Bijlage Visie Stationsgebied Kogerveld
Tekst van het document
2021/19892
Station Kogerveld Gebiedsvisie - Juli 2021 DeZwarteHond.
2021/19892 2
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Introductie
Zaanstad en de regio Amsterdam staan voor een grote verstedelijkingsopgave. De invulling daarvan biedt kansen voor het verrijken en versterken van huidige stedelijke gebieden, zoals de buurten rondom het station Zaandam Kogerveld. De gemeente Zaanstad heeft De Zwarte Hond gevraagd een integrale visie te formuleren op het stationsgebied en de uitstraling daarvan op omliggende gebieden. Voor u ligt het document waarin deze visie ter concept wordt aangeboden. De visie is ontwikkeld aan de hand van een intensieve verkenning en samenwerking met de gemeente Zaanstad; betrokken stakeholders zoals bewoners, ondernemers en ontwikkelende partijen; ProRail en de Nederlandse Spoorwegen; de Provincie NoordHolland. De visie bouwt daarmee voort op het vele werk wat voorafgaand aan dit traject al is verricht.
Proces
De voorliggende visie laat zien welke kwaliteitswinst er op de korte en lange termijn te behalen valt, wanneer de keuze gemaakt wordt om ruim baan de geven aan de voetganger en fietser. Deze inzet vraagt om scherpe keuzes, met name waar verschillende vervoersstromen bij elkaar komen, maar het ene hoeft niet ten koste te gaan van het ander, wanneer daar slim mee ontworpen wordt.
Op weg naar een gebiedsvisie voor stationsgebied Kogerveld
Door het stationsgebied als stedelijke stationslocatie te beschouwen, bestemmingen en activiteit toe te voegen en ruim baan aan de voetganger te geven wordt het mogelijk om naast de uitstekende bereikbaarheid van het station, ook de ruimtelijke kwaliteit, de levendigheid en klimaatbestendigheid van het stationsgebied te versterken, en tegelijk een bijdrage te leveren aan de bestemmingswaarde van station Kogerveld.
Participatie met stakeholders Eerste ronde gesprekken met bewoners, bedrijven en andere stakeholders.
II - Verzameling Bouwstenen Inzichtelijk maken van mogelijke ontwerpoplossingen aan de hand van de bouwstenenmethodiek.
III - Vier scenario’s voor het stationsgebied
IV - Van scenario’s naar concept gebiedsvisie Het huidige document bevat de concept Gebiedsvisie, gebaseerd op het voorkeursscenario en de benoemde sterke elementen uit de andere scenario’s.
ontmoetingsplek
Deze visie concentreert zich op het realiseren van een forse kwaliteitsimpuls voor het stationsgebied en de omliggende wijken, zoals ook beschreven wordt in het vooraf opgestelde gebiedsperspectief. Daarbij staat de samenhang centraal met de ambities zoals beschreven in de Koersnota van het Zaans MobiliteitsPlan (ZMP).
Verzamelen en analyseren van huidige situatie en eerder uitgevoerde werken, rapporten en onderzoeken. Op basis van de analyses zijn vier thema’s naar voren gekomen waar oplossingsrichtingen aan gekoppeld zijn.
In overleg met de diverse stakeholders wordt bekeken welk scenario het meest kansrijk wordt beschouwd. Ingrediënten uit de overige scenario’s worden meegenomen in de gebiedsvisie.
II - Prettige en gezonde openbare ruimte als
IV - Toekomstbestendige en gedifferentieerde wijk
I - Omgevingsanalyse
Participatie met stakeholders
Verbeteren bereikbaarheid en mobiliteit
III - Benutten knoopwaarde voor werk en opleiding
Vanaf maart 2020 tot najaar 2021
Kansrijke bouwstenen worden gebundeld tot vier uiteenlopende scenario’s, die richting geven aan het gesprek over het stationsgebied. De scenario’s zijn samengevat te vinden in hoofdstuk B.
Aan het begin van dit traject zijn vier belangrijke thema’s geïdentificeerd die bij het ontwikkelen van de visie een belangrijke leidraad hebben gevormd. De benoemde thema’s en bijbehorende kleuren zult u veelvuldig in de ontwikkelvisie terug zien komen. I-
3
Stationsgebied Kogerveld
Participatie met stakeholders In januari 2021 is de concept gebiedsvisie gedeeld met omwonenden, ondernemers uit de buurt, betrokken marktpartijen en betrokken (semi-)overheden. Hun feedback is in deze gebiedsvisie verwerkt.
V - Vaststelling gebiedsvisie Najaar 2021
2021/19892 4
Gebiedsvisie Station Kogerveld
5
Een open stedenbouwkundig raamwerk voor Kogerveld In en rondom het stationsgebied van Zaandam Kogerveld staat op vele fronten ontwikkeling te wachten. De kwaliteitsimpuls voor de bestaande stationsomgeving speelt hierin een centrale rol. Meerdere ontwikkelingen hangen met elkaar samen: versterking van de sociale veiligheid en ruimtelijke kwaliteit; verdere verstedelijking met werkgelegenheid en woningbouw; zorg en onderwijs; mobiliteit en bereikbaarheid; en klimaat en buitenruimte zijn enkele van deze ontwikkelingen. Over een aantal van de genoemde ontwikkelingen kunnen we aannames en ontwerpvoorstellen maken, maar bijvoorbeeld de ontwikkelingen rondom de spoorlijn, viaducten en bruggen vragen om een langere adem. Daarvoor kan deze ontwikkelvisie een denkbeeldige stip op de horizon vormen. Wij zetten met deze visie in op een open raamwerk. Dit betekent het volgende voor het plan: • • •
Maak toekomstige ontwikkelingen niet onmogelijk Werk met kleine middelen naar een groots resultaat. De kansen voor verbetering van de leefbaarheid van de wijk staan voorop.
Op deze manier spelen we in op de punten die nu onze aandacht vragen, zoals het slechten van fysieke en sociale barrières, de wens voor meer ogen op straat en het toevoegen van bestemmingen in het stationsgebied van Kogerveld.
Hard en Zacht Deze visie laat een mogelijke toekomst zien voor het Stationsplein, de Heijermansstraat en de Boerejonkerbuurt Zuid. Er worden uitspraken gedaan over ruimtelijke kwaliteit, mobiliteit, gebouwde omgeving en klimaatadaptatie. Daarbinnen zijn bepaalde elementen van groter belang in hun bijdrage aan de versterking van het huidige stationsgebied dan anderen. Onmiskenbaar is de beoogde kwaliteitsimpuls op het stationsplein, samen met de beoogde ontwikkelingen voor de maatschappelijke en op ontmoeting gerichte functies, een harde voorwaarde voor de uitstraling en ruimtelijke kwaliteit van het gebied. De oversteekbaarheid van het spoorviaduct aan de Heijermansstraat, zowel van noord naar zuid als van oost naar west, vormt daar onderdeel van. De gemeente Zaanstad heeft hier op vrijwel alle punten een initiërende rol in, gezien haar positie als grondeigenaar. De invulling van de Boerejonkerbuurt en de voorgestelde bebouwing langs de Heijermansstraat is zachter en flexibeler van aard. In deze visie zijn aanbevelingen opgenomen voor gemengde milieus die niet alleen antwoord geven op de woningvraag, maar ook het stationsgebied een sterkere bestemmingsfunctie meegeven. Dit komt de positie van het stationsgebied in vergelijking tot andere gebieden aan de spoorlijn Zaandam-Hoorn ten goede, én geeft meer Zaankanters de gelegenheid om te werken in hun eigen stad.
Opbouw van het document De Visie Stationsgebied Kogerveld is opgedeeld in vier hoofdstukken: in het eerste worden de huidige situatie, plannen en beperkingen bestudeerd. Deze bepalen de uitgangspunten voor de visie. Het tweede hoofdstuk bevat de ontwikkelvisie voor het gebied en laat zien op welke principes deze gebouwd is. Drie verschillende
A B C D
Diagnose Werken aan een bereikbaar, prettiger en veiliger station Kogerveld
Gebiedsvisie Aan de hand van vier ontwikkelkansen
Deelgebieden
Uitwerking van de gebiedsvisie
Strategie & Fasering
Handvatten voor uitwerking van de gebiedsvisie
deelgebieden worden nader uitgelicht in het derde hoofdstuk. Tot slot worden in het laatste hoofdstuk de relaties met grotere opgaven gelegd, en bieden we een blik op het stapsgewijs ontwikkelen naar de toekomst.
Stationsplein
Heijermansstraat
BoerejonkerbuurtZuid
A
2021/19892 6
Diagnose
Werken aan een bereikbaar, prettiger en veiliger stationsgebied van Kogerveld
Gebiedsvisie Station Kogerveld
7
2021/19892 8
Gebiedsvisie Station Kogerveld
9
Een indruk van de huidige situatie
het hoogspanningsnetwerk loopt over de buurten van Kogerveld
De openbare ruimte rondom het station is geen prettige verblijfsplek, het stationsgebouw en de voorzieningen voldoen niet meer aan de wensen en eisen van nu.
De buurten van de Kogerveld wijk zijn monotoon, maar de wijk is divers.
Het park langs de Noordervaldeursloot prikt als een groene long de Kogerveldwijk in.
de tunnel onder het spoor is vrij donker en voelt sociaal onveilig
De Heijermansstraat is een stevige verkeersader die de Hofwijk van Oostzidjerveld scheidt.
2021/19892 10
Gebiedsvisie Station Kogerveld
11
Waar bouwen we op voort? Het station en de omgeving Onderstaand een aantal historische overzichten van de ontwikkeling van de Kogerveldwijk. De vier terugkerende thema’s zijn gebruikt om de rode draad van de ontwikkeling van de wijk te duiden.
1878
1969
• • • •
•
Aanleg spoorlijn Zaandam-Hoorn (1878) Rigide Noord-Hollands slagenlandschap De Zaan als bron voor bedrijvigheid Gedifferentieerd beeld: mix van wonen en werken
1993 • • • •
Station Kogerveld verbindt de wijk met de regio Uitbreiding sportpark Verdichting bedrijvigheid Totale wijk zorgt voor gedifferentieerd beeld. Buurten op zich niet
Sterke barrière vorming door aanleg A7, A8 en wijkontsluitingen (1969) Veel licht lucht en ruimte door sterk parkachtig karakter Sportpark en Kogerveldbuurt Aanleg sportvelden en bouw ziekenhuis (1961) Start bouw Boerejonkerbuurt, Hofwijk (1961) en Kogerveldbuurt (1969)
• • •
2016 • • • •
Ruimtelijke versnippering door infrastructuur en druk op station Beheer en herinrichtingsvraagstuk Kogerveldbuurt Transformatie opgave Boerejonkerbuurt en Hofwijk Plannen voor nieuwbouw ten zuiden van het station
Het stationsgebied Kogerveld is sinds eind jaren zestig een centrale plek in de Kogerveldwijk. Hoewel het station vrij centraal ligt, is het stationsgebied eerder een eiland tussen de buurten. De hoeveelheid infrastructuur (wegen, spoor en hoogspanningstrace) bemoeilijkt de verbinding met de omliggende buurten. Daarnaast ligt het station verhoogd waardoor de interactie tussen perrons, het maaiveld en de wijk beperkt is. Uit onderzoek van ProRail blijkt daarnaast dat het stations slecht scoort op het onderdeel sociale veiligheid.
2021/19892 12
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Er wordt hard gewerkt aan een toekomstbestendige wijk Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040 Mei 2019
MAAK.Zaanstad Juni 2016 Onder de noemer MAAK.Zaanstad formuleerden inwoners, organisaties en bedrijven in Zaanstad samen met de gemeente een ambitieus plan voor de toekomst. In juni 2016 stelde de gemeenteraad het ambitiedocument vast. Het college van B&W heeft in september 2016 de MAAK.Zaanstad Investerings- en Uitvoeringsagenda 2017-2020 vastgesteld.
MAAK.Zaanstad 2016/112587
De uitdaging voor Kogerveld is om op zoek te gaan naar een nieuwe mix van wonen en werken en oplossingen te zoeken voor infrastructurele barrières die het gebied versnipperen. Specifiek voor stationsgebied Kogerveld wordt ingezet op knooppuntontwikkeling: multimodale aansluiting van vervoersstromen en het toevoegen van programma rondom het station. 2020/ 4678
Koersnota Zaans Mobiliteitsplan Maart 2020
Zaans Mobiliteitsplan
De koersnota geeft aan langs welke lijnen de gemeente de mobiliteit van de toekomst, wil vormgeven. Voortgaan op de oude weg is daarbij geen optie. Een Koersnota transitie in het denken over en werken aan mobiliteit is nodig. Dit document vormt een tussenstap naar Maart een 2020 definief mobiliteitsplan. In het document wordt de toenemende potentie van station Kogerveld onderschreven. Belangrijke opgaven met een relatie tot het station zijn verdichting, verbinding met de Zaan en versterking als onderdeel van de ladderstructuur van multimodale ovknooppunten die Zaandam met Amsterdam verbinden.
In het perspectief voor de Kogerveldwijk in 2040 zijn de ideeën van bewoners, ondernemers en andere betrokkenen uit de wijk verwerkt. Deze ideeën zijn opgehaald tijdens de MAAK.weken eind 2018. Belangrijke thema’s zijn onder andere verdichting, een goede mix tussen wonen en werken en het verbeteren van verbindingen tussen buurten en met de stad en regio. Het perspectief is aangevuld met een stedenbouwkundige analyse en visie van Palmbout Urban Landscapes.
Perspectief Kogerveldwijk 2040 Samen bouwen aan een diverse en dynamische Kogerveldwijk
Ambities en opgaven geformuleerd in dit document moeten leiden tot nieuwe integrale oplossingen. Het stationsgebied kan een cruciale rol vervullen. PB
Er worden twee primaire opgaven benoemd voor het stationsgebied: het moet meer smoel krijgen en er moeten meer treinen gaan rijden. In het Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040 zijn aan de hand van de zes thema’s uit de Omgevingsvisie de volgende doelstellingen benoemd voor de Kogerveldwijk: 1. 2.
3.
4. 5. 6.
Verstedelijking: ruimtelijk raamwerk geeft structuur, ruimte en lucht aan de wijk. Kansengelijkheid: de kans in de Kogerveldwijk zijn minder ongelijk geworden, geen kloof tussen de buurten zijn minder geworden. Gezondheid en veiligheid: de veiligheid en gezondheid van de bewoners in de Kogerveldwijk is verbeterd. Economie: behoud en uitbreiding van kleinschalige bedrijvigheid. Duurzaamheid: de Kogerveldwijk is klimaatneutraal Klimaatadaptatie: maatregelen tegen wateroverlast en hittestress.
definitief concept 16 april 2019 www.zaanstad.nl
13
2021/19892 14
Opgaven stad en regio gekoppeld aan vlindermodel Maak Plaats! Vereniging Deltametropool November 2013
Zaanstad 2040
Maak Plaats! biedt een leidraad voor het beter benutten van de bestaande stad en infranetwerken in NoordHolland. In deze publicatie worden eerdere studies gebundeld en worden de kansen voor betere benutting van ov-knooppunten in Noord-Holland inzichtelijk gemaakt. Alle ov-knooppunten en corridors worden met elkaar vergeleken en gepositioneerd in het netwerk.
Versterken kenmerken plaats
Het boek dient als basis én inspiratie voor de verdere uitwerking van een knooppuntenstrategie voor Station Kogerveld. De studie is een coproductie van Vereniging Deltametropool en provincie Noord-Holland, met medewerking van APPM.
De verstedelijkingsopgave is geen doel op zich. Het is een middel om te groeien in kwaliteit. De komst van zoveel nieuwe woningen kan worden ingezet om kwaliteit aan de stad toe te voegen. Diversiteit in het woningaanbod, goed onderwijs en ruimte voor ondernemen, nieuwe verbindingen en een kwalitatieve ontwikkeling van bestaande ov-knooppunten in de stad.
In de leidraad wordt het vlindermodel als methodiek gebruikt om stations met elkaar te vergelijken aan de hand van scores op zes onderdelen. Drie daarvan vallen onder de ‘knoop’: hoe scoort het station in zijn positie in het netwerk van treinstations en routes? De andere drie geven aan hoe de omgeving scoort: de ‘plaats’waarde.
Quick scan knooppunt Kogerveld Mei 2020 In het voorjaar van 2020 heeft DeZwarteHond met input van de gemeentelijke projectgroep een ‘Quick scan knooppunt Kogerveld’ opgesteld. Het document bevat de quickscan naar de eigenschappen van station Kogerveld. Het bevat zowel de knoop-waarde, waarin de verbindingen van- en naar het station over verschillende modaliteiten wordt geanalyseerd, als de plaats-waarde, waarmee de gebouwde omgeving, de ruimtelijke kwaliteit en de klimaatweerbaarheid wordt benoemd.
Vele uitdagingen komen op Zaanstad af. De meest in het oogspringende ontwikkeling in de Metropool Regio Amsterdam - en dus ook Zaanstad - is de trek naar de stad. De druk op de Zaanse woningmarkt neemt toe. De verwachting is dat er tussen nu en 2040 tussen de 200.000 en de 300.000 woningen in de regio moeten worden gebouwd.
De Hoornse Lijn Benutten positie knoop
STATION KOGERVELD Bijlage 1 - Quickscan stationsomgeving CONCEPT Juni 2020 Gemeente Zaanstad DeZwarteHond.
De regio Amsterdam - Hoorn kenmerkt zich door de grote stroom forenzen van en naar Amsterdam. De Hoornse Lijn, de spoorverbinding tussen Enkhuizen, Hoorn, Zaandam en Amsterdam heeft in het verleden jarenlang in de top drie van klachtenlijnen gestaan. Slechte punctualiteit, uitval en “volle treinen in de hyperspits” leidden tot veel klachten. Vanaf de invoering van de dienstregeling van 2017 zijn de problemen enigzins verminderd. Na aanleiding van de Structuurvisie Corridor Amsterdam - Hoorn (mei 2019) en het Regionaal Toekomstbeeld OV (2019) werkt een grote projectgroep van gemeenten, VRA, MRA, ProRail en NS aan een perspectief om invulling te geven aan een ambitieus programa van wonen en vooral werken rondom de stations in de regio.
2021/19892 16
Kijk naar toekomst én verleden Cultuurhistorische Verkenning Kogerveld November 2020
Cultuurhistorische Verkenning Kogerveld station en omgeving
Tijdens het opstellen van deze ontwikkelvisie is gelijktijdig een cultuurhistorische verkenning naar de stationsomgeving van Kogerveld uitgevoerd. Hierin is op architectonisch en stedenbouwkundig niveau onderzoek gedaan naar de kwaliteit en waarde van omliggende bebouwing en structuren. Deze waardering is niet hetzelfde als een monumentenstatus, al kunnen hooggewaardeerde structuren hiervoor wel in aanmerking komen. De verkenning dient gezien te worden als een inventarisatie van gebouwen en structuren die, gezien hun uitstraling en geschiedenis, waardevol zijn voor de cultuurhistorie van de wijk. Bij een aantal locaties in het stationsgebied speelt de vraag of cultuurhistorische verkenning op één lijn staat met de geformuleerde stedenbouwkundige ambities en de getoonde voorbeelduitwerkingen. Op deze punten moet bij uitstek het gesprek gevoerd worden en nader onderzoek verricht worden naar de cultuurhistorische, stedenbouwkundige en maatschappelijke aspecten, om te beoordelen in hoeverre de verschillende ambities met elkaar verenigbaar zijn.
Foto GAZ 34485
Erfgoed Zaanstad November 2020 Tekst: drs. C van de Berg ,drs. M. van Hellemondt (architectuurhistorici team erfgoed gemeente Zaanstad) Hoofdredactie: C van de Berg
De Noordervaldeur Voormalige sluis in Zaandam-Oost, iets ten zuiden van de huidige Willem Alexanderbrug gebouwd in de 17e eeuw toen de meeste sluizen door middel van schuiven of valdeuren geopend en gesloten werden. Rond 1715 zijn deze valdeuren vervangen door draaiende sluisdeuren. Een deel van deze sloot is nog als waterpartij aanwezig aan de zuidelijke rand van de wijk Kogerveld. Een brug over deze sloot is omstreeks 1960 gesloopt. De Noordervaldeursloot was een sloot in het Oostzijderveld, tussen de Zaan en de Gouw, en waarin de Noordervaldeursluis lag. Aan de noordkant liep een pad waaraan woningen stonden, het Noordervaldeurpad. Vanwege de sluis was de sloot belangrijk, omdat dit één van de drie plaatsen was waar men vanuit het Oostzijderveld de Zaan kon bereiken. De andere sluizen waren de Zuidervaldeursluis, de Hanenpadsluis en het Doodsluisje op het Kalf, hoewel deze voor het Oostzijderveld minder belangrijk was en meer werd gebruikt door de Wormers die naar Amsterdam gingen of kwamen. De Noordervaldeursloot was van belang omdat er met name in het noordelijk deel van het Oostzijderveld veel molens stonden die hun grondstoffen kregen aangevoerd per schuit. De meeste molenproducten moesten over water worden vervoerd naar de marktplaatsen.
De sluis is gesloopt in 1961 waarna ook een gedeelte van de sloot is gedempt ten behoeve van de aanleg van het huidige bedrijventerrein tussen de Paltrokstraat en de Hoornse lijn. De naam leeft voort in de in 1961 aangelegde Noordervaldeurstraat, aangelegd op een gedempt gedeelte van de Noordervaldeursloot. bron: ZaanWiki
2021/19892 18
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Opgaven voor stationsgebied Kogerveld
Een betere uitstraling van het stationsgebied
Vier thema’s op basis van het vlindermodel Op de linkerpagina een samenvattend overzicht van opgaven uit de diverse studies en onderzoeken uit het verleden. Door deze opgaven te vertalen naar een beknopt aantal thema’s ontstaat een gemeenschappelijke taal die richting biedt voor de Visie Stationsgebied Kogerveld. Op basis van het vlindermodel stellen wij een viertal thema’s voor. Bij de twee linker thema’s ligt de focus op het benutten van de knoopwaarde van het station, terwijl de focus bij de twee rechter thema’s op de kenmerken van de plaats ligt. Daarnaast hebben de twee bovenste thema’s een relatie met buitenruimte, terwijl de twee onderste thema’s gericht zijn op programma. I-
Oplossingen voor de infrastructurele barrières
DIAGNOSE
Verbeteren bereikbaarheid en mobiliteit
II - Prettige en gezonde openbare ruimte als ontmoetingsplek III - Benutten knoopwaarde voor werk en opleiding IV - Toekomstbestendige en gedifferentieerde wijk
Werken aan een bereikbaar, prettiger en veiliger station Kogerveld
Meer kansengelijkheid in de wijk
Een sterkere sociaal economische positie van de wijk
Klimaatbestendige en inclusieve openbare ruimte
Multimodale aansluiting op vervoersstromen
Deze thema’s zijn uitgewerkt in vier scenario’s voor het stationsgebied. De sterke punten van alle vier de scenario’s zijn opgenomen in de gebiedsvisie. Buitenruimte
I
II
Mobiliteitshub Kogerveld
Klimaatas Jagersplas-Zaan
Verbeteren bereikbaarheid en mobiliteit
Prettige en gezonde openbare ruimte als ontmoetingsplek
Op zoek naar een mix van wonen en werken
Openbare ruimte als gezonde en veilige ontmoetingsplek Betere verbinding met stad en regio
Knoop
Benutten Versterken kenmerken positie plaats knoop
III
IV
Zaans Medisch Knooppunt Behoud en uitbreiding van kleinschalige bedrijvigheid
Plaats
Wijkhart Kogerveld
Benutten knoopwaarde voor werk en opleiding
Toekomstbestendige en gedifferentieerde wijk
Verstedelijking binnen het ruimtelijk raamwerk van Kogerveld
Programma
19
B
2021/19892 20
Ontwikkelvisie
aan de hand van vier ontwikkelkansen
Gebiedsvisie Station Kogerveld
21
2021/19892 22
Gebiedsvisie Station Kogerveld
“Wonen, werken en opleiding op de best bereikbare plekken”
“Verdichten is óók vergroenen” “Health en life science.”
“We verbeteren de multimodaliteit op alle schaalniveau’s.”
“Een kloppend hart verbindt de buurten.”
“Hier stap je uit in een verdichte, maar ‘groene’ stad.”
23
2021/19892 24
Gebiedsvisie Station Kogerveld
25
Vier ontwikkelkansen voor het stationsgebied gebaseerd op vier uiteenlopende scenario’s*
Maak van Kogerveld een levendige bestemming
Stationsgebied als groene (buiten)poort
Direct aan het station wordt een aantrekkelijk aanbod van bestemmingen, werklocaties en woningen toegevoegd. Daarmee draagt het stationsgebied niet alleen bij aan de verstedelijkingsopgave van de regio, maar ook aan het dichterbij brengen van banen bij bestaande woningen.
Trek je wandelschoenen maar aan, want op dit station stop je met de trein letterlijk in een park! Vanuit het park loop en fiets je zo via de groene verbindingen naar de Zaan of naar je huis. Voor de stevige wandelaars, vogelspotters, sporters en recreanten begint hier de route naar de Jagersplas en de Stootersplas. Er is ruimte voor sport, spel en ontspanning. De Boerejonkerbuurt transfomeert langzamerhand binnen een stevig groen raamwerk en er ontstaan nieuwe plekken aan de Zaan.
Er liggen kansen voor werkgelegenheid in al bestaande sectoren: de maakindustrie en de gezondheidssector, gerelateerd aan het ZMC. De laatstgenoemde betreft niet alleen de zorg, maar ook onderzoek, opleidingen en aanverwante ondernemingen. Het toevoegen van deze functies zal leiden tot een aantrekkelijker en beter gebruikt stationsgebied, en heeft ook aantrekkingskracht om de trein te nemen vanuit regio Amsterdam.
Naast de integrale vergroening van het gebied wordt de Valdeursloot tot aan de Zaan doorgezet. Er ontstaan meerdere balkons aan de rivier, waar het prettig ontspannen is.
De gebouwde functies zullen zich met name aan de Heijermansstraat en de Boerejonkerbuurt-Zuid concentreren.
Het station als sociale motor en kloppend hart tussen de buurten Midden in de Kogerveldwijk vormt het stationsgebied het kloppende hart tussen de diverse buurten. Een downgrade van de Heijermansstraat tot woonstraat zorgt er voor dat het station opgeschoven kan worden maar ook voor aantrekkelijke openbare ruimte voor de buurt kan worden aangelegd. Hier kan de buurt elkaar ontmoeten. Er worden woningen in de directe stationsomgeving toegevoegd voor buurtbewoners om door te stromen en voor ouderen om in de buurt te kunnen blijven wonen. De langzaam verkeerroutes naar het station worden verbeterd en de fietsenstallingen uitgebreid. Het station wordt de sociale motor van de wijk!
* De vier scenario’s zijn in het ontwerpproces gebruikt om uitersten in het ontwerp te verkennen. Deze zijn als bijlage bij deze ontwikkelvisie toegevoegd.
Versterken bereikbaarheid van wijk tot Metropoolregio We verbeteren de bereikbaarheid op alle schaalniveau’s. Inwoners en bezoekers worden gestimuleerd zoveel mogelijk te lopen en te fietsen binnen de wijk. Daarvoor worden verbindingen verbeterd en wordt de buitenruimte aantrekkelijker en veiliger. De Heijermansstraat wordt anders ingericht, zodat deze niet meer scheidt, maar juist verbindt. Onder het spoortalud worden nieuwe (fiets)tunnels aangelegd. De mobiliteitstransitie komt het meest nadrukkelijk naar voren op de Heijermansstraat en de Paltrokstraat, maar betreft ook het verbinden van het gebied aan het grotere netwerk van Zaanstad.
2021/19892 26
Gebiedsvisie Station Kogerveld
27
Diverse ontwikkelingen Boerejonkerbuurt Hofwijk fase 2
31
Boerejonkerbuurt-Zuid
Hofwijk fase 1
1
Stationsplein Kogerveldbuurt
Oostzijderveld fase 1 Kogerveldpark
weghalen?
21
Heijermansstraat
Oostzijderveld fase 2 Zaans Medisch Centrum
“De stationsontwikkeling wordt een vliegwiel voor de hele Kogerveldwijk.”
ontwikkeling HOV Wibautas
ontwikkeling Hoornselijn Afwaarderen Prins Bernardweg
mogelijke toekomst voor het stationsgebied
2021/19892 28
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Hoe gaan we om met bestaande restricties en ambities?
1
2
29
Magnetisch veld hoogspanningstracé In een zone van 75m vanaf de hartlijn van het hoogspanningstracé wordt afgeraden (met name kind-)gevoelige functies te plaatsen, zoals (basis)scholen, (gezins)woningen. Daarnaast is er een onderhoudszone waarbinnen bouwen niet mogelijk is. Uitgangspunt: niet toevoegen van gevoelige functies in de 75m-zone. Geen gebouwen toevoegen in de onderhoudszone.
2
Reservering HOV-lijn-Wibautas In de profielen van de Heijermansstraat en de Paltrokstraat wordt rekening gehouden met de aanleg van een Hoogwaardig Openbaar Vervoer lijn (HOV). Dit kan zowel een bus, tram als (light)-rail verbinding zijn. Uitgangspunt: reservering van 2 vrijliggende rijbanen of rails.
3
Viaduct Heijermansstraat / spoorlijn Het huidige betonnen viaduct biedt beperkte ruimte aan de bewegingsstromen tussen de Noord- en Zuidzijde van het spoor. Uitgangspunt: Eventuele verbreding moet als meekoppelkans worden gezien met punten 2 en 4a. Op korte termijn wordt gekozen voor een herinrichting met instandhouding van de huidige civiele constructie van het viaduct.
4a
Frequentieverhoging treinen i.r.t. Scheepvaart en spoorbrug De Zaan vormt een belangrijke verkeersader voor de zakelijke scheepvaart, waarbij de spoorbrug van de Hoornse Lijn een kruising vormt tussen scheepvaart en treinverkeer. Voor een permanente frequentieverhoging van de treinen naar Kogerveld en verder, zal de brug moeten worden aangepast. Uitgangspunt: kies voor een beperkte frequentieverhoging, alleen in spitsuren door een deal met de scheepvaart.
4b
Reservering werkzaamheden treinspoor Vanaf de teen van het huidige talud wordt een zone gereserveerd voor de mogelijke aanleg van een spoortunnel, brug of spoorverbreding. Uitgangspunt: 15 meter vrijhouden van bebouwing aan de noordzijde spoortracé aan westzijde van Heijermansstraat.
C 2021/19892 30
Drie deelgebieden
binnen de ontwikkeling van een toekomstbestendig stationsgebied Kogerveld
Gebiedsvisie Station Kogerveld
31
2021/19892 32
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Drie deelgebieden 3 Boerejonkerbuurt-Zuid 1 Stationsplein
2 Heijermansstraat
33
C1
2021/19892 34
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Stationsplein
35
BoerejonkerHUB (ca. 250 plekken)
(mogelijkheid tijdelijk parkeren)
actieve plint: supermarktje actieve plint: werken/leren bedrijfs-ontmoetingsgebouw
Plein en stationsomgeving als sociale motor van de wijk Door in en om het station voorzieningen te maken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, wordt het station meer dan alleen een functionele plek om op de trein te stappen. Sociaal en cultureel programma voor meerdere buurten kan de mensen verbinden. De voetganger krijgt hier dan ook ruim baan!
versterkte relatie viaduct-maaiveld Valdeursloot Kogerveldplein werk, cultuur of ontmoeting
Thema’s • • • •
Faciliteer plekken waar interactie en innovatie kan plaatsvinden, voor werk en cultuur Maak van het stationsplein de sociale motor van de wijk: hier kom je elkaar tegen en maak je een praatje Hier stap je uit in het groen! Ruim baan voor de voetganger: andere vormen van vervoer zijn hier te gast.
park en waterbuffer loopt over het plein fietsroute ri. Jagerplas
tuincomplexen fietshub slowlane
mogelijke toekomst voor het stationsplein
2021/19892 36
Gebiedsvisie Station Kogerveld
37
Uitstappen in Kogerveld
Bedrijfs-ontmoetingsgebouw
Werk, cultuur of ontmoeting in de Jozefkerk Open verbinding met wijk en park
Kogerveldplein
Versterkte relatie station-maaiveld
mogelijke toekomst voor het stationsplein
2021/19892 38
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Een plein voor de wijk
Programma
Aangename openbare ruimte
39
2021/19892 40
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Inspiratie en referenties Kom samen in de Jozefkerk
Uitstappen in het park
Een station is meer dan reizen alleen Combineer het station met actieve plinten en fijne plekken om te verblijven en te ontmoeten, zodat er stedelijke reuring ontstaat rondom het station. Voorzieningen die het reizen ondersteunen, zoals horeca of werkplekken, maken het extra aantrekkelijk om van het OV gebruik te maken.
Transformeer de kerk tot een plek waar zowel de jongsten als de oudsten met elkaar kunnen praten en samen kunnen komen. Een poppodium kan ruimte aan bieden Zaans talent om zich te ontplooiien.
Het station als onderdeel van de ruimte
Geleidelijke overgang tussen openbare ruimte en station door middel van trappartijen (Station Harderwijk).
Geleidelijke overgang tussen openbare ruimte en station door middel van trappen en landschappelijke elementen (Europapark Groningen).
Maak een ‘marktplein’ voor uitwisseling van kennis en cultuur Een wekelijkse markt met lokale producten, technieken en cultuur. Een stationsplein kan ook voor andere evenementen gebruikt worden! Maak een plein waar iedereen zich thuis kan voelen en waar het prettig verblijven is.
Duidelijke samenhang voor trein, HOV, fiets en voetganger Een familie aan stationsgebouwen zorgt voor eenduidigheid en herkenbaarheid van de plek voor de reiziger. Daarnaast versterkt dit de relatie tussen het talud en het maaiveld. Dit kan door het open paviljoen, de bushalte, de fietsenstalling en de wachtruimtes van het station hetzelfde karakter te geven (bijvoorbeeld gebasseerd op de architectonische kenmerken van de huidige wachtruimtes).
Cultuur als binding voor de wijk Geef bewoners en kinderen een leer- speel en ontmoetingsplek in de wijk in de vorm van een cultuurhuis: een hybride tussen een bibliotheek en een wijkcentrum. (KuBe, Kopenhagen)
41
2021/19892 42
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Ruim baan voor de voetganger Stationsgebied = Verblijfsgebied • • • • •
Iedereen is een voetganger op het station Wat zijn de routes naar bestemmingen in de buurten? Verbinden perrons met buitenruimte Verbinden Noordzijde-Zuidzijde Straat tussen de twee kruispunten heeft oversteekbaarheid als uitgangspunt
First Mile & Last Mile op de fiets! • • •
Fietsen aantrekkelijk maken voor verkeer tussen station en huis Fietsparkeren op het plein: dichtbij en goed voor sociale veiligheid. Maar, fietsers op het plein? Ondersteunende diensten: fietsenmaker, pakketdienst, flexwerkplek, koffietentje, KDV
HOV dichtbij en parkeren op afstand • • •
Keuzes maken i.v.m. beperkte breedte viaduct HOV-halte onderdeel van het stationsplein Parkeren compact en gereguleerd, combineren in hubs, deelmobiliteit,
43
2021/19892 44
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Van een plek met autosnelheden... Het station Kogerveld bestaat uit twee perrons op een talud, verbonden met een bestaand viaduct waar met de Heijermansstraat een belangrijke ontsluitingsweg ligt. De snelheden die in de tunnel gehaald worden, samen met de hoogteverschillen in het viaduct maken het oversteken van de Heijermansstraat moeilijk en gevaarlijk. De hekken die er voor bescherming zijn geplaatst, maken het oversteken nog moeilijker, en dragen bij aan het onveilige gevoel. Daarnaast ligt het station verhoogd waardoor de interactie tussen perrons, het maaiveld en de wijk beperkt is. Uit onderzoek van ProRail blijkt dat het station slecht scoort op het onderdeel sociale veiligheid.
door de hekwerken is het niet mogelijk om over te steken
Huidig
het viaduct is donker en onveilig
het profiel bevat veel ‘verweeste’ ruimte
het viaduct is een bak waardoor alle verkeersstromen worden losgetrokken zonder enige connectie
station en viaduct zijn losse onderdelen
beperkte connectie voorbijganger en reiziger
45
2021/19892 46
Gebiedsvisie Station Kogerveld
... naar een plek voor de voetganger Om het station beter met de omliggende wijken te verbinden stellen we voor om de ruimte onder het viaduct anders in te delen. Daarmee moet de straat beter veiliger, groener en op de plekken waar andere straten uitkomen ook beter oversteekbaar worden voor voetgangers. Als onderdeel van de herinrichting geven we de straat eenzelfde materiaal als de stoepen en plaatsen we bij de kruisingen en de bushalte grote zebrapaden. Het wordt voor automobilisten en fietsers hiermee duidelijk dat ze door een gemengd en actief stationsgebied rijden, waar niet de snelheid, maar het verblijven en ontmoeten op de schaal van de voetganger centraal staat. De trappen naar het station worden vergroot en verbreed, in aansluiting op het huidige talud. Daarmee wordt de relatie tussen het maaiveld en het perron vergroot. Je ziet de trein stoppen als je op straatniveau loopt. Er worden zit-elementen toegevoegd waarmee ontmoeting en sociale interactie wordt gestimuleerd.
Voorkeur
Alternatief
Alternatief wanneer keerwanden van rijbanen niet kunnen worden aangepast.
47
C2
2021/19892 48
Gebiedsvisie Station Kogerveld
49
hoogteaccent actieve plint: Horeca
Heijermansstraat
wonen in de luwte
actieve plinten: zorg fietsverbinding richting de Zaan
Groene stadslaan tussen station en ZMC Ten zuiden van het station wordt binnenkort gestart met de bouw van Oostzijderveld fase 1. Met de ontwikkeling van de HOV lijn stellen wij een herprofilering van de Heijermansstraat voor. In de toekomst kunnen corporatieflats plaats maken voor robuustere bouwblokken met een actieve plint en voldoende voordeuren aan de Heijermansstraat. Het is mogelijk om hier over meerdere lagen diverse functies te huisvesten waaronder kleinschalige horeca, zorggerelateerde voorzieningen, kantoren of wonen.
Thema’s • • • •
robuust front reageert op Oostzijderveld
afwaarderen auto + vrije HOV banen
behoud van waardevol gebouw op de kop
Maak ruimte voor (zorggerelateerd)programma in de plinten tussen station en ZMC Blokken met collectieve tuinen voor zorgpersoneel Een groene stadslaan voor de blokken en voldoende groen in de blokken Geef de HOV ruimte en waardeer het autoverkeer af voorplein
mogelijke toekomst voor de Heijermansstraat (eventuele transformatie of herontwikkeling van de bestaande Parteon flats dient in het vervolg onderzocht te worden)
2021/19892 50
Gebiedsvisie Station Kogerveld
51
Groene stadslaan tussen station en ZMC
hoogteaccenten markeren station ontwikkeling aan Stationsplein station Kogerveld robuust front reageert op overkant
ontwikkeling Oostzijderveld fase 1
afwaarderen auto + vrije HOV banen actieve plinten: zorg
voorplein
mogelijke toekomst voor de Heijermansstraat (eventuele transformatie of herontwikkeling van de bestaande Parteon flats dient in het vervolg onderzocht te worden)
2021/19892 52
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Groene stadslaan tussen station en ZMC
53
Van autoweg naar levendige stadslaan met HOV De Heijermansstraat vormt nu een belangrijke verbindingsweg tussen de Noordzijde en zuidzijde van Kogerveld. Vier banen autoverkeer en een snelheid van 50 km/h brengt het verkeer snel van Kogerveld naar de autosnelwegen A7 en A8. In het Zaans Mobiliteits Plan is beschreven dat de Heijermansstraat mogelijk onderdeel wordt van de Wibaut-as, een tracé door Zaandam waar Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) kan komen: een snelbus op eigen baan, een tram of lightrail, of een metro.
voorkeursprofiel voor de Heijermansstraat
Programma begane grond
Aangename openbare ruimte
Verbindingen Het ontworpen profiel voor de Heijermansstraat sluit aan op deze HOV as door ruimte te maken voor de vrijliggende banen. Het profiel biedt voldoende ruimte om deze reservering om te bouwen tot lightrail. Een ondergronds tracé vraagt in alle gevallen om nader onderzoek, en wordt ook in dit profiel niet onmogelijk gemaakt. Tussen de bouwblokken en de autostraat is een ruim trottoir en fietspad opgenomen. Dit geeft ook ruimte aan bedrijfjes en winkels in de plint om een goede relatie tussen binnen en buiten te ontwikkelen. Tot slot is er voldoende ruimte voor vergroening opgenomen in het profiel. Bestaande bomen kunnen zo veel mogelijk blijven staan en waar mogelijk wordt extra beplanting toegevoegd.
2021/19892 54
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Inspiratie en referenties De hoogste gebouwen het dichtst bij het station
Het station wordt zo een herkenbaar punt, omdat de omliggende gebouwen een ‘landmark’ vormen voor het stationsgebied. Daarnaast is het logisch om op de best bereikbare plekken ook fors te bouwen.
Zorg voor leerplekken
Groene stadslaan
(Collectieve) binnentuinen doen de bewoners ontsnappen aan de stedelijke omgeving. Hier is zowel ruimte om je terug te trekken als voor waterberging, spelen en ontmoeten.
Combineer wonen met actieve plinten en fijne plekken om te verblijven en te ontmoeten, zodat er stedelijke reuring ontstaat rondom het station.
Voorzieningen in de plinten Combineer wonen met actieve plinten en fijne plekken om te verblijven en te ontmoeten, zodat er stedelijke reuring ontstaat rondom het station.
Met het Zaans Medisch Centrum om de hoek en de bereikbaarheid van een treinsstation ontstaan hier kansen om in te zetten op leertrajecten in de zorggerelateerde sectoren, zoals life sciences & health.
Rust in de stad
Veilig oversteken De Heijermansstraat wordt hiermee de rits tussen Oostzijderveld en de Hofwijk. Zorg voor voldoende veilige oversteekplaatsen.
Diverse blokken voor diverse doelgroepen Maak de blokken divers zodat deze niet alleen reageren op de veranderende context, maar ook diverse doelgroepen aanspreken.
55
C3
2021/19892 56
BoerejonkerbuurtZuid
Gebiedsvisie Station Kogerveld
57
plein met horeca aan de Zaan behouden van waardevolle bebouwing Paltrokstraat > HOVstraat fijnmazig woonmilieu langs de Valdeursloot parkrand aan de Zaan
gemengde blokken: verdiepte plint mogelijk
robuuste volumes en afwisselende hoogtes aan Paltrokstraat
gezicht aan het park accenten op de koppen aanleg fietstunnel
wadi BoerejonkerHUB: ca. 200 plekken
reservering werkzaamheden: 15 meter
Een buurt voor werk met ruimte voor wonen Dit deel van de Boerejonkerbuurt kan op termijn transfomeren tot het meest diverse buurtje van de hele Kogerveldwijk! Hier is plek voor zowel wonen, werken, opleiding als logistiek. Op de koppen aan het stationsplein en de Zaan zijn plekken voor reuring. In de buurt blijven voldoende mogelijkheden voor kleine en middelgrote bedrijven (ruis) terwijl het binnen in de blokken en het park aan de zuidkant rustig vertoeven is. De Valdeursloot krijgt een grote rol in de buitenruimte, zo mogelijk kan deze weer gekoppeld worden aan de Zaan. De historie van het gebied is hier nog voelbaar en waardevolle panden kunnen in de structuren van de buurt behouden blijven.
Thema’s • • • •
actieve plint: AH to Go actieve plint: werken/leren
Gemengde buurt met ruimte en accent voor werk en opleiding: waar mogelijk en wenselijk kan wonen in het werken worden bijgemengd Maak plekken voor ontmoeting aan de randen van de buurt: aan de Zaan, bij het station en een park ten noorden van het spoortalud Trek het groen door vanuit het park langs spoortalud en via Noordervaldeurstraat Zorg er voor dat de logistiek binnen de buurt voornamelijk van noord naar zuid gaat
mogelijke toekomst voor de Boerejonkerbuurt
2021/19892 58
Gebiedsvisie Station Kogerveld
59
Een buurt voor werk met ruimte voor wonen
diverse en gemengde buurt
Ruimte voor kleine maakbedrijven of bedrijf aan huis stationsgebied als oriëntatiepunt
Valdeursstraat: auto te gast
plek voor ontmoeting aan de Zaan
Terugbrengen van de Valdeurssloot
mogelijke toekomst voor de Boerejonkerbuurt
2021/19892 60
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Een buurt voor werk met ruimte voor wonen
Programma
Aangename openbare ruimte
Verbindingen
61
2021/19892 62
Gebiedsvisie Station Kogerveld
63
Inspiratie en referenties Maak blokken waar je ook kan werken
Geef iets terug aan de wijk
Combineer stoere blokken met pandsgewijze eenheden Diversiteit en herkenbaarheid geven een menselijke maat en schaal aan de bebouwing. Hiermee kun je ook de plekken accentueren waar het fijn verblijven is in de buurt.
Voldoende variaties in blokgrootte, kaveldiepte en -breedte biedt mogelijkheden om verschillende vormen van werk te faciliteren, dicht bij huis. Bijvoorbeeld met een open plint of een Oud-Hollands voor- en achterhuis.
Haal het maken dichter bij huis De afgelopen jaren zijn allerlei technieken ontstaan om op een schone en duurzame manier te produceren. De Zaan kan fungeren als vervoersader voor grondstoffen en (deel)producten. Koppel moderne en schone werkplaatsen aan onderwijslocaties voor leer-werk trajecten. Eventueel kunnen deze werkplaatsen ook opengesteld worden voor buurtbewoners die zelf aan de slag willen met 3D-printen of andere productietechnieken.
Een garage alleen is vaak een ‘domme doos’ wat de ruimtelijke kwaliteit niet versterkt. Door een eenvoudige, maar aantrekkelijke gevel te gebruiken en de hellingbaan als tribune in te richten, is in dit voorbeeld een mooie ontmoetingsplek ontstaan voor de bewoners van de wijk.
Ontwerp gebouwen als flexibele solids Sterke gebouwen kunnen zich in de loop der jaren aanpassen aan veranderende omstandigheden. Zeker rondom stationslocaties is het slim om te werken met wat overmaat en mogelijkheden om de balans tussen wonen, werken en leren te kunnen wijzigen.
Van hoogspanning naar ecologisch netwerk Denk niet in berperkingen maar in kansen. Maak van het hoogspanningsnetwerk en de reservering rondom het spoortracé een ecologisch netwerk tot aan de Zaan!
2021/19892 64
Gebiedsvisie Station Kogerveld
MobiliteitsHUB - slim omgaan met ruimte Ontwerpprincipes voor de mobiliteitshub
Slim gebruik maken van de ruimte: Hoe kan een parkeergebouw ook duurzaam en maatschappelijke meerwaarde hebben?
Met een pakketpunt voor particulieren en bedrijven wordt het aantal ritjes door de wijk verminderd.
Activeer de plint: door op de begane grond actieve functies te plaatsen die de HUB ondersteunen, wordt het een sociaal veilige plek, zowel ‘s avonds als overdag.
De HUB als multimodale parkeeroplossing van de wijk Slim omgaan met ruimtegebruik is essentieel voor stationsgebieden, met name als het op mobiliteit aankomt. Verschillende vervoersstromen komen hier bij elkaar: de gebruikers naar en van het station, bezoekers die vanuit de trein weer verder reizen, maar ook bewoners en ondernemers in de wijk.
functies worden gecombineerd, zoals de wijkstalling van fietsen en scooters. Door voor de wijk in te zetten op een deelauto-vloot kan de stalling en organisatie van autoparkeren veel efficienter verlopen: wanneer het niet uitmaakt welke auto je pakt, pak je immers gewoon de eerste.
Zij reizen niet allemaal op dezelfde tijden en maken niet allemaal gebruik van dezelfde systemen. Zo staan parkeerterreinen van stations vaak ‘s-avonds leeg, terwijl bewoners juist overdag van huis zijn.
Bovenin is de ruimte voor het individueel parkeren: zo worden alle duurzame keuzes makkelijker gemaakt.
De parkeerhub in de Boerejonkerbuurt zet in op het slimmer omgaan met ruimte en tijd. Verschillende
Het gemak van slim combineren richt zich ook op de logistieke organisatie van de wijk. Met een pakketpunt voor particulieren en bedrijven wordt het aantal ritjes door de wijk verminderd.
Van Always-In-Always-Out.... naar Last-In-First-Out! Met een deelvloot van een beperkt typen voertuig pak je gewoon de eerste die er staat. Dat maakt parkeren veel efficienter.
65
2021/19892 66
Gebiedsvisie Station Kogerveld
67
Mogelijke locaties van de mobiliteitshub De locatie van de mobiliteitshub is zwaarwegend in het succes van de hub. De meest belangrijke factoren zijn als volgt benoemd: • In de directe omgeving van het station (ca 250 meter, maximaal 400 meter) • Zo min mogelijk obstakels voor voetgangers tussen het stationsplein en de hub. Zo dicht mogelijk bij de ontsluitingswegen om • zoekverkeer te voorkomen • Gelegen zodanig dat ook maatschappelijke meerwaarde (zoals dubbelgebruik) kan ontstaan. De voorgestelde locatie in de visie vormt een goede uitvalsbasis voor de Hub en voldoet aan de belangrijke factoren. De Boerejonkerbuurt profiteert optimaal van de positie van de plint aan de Noordervaldeurstraat. Echter heeft de gemeente Zaanstad hier geen grondpositie en is ze voor deze locatie afhankelijk van particuliere initiatieven. Dat kan van invloed zijn op de bepaling van de locatie van de hub. Op de kaart hiernaast een aantal alternatieve locaties voor een parkeerhub op basis van de criteria.
mogelijke locaties voor een parkeerhub
D 2021/19892 68
Fasering en Strategie voor een stapsgewijze ontwikkeling van het stationsgebied Kogerveld
Gebiedsvisie Station Kogerveld
69
D1
2021/19892 70
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Koppeling met gebiedsperspectief
1.
2.
3.
4. 5. 6.
Verstedelijking: ruimtelijk raamwerk geeft structuur, ruimte en lucht aan de wijk. Kansengelijkheid: de kans in de Kogerveldwijk zijn minder ongelijk geworden, geen kloof tussen de buurten zijn minder geworden. Gezondheid en veiligheid: de veiligheid en gezondheid van de bewoners in de Kogerveldwijk is verbeterd. Economie: behoud en uitbreiding van kleinschalige bedrijvigheid. Duurzaamheid: de Kogerveldwijk is klimaatneutraal Klimaatadaptatie: maatregelen tegen wateroverlast en hittestress.
1
Verstedelijking
Aanvullend op het raamwerk worden een aantal restricties en ambities vastgelegd (zie pagina 36 en 37). Het gaat hierbij om het magnetisch veld van het hoogspanningstracé, de reservering van een HOV-lijn over de Heijermansstraat, eventuele aanpassingen van spoorbrug en werkzaamheden rondom het treinspoor en een daarbij horende meekoppelkans rondom het viaduct Heijermansstraat / spoorlijn. De overige voorstellen in dit document zijn niet in strijd met het raamwerk en vormen een verdere uitwerking van het raamwerk.
21
Kansengelijkheid
We slechten sociale en ruimtelijke barrieres
Perspectief Kogerveldwijk 2040 Samen bouwen aan een diverse en dynamische Kogerveldwijk definitief concept 16 april 2019 www.zaanstad.nl
Gebiedsperspectief Kogerveldwijk 2040 Mei 2019
Ruimtelijke barrières Het stationsgebied vormt de sociale motor van de wijk door ontmoeting mogelijk te maken en functies toe te voegen. De Heijermansstraat wordt een buurtverbinder tussen het oosten en westen van de wijk. Er komen extra fietstunnels onder het spoortalud om ook het noorden en zuiden van de wijk beter met elkaar te kunnen verbinden. Voorzieningen We voegen programma’s toe zodat Kogerveld een bestemming wordt en het mogelijk wordt om ook in eigen wijk het voorzieningen aanbod te differentieren en verrrijken; Wonen Toevoegen van doelgroepen zoals zorgpersoneel, studenten die komen voor opleiding
31
Gezondheid
Het park blijft een groene long. sport en bewegen behouden hun plek Het viaduct Heijermansstraat / spoorlijn wordt met een nieuwe profelering en kleine aanpassingen en uitstralingen verbetert minder donker en daarmee sociaal veilig.
51
Duurzaamheid
Kwalitatef hoogwaardige bebouwing: maak plekken met eeuwige schoonheid Flexibiliteit, hergebruik, aanpassingsvermogen van gebouwen HUB: koppeling opwek en opslag van energie terugbrengen gemotoriseerd/fossiel verkeer Streven naar klimaatneutrale bebouwing
In het stationsgebied staat de voetganger op één en wordt het gemotororiseerd verkeer terug gedrongen. Daarnaast wordt het profiel hier ingericht als een grote zebra.
41
Economie
In de Boerejonkerbuurt is ruimte voor (her)vestiging van kleine bedrijvigheid. Waardevolle panden blijven behouden. In alle drie de gebieden wordt nieuwe werkgelegenheid toegevoegd. Dit kan in de vorm van horeca, opleiding, kantoren, kleinschalige horeca en cultuur. Per gebied is benoemd wat dit op welke plek zou kunnen zijn. Waar mogelijk wordt toegevoegd programma gekoppeld aan (neven)functies van het ZMC.
61
Klimaatadaptatie
Het bestaande groen behouden waaronder het park In de verder uitwerking van het stationsgebied moet ook het behoud van waardevolle bomen worden verkend. Doortrekken van de Valdeurssloot (minimaal 6 meter breedte) Maatregelen onder het wegdek van het viaduct. bijvoorbeeld wateropneembare kratten. Verdichten is ook vergroenen: oa. door daken en gevels in te zetten, maar ook voldoende groen en bomen in de straatprofielen
71
D2
2021/19892 72
Gebiedsvisie Station Kogerveld
11
21
8 1
Faseerbaarheid omgeving station
1. Stationsplein
De benoemde invulling van de stationsomgeving is essentieel voor de gewenste kwaliteitsslag van de directe omgeving van station Kogerveld. Het versterken van de sociale controle, de veiligheid en de activiteit op en rondom het plein, gaat in grote mate bijdragen aan een prettiger stationsomgeving. Een goed station met goede bestemmingen maakt reizen met de trein dan ook een stuk aangenamer en leuker! Strategie: De gemeente Zaanstad is eigenaar en beheerder van de gronden rondom het station, m.u.v. de huidige Jozefkerk. Hier kan de gemeente initiërend optreden en op korte termijn handelen. Belangrijke factor op deze locatie is het herpositioneren van de autoparkeerplaatsen naar een (tijdelijke) alternatieve locatie in de buurt. Voorgestelde ontwikkelkaders Het stationsplein wordt een voetgangersgebied • met hoge kwaliteit. Het plein vormt het visitekaartje van de wijk. Sociale veiligheid en verlichting • • Functies moeten door de dag heen complementair zijn aan elkaar. Doel hiervan is om de sociale activiteit de gehele dag door op peil te houden.
Bedrijfsontmoetingsgebouw Voor het bedrijfs-/ontmoetingsgebouw en het woonwerk gebouw langs het spoor geldt dat de gemeente, na vaststelling van visie, de grond op de markt kan gaan brengen/verkopen, wat waarschijnlijk via een tender zal verlopen. Daarbij moeten nog bekeken worden of vooraf de bestemming al gewijzigd gaat worden of dat de gemeente die stap onderneemt aan de hand van de plannen van de nieuwe eigenaar. De ambitie van de gemeente is om initiërend op te treden.
73
7 1
61 9
61
41
41
21
11
9
31 41
7 1
Jozefkerk Als de kerk in de toekomst van functie zou veranderen kan er gedacht worden aan een levendige functie: een ontmoetingsplek voor de wijk. Buitenruimte stationsplein Voor de herinrichting van het stationsplein geldt dat de gemeente als eigenaar hiervoor aan zet is om met een plan te komen. Dit traject zal direct na de vaststelling visie worden ingezet.
Stappenplan fasering: Korte termijn 1. Start onderzoek naar haalbaarheid mobiliteitshub, zoek naar een tijdelijke parkeerplaats en onderzoek regulering parkeren in de wijk 2. Opstellen Ruimtelijk PvE voor het stationsplein 3. aanpassingen en herbestemming Jozefkerk 4. inrichting openbare ruimte stationsplein en doortrekken Valdeursloot 5. aanpassingen aan station en toevoegen stationsplein, fietsenstalling en busstation 6. aanpassingen en herprofilering van weg onder het viaduct 7. Ontwikkeling bedrijf- en ontmoetingspaviljoen en gebouw langs spoorzijde
Midden lange termijn 8. hub in Boerejonkerbuurt of ten noorden van de Paltrokstraat Lange termijn 9. In combinatie met eventuele nieuwbouw of transformatie van het station is aanpassing van de constructie het viaduct aan te bevelen.
2021/19892 74
Gebiedsvisie Station Kogerveld
6 1 11
31
2. Heijermansstraat Strategie: De gemeente Zaanstad heeft hier positie en zeggenschap over de openbare ruimte en daarmee ook de inrichting van de Heijermansstraat. De na-oorlogse bouwblokken aan de westzijde zijn in eigendom van woningcorporatie Parteon, met uitzondering van de omliggende buitenruimte, deze is van de gemeente. De gemeente kan hier faciliterend optreden en actief gesprekken voeren met de corporatie.
41
Herontwikkeling panden Heijermansstraat De huidige panden hebben een beperkte omgevingskwaliteit en architectonische kwaliteit. De stedenbouwkundige organisatie contrasteert bij de ontwikkelingen in Hofwijk fase 1 en 2, en Oostzijderveld. De panden hebben beperkte uitstraling door afwezigheid van actief programma in de plint. Het openbaar groen is van lage kwaliteit en zonder gebruiksdoel, wat de omgevings- en verblijfswaliteit op de Heijermansstraat niet ten goede komt.
De openbare ruimte kan meer ingericht worden als stadsboulevard, met naast ruimte voor auto’s meer ruimte voor fietsers, voetgangers en een mogelijke HOV-verbinding met Amsterdam Noord.
De panden zelf bevatten echter wel in hun stedenbouwkundige opzet en architectonische uitstraling enkele kenmerkende elementen voor hun tijdsgeest en zijn derhalve als cultureel waardevol aangemerkt. Met name de woontoren aan de Prins Bernhardrotonde is daarin waardevol bevonden.
Voorgestelde ontwikkelkaders Stedenbouwkundige allure en bijpassende • verblijfskwaliteit van Heijermansstraat, zoals ook benoemd in het Gebiedsperspectief. Voldoende voordeuren in de plint • • Werkgelegenheid in de plint en zo mogelijk ook op de 1e en 2e verdieping. • Afwaarderen Heijermansstraat naar 2x1 baan • Klimaatadaptatie (ivm de kwetsbare waterhuishouding) integreren in gebouwontwerp (bv groene daken en gevels) en openbare ruimte: verdichten is ook vergroenen
De verwachte bijdrage van panden aan de stedenbouwkundige allure van de nieuwe Heijermansstraat, de verstedelijkingsopgave van de gemeente Zaanstad en metropoolregio Amsterdam, en de ruimtelijke kwaliteit op straat is echter aanzienlijk. Het is aan te bevelen om met betrokken partijen en afdelingen binnen en buiten de gemeente het gesprek te voeren over hoe deze gewenste kwaliteitsslag samen kan gaan met de benoemde cultuurhistorische waarden.
31 11
51
41
21 Stappenplan fasering: Korte termijn 1. Afwaarderen Heijermansstraat, waarbij de huidige oostelijke rijbaan eventueel gebruikt kan worden voor bouwverkeer en/of openbaar vervoer. Hieraan samenhangend: 2. Verkeerskundige aanpassing aan het Prins Bernhard Plein Midden lange termijn 3. Herontwikkeling bouwblokken Heijermansstraat 4. Herinrichting buitenruimte Heijermansstraat 5. Aanleg HOV-busbaan Lange termijn 6. Aanpassingen civieltechnische constructie rondom het viaduct, i.c.m. aanleg rail-HOV en opwaardering stationsgebouwen.
75
2021/19892 76
Gebiedsvisie Station Kogerveld
21
41
61
3. Boerejonkerbuurt Met de ambities Boerejonkerbuurt kan al snel begonnen worden met de uitwerking. Dit gebied mag langzaam verkleuren naar een gemengd milieu, met hoge verblijfskwaliteit, een hogere banendichtheid en op bepaalde plekken de mogelijkheid tot toevoegen van woonvormen. Zet in op heldere kaders waarbinnen ondernemers hier een mooie wijk kunnen ontwikkelen. Strategie: De gemeente Zaanstad heeft hier buiten de huidige openbare ruimte geen grondpositie. Binnen kaderstellend raamwerk zo veel mogelijk vrije ontwikkeling faciliteren. Belangrijke factor is gezamenlijk draagvlak om tot een gemengde wijk te komen met een hoge mate van verblijfskwaliteit. Voorgestelde ontwikkelkaders: economisch profiel gericht op intensivering van • arbeidsplaatsen, lage verkeersaantrekkende werking, lage milieucategorie / hindercontour en bijdrage aan economische clustervorming rondom het station rondom het thema life&health sciences. ruimtelijk passend binnen in de visie voorgestelde • rooilijnen en nader uit te werken beeldkwaliteitseisen (zoals bebouwingsstructuur en typologie, actieve plinten, binnenterreinen, etc) • Focus op werken, wonen onder voorwaarden mogelijk maken in zone buiten hoogspanningscontour
Over de hub Voor de vervoershub geldt het uitgangspunt van faciliteren ook. De gemeente Zaanstad heeft op de voorgestelde locatie geen grondpositie en ze is voor deze locatie afhankelijk van particuliere initiatieven. Dat kan van invloed zijn op de bepaling van de locatie van de hub. Het onderzoek naar de vervoershub kan het beste zo snel mogelijk opgestart worden. De gemeente heeft echter voor het realiseren van de vervoershub geld ontvangen vanuit de Woningbouwimpuls voor het tekort dat hier op zit (hierin zijn overigens de kosten voor verwerving grond niet opgenomen). De gemeente gaat nog onderzoeken hoe dit geld ingezet kan worden wanneer een particulier initiatiefnemer de vervoershub gaat realiseren, met daarbij de voorwaarden vanuit de Woningbouwimpuls in het oog houdend.
51 11
31
51
Stappenplan fasering: Korte termijn 1. Onderzoek opstarten om vervoershub mogelijk te maken. 2. Omgevingsvisie maken welke bevat: Visie op economische functies formuleren en Beeldkwaliteitsplan vastleggen 3. Gronden voor HUB verwerven en/of particulier initiatief zoeken 4. Placemaking starten Midden lange termijn 5. Openbare ruimte aanpakken Lange termijn 6. Valdeursloot als volwaardig water terugbrengen
77
D3
2021/19892 78
Indicaties ontwikkelruimte
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Diverse ontwikkelingen Boerejonkerbuurt: totaal + ca. 430 woningen Hofwijk fase 2
31
Schatting oppervlaktes voorbeelduitwerking in eindsituatie. In deze schatting zijn de huidige oppervlaktes niet meegenomen.
Benoemde aantallen van omliggende projecten betreft de onderzochte ontwikkelruimte zoals vastgesteld door de gemeenteraad van Zaanstad (voor Oostzijderveld) of zoals benoemd in het perspectief Kogerveldwijk 2040.
Boerejonkerbuurt-Zuid: ca. 275 woningen en 30.500 m2 bedrijfsruimte
Hofwijk fase 1
Hofwijk + ca 870 woningen
1
Stationsplein ca. 5000 m2 bedrijfsruimte
Oostzijderveld fase 1 max. 530 woningen
21
Heijermansstraat: ca. 350 woningen en 3300 m2 bedrijfruimte
Oostzijderveld fase 2 ca. 350 woningen
Schatting van woningen en banen binnen de gestippelde kaders Woningen
Bedrijfsruimte / Banen
20
2500 m² / ca 50 b
Heijermansstraat
300 - 400
3 000 m² / ca 120 b
Boerejonkerbuurt Zuid
50 - 300
30 500 m² / ca 2000 b
Stationsplein
79
D4
2021/19892 80
Gebiedsvisie Station Kogerveld
Regionale verankering
Uit afstemming met de partners van de Hoornse Lijn komt voort dat Kogerveld een belangrijke positie heeft in de regionale strategie. Wanneer treinen vaker naar Kogerveld rijden, rijden ze ook vaker naar Purmerend en Hoorn en vice-versa. 1. voeg bestemmingen toe om een tegenspits op gang te helpen > zet naast verdichting in op functies die er voor zorgen dat mensen buiten de spits gaan reizen op dit meest verspitste traject > nieuwe functies voegen ook wat toe aan de wijk 2. benut de diversiteit langs de Hoornse Lijn voor een diversiteit aan bestemmingen > een specifieke programma mix per station op basis van lokale factoren > voor Kogerveld: ZMC, leren/maken Boerejonkerbuurt, stedelijk wonen in een groene wijk. 3. laat de trein ten minste in de spits vaker rijden > spitsdeal scheepvaart of aanpassing spoorbrug en talud
richting A’dam centraal en Sloterdijk
81
D5
2021/19892 82
Stedelijke verankering
Het stationgsbied Kogerveld is een stedelijke verdichtingslocatie, waarin OV-geörienteerd ontwikkelen centraal staat. Hiermee wordt antwoord gegeven op de opgave rondom enerzijds de (beperkte) huidige ruimtelijke kwaliteit van het stationsgebied en anderzijds de meervoudige verstedelijkingsopgave van Zaandam en de Metropoolregio Amsterdam. De combinatie van een forse verstedelijking op een stationslocatie vragen om andere keuzes, wanneer de buitenruimte met nog meer gebruikers gedeeld gaat worden. In relatie tot het grotere geheel van de mobiliteitstransitie zijn de volgende principes opgesteld, waarmee in de ontwikkeling van deze visie is gewerkt. 1. beschouw stationsgebied Kogerveld als stedelijke verdichtingslocatie > nabijheid i.p.v. bereikbaarheid, OV georiënteerd, nieuwe mobiliteitshierachie. 2. zorg voor een optimale verbinding met ZMC > langzaamverkeer op één, knooppuntontwikkeling, ondersteunende functies (leren, werken).
3. nieuwe hierarchie ontsluitingstructuur > downgrade Heijermansstraat-Noord verkennen (stadslaan) Deze visie toont ook welke kwaliteit behaald kán worden, als de mobiliteitstransitie in de stationsomgeving Kogerveld wordt ingezet. Het project kan een voorbeeldproject zijn voor de stad Zaandam en de regio.