug tussen Wormerveer en Wormerland (RSV, p. 46). Grijs. Maak Noord. 2020-2023. Om de bedrijven langs de Zaan over het water te kunnen blijven bevoorraden en de binnenvaartroute naar Noord-Holland te verbeteren, werkt Zaanstad aan het programma

€ 7.370.000 (€ 1.579.000)

‘Vaart in de Zaan’. In de afgelopen jaren is vooral geïnvesteerd in nieuwe bruggen, centrale brugbediening en een diepere vaarweg. De doorvaart op de Zaan wordt momenteel nog beperkt door o.a. een te smalle Zaanbrug in Wormerveer. De nieuwe Zaanbrug draagt bij aan een betere bevaarbaarheid (RSV, blz. 46). Met deze bestedingen wordt een bijdrage geleverd aan de economische ontwikkeling van geheel Zaanstad. Hiermee wordt een verbreding en versterking van de Zaanse economie nagestreefd met als ultieme

10

doel een toekomstbestendige, vitale en aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en recreëren (RSV, blz. 75, 76). Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Doortrekking A8/A9 tot aan de A9, excl de kosten tunnel (RSV, blz. 78, 150). Grijs. Maak Noord. 2021-2022.

€ 13.300.000

Het doortrekken van de A8 tot aan de A9 is nodig om het doorgaande verkeer buiten de woonkernen Krommenie, Assendelft en Wormerveer om te leiden. Hiermee wordt niet

(€ 2.850.000)

alleen de ontsluiting, leefbaarheid en veiligheid in deze kernen verbeterd, maar ook de aansluiting van Zaanstad op de rest van Noord-Holland. Het ultieme doel hiervan is om o.a. goed opgeleide en kapitaalkrachtige bewoners te behouden en aan te trekken, hiermee voor een evenwichtige bevolkingssamenstelling te zorgen en zodoende van Zaanstad een toekomstbestendige, vitale en aantrekkelijke stad te maken voor wonen, werken en recreëren (RSV 2012, blz. 75). Zie o.a. ook: Structuurvisie Noord-Holland 2040 (blz. 147) en Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur 2012-2016 (blz. 147). Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Downgrading Prins Bernard(snel)weg: omvorming van de Prins Bernhardweg tot een stadstraat, inclusief ontsluiting met nieuw zwembad in Hoornse Veld,

€ 2.107.000

verkeersinstallatie en riolering. Grijs. KVW. 2025.

(€ 451.000)

Deze besteding vermindert de barrierewerking van de Bernhardweg en verhoogt daarmee de verblijfskwaliteit en aansluiting van verschillende wijken: Hoornseveld, Peldersveld en Poelenburg. Deze besteding vormt daarmee tevens een belangrijke bouwsteen om de woningbouwplannen van Zaanstad mogelijk te maken (Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040). Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Inverdan: herstructurering van het centrum van Zaandam rondom het NS station. Gevarieerd en omvangrijk nieuwbouwprogramma toegevoegd van woningbouw,

€ 42.900.000

kantoorruimte, commerciële en maatschappelijke functies. Hierin zijn o.a. vele bestedingen opgenomen in de verbetering van de openbare ruimte en de

(€ 9.193.000)

bereikbaarheid per OV en fiets vanuit de rest van de stad. Bovenplanse verevening. Centrum. Grotendeels afgerond, onderdelen nog in uitvoering. De opwaardering van het stadscentrum van Zaandam is van belang omdat hiermee de Zaanse identiteit en imago wordt versterkt (RSV, blz. 41) en tevens en belangrijke bijdrage wordt geleverd aan de regionale verstedelijkingsopgave binnen te bestaande stad, zonder daarbij nieuwe uitbreidingslocaties te moeten aanleggen (RSV, blz. 50-52). Deze doelen hebben als ultieme doel een toekomstbestendige, duurzame, vitale en aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en zich recreëren (RSV, blz. 75). De gemeente verhaalt alleen een deel van haar tekort. Uiteraard zijn alle subsidies en ontvangen/te ontvangen kostenverhaalbijdragen vanuit plannen in het gebied in mindering gebracht, en tevens ook de niet ontvangen maar theoretisch mogelijke kostenverhaalbijdragen en alle rentekosten. Het resterende deel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Fietsenstalling Centrum DAM: bouw fietsstalling voor circa 550 fietsen en 80 brom/snorfietsen nabij de Dam, in de Rozenhof (actualisatie van programma Inverdan

€ 500.000

18.1, blz. 18). Grijs. Centrum. Afgerond.

(€ 107.000)

Hiermee wordt de bereikbaarheid en dus de aantrekkelijkheid van het centrum voor fietsers versterkt. Dit is van belang eerst voor de herstructurering van het stadscentrum en de identiteit en imago van Zaanstad, maar ook is dit van belang voor Zaanstad omdat hiermee het fietsgebruik gestimuleerd wordt (ZVVP 2009, blz. 55) wat weer van belang is voor het behalen van onder meer het doel Zaanstad in 2030-2040 klimaatneutraal te laten zijn. Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Wilhelminasluis (kwaliteitsimpuls openbare ruimte): herinrichting en verbetering van de openbare ruimte rondom de nieuwe Wilhelminasluis. Grijs. Centrum. 2018-

€ 900.000

2020.

(€ 193.000)

De kwaliteitsimpuls aan de openbare ruimte rondom de nieuwe Wilhelminasluis is nodig om het verlies aan ruimtelijke kwaliteit te compenseren die vervanging van de sluis met zich meebrengt (Stedenbouwkundige Programma van Eisen Wilheminasluis, 2012). De nieuwe sluis draagt bij aan een betere bevaarbaarheid (RSV, blz. 46) en aldus aan bedrijvigheid langs de Zaan en aldus aan de economische ontwikkeling van geheel Zaanstad. Hiermee wordt een verbreding en versterking van de Zaanse economie nagestreefd met als ultieme doel een toekomstbestendige, vitale en aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en recreëren (RSV, blz. 75, 76). Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Ontsluiting IKEA voor zover bovenwijks: aantal ingrepen in de aansluiting van bedrijventerrein Zuiderhout-Noord en de Provincialeweg-Den Uylweg (Besluitnota

€ 4.408.000

onderhandelresultaat 11 oktober 2011). Grijs. Centrum. 2018-2022.

(€ 945.000)

Deze besteding wordt gedaan t.b.v. de versterking en revitalisering van bedrijventerrein Zuiderhout-Noord. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan in de Ruimtelijke Structuurvisie voorgenomen herstructurering van een aantal binnenstedelijke bedrijventerreinen (RSV, blz. 58). Een belangrijke drager van deze versterking en revitalisering is dat deze besteding de vestiging van IKEA mogelijk maakt in dit bedrijventerrein. De vestiging van IKEA zal een aanzienlijke toename van de werkgelegenheid in Zaanstad met zich meebrengen, en tevens een bijdrage leveren aan de attractiviteit en positionering van Zaanstad als winkelstad. Met deze besteding wordt aldus een bijdrage geleverd ten behoeve

11

van de economische ontwikkeling van Zaanstad, en aldus van de verbreding en versterking van de Zaanse economie. Het ultieme doel is een toekomstbestendige, vitale en aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en recreëren (RSV, blz. 76 onderaan). Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. AVANT1 Thorbeckeweg: bestedingen in de plankosten en de aanleg van een aantal voorzieningen aan de provinciale weg: ongelijkvloerse kruising Vijfhoek, op en

€ 9.482.000

afritten tussen ASP en Thorbeckeweg ter hoogte van de Vlinder en het opheffen en aanpassen van de Ambacht (raadsbesluit 28 mei 2019). Grijs. ASP. 2020-2021.

(€ 2.032.000)

Deze bestedingen zijn bedoeld om de doorstroming op de Thorbeckeweg te verbeteren en een betere openbaar vervoer verbinding tussen Zaandam en Amsterdam te realiseren. Dit verlicht te druk op de provinciale weg vanuit de bestaande bedrijventerreinen in zuidelijk Zaanstad en de nieuwe ontwikkelingen in westelijke richting (Hoogtij, Zuiderhout en HBT bijvoorbeeld) en verbetert de doorstroming van de Verlengde Stellingweg en daarmee de bereikbaarheid van bedrijventerrein Skoon in Oostzaan en de Molenwijk in Amsterdam Noord. Deze besteding dient aldus zowel de (OV)bereikbaarheid vanuit Amsterdam als de intensivering met meer bedrijven en woningen in zuidelijk Zaanstad. Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Busbrug: aanpassing toeleidende wegen (in vooral Westerkoog) naar busbrug De Binding. Grijs. Buiten Maak. 2019-2020.

€ 1.078.000

Met deze besteding worden de verkeersveiligheid en doorstroming richting de busbrug De Binding gewaarborgd. Hiermee kan deze brug 24 uur per dag opengesteld worden voor

(€ 231.000)

verkeer. Hiermee wordt de bereikbaarheid van Westerkoog en Westerwatering (gebied buiten Maak-gebieden) verbeterd en neemt de druk af op het wegennet aan de zuidzijde van Westerwatering. Hiermee draagt deze besteding ook mee aan de bereikbaarheid van Inverdan West (Maak Centrum) en Kogerveldwijk en worden de nieuwbouwplannen aldaar mogelijk gemaakt (ZVVP 2009, blz. 63). Dit draagt tevens bij aan de opwaardering van het stadscentrum van Zaandam hetgeen van belang is omdat hiermee de Zaanse identiteit en imago wordt versterkt (RSV, blz. 41). Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Hoogwaardig Openbaar vervoer: doorstromingsmaatregelen, verbeteringen aan bijvoorbeeld haltes en verplaatsing van sommige haltes langs de HOV-ZaanIJTangent.

€ 751.000

Grijs. Meerdere gebieden. 2018-2025.

(€ 161.000)

Deze besteding is de Zaanse bijdrage aan het HOV-programma ZaanIJTangent en is bedoeld om het Hoogwaardig Openbaar Vervoer tussen Zaanstad en Amsterdam(-Noord) een impuls te geven. Door verbetering van het openbaar vervoer wordt de auto-afhankelijkheid van inwoners van Zaanstad verkleind (ZVVP 2009, blz. 59) en wordt bijgedragen aan onder meer het doel om Zaanstad in 2030-2040 klimaatneutraal te laten zijn. Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Verbetering fietsinfra en realisatie van carpoolplekken en first en last mile maatregelen op nog nader te bepalen locaties langs de A7 en A8. Grijs. Meerdere gebieden.

€ 1.264.000

2020-2025.

(€ 271.000)

eze bestedingen maken deel uit van het multimodaal bereikbaarheidspakket Corridor Amsterdam-Hoorn (Bestuurlijke overeenkomst MIRT-verkenning Corridor Amsterdam-Hoorn, 2019, blz. 10). Ze zijn bedoeld om de alternatieve voor (individueel) autogebruik in de corridor Amsterdam-Zaanstad-Purmerend-Hoorn aantrekkelijker te maken. Hiermee wordt de bereikbaarheid van Zaanstad verbetert (o.a. beperking doorgaand verkeer) en de nieuwbouwplannen ondersteund. Ook wordt hiermee het doel nagestreefd om Zaanstad in 20302040 klimaatneutraal te laten zijn. Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Uitvoering Groen en Waterplan (GWP): onderstaande maatregelen vloeien voort uit het GWP en vormen een integraal plan om de biodiversiteit en de duurzaamheid, alsmede

€ 5.681.000

de recreatiemogelijkheden en de leefomgevingskwaliteit in Zaanstad te versterken. Deze maatregelen hebben als ultieme doel een toekomstbestendige, duurzame, vitale en

(€ 1.217.000)

aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en zich recreëren (RSV, blz. 75). Het zekere aandeel van alle onderstaande bestedingen wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. - N10 Monitoringssysteem biodiversiteit: installatie van aantal meetpunten biodiversiteit verspreid door de stad (Uitvoeringsagenda GWP, p. 22). Groen/blauw. Meerdere gebieden. 2020-2024. Deze besteding is bedoeld om de biodiversiteit en de ontwikkeling daarvan te meten, zodat er passende maatregelen genomen kunnen worden indien nodig. - SG8 Tweede entree Noordsterpark: nieuwe entree aan de zuidkant van het Noordsterpark (Uitvoeringsagenda GWP p.23). Groen/blauw. Maak Noord. 2020. Deze besteding maakt onderdeel uit van een programma om alle perken beter toegankelijk te maken, met name voor ouderen en mensen met een beperking. - SG9 Groenzone Gouw-oost: verbinding van buurtgroen in de Kleurenbuurt met de ecologische groenzone langs de Gouw (Uitvoeringsagenda GWP p. 23). Groen/blauw. Buiten Maak. 2021-2023. Deze ingreep draagt bij aan de robuustheid van de ecologische verbindingszone langs de Gouw en biedt extra recreatiemogelijkheden. - R6 Aanleg fiets/wandelpad Haansloot in de Krommenieer Woudpolder (Uitvoeringsagenda GWP p. 23). Groen/blauw. Buiten Maak. 2021.

Deze besteding repareert een ontbrekende schakel in het regionale fietsnetwerk en zorgt hiermee voor een verbinding met de regionale recreatiemogelijkheden.

12

- F2 Verkenning aanleg fietsroute over Zijkanaal H als onderdeel route Dam tot Dam (Uitvoeringsagenda GWP p. 24). Groen/blauw. ASP. 2018-2030. Amsterdam en Zaanstad werken naar een recreatieve fietsverbinding langs het water, de Dam tot Dam fietsroute. Deze besteding betreft de aanleg van een fietsbrug over het Zijkanaal H, welke onderdeel is van deze fietsroute. Hiermee wordt de openbaarheid en toegankelijkheid van de oevers van de Zaan en het IJ versterkt en worden de stadscentra van Zaanstad en Amsterdam verbonden. - V9 Verruimen bedieningstijden sluizen en lage bruggen: invoering afstandsbediening en zelfbediening in kleine sluizen en bruggen op 21 locaties in Zaanstad (Uitvoeringsagenda GWP p.25). Groen/blauw. Meerdere gebieden. 2021. Betreffende bruggen en sluizen liggen in het sloepennetwerk Noord-Holland. Deze besteding versterkt de waterrecreatiemogelijkheden in de gehele Zaanstreek. - V10 Vervangen Haaldersbroekbrug: aanleg beweegbare brug in plaats van de oude brug (Uitvoeringsagenda GWP p. 25). Groen/blauw. Maak Midden. 2019-2020. Hiermee worden de recreatiemogelijkheden in de regionale vaarroute tussen Zaanstad en Edam versterkt, route die zich bevindt in het sloepennetwerk Laag Holland (Basisvisie recreatie Toervaartnet van Waterrecreatie Nederland). - SG1 Groenzone Kogerveld Oost: aanleg nieuwe groene toegangsroute tussen Rocky gym en flat de Wijde Blik.

Groen/blauw. KVW. 2025-2026. Deze besteding legt een groene verbinding vanuit Kogerveld naar de Jagersplas. - R1 Aanleg natuurspeelplekken: over het noorden van Zaanstad verspreid worden diverse kleinere natuurspeelplekken gerealiseerd en een grote wordt in het Darwinpark gerealiseerd (speelruimte beleidsplan, Uitvoeringsagenda GWP p.13). Groen/blauw. Meerdere gebieden. 2019-2020. Hiermee wordt het bewegen en buiten spelen bij kinderen in Krommenie, Saendelft en Wormerveer gestimuleerd, waarbij ze in aanraking komen met natuur. deze besteding is gericht op de kinderen in Krommenie, Saendelft en Wormerveer. De natuurspeelplek in het Darwinpark vormt samen met de bestaande kinderboerderij een aantrekkelijke voorziening voor heel Zaanstad. - SG6 Herstellen Belt Cypressehout gebied: herstel en uitbreiding van het aanwezig groen en padenstelsel op voormalige vuilstort Cypressehout. Groen/blauw. Maak Centrum. 2020-2021. Deze besteding versterkt de groene voorzieningen in de omgeving van het Stationsgebied Zaandam. - SG7 Ontwikkeling Molenpark Held Jozua: aanleg groengebied rond molen de Held Jozua. Groen/blauw. Buiten Maak. 2020-2021. Hiermee wordt de bestaande natuurspeelplaats en de kinderboerderij met elkaar verbonden, deze plaats herstelt en uitgebreid tot een volwaardig park.

- W2 Aanleg wandelpad Guisveld fase 2: aanleg ontbrekende schakel in wandelpadnetwerk tussen station Wormerveer en de N246 (Uitvoeringsagenda GWP). Groen/blauw. Buiten Maak. 2024-2030. Hiermee worden de recreatiemogelijkheden in het landelijke gebied versterkt. - F1 Aanleg fietspad Omzoom naar SVA. Groen/blauw. Buiten Maak. 2020. Hiermee worden de recreatieve voorzieningen in het noorden van Zaanstad versterkt. - R4 Realiseren twee passantensteigers/TOP's: aanleg van twee passantensteigers in de Zaan ter hoogte van Zaanse Schans en Hembrugterrein. Groen/blauw. Meerdere gebieden. 2020. Hiermee wordt het watertoerisme en het bezoek aan attracties gelegen langs de Zaan bevorderd. Sportpark De Omzoom: hersschikking sportvelden De Omzoom. Bruin. Buiten Maak. 2018-2023.

€ 1.839.000

Deze besteding versterkt de bestaande sportvoorzieningen en geeft ze deels een stedelijke functie (atletiekbaan). Het betreft deels vervanging, deels uitbreiding en verbetering

(€ 394.000)

van een bestaande voorziening (dus alleen de helft van de kosten worden verhaald). Het zekere deel van de helft van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Hockeyclub de Kraaien: verplaatsing en nieuwbouw. Bruin. Buiten Maak. 2018-2020.

€ 2.900.000

Deze besteding versterkt het stadsbreed sportaanboed, die zelfs een functie heeft voor omliggende gemeenten. Het betreft deels vervanging, deels uitbreiding en verbetering van

(€ 621.000)

een bestaande voorziening (dus alleen de helft van de kosten worden verhaald). Het zekere deel van de helft van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Sportpark Hoornse veld: optimalisatie en herinrichting inclusief ontsluitingen. Bruin. KVW. 2020-2025.

€ 7.814.000

Deze besteding leidt tot een sportpark met een stedelijke functie die het stadsbreed sportaanbod verbreedt (Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040). Het betreft deels vervanging,

(€ 1.674.000)

deels uitbreiding en verbetering van een bestaande voorziening (dus alleen de helft van de kosten worden verhaald). Het zekere deel van de helft van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Zwembad Hoornse Veld: bouw nieuw zwembad. Bruin. KVW. 2020-2023.

€ 18.000.000

Dit zwembad, samen de herschikte sportvelden, versterkt het stadsbreed sportaanbod. Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald.

(€ 3.857.000)

Topsportcentrum De Koog (koog ad zaan): vervanging en verbetering/uitbreiding van een oude sporthal. Bruin. Midden. Reeds opgeleverd.

€ 4.450.000

13

Het nieuwe sporthal versterkt het stadsbreed sportaanbod, en heeft zelfs een bovengemeentelijke functie. Het betreft deels vervanging, deels uitbreiding en verbetering van een

(€ 954.000)

bestaande voorziening (dus alleen de helft van de kosten worden verhaald). Het zekere deel van de helft van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald.

Categorie 3 (50%, waarschijnlijke bestedingen) - Herinrichting omgeving station Kogerveldwijk: opwaardering van de openbare ruimte in de omgeving van station Kogerveldwijk, inclusief het toegankelijk maken

€ 2.188.000

van dit station vanuit twee zijden. Grijs. KVW. 2023.

(€ 469.000)

- Parkeergarage mobiliteitshub Kogerveldstation: aanleg van een parkeergarage nabij station Kogerveldwijk voor 500 pp. Grijs. KVW. 2024. Deze bestedingen verbeteren de parkeermogelijkheden in dit gebied en maken het station(sgebied) KVW aantrekkelijker en beter bereikbaar. Dit station is een belangrijke bouwsteen om de woningbouwplannen in de Kogerveldwijk mogelijk te maken en vomt tevens een belangrijke schakel in de HOV-connectiviteit van Zaanstad met de regio. Het heeft nu namelijk rechtstreekse verbindingen met Purmerend en Hoorn enerzijds, en met Amsterdam Sloterdijk en Schiphol anderszijds, en de ambitie is om deze verbindingen te versterken en uit te breiden (Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040, p. 36; Sleutelgebieden MRA-Strategische Notitie februari 2020, p. 28). Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Verbreden tunnel onder station KVW: verbreding van de tunnel in de Heijemanstraat ter hoogte van station. Grijs. KVW. 2022-2023.

€ 372.000

Deze besteding verbetert de connectiviteit tussen de west- en oostdelen van de Kogerveldwijk. Het verbetert tevens de bereikbaarheid van het station Kogerveldwijk, zowel vanuit

(€ 80.000)

de omgeving als via de stedelijke HOV busverbinding. Het station Kogerveldwijk is een belangrijke bouwsteen om de woningbouwplannen in de Kogerveldwijk (en hiermee de gemeentebrede nieuwbouwopgave) mogelijk te maken en vormt tevens een belangrijke schakel in de connectiviteit van Zaanstad met de regio. Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Fietsroute tussen station KVW/Gouw en Jagersplas: parallel aan het spoor. Grijs. KVW. 2025.

€ 279.000

Deze fietsroute vormt een van de landschappelijke routes die de stad verbindt met het buitengebied. Het draagt daarom op zowel lokaal als stedelijk niveau aan een kwaliteitsvol

(€ 60.000)

recreatief netwerk (Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040). Het zekere deel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Herinrichten Heijermanstraat en Doctor HG Scholtenstraat. Grijs. KVW. 2025-2030.

€ 2.188.000

Deze besteding verbetert de connectiviteit tussen de west- en oostdelen van de Kogerveldwijk, en zodoende vormt een belangrijke bouwsteen voor de woningbouwplannen in

(€ 469.000)

deze wijk en aldus in Zaanstad. Het draagt ook bij aan de betere aansluiting van station Kogerveldwijk met de rest van de stad en met de stedelijke HOV busverbinding (Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040). Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Herinrichten Paltrokstraat tot een meer stedelijk profiel en omvormen rontonde naar kruising. Grijs. KVW. 2025.

€ 999.000

Deze besteding verbert de ruimtelijke kwaliteit in de Paltrokstraat, die nu ingericht is t.b.v. een bedrijventerrein, en verbetert de verkeersafwikkeling in deze straat en de

(€ 214.000)

Heijermanstraat. De Paltrokstraat en de Heijermanstraat zijn belangrijke routes die de Kogerveldwijk verbindt met de rest van Zaanstad (Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040).Deze besteding draagt bij aan een verbetering van de verblijfskwaliteit en verkeersveiligheid in de Kogerveldwijk, hetgeen bijdraagt aan de woningbouwplannen in deze wijk (en daarmee aan het behalen van woningbouwdoelen in geheel Zaanstad), en tevens leidt het tot een verbetering van het wegverkeer naar omliggende wijken. Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Fietsbrug over de Gouw tussen Oostzijderveld en sportpark Hoornseveld. Grijs. KVW. 2025.

€ 189.000

Deze besteding verbetert de interne connectiviteit in de Kogerveldwijk , hetgeen bijdraagt aan de woningbouwplannen in deze wijk (en daarmee aan het behalen van

(€ 41.000)

woningbouwdoelen in geheel Zaanstad), en tevens leidt het tot een verbetering van bereikbaarheid van sportpark Hoornseveld vanuit omliggende wijken (Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040). Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Uitvoering Groen en Waterplan (GWP): onderstaande maatregelen vloeien voort uit het GWP en vormen een integraal plan om de biodiversiteit en de duurzaamheid, alsmede

€ 1.650.000

de recreatiemogelijkheden en de leefomgevingskwaliteit in Zaanstad te versterken. Deze maatregelen hebben als ultieme doel een toekomstbestendige, duurzame, vitale en

(€ 354.000)

aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en zich recreëren (RSV, blz. 75). Het zekere aandeel van alle onderstaande bestedingen wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald.

14

- SG3 Postzegelparken: aanleg van postzegelparken in ca 15-20 oudere groenarme buurten. Groen/blauw. Meerdere gebieden. 2020-2030. Deze besteding heeft als doel om de leefbaarheid, sociale cohesie en klimaatadaptatie te versterken. - SG5 Aanleg wandel/fietsroute NS station Kogerveld-Twiske: aanleg wandel/fietsroute Oostzijderveld, sportpark Hoornseveld en langs klaverblad A7/A8. Groen/blauw. KVW. 2023. Deze route verbindt Zaanstad Oost en het Twiske (recreatiegebied), waarmee de recreatiemogelijkheden versterkt worden. - SG10 Noordsterpark, voet/fietspad naar Zaanoeverprojecten: aanleg vrijliggend voet-/fietspad aan de zuidkant van Ned Benedictweg met brug over de Watering. Groen/blauw. Noord. 2025-2030. Dit pad verbindt de Noordsterpark met de regionale recreatieve langzaamverkeersroute langs de Zaanoever (Noorddijk). - SG11 Aanleg fiets-/voetpad tussen Agathapark en Rosariumpark in Krommenie plusvariant (Uitvoeringsagenda GWP p.30). Groen/blauw. Buiten Maak. 2020. Deze besteding versterkt de groenstructuur in het MAAK-Noord gebied en is onderdeel van een stadsbreed programma om kleinere parken te verbinden in een stadsbreed groennetwerk. - R9 Wandel/fietsverbinding in Westzijderveld, in de polder. Groen/blauw. Buiten Maak. 2030. Deze besteding versterkt de recreatiemogelijkheden in het buitengebied.

- W3 Wandelpad Westzaan naar de Reef: aanleg wandelpad boerenlandpad in polder westzaan. Groen/blauw. Buiten Maak. 2024-2030. Deze besteding versterkt de recreatiemogelijkheden in het buitengebied. - W5 Realisatie wandelpad van Rooswijk naar Frans Marspad (Guisveld). Groen/blauw. Buiten Maak. 2024-2030. Deze besteding versterkt de recreatiemogelijkheden in het buitengebied. Sporttracé‘s door de stad: aanleg (half)verharde paden in bestaande groenzones met trimattributen, 4 extra parcoursen in Zaanstad Noord. Groen/blauw. Maak Noord.

€ 147.000

2021-2025.

(€ 32.000)

Deze besteding bevordert het sporten buiten verenigingsverband in het Noorden van Zaanstad. Hiermee versterkt het de recreatiemogelijkheden en de leefomgevingskwaliteit in de stad. Deze maatregelen hebben als ultieme doel een toekomstbestendige, duurzame, vitale en aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en zich recreëren (RSV, blz. 75). Het zekere aandeel van alle onderstaande bestedingen wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Gezonde leefomgeving / aanleg tijdelijk bos: Tijdelijke bosaanplant op gemeentelijke terreinen binnen Hoogtij. Groen/blauw. Buiten Maak. 2021-2022.

€ 100.000

Deze besteding dient CO2 compensatie en stikstof afvang, en draagt daarmee bij aan alle nieuwbouwplannen in Zaanstad (ivm PAS regelgeving). Het zekere aandeel van alle

(€ 21.000)

onderstaande bestedingen wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Sportcentrum De Tref: vervanging en verbetering/uitbreiding van een oud sportcentrum. Bruin. Buiten Maak. 2024-2025.

€ 2.500.000

Het nieuw sportcentrum versterkt het stadsbreed sportaanbod. Het betreft deels vervanging, deels uitbreiding en verbetering van een bestaande voorziening (dus alleen de helft

(€ 536.000)

van de kosten worden verhaald).

Categorie 4 (30%, bestedingen in voorbereiding) 2e Vaartbrug over de Nauernasche Vaart: tweede fiets en/of autobrug, en/of het verbreden van de Vaartbrug. Grijs. Maak Noord. 2023.

€ 2.250.000

Deze besteding verbetert de doorstroming in Zaanstad Noord tussen Wormerveer en Krommenie, zowel capaciteit als veiligheid. Daarnaast verbetert het de aansluiting met

(€ 482.000)

buurtgemeente Wormerland. Zowel het noorden van Zaanstad als de gemeente als geheel zijn gediend met deze besteding. Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Wezelstraat-Guisweg: aanleg twee fietsspooronderdoorgang ter hoogte van de Guisweg en station Zaandijk-Zaanse Schans en vervanging van gelijkvloerse kruising

€ 5.520.000

Guisweg-spoor door een verdiept aangelegde T-splitsing ten zuiden dit station. Ook wordt de aansluiting op de A8 vanuit en naar het westen verbeterd. Grijs. Midden.

(€ 1.183.000)

2023-2036. Deze besteding is onderdeel van het Multimodaal Mobiliteitspakket Corridorsstudie Amsterdam-Hoorn (CAH), maarmee de (auto)verbinding van Zaanstad met de rest van de regio, en de interne fietsverbindingen in Zaanstad worden versterkt. Hiermee wordt bijgedragen aan het versterken van stedelijke knooppunten (RSVblz 28), aan de doelen uit o.a. Zaanstad klimaatneutraal 2020 om meer mensen op de fiets te krijgen (Fietsnota Zaanstad 2008, blz. 61 en 69; Ruimtelijke Milieuvisie 2009, blz. 6, 19, 20, 40; Ruimtelijke Structuurvisie 2012, blz. 48), aan het versterken van het stationsgebied Zaandijk-Zaanse Schans (MAAK.Zaanstad, p. 21) en aan de verbetering van toeristische

15

recreatiemogelijkheden (Uitvoeringsagenda Toerisme Zaanstad, p. 13). Deze doelen hebben als ultieme doel een toekomstbestendige, vitale en aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en recreëren (RSV, blz. 75). verhaald.. AVANT2: aanleg kruising Vlinder ongelijkvloers met turborotonde. Grijs. ASP. Tot 2030.

€ 2.700.000

Eén van de uitgangspunten bij de transformatie van de ASP is dat het moet bijdragen aan sociale cohesie en dus Amsterdam en Poelenburg verbinden. Deze besteding draagt bij

(€ 579.000)

aan de sociale en fysieke verbindingen tussen ASP en Poelenburg, het maakt een kwaliteitsslag in Poelenburg mogelijk en maakt de toevoeging van programma in de Achtersluispolder mogelijk. Hiermee wordt bijgedragen aan de woningbouw doelen voor Zaanstad. Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Verbinding Amsterdam HOV: aanleg HOV-brug over Zijkanaal H. Grijs. ASP. 2020.

€ 1.192.000

In 2020 voeren de VRA, gemeente Amsterdam en Zaanstad een verkenning uit naar de Zaanlijn: een hoogwaardige openbaar vervoerverbinding tussen Zaanstad en Amsterdam.

(€ 256.000)

Daaervoor is er een brug over het zijkanaal H nodig. Deze brug zal naast de fietsbrug functioneren, of beide modaliteiten combineren. Het zekere aandeel van deze besteding wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Aanpassing Noorder IJ en Zeedijk tussen de Westkolkdijk en Zuiddijk: afwaardering en herprofilering van de Noorder IJ- en Zeedijk. Grijs. ASP. Tot 2025.

€ 3.211.000

De Noorder IJ- en Zeedijk zal worden afgewaardeerd zodat de Achtersluispolder aantrekkelijker wordt voor wonen en de fietsverbinding (onderdeel van het snelfietspad) tussen

(€ 688.000)

Zaanstad en Amsterdam ook aantrekkelijker en veiliger wordt. Deze besteding is dus nodig zowel om de woningbouwopgave in de Achtersluispolder mogelijk te maken (en hiermee de woningbouwopgave op stadsniveau) alsook om de fietsverbinding tussen Zaanstad en Amsterdam te versterken. Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. - Tijdelijke verkeersveiligheid Sluispolderweg: tijdelijke maatregelen tbv verkeerveiligheid in Sluispolderweg, nodig vanwege de nu al gaande transformatie van de

€ 5.450.000

ASP, en in afwachting van definitieve profielaanpassingen. Grijs. ASP. 2023.

(€ 1.168.000)

- Aanpassing Sluispolderweg tussen Thorbeckeweg en Isaac Baarthaven en ten zuiden daarvan, in fases. Grijs. ASP. Tot 2030. Deze bestedingen zijn nodig om de woningbouwopgave in de Achtersluispolder mogelijk te maken, zowel voor wat betreft de bereikbaarheid als de belevingskwaliteit en verkeersveiligheid. Hiermee wordt ook de woningbouwopgave op stadsniveau nagestreefd. Bovendien zijn deze bestedingen nodig om de Sluispolderweg in elk geval tijdelijk en wellicht permanent de route te laten zijn voor de Hoogwaardige Openbaar Vervoer verbinding tussen Amsterdam en Zaandam. Het zekere deel van deze besteding wordt voor 50% op geheel Zaanstad verhaald. Gezonde leefomgeving aanleg bos: bosaanplant in randzone Saendelft en Kreekrijk. Groen/blauw. Buiten Maak. 2025-2030.

€ 3.000.000

Deze besteding dient CO2 compensatie en stikstof afvang, en draagt daarmee bij aan alle nieuwbouwplannen in Zaanstad (ivm PAS regelgeving). Deze besteding heeft tevens

(€ 643.000)

een belangrijke recreatieve functie (draagt bij aan inpassing verbinding A8/A9) die bijdraagt aan de recreatiemogelijkheden en de leefomgevingskwaliteit in de stad. Dit heeft als als ultieme doel een toekomstbestendige, duurzame, vitale en aantrekkelijke stad te creëren voor wonen, werken en zich recreëren (RSV, blz. 75). Het zekere aandeel van alle onderstaande bestedingen wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Klimaat adaptieve maatregelen: 1) hittestress centrale plekken: vergroenen en verkoelen van plekken waar kwetsbare groepen samenkomen: scholenterreinen,

€ 7.099.000

winkelcentra en woonzorgcentra overal in de stad. 2) hittestress routes: Vergroenen en verkoelen van belangrijke openbare verkeersruimtes overal in de stad.

(€ 1.521.000)

Groen/blauw. Meederen gebieden. 2020-2030. Deze bestedingen dragen bij aan een verbetering van de leefomgevingskwaliteit en de biodiversiteit en duurzaamheid in de stad. Ze hebben daarmee als ultieme doel een toekomstbestendige, duurzame, vitale en aantrekkelijke stad voor wonen, werken en zich recreëren (RSV, blz. 75). Het zekere aandeel van alle onderstaande bestedingen wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald. Klimaat adaptieve maatregelen / wateroverlast piekafvoeren: Nemen van maatregelen tbv extra waterberging en -afvoer in kwetsbare (oude) wijken vooral gelegen

€ 4.200.000

langs de Zaan. Groen/blauw. Meerdere gebieden. 2020-2030.

(€ 900.000)

Deze besteding draagt bij aan een verbetering van de waterveiligheid in kwetsbare (oude) wijken. Ze heeft daarmee als ultieme doel een toekomstbestendige, duurzame, vitale en aantrekkelijke stad voor wonen, werken en zich recreëren (RSV, blz. 75). Het zekere aandeel van alle onderstaande bestedingen wordt voor 100% op geheel Zaanstad verhaald.

Totaal

€ 170 mln.

16

(€ 36,5 mln.).

17

BIJLAGE 3: De te ontwikkelen exploitatiegebieden in Zaanstad In deze bijlage 3 wordt het totale nieuwbouwprogramma in beeld gebracht dat naar de huidige inzichten potentieel gerealiseerd kan worden in alle toekomstige exploitatiegebieden in de hele stad in de periode tot 2030. Bouwplannen in de hele stad dienen een bijdrage te leveren aan de kosten van de gebiedsoverstijgende bestedingen. Dit staat los van een eventuele t.b.v. de specifieke wijk gevraagde bijdrage aan wijkgebonden kosten, en uiteraard van een bijdrage aan de planspecifieke kosten (plankosten, aansluiting op openbare infrastructuur, tegemoetkoming in planschade, e.d.). Dit nieuwbouw programma is gebaseerd op een inschatting van alle mogelijke potentiële ontwikkelingen welke plaats kunnen vinden op grond van zowel de gemeente (gemeentelijke grondexploitanten), als particulieren, beleggers, bedrijven, projectontwikkelaars, woningcorporaties en andere stichtingen (particuliere grondexploitanten). Uitgesloten van dit overzicht worden die te ontwikkelen plannen die als doel hebben uitsluitend openbare en maatschappelijk faciliteiten te realiseren zonder winstoogmerk en de sociale huurwoningen (30% van het totale nieuwbouw woningen). In onderstaande tabel staat het totaal geschatte nieuwbouwprogramma.