Bijlage II behorende bij de aanvraag Wbmgp Voortgangsrapportage Pact Deel I

2021/28529

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2020 DEEL 1 - KWALITATIEF

VOORWOORD Voor u ligt de eerste gezamenlijke verantwoordingsrapportage van het Pact Poelenburg Peldersveld. Deze rapportage doet verslag van het eerste jaar van het Pact. En wat voor jaar was het!

Bondgenootschap Het staat me nog helder voor de geest dat we in een volle zaal van De Tulp samen onze handtekening in bloed zetten onder het Pact. 24 betrokken partners, organisaties en vele bewoners zeiden gezamenlijk: wij gaan de kansen die er zijn in de wijken Poelenburg en Peldersveld grijpen. Dit pact is bondgenootschap zoals het moet zijn. Samenwerken aan een mooiere, betere, sterkere gemeenschap. Niet alleen vanuit het eigen eiland, maar vanuit een gezamenlijk doel.

VOORZICHTIGE STAPPEN VOORUIT Voorzichtig vooruit is wellicht de beste omschrijving als we terugkijken op het eerste jaar van de gezamenlijke PACT-aanpak in Poelenburg en Peldersveld. Hoewel al veel werd bereikt, ondanks de Corona-crisis, blijft er ook nog genoeg te wensen over. Veel kwetsbare jongeren kregen het afgelopen jaar de aandacht die ze verdienden, maar door de opeenvolgende lockdowns verdwenen verschillende jongeren uit beeld bij de instanties die hen net volop in beeld hadden en samen met hen aan de slag wilden. Acties die criminele ondermijning in de wijken een halt toe willen roepen, mochten op steun van bewoners rekenen. Er vonden succesvol diverse interventies plaats. De basisscholen begonnen structureel met de verlengde schooltijd, maar ook hier stak Corona tussentijds in alle heftigheid een spaak in het wiel. De twee VMBO’s in het gebied startten – ondanks corona – aan het eind van het jaar met twee studiezalen voor huiswerkbegeleiding en coaching.

Op een drukbezochte feestelijke bijeenkomst werden door 24 partijen en vele bewoners de handtekeningen gezet voor een langjarige samenwerking. Een coalitie van maatschappelijke organisaties en bewoners, in een vervolg op het Actieplan Poelenburg Peldersveld. Nu, een jaar later willen we in deze rapportage laten zien wat de stand van zaken is, behoedzaam vooruitblikken en daarbij enkele mogelijke knelpunten schetsen.

PACT In Zaanstad betekent dit dat een groot aantal organisaties samen met de inwoners werken aan het duurzaam verbeteren van de kansen voor bewoners in Poelenburg en Peldersveld, met als doel om open, diverse, kansrijke wijken te realiseren.

Corona als contrastvloeistof Corona heeft het werk niet makkelijker gemaakt. Sterker: corona heeft als contrastvloeistof gewerkt in deze wijken. De bestaande verschillen in kansen voor onze inwoners zijn verder uitvergroot. Daar heb ik mijn zorg, samen met 15 andere burgemeesters, ook in Den Haag kenbaar voor gemaakt. Met het manifest ‘Kom op voor onze kwetsbare wijken’ hebben we de behoefte aan middelen en steun vanuit het Rijk duidelijk onder de aandacht gebracht.

Trots Als ik kijk naar de inzet van het afgelopen jaar ben ik trots. Trots op de gedrevenheid van de professionals in de frontlinie die dagelijks het werk doen, soms letterlijk met gevaar voor eigen gezondheid. Trots op de inwoners die mooie initiateven ontwikkelen in de wijken waardoor bewoners elkaar kunnen ontmoeten of helpen. En trots op de concrete resultaten die we als partners hebben kunnen realiseren. Denk daarbij aan de start van de verlengde leertijd, de brugfunctionarissen op de basisscholen, de komst van studiezalen, de gratis IT-opleiding met baangarantie, het begin

Op 4 februari hebben we , als organisaties en bewoners van Poelenburg en Peldersveld een stip gezet op de horizon. Die stip staat getekend in 2040, over twintig jaar willen we samen ervoor zorgen dat kinderen een goede start hebben in hun leven en zich zo ontwikkelen dat ze hun talenten kunnen ontplooien, dat bewoners betaald werk hebben, als ze dat kunnen en als ze dat niet lukt doen ze op een andere manier mee in de samenleving; en dat alles in gezondere en veiligere wijken.

>>

‘Gezamenlijk zeggen we: de tijd van wegkijken is voorbij. We moeten er nu samen de schouders onder zetten om deze wijken in de komende twintig jaar vooruit te helpen. Zaanstad is dat verplicht aan de inwoners en kinderen van deze wijken. Het kan want er is kracht in deze wijken. Er zijn mensen die er iets van willen maken. Ze hebben wensen en dromen en wij moeten helpen om de omstandigheden te creëren om die dromen uit te laten komen.’ Burgemeester Jan Hamming bij de ondertekening van het PACT op 4 februari 2020.

van de aanpak woonfraude en de oprichting van de jongerenwinkel.

Stap voor stap vooruit De onderlinge samenwerking is een belangrijke stap en die ontwikkelt zich snel. Professionals weten elkaar steeds makkelijker te vinden. We durven het verschil te maken en dat is mooi. Een aandachtspunt is dat we dit ook goed aan inwoners kunnen uitleggen. Zichtbaar, transparant en duidelijk. Daar moeten we aan blijven werken. Zoals we in het Pact benoemen committeren we ons tot 2040 aan deze aanpak. We zijn nu een jaar onderweg. Een jaar waarin niet alleen al die partijen die hun handtekening onder dit contract hebben gezet bloed, zweet en tranen hebben gelaten om te werken aan een betere toekomst voor onze inwoners. Maar vooral ook de bewoners en bewonersorganisaties zelf. Die met hun inzet, betrokkenheid en soms ook scherpe kritiek richting de verschillende organisaties van het Pact, betekenisvol zijn voor een betere toekomst. Wat mij betreft is er een stap vooruit gezet. Op naar de volgende.

Sommige succesfactoren zijn meetbaar, de statistische gegevens in deze rapportage spreken voor zich. Andere zaken spreken niet altijd voor zichzelf; het gaat om signalen, ervaringen die gezamenlijk ook een beeld vormen. Ook daarover bericht deze eerste rapportage.

Een jaar later

Een jaar geleden zijn we in Poelenburg en Peldersveld van start gegaan met een nieuwe werkwijze: het PACT. In deze voortgangsrapportage willen we laten zien wat we hebben gedaan. Een hoop dingen die het PACT had willen doen, konden helaas niet doorgaan. Dat kwam natuurlijk door Corona. Hopelijk gaan die activiteiten in 2021 alsnog op volle kracht beginnen.

2021/28529

bewoners uit Poelenburg en Peldersveld tegenkomen die sceptisch zijn tegenover de overheid. Het onvoldoende ingrijpen met echte oplossingen voor hun problemen in de afgelopen decennia speelt hier zeker een rol in. Die toenemende onvrede betrof bijvoorbeeld het volgens bewoners – niet zichtbaar genoeg handhaven van asociaal verkeersgedrag zoals te hard rijden en fout parkeren. Het niet optreden tegen bewoners die langer dan wettelijk toegestaan, rondrijden met een buitenlands kenteken. Maar ook het hangen op straat, geluidsoverlast bij winkelgebieden, woonfraude, drugshandel of dumpingen van afval op diverse plaatsen in de wijk. Het draagvlak voor het pact kan onder druk komen te staan als we deze signalen niet oppikken en daar gericht en zichtbaar op reageren.

>>

‘Voor mij is het moeilijk weer vertrouwen te krijgen in de toekomst als we niet met spoed aan het heden werken. Daarmee bedoel ik dat er twéé problemen zijn die we zo snel mogelijk moeten oplossen. Vuil bestrijden en een veilige omgeving creëren.’

TERUGBLIK/VOORUITBLIK Er is veel om trots op te zijn. Ondanks dat 2020 geen makkelijk jaar was en veel activiteiten onder druk kwamen te staan, zijn er ook belangrijke stappen gezet. Heel belangrijk is dat de samenwerking op veel terreinen geïntensiveerd is. We zien dat partners elkaar steeds beter weten te vinden. Zichtbaar voor bewoners is de Verlengde leertijd, de brugfunctionaris op iedere basisschool en de komst van Studiezalen op de middelbare scholen. Met Participeren met Perspectief begeleiden we bewoners intensief om te participeren en weten bewoners nu dat het ontvangen van een uitkering niet vrijblijvend is, er zijn in ruim twee jaar tijd ruim 300 mensen uit de uitkering. De eerste stappen zijn gezet naar een ruimtelijke visie op de beide wijken. Dit is gebeurd in een intensieve samenwerking tussen corporaties en gemeente. De lobby vanuit 15 gemeenten, onder aanvoering van burgemeester Jan Hamming heeft voor meer aandacht voor kwetsbare wijken geleid, wat concreet betekent dat er vanuit het Rijk voorbereid wordt op een stedelijk vernieuwingsprogramma Leefbaarheid en Veiligheid. Dit biedt de kans om de aanpak te intensiviseren en te verbreden naar andere kwetsbare gebieden in onze stad. Toch merken bewoners nog niet altijd wat er vanuit het Pact gebeurt. Deels komt dat doordat veel van de verbeteringen een lange adem vereisen.

Deels komt het omdat niet altijd duidelijk wordt overgebracht wat er allemaal gebeurt. En deels komt dat ook doordat bewoners in het hier en nu veel overlast ervaren, zoals te hard rijden, illegale bewoning, parkeeroverlast en vuildumpingen. Zichtbare inzet hierop is cruciaal om het draagvlak voor de lange termijnplannen te behouden.

Samenwerking loont De coalitie die begin 2020 is gesloten in de vorm van het Pact Poelenburg Peldersveld heeft haar meerwaarde bewezen omdat partijen elkaar – ook in deze crisis- makkelijker weten te vinden. Voorbeelden hiervan zijn • Verstevigde samenwerking tussen het jongerenwerk en het Voortgezet onderwijs, die elkaar in het kader van de aanpak op Jeugd 12+ beter leren kennen. De komst van Studiezalen (huiswerkbegeleiding en persoonlijke coaching) stimuleert dat verder. • De Jongerenwinkel versterkt de samenwerking tussen partners zoals het jongerenwerk, Fluxus en het Sportbedrijf. Ook draagt het bij aan het versterken van de netwerken rondom jongeren in de wijk met de informele partijen, zoals Choku Gym en andere sportorganisaties. Fluxus en het Sportbedrijf zeggen jongeren in deze wijken nu beter te kunnen bereiken. • In de aanloop naar Oud en Nieuw waren er grote zorgen over mogelijke onrusten in de wijken. Door een goede samenwerking tussen jongeren­ werkers, politie, straathoekwerk is dat voor­ komen. Ook een aantal jongeren zelf, die het 2

jaar ervoor nog tijdens Oud en Nieuw voor overlast zorgden, hebben hier een positieve rol ­ in gespeeld ten opzichte van andere jongeren. Het Sportbedrijf en Fluxus hebben in de kerst­ vakantie activiteiten in de buitenlucht gedraaid als alternatief voor hangen op straat. Oud en Nieuw is in deze wijken rustig verlopen. Deze samenwerking toont ook zijn meerwaarde bij het handhaven van de avondklok. • Nadat de eerste lockdown is afgekondigd heeft het sociaal wijkteam pakketjes gemaakt voor kinderen in de wijk, hiervoor is nauw samen­ gewerkt met het jeugdteam en de scholen. • Het Jeugdteam heeft samen met de kinderopvang en de scholen gekeken welke kwetsbare kinderen toch baat zouden hebben bij opvang, ook al hebben ouders geen ‘vitaal beroep’. • De samenwerking tussen jeugdteam, sociaal wijkteam en de basisscholen met de Klas School Wijkaanpak waarmee zij een platform hebben om snel te schakelen over ontwikkelingen op school. • De sociale wijkteams, corporaties, HVC en gemeente weten elkaar beter te vinden in de samenwerking rondom afval. Met acties rondom hotspots wordt gewerkt aan het meer betrekken van bewoners bij de staat van hun omgeving. • Hetzelfde geldt voor corporaties, Regiocollege, Moskee, De Bron en gemeente als het gaat om dwarsverbanden te leggen op de verschillende thema’s. Bijvoorbeeld rondom armoedebestrijding, participatie en de aanpak van woonfraude.

Inclusiviteit Vanuit het Pact is het doel om telkens zo goed mogelijk aan te sluiten bij de logica van de wijk. Dit betekent voldoende kennis hebben van de

leefwereld van de inwoners. Sleutelfiguren in de wijk hebben een belangrijke rol door hierin een actieve schakel te vormen. Bijvoorbeeld als het gaat om informeren en betrekken vanuit het eigen netwerk, op de meest passende manier. Het goed begrijpen en aansluiten op de logica is cruciaal om de goede interventies te kunnen doen en te begrijpen wat wel en niet werkt. Het belang van het bestendigen en versterken van het multiculturele netwerk in de wijk is ook hierom groot. Religieuze en maatschappelijke organisaties zijn bereid om hierin een rol te spelen. We blijven bouwen aan deze netwerken en een goede aansluiting van hen op het Pact.

Impact van corona De feestelijke start van ‘het huwelijk’ van maatschappelijke organisaties en bewoners op 4 februari 2020 werd vrijwel direct onder druk gezet door corona. Deze crisis heeft in Poelenburg en Peldersveld grote impact. De voortgang op een aantal initiatieven vanuit het Pact kwam onder druk te staan: • Zo zijn initiatieven op het gebied van taal tijdelijk gestaakt, omdat samenkomen onmogelijk werd en online taalles volgen voor veel mensen een te grote stap is. • Ook bewonersinitiatieven in het kader van kinderactiviteiten, vuilacties, ontmoeting, participatie moesten noodgedwongen stoppen. • De verlengde leertijd, die na de kerstvakantie in januari 2020 van start ging, werd bemoeilijkt in de uitvoering doordat de scholen sloten en alles in een online vorm overging. • De brugfunctionarissen bewezen in deze tijd hun waarde door ouders te ondersteunen en contact te houden in de tijd dat zij de school niet in mogen. • Het onderwijs heeft maximaal ruimte gegeven voor noodopvang voor kinderen in kwetsbare situaties. Aanvullend was daar de jongerenwinkel die flexibel meebewoog met de maatregelen en is een aantal keren omgevormd naar ruimte voor schoolbegeleiding: een plek waar leerlingen rustig hun schoolwerk konden maken. Hier is veel gebruik van gemaakt. De studenten voor Vooruit ondersteunden op de schoolbegeleiding voor de jongste groepen.

• De veranderde arbeidsmarkt heeft (ook) impact op de werkloosheid en financiële positie van bewoners. Het aantal aanvragen voor bijstand is in deze wijken hoog. Hoewel dat (nog) niet altijd uit

Uit: een bewonersbrief aan het gemeentebestuur de cijfers blijkt vrezen we toenemende schulden en (verborgen) armoede. De wijkteams bleven ook tijdens de lockdown beschikbaar voor bewoners met financiële problemen. In de tweede helft van 2020 werd daar veel gebruik van gemaakt. • Het oproepen en intensief begeleiden van de volgende groep wijkbewoners met een afstand tot de arbeidsmarkt moest vanwege Corona helaas op een lager pitje worden gezet. De wens is om dat zo spoedig mogelijk weer op te pakken.

Zorgen over jongeren De coronacrisis heeft ook een grote impact op het leven van jongeren in deze wijken. Door het verlies van baantjes en dagbesteding is voor veel jongeren structuur en perspectief weggevallen. Vrijwel alle jongeren wonen krap behuisd met familie. Verveling en de behoefte aan contact zorgen dat jongeren meer tijd doorbrengen op straat. Dit kan leiden tot spanningen in de buurt, zoals we in 2020 hebben gezien. Een aantal jongeren kan ook het pad van criminaliteit opgaan, jongerenwerkers en politie maken zich hier grote zorgen over. In de afgelopen maanden zorgden we voor breed aanbod aan activiteiten, zodat op straat hangen voor jongeren niet het enige alternatief was. We verdubbelden de capaciteit van de Zomerschool, we ondersteunden jongeren om een baan te vinden en we benutten de Jongerenwinkel zo veel mogelijk om met jongeren in contact te zijn en te blijven en hen te ondersteunen met huiswerkbegeleiding, het vinden van werk. De verwachting is dat dit de komende periode nodig blijft.

>>

‘Jongeren hebben er weinig vertrouwen in dat de wereld echt in hun geïnteresseerd is.’‘Wij proberen het uithalen van rottigheid onaantrekkelijk te maken. Tegelijkertijd zijn we alert op jongeren die op de grens van criminaliteit balanceren.’ Politiechef Sherwin Tjin-Asjoe

Sociale onvrede verdient aandacht: de leefbaarheid staat onder druk Overheden zijn de afgelopen jaren niet in staat gebleken om de problemen die bewoners signaleren op het gebied van leefbaarheid en veiligheid structureel op te lossen. Gevolg hiervan is dat we veel

Vanaf medio 2020 is een veiligheidsregisseur aangesteld voor Poelenburg en Peldersveld. Vanaf oktober 2020 is er onder aansturing van deze veiligheidsregisseur een team woonfraude gestart in de wijken Poelenburg Peldersveld en Zaandam Zuid. Verder zijn ’s morgens in alle vroegte bij het verlaten van de wijken door de politie verkeers- en identiteitscontroles uitgevoerd bij inzittenden van onder andere de werkbusjes. Dit is een begin. Belangrijk is telkens dat het niet om eenmalige acties moet gaan maar dat we hier met elkaar de aankomende jaren op blijven inzetten. Op die manier zullen we de leefbaarheid vergroten in de wijken en tegelijkertijd ook het vertrouwen terugwinnen. En dat is hard nodig, omdat bewoners cruciaal zijn bij het behalen van de doelen van het Pact.

>>

‘Vanmorgen heeft de politie op het parkeerterrein van Gibraltar bekeuringen uitgedeeld aan verkeerd geparkeerde auto’s. Hopelijk blijft dit zo doorgaan. Krijg toch weer een beetje hoop .’ Reactie bewoner op politieactie

De laatste jaren signaleren we dat de woningmarkt in deze wijken een lucratieve handel is. Woningen worden opgekocht als lucratief verdienmodel voor de huisvesting van veelal kwetsbare arbeidsmigranten. Vaak grote groepen individuen of verschillende gezinnen in één woning voor enorme huurprijzen. Volgens een aantal VVE’s worden in hun flats hoofdzakelijk nog woningen gekocht (indien nodig ver boven de vraagprijs) die direct worden ingezet voor de verhuur. Starters en doorstromers op de woningmarkt komen er vrijwel niet meer aan te pas. Op basis van professionele kennis, gesprekken met makelaars, bewoners, Vereniging van eigenaren (VVE’s), politie en andere partners van het Pact constateren we verder een zeer zorgwekkende situatie rondom uitbuiting van arbeidsmigranten en mogelijk witwassen De gevolgen hiervan zijn ernstig. Gesprekken met bewoners, het onderwijs en kinderopvang, GGD en de bibliotheek geven een onthutsend beeld van de omvang en de situatie van de arbeidsmigranten en hun kinderen. En de effecten op de leefbaarheid en de veiligheid van de wijken. Daarnaast zien we dat het grote impact heeft op het onderwijs, en daarmee op de kansen van de toch al relatief veel kwetsbare kinderen in deze wijken. Er is nog steeds sprake van een neerwaartse spiraal. Het komt geregeld voor dat mensen die het zich kunnen permitte-

ren de wijken verlaten vanwege de leefbaarheid en de situatie op de scholen. Het heeft daarmee een ondermijnend effect op onze preventieve aanpak. Een aanpak op deze ondermijnende fenomenen is cruciaal voor het weer herstellen van het vertrouwen van bewoners in deze wijken. Gerichte en zichtbare acties moeten op den duur de leefbaarheid in flats en in de straten weer verbeteren zodat mensen zich thuis voelen in hun wijk. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan het gevoel dat instanties naar de bewoners luisteren. Positief is dat zowel bij de politie, de wijkteams als de woningcorporaties inmiddels de indruk bestaat dat de meldingsbereidheid onder de bewoners het afgelopen jaar voorzichtig toeneemt. Bewoners nemen vaker de moeite contact op te nemen bij het vermoeden van crimineel gedrag of illegale bewoning. Nu is het zaak om dat vertrouwen vast te houden, onder andere door deze meldingen zichtbaar op te pakken en goed te communiceren over wat er gebeurt met de melding (als dat gewenst is) .

Bewonersbetrokkenheid bij het Pact Duidelijk is dat er veel betrokkenheid aanwezig is onder een grote groep bewoners rondom hun wijk, buurt of complex. Dat uit zich bij een deel van de bewoners door zaken te melden die niet goed gaan en bij een deel van de bewoners om zelf actief bij te dragen aan het organiseren van of deelnemen aan allerlei mooie initiatieven en activiteiten. Er zijn verschillende bewonersinitiatieven die een belangrijke plek vormen voor bewoners. Jong en oud. Doel van het Pact en de partners is om die initiatieven te ondersteunen als dat nodig is of soms aan elkaar te verbinden.

>>

Om een ingang te bieden voor bewoners die aansluit op de belevingswereld, starten we in 2021 een inloopspreekuur voor meldingen, vragen en klachten rondom deze thema’s.

Met betrekking tot bewonersbetrokkenheid bij de totstandkoming van de uitvoeringsplannen binnen het Pact deden bewoners waar mogelijk via digitale bijeenkomsten mee. Maar helaas is dit lang niet voor alle bewoners een prettige manier om deel te nemen. Zodra het weer mogelijk is om fysiek bij elkaar te komen, pakken we de draad weer op om in gesprek te gaan met bewoners over de uitvoeringsplannen. Tegelijkertijd zien we dat de sociale onvrede zoals hiervoor beschreven een directe impact heeft op het draagvlak voor het Pact. Het stoppen van de Klankbordgroep Poelenburg is hier een illustratie van. We merken dat er breed in de wijken veel onvrede bestaat over de gemeente en andere overheden. Bewoners geven aan dat ze zich niet altijd gehoord of serieus genomen voelen als zij meldingen, vragen of klachten hebben op het gebied van openbare ruimte, verkeer, vuil, veiligheid en leefbaarheid. Dit schaadt de relatie op korte en langere termijn, en leidt tot verminderde betrokkenheid en inzet vanuit de bewoners. Om bewonersbetrokkenheid een structureler onderdeel uit te laten maken van het werken aan het versterken van de wijken, is het nodig om ook iets te organiseren waar mensen op een simpelere en effectieve manier hun meldingen, zorgen, klachten of frustraties kunnen uiten. Ook als die meldingen, zorgen, klachten of frustraties niet over de thema’s van het Pact gaan.

De gesprekken met bewoners de afgelopen jaren hebben ons geleerd dat de meeste van hun zorgen, klachten, frustraties gaan over aspecten op het gebied van leefbaarheid (vuil), veiligheid, openbare ruimte en verkeer/parkeren. Zaken waar bewoners soms dagelijks mee geconfronteerd worden.

En minder over thema’s waar we binnen het Pact ook mee bezig zijn, zoals onderwijs, taal, armoede, participatie en wonen.

Lobby voor steun vanuit het Rijk Zaanstad en de andere veertien steden met stedelijke vernieuwingsgebieden (Amsterdam heeft er twee, daarom; vijftien steden, zestien gebieden) zijn samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken de voorbereidingen aan het treffen voor een programma Leefbaarheid en Veiligheid. In Zaanstad gaat het om een gebied dat zes wijken omvat. Naast Poelenburg en Peldersveld gaat het ook om Zaandam Zuid, Rosmolenwijk, Kogerveld en Hoornseveld (formeel één wijk met Peldersveld) en de Achtersluispolder waar in de toekomst veel woningen gebouwd zullen gaan worden. Formeel bestaat het programma al maar een echte impuls ervoor moet van een nieuw kabinet komen. De steden hopen hierover bij de formatie afspraken te kunnen maken. Zaanstad coördineert het gezelschap van de vijftien steden dat sinds de publicatie van het Manifest in juni 2020 op regelmatige basis

aan tafel zit met het Rijk, bestuurlijk en ambtelijk. Ondertussen is het feit dat Zaandam Oost al tot de zestien gebieden van het programma behoort, een pré bij onder meer het Volkshuisvestingsfonds, een fonds van 450 miljoen euro voor met name deze gebieden en voor krimp- en grensregio’s in Nederland. Zaanstad heeft hiervoor ook aan aanvraag gedaan. Ook bij andere regelingen en initiatieven vanuit het Rijk speelt dit. De impact die corona heeft op de meest kwetsbare gebieden heeft geleid tot een extra lobby om ook voor de korte termijn extra middelen beschikbaar te stellen. De extra middelen die voor jeugd beschikbaar zijn gesteld zijn hier onder andere het resultaat van. Ook binnen de MRA Verstedelijkingsstrategie wordt het belang erkend van de ondersteuning van de stedelijke vernieuwingsgebieden in de MRA (Zaandam Oost, Amsterdam Nieuw West en Zuidoost, Lelystad Oost). Dit kan bijvoorbeeld een rol spelen in de discussie over investeringen in het openbaar vervoer. Verder zijn we met het Rijk in gesprek om ons intensiever te ondersteunen bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Verschillende rijksuitvoeringsdiensten (Belastingdienst (FIOD) en Inspectie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW)) zijn cruciale partners voor een effectieve aanpak.

Lessen van het afgelopen jaar • Veel activiteiten konden niet doorgaan door corona. We weten dat corona juist de wijken treft die wat kwetsbaarder zijn. In het jaar 2020 zijn de eerste stappen gezet in het behalen van de doelen van het Pact: concrete acties voor de korte termijn en tegelijkertijd zijn op alle opgaven belangrijke stappen gezet in het opstellen van de uitvoeringsplannen. Dat vraagt een intensieve samenwerking en ‘het goede gesprek’. Wat zien we gebeuren en hoe sluiten we daar goed op aan? Eén van de werkprincipes van het Pact is ‘werken vanuit de logica van de wijk’. In tijden van crisis blijft dit een belangrijk principe: steeds in contact blijven, nieuwsgierig zijn naar motieven en van daaruit de aanpak aanpassen. Het beleidsmatige perspectief moet daar ondergeschikt aan kunnen zijn als dat nodig is. • Een andere les is dat we zien dat bewoners nog onvoldoende merken van wat er gebeurt in het kader van het Pact. Enerzijds is dat logisch: onderwijsachterstanden zijn niet 1-2-3 weggewerkt en interventies op het gebied van participatie hebben ook niet direct een impact op de leefbaarheid. In het dagelijks leven ervaren bewoners overlast of hebben zij zorgen over hun buurt. Dit betekent dat we meer moeten inzetten op het zichtbaar maken van wat er vanuit het pact gebeurt en tegelijkertijd de zorgen van bewoners in het hier en nu serieus nemen.

Dit draagt bij aan het herstel van het vertrouwens van bewoners. • De doelen in het Pact kunnen niet alleen door de partners worden bereikt: we hebben de bewoners hier heel hard bij nodig. Een communicatiestrategie waarin èn zichtbaar wordt gemaakt wat er allemaal gebeurt èn tegelijk de brug naar bewoners wordt geslagen is cruciaal; zo kunnen bewoners ook echt partner worden in het Pact. • In het Pact ontbreken nog de werkgevers, ook onmisbaar in het bereiken van de doelen van het Pact. Het komende jaar worden (grote) werkgevers gevraagd aan te sluiten bij het Pact. Om als ambassadeur van het Pact en vanuit die rol werkgevers in Zaanstad en eventueel de regio aan te sporen en te motiveren voor het creëren van stageplaatsen, banen, start-/aan de bak garanties en/ of een vorm van maatschappelijke inzet van hun werknemers (helpen van startende ondernemers) voor mensen uit Poelenburg en Peldersveld. • Cruciaal bij onze preventieve aanpak (verlengde leertijd, investeren in jeugd, begeleiden naar werk) om onze jongeren in deze wijken meer perspectief te geven op een kansrijke toekomst, blijft dat deze aanpak hand in hand moet gaan met de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Doen we dit niet effectief, dan heeft dit een ondermijnend effect op de preventieve aanpak.

• We hebben te maken met dynamische wijken waar allerlei externe factoren spelen die van ons als Pact partners soms flexibiliteit en snelheid vragen. Voorbeeld daarvan is de veranderende situatie op de particuliere woningmarkt en de komst van kwetsbare arbeidsmigranten.

3

2021/28529

JEUGD Opgroeien in Poelenburg en Peldersveld moet gelijke kansen geven op de ontplooiing van talenten. Kinderen in Poelenburg en Peldersveld moeten dezelfde kansen krijgen om gezond en goed opgeleid aan hun toekomst te werken als andere kinderen van Zaanstad. Het is een belangrijk uitgangspunt in de aanpak voor deze twee wijken. Een aantal maatregelen moet daarvoor de komende jaren zorgen. In 2020 is daarmee een begin gemaakt, ondanks Corona.

Proces Uitvoerings­plannen Om aan de opgave Jeugd te werken is er voor gekozen om als groep van organisaties die het meest bij jeugd en gezinnen zijn een uitvoeringsplan voor de komende vier jaar op te stellen. Daarbij hebben we onderscheid gemaakt tussen de jeugd tot en met twaalf jaar, tot het einde van de basisschool, en de jeugd vanaf 12 jaar en ouder (tot ongeveer 23 jaar).

Jeugd 12 Het plan voor de jeugd tot 12 jaar is al eind 2018 opgesteld door vertegenwoordigers van de PO-organisaties met scholen in de wijken, de kinderopvang, het Centrum jong/jeugdteam, het sociaal wijkteam en de gemeente. Vele gesprekken met bewoners hebben de inhoud van de plannen mede bepaald. In de uitvoering van het plan voor de jeugd van 12- verliep de uitvoering niet helemaal zoals gehoopt. De scholen waren nog maar net gestart met de activiteiten in het kader van de Verlengde Leertijd toen de lockdown werd afgekondigd. Desalniettemin zijn ook online activiteiten uitgevoerd, en is na de lockdown de draad weer opgepakt. De brugfunctionarissen bewijzen ook in de lockdown nog eens extra het belang van hun functie, door online contact te houden met ouders en hen op weg te helpen met de devices (laptops en ipads) en gebruikte systemen. Door uitval bij het Centrum Jong liepen we helaas ook vertraging op in de ontwikkeling van een systematische toeleiding van ouders en peuters met een

indicatie naar de voorschoolse educatie. We starten lopende 2021 met een serie activiteiten die aan al deze ouders wordt geboden, waarmee ze beter in kunnen spelen op de (taal)ontwikkeling van hun kind en waardoor deelname aan de VVE veel vanzelfsprekender wordt. Het knelpunt van te weinig capaciteit voor de Voorschoolse Educatie is ook in 2020 niet opgelost, maar we verwachten dat dit in 2021 wel lukt. Dan is ook de VVE monitor in werking. Daardoor zal het zicht verbeteren op de mate waarin peuters uit de wijk tijdig (d.w.z. met start tussen 2-2,5 jaar) gebruik maken.

Jeugd 12+ Het plan voor de jeugd vanaf 12 jaar is in 2020 opgesteld door vertegenwoordigers van OVO Zaanstad en Zaam, het Regiocollege, Dock, de gemeente en de GGD. Per uitvoeringsplan is er ook een stuurgroep van dezelfde partijen die de uitvoering bewaakt. Een gepland gesprek met jongeren kon vanwege de lockdown niet doorgaan In de uitvoering willen we de jongeren nadrukkelijk wel betrekken, niet alleen als ‘ontvangers’ van wat volwassenen bedenken, maar als medebepalers van waar de inspanningen van de organisaties op gericht moeten zijn. Een grotere groep organisaties die bij de start betrokken waren, zijn middels een belronde gesproken, waarvan de input vervolgens is verwerkt. Het plan is eind 2020 door het Dagelijks Bestuur van het Pact geaccordeerd. In de gemeente zijn middelen opgenomen in de begroting voor de uitvoering van een deel van de voorgenomen acties. Naar extra middelen zijn we nog aan het zoeken en verder gaat het soms ook om het beter op elkaar laten aansluiten van activiteiten van de afzonderlijke organisaties.

0-4 jarigen Een baby die tijdens de eerste duizend dagen, gerekend vanaf de conceptie, blootstaat aan de fysieke gevolgen van een slechte leefstijl van de ouders en/of aan stress, begint al met een achterstand aan het leven en loopt het risico om zich op fysiek, mentaal en sociaal gebied minder goed te ontwikkelen. Een goede verbinding tussen het sociaal- en medisch domein is noodzakelijk om problematiek bij zwangeren zo vroeg mogelijk te signaleren en te verhelpen. Goede, passende, ondersteuning voor zwangeren/ouders met pas geboren kinderen is dan ontzettend nodig, op een manier die de ouders helpt en hen kennis, inzicht en vaardigheden geeft om

de ontwikkeling van hun kind te kunnen stimuleren (ouderbetrokkenheid). Hiermee werken we aan een systematische toeleiding van ouders en peuters met een indicatie naar de voorschoolse educatie. Een paar activiteiten zijn in 2020 wel al gestart. De Bieb en Centrum Jong ontwikkelden workshops over zwangerschap en taalontwikkeling van het (ongeboren) kind voor aanstaande ouders, maar die moesten noodgedwongen online plaatsvinden en daar maken ouders nog nauwelijks gebruik van. We startten ook een wekelijkse inloop voor ouder en kind (0-4 jaar). Een spelbegeleider doet met de ouders en kinderen activiteiten op het gebied van lezen, knutselen en bewegen. Zo proberen we de kennis en vaardigheid van ouders te vergroten en de ontwikkeling van het kind te stimuleren. Met de verloskundigen en medewerkers van de kraamorganisaties, het Centrum Jong en het Jeugdteam startten we een 6 wekelijkse casuïstiekoverleg gestart om complexe gezinssituaties, zorgen en signalen m.b.t. zwangeren in de wijken te bespreken en acties te bedenken.

>>

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) is peuteropvang voor kinderen van 2 jaar tot 4 jaar. Een kind komt hiervoor in aanmerking op verwijzing van het consultatiebureau/Centrum Jong.

Visie op taalontwikkeling: erkennen en waarderen van het meertalige kind Bij de opstelling van het Uitvoeringsplan voor de jeugd 12- constateerden we dat ouders verschillende, soms geheel tegenstrijdige, adviezen krijgen over de taalontwikkeling van hun kind en over in welke taal zij met hun kind zou moeten praten. Dat is voor ouders erg verwarrend. Om die reden is gezamenlijk een visie opgesteld over taalontwikkeling op basis van recente wetenschappelijke inzichten. Meertalig opgroeien blijkt geen probleem te zijn. De visie draagt, in het kort, de boodschap uit dat het belangrijk is de meertalige identiteit van een kind te verwelkomen als onderdeel van zijn/haar identiteit. De basistaal en cultuur van het kind wordt hiermee

gewaardeerd. Ouders worden gestimuleerd om de ontwikkeling van hun kind te stimuleren door veel met het kind te praten in de taal die zij het beste beheersen en, als dat niet het Nederlands is, zelf ook wel het Nederlands te leren omdat dat de onderwijstaal van hun kind is en zij zo de schoolloopbaan van hun kind ondersteunen en hun eigen ontwikkelkansen vergroten. Zo kan een kind zich zo optimaal mogelijk ontwikkelen, zowel op cognitief als op sociaal emotioneel vlak. In 2020 is de visie breed omarmd en is afgesproken om als professionals dezelfde eenduidige boodschap en advies te geven.

Verlengde leertijd: meer onderwijstijd voor een breder horizon en meer Kinderen die als vierjarige instromen in het onderwijs hebben bij de start vaak al een enorme taalachterstand opgelopen. Partners in de jeugdgezondheidszorg, kinderopvang en het onderwijs hebben de ambitie uitgesproken om deze achterstanden zoveel mogelijk te voorkomen door méér kinderen op tijd van de Voorschoolse Educatie gebruik te laten maken en daar op de scholen op door te gaan door extra aandacht te besteden aan de leerlingen die risico lopen op een taalachterstand. We streven er naar dat op termijn kinderen in deze wijken bij het vertrek van de basisschool minimaal presteren op het niveau van het Zaanse gemiddelde, en dat zij beter inzicht hebben in de Nederlandse samenleving en in eigen talenten/mogelijkheden. De verlengde leertijd is een van de acties die daar aan bijdragen. De verlengde leertijd is op de meeste PO scholen in Poelenburg & Peldersveld in januari 2020 van start gegaan. Het plan ‘Vensters op de Wereld’, opgesteld door de schoolbesturen, biedt hier de kaders voor. De schoolbesturen zijn ieder op eigen wijze de Verlengde Leertijd gaan invullen. Dat doen zij veelal door professionals van cultuur-, sport- en andere organisaties voor de extra lessen te vragen. De start begin 2020 was turbulent door de schoolsluiting in het voorjaar.

Vrij snel werden de lessen omgezet naar een online vorm, huiswerkopdrachten en extra buitenlessen. Zo heeft toch nog veel plaats kunnen vinden.

De scholen ervaren dat leerlingen er positief op reageren dat zij nu op andere competenties worden aangesproken. Dat is in hun gedrag te merken en dat heeft vervolgens weer een positief effect op de teamleden van de scholen. Zij zijn zien meer wat de meerwaarde kan zijn van samenwerken met mensen uit andere disciplines en/of achtergronden. Daarnaast worden als pluspunten genoemd: • Kinderen maken kennis met verschillende activiteiten om hun talenten te ontdekken • Zij maken kennis met een andere manier van 4

De scholen van Agora (Windroos, Tamarinde, Paus Joannes en Kleurenpracht) hebben, ondanks de corona maatregelen, in de periode van begin januari tot aan de zomervakantie gemiddeld 63% van de voorgenomen extra lesuren gerealiseerd. De Zaan Primair scholen (de Gouw en de Spiegel) realiseerden 85% van de voorgenomen uren en Ibs De Horizon van SIOZ realiseerde 70%.

1 Naast de zeven basisscholen in Poelenburg-Peldersveld heeft ook het Zaanplein, in de Rosmolenwijk, een brugfunctionaris.

Door de schoolsluiting in het voorjaar hebben zij naar nieuwe manieren moeten zoeken. In die periode waren ze vooral heel praktisch bezig door bijvoorbeeld te helpen met het installeren van de programma’s voor de online lessen, of door naar de gezinnen toe te gaan als leerkrachten de kinderen en ouders niet konden bereiken. Door regelmatige intervisie leren de brugfunctionarissen van elkaar, groeien zij in de functie en wordt hun inzet breder. Alle scholen merken dat met een brugfunctionaris het contact met ouders verbetert. De informatie-uitwisseling tussen school en thuis wordt beter en het lukt beter om tussen leerkracht en ouders daadwerkelijk ‘pedagogisch partnerschap’ aan te gaan. Ouders kunnen ook met hun zorgen en vragen bij de brugfunctionaris terecht omdat die bekend is met instanties in de wijk waar de ouder met proble-

Choku Gym: Jongeren van de straat Sommige jongeren in Poelenburg ontberen structuur en zien te weinig toekomstmogelijkheden voor zichzelf. In 2020 is sportschool Choku Gym een project gestart om een jaar lang 8 tot 12 jongeren, in de leeftijd tussen 18 en 30 jaar, persoonlijk te begeleiden en op te leiden naar school of werk. Dit zijn jongeren waarvan de partners in de wijk vrezen dat zij afglijden naar het criminele circuit. Dit wordt gedaan in samenwerking met het sociaal wijkteam en de scholen in de wijk. Dit project wordt gefinancierd door fondsen.

>>

‘We benaderen de jongeren vanuit een positieve visie. We stellen dat zij de samenleving wat te bieden hebben. Wij zien een bepaald talent in hen, wij kunnen ze helpen hogerop te komen. Wij en de samenleving hebben dat talent nodig.’ Suheyla Albayrak van Choku Gym over risicojongeren

men bij aan kan kloppen. Als de drempel daarvoor te hoog is gaat een brugfunctionaris een eerste keer ook wel mee. In deze coronatijden proberen de brugfunctionarissen wel zo zichtbaar mogelijk te zijn voor de ouders, door bijvoorbeeld op het schoolplein aanwezig te zijn als kinderen gebracht en opgehaald worden, of door via app-groepen of de nieuwsbrieven informatie te geven. Zij organiseren groepsbijeenkomsten met een thema, zijn aanwezig bij ouderavonden en hebben individueel contact als dat gewenst is. Als een kind bijvoorbeeld regelmatig te laat op school is, kan de brugfunctionaris met ouders in gesprek om te onderzoeken wat er nodig is om een kind wel op tijd te laten komen. Ook zijn er informatieavonden in andere talen gegeven om ouders ook echt mee te nemen in het schoolsysteem. In het tweede kwartaal van 2021 zal er een tussenevaluatie plaatsvinden naar de functie van brugfunctionaris, om te kijken wat het tot zover heeft opgeleverd, wat de stand van zaken is in relatie tot de bedoeling van de functie en welke kansen de functie nog meer biedt. De brugfunctionarissen worden betaald door de schoolbesturen en de gemeente.

Studiezalen helpt jongeren op weg met huiswerkbegeleiding en Life Coaching Stichting Studiezalen is eind 2020 gestart op de twee VMBO’s in de wijken: het Zuiderzee college en Pascal Zuid. Studiezalen was al actief in kwetsbare wijken in Amsterdam, waar grootstedelijke problematiek speelt zoals taal- en onderwijsachterstanden, armoede en vroegtijdige schooluitval. Studiezalen begeleidt bij schoolwerk, maar ondersteunt jongeren ook bij hun persoonlijke leven (‘life-coaching’). Per vijf leerlingen is er een coach aanwezig. Jongeren kunnen vragen stellen over schoolwerk, maar ook over andere onderwerpen waar ze tegenaan lopen. Zo nodig betreft de coaching ook het gezin van de jongere, altijd in samenwerking met eventuele hulpverlening

In augustus 2019 is de Jongerenwinkel in Poelenburg geopend en die vervulde direct een belangrijke rol voor jongeren uit de wijken Poelenburg en Peldersveld. Het is een duidelijke en herkenbare plek waar ruimte is voor talentontwikkeling en oriëntatie op de toekomst. Hiervoor is het belangrijk dat: • Er voldoende programma is dat aansluit op de behoeften van jongeren in de wijk. • Er aandacht is voor het voorkomen dat jongeren afglijden richting de criminaliteit en alternatieven worden geboden (preventie). • De jongerenwinkel een plek is waar (ambulante) werkers en politie en jeugdboa’s jongeren naartoe kunnen begeleiden.

leren dan normaal en leerlingen kunnen zelf kiezen voor activiteiten • Aanbieders van de extra vakken volgen het curriculum van de school, sluiten aan bij lopende thema’s en versterken het curriculum Er worden ook knelpunten genoemd: • De beschikbare fysieke ruimte in de scholen werkt beperkend • Docenten zonder veel onderwijservaring kunnen de (te grote) groepen leerlingen soms moeilijk aan. Een groep van 15 leerlingen wordt soms al als lastig ervaren • Het kost tijd voordat een aanbieder goed contact heeft met een groep • Het is een lastig om een uitdagend en dynamisch programma te bieden • Samenhang met de school wordt gemist, als de activiteiten losstaand en na schooltijd zijn

Ouderbetrokkenheid doet ertoe. Meer betrokkenheid van ouders bij de school draagt bij aan de onderwijskansen van hun kinderen. Het helpt om het cultuurverschil tussen ‘school’ en ‘thuis’ kleiner te maken en dat is belangrijk in een steeds diverser wordende samenleving. Binnen de schoolcontext is daar ruimte voor gemaakt door een ‘brugfunctionaris’ specifiek de taak te geven om de contacten tussen ouders en school te versterken. Sinds juni 2019 zijn er zijn 8 brugfunctionarissen aan de slag1. De brugfunctionarissen vullen hun rol binnen de verschillende scholen ook verschillend in, maar het is hen allen gelukt om aansluiting en vertrouwen te krijgen van de ouders op hun school.

De Jongerenwinkel als plek voor talentontwikkeling in de wijk

De Spiegel en De Gouw Basisscholen De Spiegel en De Gouw hebben samen vorm gegeven aan de verlengde leertijd. De schooldag is alle dagen verlengd met een half uur. Elk kind krijgt per week 2,5 uur extra les. Ze krijgen extra taal, cultuureducatie, lessen gezondheid, identiteitsvorming- en burgerschap,of een verkeersles. Vaste externe aanbieders verzorgen de lessen. Margreet Dekker (Directeur Zaanse Zomerschool en coördinator verlengde schooldag) begeleidt de invoering bij deze twee Zaan Primair scholen. ‘Met de ouders heeft het nooit problemen gegeven dat we de schooldag een half uur hebben verlengd’, zegt zij. Al met al is de verlengde leertijd op deze scholen soepel van start gegaan en was alleen Corona de grote spelbreker.

Brugfunc­tio­narissen verkleinen het cultuur­verschil tussen ‘school’ en ‘thuis’

De jongerenwinkel is niet bedoeld voor de opvang van ‘hangjongeren’ die extra intensieve begeleiding of een hardere aanpak nodig hebben, maar voor jongeren die een zetje in de rug kunnen gebruiken om hun talenten te ontplooien. Vanaf de start is de jongerenwinkel door een grote groep jongeren gebruikt. Sinds de start is de jongerenwinkel doorontwikkeld. Enkele resultaten: • Er komen per dag zo’n 25-40 jongeren. In totaal worden ongeveer 130 verschillende jongeren bereikt. • Door de andere inrichting van het programma is de doelgroep diverser geworden; het programma is aangepast op de behoeften van de verschillen-

de doelgroepen. De jongere en de oudere groepen jongeren worden nu gescheiden. • ‘s Middags is er aanbod gecreëerd voor de 16doelgroep, er is een programma voor jongere kinderen (groep 7-8) en er is meer aanbod voor meiden. • ’s Avonds is de jongerenwinkel geopend voor de 16+ doelgroep, met extra aandacht voor hulpvra-

Knelpunten in de uitvoering bij de opgave Jeugd

in het gezin. Voor de opstartfase is in 2020 subsidie aangevraagd bij de Gelijke Kansen Alliantie vanuit het ministerie van OCW. De gemeente Zaanstad neemt die financiering na een pilotfase over. Op dit moment zijn bij de twee VMBO-scholen in de wijken studiezalen. Op maandag en woensdag krijgen 24 leerlingen huiswerkbegeleiding bij Studiezalen, uiteraard binnen de beperkingen die de Corona maatregelen opleggen. De lifecoaches richten zich naast de ondersteuning bij het schoolwerk nu voornamelijk op het opbouwen van een vertrouwensband met de leerlingen. Studiezalen heeft in Zaanstad al heel wat aanmeldingen gehad van (buurt)vrijwilligers met

gen van de jongeren op het gebied van bijvoorbeeld scholing, werk, financiën en huisvesting. Omdat de bezetting van de jongerenwerkers te laag was voor de huidige toestroom, heeft het wijkteam geprioriteerd op het gebied van capaciteit en inzet. Nu zijn er standaard 2 jongerenwerkers aanwezig in de Jongerenwinkel. Zo komt er ook meer aandacht voor het pedagogisch klimaat. Ook tijdens de corona crisis is de winkel erg belangrijk gebleken. Tijdens de lockdown werd de jongerenwinkel opengesteld voor school­begeleiding door het SWT. Studenten van

Uiteraard heeft Corona de voortgang van veel voorgenomen activiteiten verstoord. Het grootste probleem is natuurlijk dat peuterspeelzalen, basisscholen en de VO scholen dicht moesten en voor zover mogelijk leerlingen hun werk thuis moesten doen, veelal in omstandigheden die daarvoor verre van optimaal zijn. De verlengde leertijd kon hierdoor ook niet goed van start gaan. • het financieel kader voor de Verlengde leertijd bleek in de praktijk te krap om een goed concept te kunnen neerzetten. Schoolbesturen en gemeente zoeken naar oplossingen hiervoor. • Vertraging in de ontwikkeling van een systematische toeleiding van ouders en peuters met een indicatie naar de voorschoolse educatie.

>>

‘Het aanstellen van de brugfunctionaris is in mijn ogen het meest cruciale onderdeel van het hele pact-plan. Hoe stop je de criminaliteit onder de jeugd? Door kinderen al op jonge leeftijd een goede basis te geven, door ze de taal te leren, goed onderwijs aan te bieden, zodat ze zich ontwikkelen en inzien dat ze hun kans op een goed bestaan moeten grijpen.’ Brugfunctionaris Emine Önsoy

verschillende achtergronden die graag als coach aan de slag willen. In 2021 kijken we naar mogelijkheden om de capaciteit uit te breiden, onder andere door naast de leerlingen van de Vmbo’s ook leerlingen van Havo en Vwo te begeleiden.

>>

‘Er wordt gewerkt aan sociale omgangsvormen, zelfvertrouwen, het doorbreken van de armoedespiraal en het durven opkomen voor eigen belangen in plaats van de slachtofferrol te kiezen. Zo wil Studiezalen kansengelijkheid bevorderen’, zeggen Abdelhamid Idrissi en Katinka Kroon.

Vooruit hielpen daarbij door kinderen uit groep 5 en 6 te begeleiden.

>>

‘Vooral de gezinnen die het minder breed hebben, ontdekten het jongerenwerk. De meeste ouders beseffen inmiddels hoe belangrijk het is dat hun kind goede begeleiding krijgt.’ Jongerenwerker Aziz Benasskar

We starten 2021 met een serie activiteiten die aan al deze ouders geboden zullen gaan worden. We willen dat ouders beter in kunnen spelen op de (taal)ontwikkeling van hun kind en dat deelname aan de VVE veel vanzelfsprekender wordt voor hen. • Het knelpunt van te weinig fysieke capaciteit voor de Voorschoolse Educatie is ook in 2020 niet opgelost, maar we verwachten dat dit in 2021 wel lukt. Dan is ook de VVE monitor in werking. Daardoor zal het zicht verbeteren op de mate waarin peuters uit de wijk tijdig (d.w.z. met start tussen 2-2,5 jaar) gebruik maken.

5

2021/28529

PARTICIPATIE EN ARMOEDE

Een toekomst in de IT-sector TechGrounds wil bewoners van kwetsbare wijken met een afstand tot de arbeidsmarkt, veelal zonder vooropleiding, scholen. Bewoners hoeven om in het programma opgenomen te kunnen worden alleen maar te laten zien dat ze gemotiveerd zijn en aan het werk willen. Voor TechGrounds Poelenburg worden zowel inwoners uit Poelenburg, Peldersveld, als inwoners uit Amsterdam Noord en de rest van Zaanstad geworven. De komst van Techgrounds Poelenburg zorgt voor positieve rolmodellen in de wijken. Een online lesprogramma op afstand moest in razendsnel tempo tot stand komen om doorgang te realiseren. In Zaanstad werkt TechGrounds samen met het

Uitvoeringsplan Participatie en Armoede

7%

Taal in de wijken

6% 5% 4%

dec-20

okt-20

nov-20

aug-20

sept-20

jul-20

jun-20

mei-20

apr-20

mrt-20

jan-20

feb-20

nov-19

okt-19

sep-19

dec-19

Zaanstad

Gezondheidscijfers RIVM (2016) 80% 70%

74% 75% 64%

63%

60% 50% 38%

36% 35%

8% 7%

18,5%

19,1%

20,5%

21,5%

17,9%

19,3%

20,6%

20,4%

Goed/zeer goed ervaren gezondheid Poelenburg

Peldersveld

Langdurige ziekte of aandoening Zaanstad

Gezondheid

5% 0%

2016

6

2017

Peldersveld

2018

2019

Zaanstad (incl. PP)

Nederland

>>

We zijn in gesprek met lokale bedrijvenverenigingen en grotere werkgevers die vacatures hebben die interessant zijn voor bewoners uit de wijken Poelenburg, Peldersveld en de Molenwijk.

Om meer aan te sluiten bij de behoefte van bewoners zijn de volgende initiatieven genomen: • IVIO heeft aanvullend aanbod uitgewerkt waarin het accent meer ligt op het behalen van competenties en de mogelijkheden om te participeren dan op het behalen van certificaten. Het formele aanbod is deels online en deels fysiek doorgegaan. • De Bieb heeft de groepen ‘Taal in de Wijk’ door de lockdown en verscherpte maatregelen moeten staken. Op dit moment verkent de Bieb hoe zij de doelgroep toch (deels) kunnen bereiken door het opstarten van fysieke lessen. • Brugfunctionarissen en IVIO hebben nauw overleg gehad om taallessen te starten op de scholen, waarin direct de combinatie werd gemaakt met ouderbetrokkenheid. Doordat het voor ouders niet mogelijk was om fysiek aanwezig te zijn op scholen, zijn online lessen verkend. Zo kan er bijvoorbeeld ook aan digitale vaardigheden van ouders gewerkt worden. • De Taalmolen in buurtcentrum ‘de Bron’ is een laagdrempelige manier om met de Nederlandse taal bezig te zijn. De bewoners vinden het erg prettig deel te nemen aan deze vorm van aanbod en waarderen het sterke sociale aspect.

Bewoners in Poelenburg en Peldersveld zijn minder gezond dan de gemiddelde Zaankanter en Nederlander. Zij ervaren hun gezondheid als minder goed en hebben vaker last van een langdurige ziekte of aandoening. Zeer ernstig is dat 14% van de inwoners uit deze wijken een hoog risico loopt om angst of depressie te ervaren, dit risico is dubbel zo hoog

• Informeel taalaanbod door het SWT. Er zijn groepen die specifiek gericht zijn op vrouwen en taal. In deze groepen bespreken vrouwen onderwerpen die voor hen belangrijk zijn en wordt er ingezet op emancipatie.

• Het vrouwenbestuur van de Moskee Sultan Ahmed wil graag taallessen in de moskee, aan de hand van thema’s als koken en opvoeding. Zodra de situatie rondom Corona het mogelijk maakt zullen we hiermee een start maken Knelpunten

zij de eerste maanden na de eerste lockdown minder tijd voor het ontwikkelen van nieuwe interventies om armoede te verminderen en participatie te vergroten. In het najaar is er een herstart gemaakt met het vormgeven van het uitvoeringsplan Participatie en Armoede. De organisaties geven aan nu genoeg capaciteit te hebben om de gewenste projecten uit te voeren. • We weten dat economische crises in kwetsbare wijken relatief harder treffen. Door de veranderende arbeidsmarkt verschuift het accent naar inzet op mensen die nu in de uitkering stromen om een groter zittend bestand te voorkomen. Hiermee komt de aanpak om mensen die langer in de uitkering zitten onder druk te staan, en

hiermee ook de gewenste mentaliteitsverandering. Namelijk dat werken de norm is en iedereen meedoet naar vermogen. • We blijven mensen die lang in de uitkering zitten oproepen, het tempo wordt wel verlaagd omdat fysieke begeleiding nu niet mogelijk is. We blijven deze groep, en de ambitie van een mentaliteitsverandering agenderen. De belofte om iedereen met een uitkering in deze wijken te spreken blijft overeind, dit zal alleen langer duren (specifieker worden is op dit moment lastig omdat we niet weten hoe de crisis gaat verlopen, en wanneer de maatregelen versoepeld worden). Ook wordt dit onderwerp geagendeerd in de lobby richting het Rijk.

11% 10%

Hoog risico op angst of depressie

Ernstig/zeer ernstig eenzaam

Nederland

15% 10%

Banenplan

17% 17%

14% 14%

0%

20%

Poelenburg

In Poelenburg en Peldersveld proberen we de inwoners intrinsiek te motiveren om de Nederlandse taal te leren. Geredeneerd vanuit het doel om kinderen in deze wijken meer kansen te geven op een succesvolle toekomst, is het van groot belang dat de ouders van deze kinderen en hun omgeving de Nederlandse taal spreken. Ervaringen van de afgelopen jaren leert ons dat intrinsiek motiveren in de meeste gevallen effectiever werkt dan mensen verplichten. In 2020 is met IVIO, het sociaal wijkteam en De Bieb gewerkt aan het verbeteren van het aanbod van de taalaanbieders om dit zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de specifieke doelgroepen in deze wijken. De reden is dat we zagen dat er relatief veel cursisten uitvielen. Het Digitaalhuis van de Bieb is het aanmeldpunt/de centrale vraagbaak voor volwassenen. Al het aanbod waar dit punt naar doorverwijst is gratis. Dit betreft aanbod van IVIO, de Bieb zelf en van het Sociaal Wijkteam.

41%

10% 26,3%

25%

dat er veel instrumenten, opleidingen en subsidies beschikbaar zijn op het gebied van participatie en werkgelegenheid. Maar bewoners uit deze wijken weten hun weg hier maar moeilijk in te vinden, en bedrijven vinden dit veld moeilijk te doorgronden. Gezamenlijk met de gemeente Amsterdam maken

30%

25,2%

27,6%

30%

31,9%

37,4%

35%

Poelenburg

20% 34,1%

41,0%

38,2%

% eenoudergezinnen in armoede (CBS)

40%

aug-19

jul-19

jun-19

apr-19

Pelders- en Hoornseveld

De aanpak Participeren met Perspectief, het oproepen en begeleiden van inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt is in 2020 doorgezet.. In 2017 is gestart om 50 mensen met een bijstandsuitkering uit te nodigen voor een gesprek. Samen met de bewoners wilden we bekijken welke activiteiten zij konden verrichten voor het ontvangen van hun uitkering. Vanaf 2018 worden, inmiddels als onderdeel van de afspraken binnen het Pact, jaarlijks 250 bewoners met een bijstandsuitkering opgeroepen voor een dergelijk gesprek.

De wijken Poelenburg en Peldersveld hebben veel gemeen met buurten zoals de wijk Molenwijk in de buurtgemeente Amsterdam. Veel mensen zijn afhankelijk van een uitkering of precaire arbeid terwijl de buurten worden omgeven door bedrijventerreinen met veel werkgelegenheid. We zien

we in het kader van de Regio Deal een banenplan waarin deze mismatch wordt aangepakt. We zijn in gesprek met lokale bedrijvenverenigingen en grotere werkgevers die vacatures hebben die interessant zijn voor bewoners uit de wijken Poelenburg, Peldersveld en de Molenwijk. De Werkgeversservicepunten van ZaanstreekWaterland en Amsterdam werken voor dit banenplan nauw samen. In 2021 zal dit in beide gebieden gerealiseerd worden.

te bezorgen. Het UWV en het bedrijf HP regelen de laptops voor de deelnemers in dit project.

8%

3%

Participeren met perspectief

ZaanIJ: het koppelstuk tussen werkgevers en de bewoners

Morgan. Het project past in de Pact-aanpak waarbij het doel is iedereen te stimuleren mee te doen in de samenleving, en waar dat kan een betaalde baan

9%

40%

45%

kunnen meedraaien. Na drie jaar blijkt dat dit een goede manier is om mensen in beweging te krijgen. Door deze methode zijn er al meer dan 300 bewoners uit de (bijstands) uitkering. De extra inzet op begeleiding van mensen betaalt zich hiermee dus dubbel en dwars uit; hiermee wordt zo’n 3,5 miljoen euro aan uitkeringen bespaard. Van alle inwoners die via Participeren met Perspectief weer aan het werk zijn gegaan hebben slechts 3 mensen opnieuw een uitkering hoeven aanvragen.

Aantal mensen met bijstand als % tov aantal inwoners 18-65 (eigen cijfers)

mei-19

Binnen de coronaregels zijn we doorgegaan met het oproepen en begeleiden van inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt om te gaan participeren. Om te zorgen dat inwoners makkelijker aansluiting vinden op de lokale arbeidsmarkt, zijn we verder gegaan met het vormgeven van Banenplan ZaanIJ, in een samenwerking met Amsterdam. De huidige crisis zorgde ook voor nieuwe mogelijkheden en kansen. Om jongeren te ondersteunen die hun baan kwijt zijn geraakt kwam het uitzendbureau wekelijks naar De Poelenburcht om jongeren te spreken en waar mogelijk te koppelen aan bedrijven die door coronadrukte juist meer medewerkers nodig hadden. Zodra de coronamaatregelen dit weer toelaten gaan zij hiermee verder. Ook kon TechGrounds Poelenburg online van start met het opleiden van twee lichtingen studenten. Met als doel om ze daarna direct naar een baan in de IT-sector te begeleiden. Meer dan de helft van de studenten die de opleiding afrondt, vindt een baan in de sector.

Tegelijkertijd bekijken we of hun uitkering nog terecht wordt verleend. Met de juiste ondersteuning en veel aandacht willen we uiteindelijk iedereen in de pactwijken volwaardig in de samenleving mee laten doen. Wel steeds naar vermogen, bijvoorbeeld enkele uren per week als vrijwilliger, gastvrouw of gastheer op een wijkcentrum. Het doel is mensen uitzicht te geven op een betere toekomst. Inwoners die de Nederlandse taal niet machtig zijn, moeten zich bij deze aanpak inzetten deze te leren, zodat ook zij beter

feb-19

Bekend is dat de coronacrisis mensen in kwetsbare wijken meer treft dan in andere wijken. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het aantal mensen dat door Corona in de bijstand komt. Ook heeft het impact op de financiële situatie van bewoners. We verwachten dan ook dat bewonerss van Poelenburg en Peldersveld naar verwachting harder worden geraakt door de gevolgen van de crisis. De financiële problemen zullen in 2021 verder toenemen onder de inwoners die minder kunnen werken of hun werk helemaal kwijt zijn geraakt. Poelenburg blijft de wijk met naar verhouding de meeste bijstandsgerechtigden van Zaanstad.

In 2020 is gestart met het opstellen van een uitvoeringsplan waarin de lopende, en de nieuwe, interventies worden vastgelegd om de doelstellingen van het Pact voor deze opgave te behalen. Hier is in 2020 het fundament voor gelegd. De corona-crisis had grote effecten op de arbeidsmarkt. De eerste maanden van de crisis hebben de partners zich moeten richten op deze nieuwe situatie. Vanaf oktober 2020 is de planvorming weer opgepakt en is er in een samenwerking van Werkom, het UWV, het Regiocollege, DOCK en de gemeente Zaanstad gewerkt aan een uitvoeringsplan. Bestuurders van deze organisatie hebben zitting in de stuurgroep. Inmiddels zijn ook de woningcorporaties Rochdale en Parteon aangesloten. In het tweede kwartaal van 2021 wordt een uitgewerkt plan op tafel gelegd. Daarin worden onze nieuwe en bestaande acties samengevoegd. Vanuit de gemeente Zaanstad is direct ingezet op het beperken van de effecten van armoede, zoals het versterken van de vroegsignalering, meer inzet op activiteiten voor de jeugd (in de winter en zomer experience) en het offensief om mensen in armoede eerder te bereiken. Zo was er bijvoorbeeld ook het traject Get a Grip waar een aantal jongeren uit Poelenburg en Peldersveld ook bij zijn aangesloten. Zaanstadbreed is in 2020 de website geldwijzer. zaanstad.nl gelanceerd. Deze biedt een overzicht van regelingen voor mensen in armoede.

mrt-19

Het aantal bewoners in de bijstand nam sinds 2018 af in Poelenburg en Peldersveld. De goede arbeidsmarkt in combinatie met de effectieve aanpak van Participeren met Perspectief hadden een positief effect. Sinds 2017 zagen we een lichte afname van het aantal huishoudens dat moest rondkomen van een minimuminkomen in Poelenburg en Peldersveld. Ook nam het aantal eenoudergezinnen dat leeft in armoede af. Armoede komt relatief vaker voor onder eenoudergezinnen. De wijken leken dus te profiteren van de gunstige economische omstandigheden.

jan-19

Iedereen in Poelenburg en Peldersveld bouwt aan zijn toekomst en werkt of doet mee naar vermogen

bedrijf Salesforce. De eerste groep telde 20 deelnemers, hiervan zijn 12 studenten na de zomer geslaagd. Inmiddels heeft meer dan de helft van deze studenten een betaalde baan in de IT-sector. Na de basisopleiding zijn zij bij partners en klanten van Salesforce voor minimaal zes maanden aan de slag gegaan als ‘Salesforce Developer’. In de tussentijd kregen ze op terugkom-avonden extra trainingen die hen moesten voorbereiden op een echte vaste baan. Een tweede lichting kandidaten is na de zomer gestart met hun opleiding. Deelname aan de opleiding is kosteloos door de bijdragen uit het bedrijfsleven. Het initiatief ontvangt steun van Booking.com, Rabobank, TomTom en JP-

als in de rest van Nederland. Zorgelijk is dat veel mensen in de Pactwijken ernstige of zeer ernstige eenzaamheid ervaren. In Poelenburg en Peldersveld heeft 17% van de inwoners daar last van. In de rest van Zaanstad is dit 11%. In 2021 worden bewoners bevraagd op gezondheid en wat zij hierin belangrijk vinden.