Bijlage Advies Horecavisie gemeente Zaanstad Van Spronsen & Partners

2021/12088

1

Advies horecavisie Gemeente Zaanstad Deel 1: Ruimtelijk economische visie 2019-R-099/1020

Opstellers: Niek Timmermans Nick ten Hove Hans van Spronsen

30 april 2021

Foto: pexels.com

2021/12088

2

Inleiding en inhoudsopgave Inleiding De gemeente Zaanstad heeft behoefte aan een nieuwe horecavisie die past bij de huidige ambities van de gemeente. Een enthousiasmerende visie die een antwoord geeft op de vraag ‘wat willen we waar’, fris en ambitieus is, een goed evenwicht biedt tussen levendigheid en leefbaarheid en die aansluit op de Zaanse inwoners en bezoekers. Een nieuwe stimulerende ruimtelijk-economische horecavisie (indicatieve tijdshorizon: 2020- 2025) moet de gemeente samen met de partners in de stad een goed beeld geven bij de huidige situatie van het horeca-aanbod, het toekomstbeeld van gewenste horecastructuur en uitbreidingscapaciteit, aangevuld met advies ten aanzien van een aantal beleidsthema’s (separaat adviesrapport over instrumentarium). Voor de ontwikkeling van de horecavisie heeft de gemeente Van Spronsen & Partners horeca-advies benaderd. Deze visie is tot stand gekomen vanuit een interactief proces, waarin op verschillende momenten is afgestemd met een projectteam bestaande uit vertegenwoordiging van gemeente en horecaondernemers. Daarnaast zijn diverse stakeholdermeetings georganiseerd waarin KHN en alle horecaondernemers in de gemeente zijn uitgenodigd en hebben de gelegenheid hebben gehad om mee te praten over de visie en het beleid. De inventarisatie, het traject en de visievorming is tot stand gekomen voor aanvang van de Corona-crisis.

Eventuele gevolgen van Corona op consumentengedrag en op het aanbod van horeca in de gemeente zijn in deze fase nog niet te overzien.

Inleiding & inhoudsopgave

2

1. Benchmark 1.1 Inleiding horeca totaal 1.2 Drankensector 1.3 Restaurantsector 1.4 Fastservicesector 1.5 Vraagsegmenten

3 4 7 10 13 16

2. Analyse horeca aanbod 2.1 Inleiding en gebiedsindeling 2.2 Horecagebieden stadshart Zaandam 2.3 Horecagebieden buiten stadshart Zaandam 2.4 Blurring aanbod Zaanstad

17 18 21 27 32

3. Horeca vraag 2.1 Inleiding 2.2 Particuliere vraag 2.3 Toeristische vraag 2.4 Zakelijke vraag

33 34 35 36 37

4. Ruimtelijk economische visie 4.1 Inleiding 4.2 Omvang van de horecamarkt 4.3 Uitbreidingspotentieel 4.4 Overzicht strategie per gebied 4.5 Visie per gebied 4.6 Uitzonderingen uitbreidingsplafond

38 39 40 42 44 45 53

Bijlagen

54

2021/12088

3

1. Benchmark

2021/12088

4

1. Benchmark 1.1 Inleiding en horeca totaal Inleiding • De benchmark heeft als doel om het horeca-aanbod in Zaanstad in kwantitatieve zin in perspectief te plaatsen. Hierbij is aanbod en vraag in beeld gebracht. • Er is gebruik gemaakt van data vanuit Locatus. • Om een vergelijking te maken is een splitsing gemaakt in Zaanstad (gemeente) en Zaandam (plaats, niet alle data beschikbaar). • Zaandam is vergeleken met Schiedam en Purmerend. • Zaanstad is vergeleken met Almere, Haarlemmermeer (exclusief Schiphol) en Alkmaar. Het gemiddelde van deze drie gemeenten staat als benchmark in de tabel. • De horeca is als totaal geanalyseerd en opgesplitst in drankverstrekkers, restaurants en fast-service aanbieders. • Logiesaccommodaties zijn buiten beschouwing gelaten (hiervoor loopt een apart traject). Eet- en drinkgelegenheden bij logiesaccommodaties zijn wel meegenomen. • De peildatum is september 2019, initiatieven die intussen vergund en/of gerealiseerd zijn komen bij het uitbreidingspotentieel aan bod. Algemeen: horeca totaal • Zaanstad telt 285 horecabedrijven waarvan 177 in Zaandam. • Het aantal horecabedrijven is de afgelopen vijf jaar zeer beperkt toegenomen ten opzichte van de benchmark. • Zaanstad heeft ruim 31.000m² horeca waarvan ruim 21.000 m² in Zaandam. • De dichtheid gemeten als het aantal horecabedrijven per 10.000 inwoners is hoger dan de benchmark.

Het aantal m² horeca per 10.000 inwoners ligt met name in Zaandam hoger (grotere bedrijven). • De dichtheid gemeten als aantal horecabedrijven per 10.000 arbeidsplaatsen (zakelijk horecabezoek) laat een fors hoger aantal bedrijven en m² horeca zien dan de benchmark. Zaanstad kent momenteel reeds een relatief hoge horecadichtheid. De hoge dichtheid verklaart (voor een deel) de beperkte groei van de afgelopen jaren.

HORECA TOTAAL Aantal horecabedrijven (2019) Ontwikkeling (2015-2019) Totaal verkoopoppervlakte m² Gemiddelde m² capaciteit Horeca dichtheid inwoners Horeca per 10.000 inwoners Aantal m² per 10.000 inwoners Horeca dichtheid arb.plaatsen Horeca per 10.000 arb.plaatsen M² per 10.000 arbeidsplaatsen

Zaandam 177 1% 21.445 121

Schiedam Purmerend 169 138 4% 4% 15.571 11.734 92 85

Zaanstad 285 4% 31.055 109

Benchmark 267 22% 32.699 122

20,1 2.440

21,7 1.999

17,3 1.467

18,4 2.005

17,5 2.149

n.b. n.b.

47,7 4.399

50,4 4.289

43,8 4.773

30,5 3.736

2021/12088

5

1. Benchmark 1.1 Inleiding en horeca totaal - Zaandam Aantal horecabedrijven (2019) 200 180

177

Ontwikkeling (2015-2019) 4,0%

169

160

3,8%

Schiedam

Purmerend

3,5% 138

140

3,7%

3,0%

120

2,5%

100

2,0%

80

1,5%

60

1,1%

1,0%

40

0,5%

20 0

0,0% Zaandam

Schiedam

Purmerend

Zaandam

Horeca per 10.000 inwoners

Gemiddelde m² capaciteit 25,0

140

120

20,0

100 15,0

80 60

10,0

40

5,0

20 0

0,0

Zaandam

Schiedam

Purmerend

Zaandam

Schiedam

Purmerend

2021/12088

6

1. Benchmark 1.1 Inleiding en horeca totaal - Zaanstad Ontwikkeling (2015-2019)

Aantal horecabedrijven (2019) 300

25%

250

20%

200 15%

150 10%

100 5%

50

0%

0 Zaanstad

Zaanstad

Benchmark

Gemiddelde m² capaciteit 140

Benchmark

Horeca per 10.000 inwoners 20,0 18,0

120

16,0 100

14,0

80

12,0 10,0

60

8,0 6,0

40

4,0

20

2,0

0

0,0 Zaanstad

Benchmark

Zaanstad

Benchmark

2021/12088

7

1. Benchmark 1.2 Drankensector Drankensector • Zaanstad telt 75 drankverstrekkers waarvan 51 in Zaandam (zie tabel voor bedrijfstypes binnen de drankensector). • Het aantal drankverstrekkers per inwoners en arbeidsplaatsen ligt hoger dan de benchmark gemeenten. • Deze sector krimpt hard in Zaanstad. Landelijk is eveneens sprake geweest van een daling. De krimp zit met name in de café-bar bedrijven. • De gemiddelde oppervlakte per bedrijf is in Zaanstad laag ten opzichte van de benchmark. In Zaandam is sprake van relatief grote bedrijven. • De dichtheid gemeten als het aantal bedrijven en m² per 10.000 inwoners ligt, ondanks de krimp, nog altijd hoger de benchmark. Café-aanbod: deel sector staat nog altijd fors onder druk. • Discotheken: Zaanstad telt nog altijd 3 discotheken en dat is veel ten opzichte van de benchmark. Dit type horeca staat (landelijk) onder druk. • Zalen-partycentra: dit aanbod is zeer beperkt aanwezig in de gemeente. • Overige drankverstrekkers (kiosken, horeca bij sport): is in vergelijkbare mate aanwezig als de benchmark. In Zaanstad is een fors aantal drankverstrekkende bedrijven aanwezig. De drankensector is de afgelopen jaren, net als elders in Nederland, fors gekrompen. Een verdere daling is te voorzien, aansluitend met het landelijke beeld. Het aantal zalen-partycentra biedt ruimte voor groei.

DRANKVERSTREKKERS Totaal aantal bedrijven Bedrijven per 10.000 inwoners Bedrijven per 10.000 arb.plaatsen Ontwikkeling (2015-2019) Totaal verkoopoppervlakte m² Gemiddelde m² capaciteit Aantal m² per 10.000 inwoners

Zaandam 51 5,80 n.b. -15% 7.365 144 838

Schiedam Purmerend 35 60 4,38 7,70 12,8 16,9 -8% -8% 3.535 6.711 101 112 442 861

Zaanstad 75 4,84 11,5 -21% 9.728 130 628

Benchmark 67 4,37 7,6 3% 10.060 151 661

DEELSECTOREN Totaal café/bar Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal discotheken Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal zalen/partycentra Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal overig drankverstrekkers Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners

Zaandam 28 -22% 3,2 2 -50% 0,23 1 0% 0,1 20 5% 2,3

Schiedam Purmerend 22 34 -12% -8% 2,8 4,4 1 0 100% 0,13 0,00 2 4 -33% 33% 0,3 0,5 10 22 0% -12% 1,3 2,8

Zaanstad 39 -28% 2,5 3 -50% 0,19 2 0% 0,1 31 -6% 2,0

Benchmark 23 -11% 1,5 2 -31% 0,10 5 100% 0,3 30 10% 2,1

2021/12088

8

1. Benchmark 1.2 Drankensector - Zaandam Totaal aantal bedrijven

Ontwikkeling (2015-2019)

70

0%

60

-2%

50

-4%

40

-6%

Zaandam

Schiedam

Purmerend

-8%

30

-10%

20

-12%

10

-14%

0

Zaandam

Schiedam

Purmerend

-16%

Gemiddelde m² capaciteit

Bedrijven per 10.000 inwoners

160

9,00

140

8,00

120

7,00 6,00

100

5,00

80

4,00

60

3,00

40

2,00

20

1,00

0

0,00

Zaandam

Schiedam

Purmerend

Zaandam

Schiedam

Purmerend

2021/12088

9

1. Benchmark 1.2 Drankensector - Zaanstad Totaal aantal bedrijven

Ontwikkeling (2015-2019)

80

5%

70 0%

60

Zaanstad

Benchmark

-5%

50 40

-10%

30 20

-15%

10

-20%

0 Zaanstad

Benchmark

-25%

Gemiddelde m² capaciteit 160

Bedrijven per 10.000 inwoners 6,00

140

5,00

120 4,00

100 80

3,00

60

2,00

40 1,00

20 0

0,00 Zaanstad

Benchmark

Zaanstad

Benchmark

2021/12088

10

1. Benchmark 1.3 Restaurantsector Restaurantsector • Zaanstad telt 61 restaurants waarvan 37 in Zaandam. • De ontwikkeling van het aantal restaurants is positief maar blijft achter bij benchmark. • Het aantal restaurants in vergelijking met inwoners en arbeidsplaatsen ligt in Zaanstad beduidend lager dan de benchmark. • Het aantal m² restaurants is in Zaandam juist relatief fors (+30%). Hier geldt opnieuw dat de bedrijfsomvang van de restaurants in Zaandam fors hoger ligt. Ook dit verklaart voor een deel de beperkte groei in dit segment. • Als we kijken naar het culinaire segment is Zaanstad, net als de benchmark steden, niet aanwezig op sterrenniveau of in de Lekker. • In Zaanstad worden restaurants relatief goed beoordeeld, met een fors aandeel 8+ scores op The Fork. De restaurantsector is ondervertegenwoordigd in de gemeente Zaanstad en juist zeer fors aanwezig in Zaandam met grote restaurants. De groei is beperkt positief in de afgelopen jaren.

RESTAURANTS Totaal aantal bedrijven Ontwikkeling (2015-2019) Restaurants per 10.000 inwoners Rest. per 10.000 arb.plaatsen Totaal verkoopoppervlakte m² Gemiddelde m² capaciteit Aantal m² per 10.000 inwoners Restaurant beoordelingen The Fork: score 8+ (min #10) Gault Millau (16 of meer punten) Restaurants in Lekker Top 100 Restaurants met Bib Gourmand Restaurants met Michelinster(ren)

Zaandam Zaandam Schiedam Schiedam Purmerend 37 35 35 37 35 3% 25% 3% 25% 6% 4,2 4,5 4,4 4,2 4,5 n.b. 9,9 n.b. 9,9 12,8 6.380 4.229 4.027 6.380 4.229 4.027 172 121 115 172 121 115 726 543 503 726 543 503 12 12 00 00 00 00

42 10 00 00 00 00

Zaanstad 61 11% 3,9 9,4 10.695 175 691

Benchmark 64 18% 4,4 8,3 12.304 192 808

10 10 00

43 0

13 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

2021/12088

11

1. Benchmark 1.3 Restaurantsector - Zaandam Totaal aantal restaurants

Ontwikkeling (2015-2019)

40

30%

35

25%

30 20%

25 20

15%

15

10%

10 5%

5 0

0%

Zaandam

Schiedam

Purmerend

Zaandam

Schiedam

Purmerend

Restaurants per 10.000 inwoners

Gemiddelde m² capaciteit 200

5,0

180

4,5

160

4,0

140

3,5

120

3,0

100

2,5

80

2,0

60

1,5

40

1,0

20

0,5

0

0,0

Zaandam

Schiedam

Purmerend

Zaandam

Schiedam

Purmerend

2021/12088

12

1. Benchmark 1.3 Restaurantsector - Zaanstad Totaal aantal restaurants 70

Ontwikkeling (2015-2019) 20% 18%

60

16%

50

14%

40

12% 10%

30

8% 6%

20

4%

10

2%

0

0%

Zaanstad

Benchmark

Zaanstad

Gemiddelde m² capaciteit 250

Benchmark

Bedrijven per 10.000 inwoners 900 800

200

700 600

150

500 400

100

300 200

50

100 0

0 Zaanstad

Benchmark

Zaanstad

Benchmark

2021/12088

13

1. Benchmark 1.4 Fastservicesector Fastservicesector • Zaanstad telt 149 fastservice bedrijven, waarvan 89 in Zaandam (zie tabel voor bedrijfstypes binnen de fastservicesector). • Zaanstad heeft licht meer aanbod van fastservice-bedrijven ten opzichte van de benchmark in aantallen en oppervlakte. Zaandam biedt echter fors meer oppervlakte dan de benchmark. • De ontwikkeling van deze sector is bovendien positief en vergelijkbaar met de benchmark. • Met name het aantal lunchrooms in Zaandam en Zaanstad is fors toegenomen. De dichtheid van lunchrooms ligt in Zaandam nu beduidend hoger dan de benchmark. • Het aantal en de dichtheid van ijssalons is vergelijkbaar met de benchmark. • Het aantal en de dichtheid van shoarma en grillrooms is in Zaanstad relatief hoog, maar in Zaandam vergelijkbaar met de benchmark. • Het aantal en de dichtheid in bezorg / afhaalbedrijven en fastfood (snackbars en fastfood-restaurants) is vergelijkbaar met de benchmark. Fastservice-segment is goed vertegenwoordigd in Zaanstad met een oververtegenwoordiging in Zaandam. Met name de groei van lunchrooms steekt boven de benchmark uit.

FASTSERVICE Zaandam Totaal aantal bedrijven 89 Ontwikkeling (2015-2019) 13% Bedrijven per 10.000 inwoners 10,1 Bedrijven per 10.000 arbeidsplaatsen n.b. Totaal verkoopoppervlakte m² 7.700 Gemiddelde m² capaciteit 87 Aantal m² per 10.000 inwoners 876

Schiedam Purmerend 74 68 6% 10% 9,5 8,5 20,9 24,9 4.631 4.172 63 61 594 522

Zaanstad 149 21% 9,6 22,9 10.632 71 687

Benchmark 144 34% 9,6 20,3 9.749 68 641

DEELSECTOREN Aantal lunchrooms Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal ijssalons Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal shoarma/grillrooms Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal bezorg/afhaal Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal fastfood Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners Aantal overig fastservice Ontwikkeling (2015-2019) Aantal per 10.000 inwoners

Schiedam Purmerend 12 14 -8% -13% 1,5 1,8 4 2 100% -33% 0,5 0,3 14 11 27% 22% 1,8 1,4 8 15 -11% 67% 1,0 1,9 34 24 3% 9% 4,4 3,0 2 2 0% -33% 0,3 0,3

Zaanstad 31 94% 2,0 6 100% 0,4 19 12% 1,2 38 19% 2,5 49 9% 3,2 6 -40% 0,4

Benchmark 33 43% 2,4 7 47% 0,4 14 31% 0,9 39 56% 2,5 47 22% 3,2 4 6% 0,3

Zaandam 19 36% 2,2 2 100% 0,2 15 15% 1,7 18 29% 2,0 30 7% 3,4 5 -44% 0,6

2021/12088

14

1. Benchmark 1.4 Fastservicesector - Zaandam Ontwikkeling (2015-2019)

Totaal aantal bedrijven 14%

100 90

12%

80 70

10%

60

8%

50 40

6%

30

4%

20

2%

10

0%

0

Zaandam

Schiedam

Zaandam

Purmerend

Gemiddelde m² capaciteit

Schiedam

Purmerend

Bedrijven per 10.000 inwoners

100

12,0

90

10,0

80 70

8,0

60 50

6,0

40

4,0

30 20

2,0

10 0

0,0

Zaandam

Schiedam

Purmerend

Zaandam

Schiedam

Purmerend

2021/12088

15

1. Benchmark 1.4 Fastservicesector - Zaanstad Ontwikkeling (2015-2019)

Totaal aantal bedrijven

160

40%

140

35%

120

30%

100

25%

80

20%

60

15%

40

10%

20

5%

0

0%

Zaanstad

Zaanstad

Benchmark

Benchmark

Bedrijven per 10.000 inwoners

Gemiddelde m² capaciteit 80

12,0

70

10,0

60 8,0

50 40

6,0

30

4,0

20 2,0

10

0,0

0 Zaanstad

Benchmark

Zaanstad

Benchmark

2021/12088

16

1. Benchmark 1.5 Vraagsegmenten Vraagsegmenten • Voor de horeca zijn de particuliere, zakelijke en toeristische segmenten van belang voor de afgeleide vraag. • Particuliere vraag: Zaanstad heeft een relatief fors aandeel 65+’ers en een lager gemiddeld inkomen. Dit is negatief voor de vraag naar horeca. Zaandam kent een vergelijkbare samenstelling als de benchmark. • Zakelijke vraag: Zaanstad heeft veel bedrijven maar met een gemiddeld kleine schaal. Het aantal arbeidsplaatsen ligt hierdoor beduidend lager dan de benchmark. Het aandeel handel en zakelijke diensten is licht ondervertegenwoordigd. Beide factoren zorgen voor een lagere vraag naar horeca. Dit verklaart ook de hoge horecadichtheid in relatie tot het aantal arbeidsplaatsen. • Toeristische vraag*: het dag-toeristische bezoek aan Zaanstad is exclusief het bezoek aan Zaanse Schans met ruim 2,6 tot 3 miljoen bezoekers weergegeven. Deze wordt separaat in de visie behandeld. Het aantal dag-toeristische bezoekers aan Zaanstad ligt onder dat van de benchmark gemeentes. Met name Alkmaar heeft meer bezoekers (regiostad) terwijl Almere een vergelijkbaar aantal bezoekers kent. Zaanstad kent veel herhalingsbezoek dat duidt op veel bezoekers uit eigen gemeente en weinig inkomend dagtoerisme. Dit is negatief voor de vraagpotentie.

De afgeleide vraag naar horeca vanuit inwoners, zakelijke vraag en toeristische vraag is in vergelijking met de benchmark beperkt. De relatief beperkte vraag in combinatie met het forse aantal horecabedrijven betekent dat de sector mogelijk onder druk staat.

*De vraag naar horeca is afkomstig uit dag- en verblijfstoerisme. Dit is voor Zaanstad in de volgende hoofdstukken meegenomen, maar de gegevens zijn van de benchmark gemeentes niet voorhanden.

CONSUMENT Inwoners en leeftijdsverdeling Ontwikkeling 2015 - 2019 0-15 jaar % 15-35 jaar % 35-50 jaar % 50-65 jaar % 65+ % Studenten % Herkomst Nederlandse achtergrond % Westerse migr. achtergrond % Niet-westerse achtergrond % Huishoudsamenstelling Eénpersoonshuishoudens % Tweepersoonshuishoudens % Huishoudens met kinderen % Gemiddeld inkomen (2015)

Zaandam 87.889 n.b. 16% 26% 21% 20% 17% 3%

ARBEID Bedrijvigheid Bedrijven Bedrijven per 1.000 inwoners Aandeel handel Aandeel zakelijke diensten Aandeel overige branches Arbeidsplaatsen Aantal arbeidsplaatsen Gemiddelde bedrijfsgrootte Arbeidsplaatsen t.o.v. inwoners Ontwikkeling arbeidsplaatsen

Zaandam

TOERISME Dagtoerisme (2017) Aantal bezoekers Bezoekfrequentie

Schiedam Purmerend 77.907 79.983 2% 1% 17% 15% 26% 23% 21% 20% 20% 22% 17% 19% 3% 3%

Zaanstad 154.865 3% 17% 24% 21% 20% 18% 3%

Benchmark 152.190 6% 18% 25% 22% 21% 15% 3%

59% 11% 29%

59% 12% 29%

75% 9% 17%

70% 10% 20%

70% 10% 19%

39% 26% 35% n.b.

41% 26% 34% € 25.200

34% 28% 38% € 27.100

36% 27% 37% € 26.300

34% 27% 39% € 28.400

Schiedam Purmerend

Zaanstad

Benchmark

8.231 94 14% 26% 60%

5.540 71 19% 32% 49%

5.740 72 20% 34% 46%

15.730 102 18% 33% 49%

12.477 83 19% 37% 44%

39.652 4,8 45% 0,3%

35.400 6,4 45% 0,0%

27.360 4,8 34% 3,6%

65.070 4,1 42% 0,2%

87.533 7,1 60% -1%

Zaandam

Schiedam Purmerend 2.671.000 n.b. 625.000 4,3

Zaanstad 3.335.000 561.667 5,9

Benchmark 3.915.000 1.040.500 3,8

n.b.

2021/12088

17

2. Analyse horeca-aanbod

2021/12088

2. Analyse horeca-aanbod 2.1 Inleiding en gebiedsindeling Inleiding In dit hoofdstuk is de marktanalyse van Zaanstad weergegeven op basis van huidige en toekomstige verwachte vraag- en aanbodsituatie. Aanbod Het huidige horeca-aanbod is bepaald op peildatum september 2019. De uitkomsten bieden input voor de toekomstvisie om de tekortkomingen en kansen naar de toekomst in beeld te brengen, karakters van concentratiegebieden te versterken en het horecanetwerk binnen de stad te verbeteren. In dit hoofdstuk wordt nader gekeken naar de profielen en horeca-aanbod van de verschillende MAAK en focusgebieden van Zaanstad:

MAAK. gebieden In Zaanstad ligt de focus voor gebiedsontwikkeling in de zogenoemde MAAK.gebieden. In deze gebieden worden tot 2040 20.000 woningen toegevoegd met de bijbehorende voorzieningen, waaronder ook horeca. Op dit moment zijn er 4 MAAK. gebieden benoemd; noord, midden, centrum en zuid. Er is gekeken naar het horeca-aanbod per gebied. De horeca buiten deze gebieden valt in woonwijken/buitengebied. Focusgebieden De focusgebieden staan op de kaart hiernaast weergegeven en bestaan uit Stadshart Zaandam, Zaanse Schans, Wormerveer, Krommenie, Hembrugterrein en Verkade gebied. Vraag De vraagsegmenten zijn onderverdeeld in particuliere, zakelijke en toeristische segmenten. Hierbij is voor de komende vijf jaar een toekomstscenario ingeschat. De vraag is bepaald voor de hele gemeente.

18

2021/12088

2. Analyse horeca-aanbod 2.1 Inleiding en gebiedsindeling – MAAK. gebieden Totaal Restaurant Drank Fastservice Totaal

Aantal 61 74 146 281

Oppervlakte 10.695 9.693 10.632 31.020

Aandeel 34% 31% 34% 100%

% Zaanstad 100% 100% 100% 100%

MAAK. noord Restaurant Drank Fastservice Totaal

Aantal 13 17 36 66

Oppervlakte 1.615 1.640 2.207 5.462

Aandeel 30% 30% 40% 100%

% Zaanstad 15% 17% 21% 17%

MAAK. midden Restaurant Drank Fastservice Totaal

Aantal 4 3 10 17

Oppervlakte 633 210 385 1.228

Aandeel 52% 17% 31% 100%

% Zaanstad 6% 2% 4% 4%

MAAK. centrum Restaurant Drank Fastservice Totaal

Aantal 29 42 51 122

Oppervlakte 4.945 4.385 5.195 14.525

Aandeel 34% 30% 36% 100%

% Zaanstad 46% 45% 49% 45%

MAAK. zuid Restaurant Drank Fastservice Totaal

Aantal 0 2 5 7

Oppervlakte 0 130 165 295

Aandeel 0% 44% 56% 100%

% Zaanstad 0% 1% 2% 1%

Woonwijk/buiteng. Restaurant Drank Fastservice Totaal

Aantal 15 10 44 69

Oppervlakte 3.502 3.328 2.680 9.510

Aandeel 37% 35% 28% 100%

% Zaanstad 33% 34% 25% 29%

19

2021/12088

20

2. Analyse horeca-aanbod 2.1 Inleiding en gebiedsindeling – Stadshart Kenmerken • Regionale aantrekkingskracht voor omliggende woonkernen. • Bijna de helft van restaurantaanbod van de gemeente is gevestigd in stadshart Zaandam. • Fastservice sector sterkst vertegenwoordigd qua aantal. M² logischerwijs laag door relatief kleinschalige bedrijven. • Hoog aandeel laagdrempelige grillroom/shoarma concepten. • Geen goede rondgang en natuurlijke routing door het centrum. • Deels aantrekkelijk ingerichte buitenruimte met groen en deels verpauperde uitstraling. • Uitstraling van het winkelgebied is over het algemeen goed. • Matige verbinding tussen winkelgebied (Gedempte Gracht) en terrasconcentratie (Dam). Zichtlijnen zijn slecht. • Zeer omvangrijk gebied met verschillende karakters. Conclusie Het MAAK.Centrum gebied (Stadshart Zaandam) is qua horeca-aanbod zeer omvangrijk en heeft verschillende deelgebieden met een eigen karakter. Voor de horecavisie wordt het gebied daarom niet als één gebied gezien, maar opgedeeld in meerdere concentratiegebieden (zie volgende pagina).

Stadshart Zaandam

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

30

5.125

44%

41%

Drank

37

3.656

32%

32%

Fastservice

43

2.793

24%

26%

Totaal

110

11.574

100%

33%

2021/12088

21

2. Analyse horeca-aanbod 2.2 Horecagebieden Stadshart Zaandam Horecagebieden Stadshart Zaandam • Van Spronsen & Partners heeft voor het vaststellen van de horecagebieden in het centrum van Zaandam gekeken naar het bestaande horeca-aanbod. • De gebieden zijn ingedeeld op basis van structuur in de stad en de specifieke functie van de horeca binnen die gebieden. Doel van de specifieke benoeming is dat een gebied met een bepaald DNA richting de toekomst met gericht beleid kan worden versterkt. • We onderscheiden de volgende gebieden: Gedempte Gracht: Gedempte Gracht; Hermitage; Ankersmidplein Stadhuisplein; Ebbehout.

Westzijde (ca. 1.025m² horeca)

Centrum Oost (ca. 2.585 m² horeca)

Dam: De Dam; Dampad; Damstraat; Damkade; Nicolaasstraat; Hogendijk; Wilhelminakade; Czaar peterstraat. Westzijde: Westzijde; Parkstraat; Stationsstraat; Simon de Witstraat; De Faam; Ruijtershoek; Ruijtersveer.

Gedempte gracht (ca. 1.060m² horeca)

Centrum Oost: Zuiddijk; Peperstraat; A.F. de Savornin Lohmanstraat; Oostzijde; Klauwershoek; Zijltje; Noorderkerstraat; Zuiderkerkstraat; Oostkade; Wilhelminastraat; Burcht; Klaas Kanstraat; Beethovenstraat; Schuberstraat; Prins Hendrikkade; Touwslagersstraat; Rozengracht: Rozengracht; Czarinastraat; Zilverpadsteeg. Rozengracht (ca. 795 m² horeca)

Dam (ca. 5.583m² horeca)

2021/12088

22

2. Analyse Horeca-aanbod 2.2.1 Deelgebied: Gedempte Gracht Kenmerken • Regionale aantrekkingskracht voor omliggende woonkernen. • Hoofdzakelijk fastservice aanbod. Ligt in lijn met karakter van het gebied en sluit aan bij de behoefte van winkelend publiek. • Geen goede rondgang en natuurlijke routing door het centrum. • Uitstraling van het winkelgebied is over het algemeen goed. • Matige verbinding tussen winkelgebied (Gedempte Gracht) en terrasconcentratie (Dam). Zichtlijnen zijn slecht.

- Fastservice - Restaurant

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Gedempte gracht

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

3

460

29%

4%

Drank

0

0

0%

0%

Fastservice

14

1.126

71%

10%

Totaal

17

1.586

100%

5%

2021/12088

23

2. Analyse horeca-aanbod 2.2.2 Deelgebied: Dam - Restaurant - Drank - Fastservice

Kenmerken • Concentratie van restaurants, terrassen en uitgaanslocaties rondom de Dam. • Hoog aandeel laagdrempelige grillroom/shoarma concepten aan de Damstraat. Dient tevens als ontnuchteringszaken, locatie an sich goed in relatie tot concentratie van uitgaanshoreca. • Geen goede rondgang en natuurlijke routing door het centrum. • Matige verbinding tussen winkelgebied (Gedempte Gracht) en terrasconcentratie (Dam). Zichtlijnen zijn slecht.

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Dam

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

15

3.260

58%

30%

Drank

18

1.838

33%

19%

Fastservice

9

485

9%

5%

Totaal

42

5.583

100%

17%

2021/12088

24

2. Analyse horeca-aanbod 2.2.3 Deelgebied: Westzijde - Fastservice - Drank - Restaurant

Kenmerken • Uitloper/entree van het winkelgebied met mix van wonen, winkels en horeca. • Horeca verspreid over het gebied, hoofdzakelijk fastservice. • Relatief veel leegstand van panden zorgt voor matige uitstraling.

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Westzijde

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

1

185

18%

2%

Drank

2

150

15%

2%

Fastservice

8

690

67%

6%

Totaal

11

1.025

100%

3%

2021/12088

25

2. Analyse horeca-aanbod 2.2.4 Deelgebied: Centrum Oost Kenmerken • Entree van de stad vanaf de Oostzijde • Divers horeca aanbod, variërend van zeer matig uitstralingsniveau tot onderscheidende concepten. • Karaktervolle omgeving rondom de kerk. • Kade slecht ontsloten voor publiek.

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

- Fastservice - Restaurant - Drank

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Centrum Oost

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

7

865

33%

8%

Drank

13

1.295

50%

13%

Fastservice

9

425

16%

4%

Totaal

29

2.585

100%

8%

2021/12088

26

2. Analyse horeca-aanbod 2.2.5 Deelgebied: Rozengracht Kenmerken • Enkele restaurants en afhaal/bezorgconcepten. • Matige verbinding met Gedempte Gracht, daardoor geen onderdeel van het winkelgebied. • Algeheel matig uitstralingsniveau.

- Fastservice - Restaurant - Drank

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Rozengracht

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

4

355

45%

3%

Drank

3

270

34%

3%

Fastservice

4

170

21%

2%

Totaal

11

795

100%

2%

2021/12088

27

2. Analyse horeca-aanbod 2.3 Horecagebieden buiten Stadshart Zaandam Horecagebieden buiten Stadshart Zaandam • Buiten het Stadshart is gekeken naar concentraties van horecabedrijven. • De gebieden zijn mede ingegeven vanuit de vastgestelde focusgebieden. • We onderscheiden de volgende gebieden:

S Zaanse Schans: Zaanse Schans, Lagedijk. W Wormerveer: Zaanweg, Stationstraat, Marktstraat, Noordeinde, Krommenieërweg, Marktplein.

K

W

K Krommenie: Noorderhoofdstraat, Zuiderhoofdstraat, Vlietsend, Heiligeweg.

H Hembrug: Hembrug terrein.

S

H

2021/12088

28

2. Analyse horeca-aanbod 2.3.1 Zaanse Schans Kenmerken • Grootste toeristische trekpleister van de gemeente. • Aanbod ligt niet in lijn met het hoge aantal bezoekers aan het gebied. Weinig spin-off naar lokale (horeca-)voorzieningen. • Algehele uitstraling van het gebied is goed. • Geïsoleerde locatie, staat niet in verbinding met stadshart of overige gebieden. • Uitstraling omgeving en route ernaar toe is matig. • Signing en herkenbaarheid is matig en beperkt. • Horeca in het gebied is divers en heeft een goed uitstralingsniveau. • Geen link (online en offline) met Zaandam.

- Fastservice - Restaurant - Drank

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Zaanse Schans

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

4

730

59%

6%

Drank

2

140

11%

1%

Fastservice

2

370

30%

3%

Totaal

8

1.240

100%

4%

2021/12088

29

2. Analyse horeca-aanbod 2.3.2 Wormerveer

- Fastservice - Restaurant - Drank

Kenmerken • Kern met eigen markt en verzorgingsgebied. • Sterke vertegenwoordiging fastservice bedrijven. • Plaatselijke voorzieningen / horeca lijken voldoende aanwezig. • Uitstraling in algemene zin is redelijk, ook van horeca. • Marktplein heeft matig uitstralingsniveau. • Zaanweg aantrekkelijke verbinding met het water. • Voldoende terrascapaciteit met enkele aantrekkelijke terrassen aan het water.

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca

Terras

Wormerveer

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

3

225

18%

2%

Drank

4

291

23%

3%

Fastservice

12

727

58%

7%

Totaal

19

1.243

100%

4%

2021/12088

30

2. Analyse horeca-aanbod 2.3.3 Krommenie

- Fastservice - Restaurant - Drank

Kenmerken • Kern van winkels en horeca voorziet in de behoefte van direct omliggende woonwijken. • Sterke vertegenwoordiging fastservice bedrijven. • Plaatselijke voorzieningen / horeca lijken voldoende aanwezig. • Voldoende terrascapaciteit.

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Krommenie

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

3

295

30%

3%

Drank

2

187

19%

2%

Fastservice

10

490

50%

5%

Totaal

15

972

100%

3%

2021/12088

31

2. Analyse horeca-aanbod 2.3.4 Hembrugterrein Kenmerken • Huidige stand van horeca in aantal bedrijven is niet noemenswaardig. • Ontwikkelgebied waarbij potentie voor horeca sterk afhankelijk is van overige ontwikkelingen.

Laag

Hoog

Eenzijdig

Divers

Ondersteunend

Leidend

Geen

Allemaal

- Fastservice - Drank - Restaurant

Uitstralingsniveau Diversiteit Rol horeca Terras

Hembrugterrein

Aantal

Oppervlakte

Aandeel

% Zaanstad

Restaurant

2

250

6%

2%

Drank

1

1.800

46%

19%

Fastservice

3

1.850

47%

17%

Totaal

6

3.900

1

12%

2021/12088

2. Analyse horeca-aanbod 2.4 Blurring in beeld 1. Verskade Versmarkt in de voormalige Chocoladefabriek van Verkade. • Mogelijkheid tot boodschappen doen; ontmoeten en eten. • Ruim terras aan achterzijde

2. Yada Yada Ontmoetingsplek voor creatieve ondernemers, food liefhebbers, gezinnen & muzikanten. • Zeer beperkte openstelling.

3. Sugar Stars Bakkerij met koffiecorner en lunchroom-functie • Aanbod van high-tea arrangementen • Koffie met gebak en belegde broodjes • Koffie togo.

Bron: Google

Bron: Google

Bron: Google

Bron: Google

Bron: Google

Bron: Google

Bron: Google

Bron: Google

Bron: Google

32

2021/12088

33

3. Analyse horecavraag

2021/12088

34

3. Analyse horecavraag 3.1 Inleiding Inleiding In dit hoofdstuk vindt de analyse van de vraag naar horeca in de gemeente Zaanstad plaats. Per doelgroep zijn de subsegmenten, omvang en toekomstige ontwikkelingen in beeld gebracht.

De uitkomsten worden in het hoofdstuk van de ontwikkelstrategie toegepast om te bepalen wat de potentiële horeca omzet is. Dit wordt vervolgens vertaald naar eventuele uitbreidingsruimte per horecasector. De segmenten zijn op hoofdlijnen ingedeeld in drie categorieën: • Particuliere vraag • Zakelijke vraag • Toeristische vraag Er is rekening gehouden met dubbeltellingen. Voorbeeld: de doelgroep jong volwassenen valt ook in de groep gezinnen met oudere kinderen. Er is vastgesteld hoeveel horecabezoeken een scholier doet vanuit deze specifieke hoedanigheid en hoeveel bezoeken er plaatsvinden vanuit de thuissituatie met het gezin. Voor de vraag vanuit de toeristische markt heeft het aantal bezoeken vanuit het Toeristisch bezoek aan steden (Themarapport CVO) als basis gediend, waarbij bezoeken door inwoners vanuit de eigen stad niet zijn meegeteld (deze vallen onder de particuliere segmenten). Daarnaast is gekeken naar gegevens uit het rapport MRA ontwikkelkader verblijfsaccommodaties ‘’Grip op Groei’’.

Bron: Van Spronsen & Partners foto archief

2021/12088

35

3. Analyse horecavraag 3.2 Particuliere vraag Toelichting • Zaanstad telt in 2018 ruim 155.000 inwoners. Dit aantal zal tot en met 2025 met 4% stijgen. Dit is gebaseerd op prognoses van het CBS. • De verdeling van de totale bevolking naar de verschillende segmenten is gebaseerd op leeftijdsverdeling en huishoudsamenstelling van de inwoners. • De gezinnen vertegenwoordigen het grootste aandeel. • De toename van de bevolking vindt hoofdzakelijk plaats binnen de bevolkingsgroep 55+. • Het toekomstige aantal scholieren en het aantal jong volwassenen (thuiswonend) is gebaseerd op de bevolkingsprognose van jongeren en ontwikkelingen van de afgelopen jaren. • Het gemiddeld besteedbaar inkomen in Zaanstad (niet weergegeven in tabel) ligt op een relatief laag niveau. In Zaanstad ligt het inkomen gemiddeld 17% lager dan gemiddeld in Nederland. Dit heeft een negatief effect op de horecabestedingen.

Huidig

Groei

Toekomstig (2025)

Eenpersoonshuishoudens

29.518

3,2%

30.475

Tweepersoonshuishoudens laag opgeleid

16.136

1,7%

16.404

Tweepersoonshuishoudens hoog opgeleid

5.180

1,7%

5.266

Gezinnen met jonge kinderen

18.015

7,4%

19.340

Gezinnen met oude kinderen

33.525

-2,9%

32.565

Empty nesters

24.710

3,8%

25.650

Actieve senioren

21.847

10,4%

24.125

Passieve senioren

5.933

29,4%

7.675

Subtotaal

154.865

4,3%

161.500

Scholieren/studenten

18.041

0,0%

18.041

Jong volwasenen (thuiswonend)

15.734

-3,4%

15.200

Subtotaal

33.775

-1,6%

33.241

Totaal Particulier

188.640

3,2%

194.741

Omvang doelgroep Particuliere segmenten

Aanvullende segmenten

2021/12088

36

3. Analyse horecavraag 3.3 Toeristische vraag Toelichting • De 3,8 miljoen dagtoeristen zijn te verdelen in 2,2 miljoen bezoekers aan de Zaanse Schans en 1,6 miljoen overige dagtoeristen binnen de gemeenten. • Het aantal winkeltoeristen is de afgelopen jaren in heel Nederland gedaald. De verwachting is dat deze daling de komende jaren doorzet (onder andere door verdere toename van online winkelen). • Voor overige dagtoeristische bezoeken (horeca, cultuur recreatie) verwachten we, op basis van recente ontwikkeling, de komende jaren verdere groei van de markt (deels herstel). • Op basis van de studie MRA ontwikkelkader verblijfsaccommodaties ‘’Grip op Groei’’ is het huidige aantal overnachtingen bepaald op circa 340.000 per jaar. • Het aantal hotelovernachtingen is op basis van inschatting van Hoteliers in Zaanstad verdeeld naar het zakelijke (zie zakelijke vraag) en toeristische segment, respectievelijk 40% en 60%. • De toekomstverwachtingen ten aanzien van het aantal overnachtingen is gebaseerd op het groeiscenario vanuit het MRA ontwikkelkader verblijfsaccommodaties (in 2025 circa 480.000).

Toekomstig (2025)

Omvang doelgroep

Huidig

Zaanse Schans Bezoeken Zaanse Schans

2.200.000

36,4%

3.000.000

Dagtoerist horeca

493.500

12,5%

554.970

Dagtoerist cultuur

333.314

11,0%

369.980

Dagtoerist winkelen

462.977

-5,6%

437.249

Dagtoerist overig

285.209

12,0%

319.528

1.575.000

6,8%

1.681.727

Verblijfstoerist (overnachtingen)

204.116

40,7%

287.212

Subtotaal

204.116

40,7%

287.212

3.979.116

24,9%

4.968.939

Groei

Dagtoeristische segmenten

Subtotaal dagtoeristen Verblijfstoeristische segmenten

Totaal toeristisch

Toelichting segmenten • Horeca: lunchen, dineren, terrasje pakken, uitgaan, nachtleven. • Cultuur: bezoek aan museum, theater, concert, bioscoop of maken van een stadswandeling. • Winkelen: winkelen voor plezier. • Attractie: bezoeken aan attractiepark, dierentuin zwemparadijs, etc. • Overig: bezoek evenement, sportwedstrijd, wellness of geen specifieke reden.

2021/12088

37

3. Analyse horecavraag 3.4 Zakelijke vraag Toelichting • Zaanstad telde in 2018 circa 53.000 werkplekken. Op basis van de arbeidsmarktprognose voor NoordHolland, landelijke prognose per sector en de historische ontwikkelingen is de verwachting dat dit aantal tot 2025 met 2% zal stijgen. • Met name horeca en handel en in de zakelijke dienstverlening verwacht men groei (3%). • Binnen overheid en onderwijs worden stagnatie van het aantal arbeidsplaatsen verwacht. • Het topsegment stijgt mee met de stijging van de totale werkzame personen. • Verdere toelichting met betrekking tot de zakelijke verblijfsgast is te vinden in hoofdstuk 3.3 Toeristische vraag. • De werkloosheid in Zaanstad ligt met 2,3% van de totale beroepsbevolking onder het landelijk gemiddelde (3,5%).

Omvang doelgroep

Huidig

Toekomstig (2025)

Groei

Zakelijke segmenten Industrie en bouw

10.752

2%

10.957

Horeca en handel

10.800

3%

11.144

Zakelijke dienstverlening

15.984

3%

16.447

Overheid, onderwijs en zorg

13.248

1%

13.411

Topsegment

2.116

2%

2.165

Subtotaal

52.900

2%

54.124

Zakelijke hotelgast

136.078

41%

191.475

Subtotaal

136.078

41%

191.475

Totaal zakelijk

188.978

30%

245.599

Aanvullende segmenten

Toelichting segmenten • Industrie en bouw: productie sector, bouwnijverheid, energie en water. • Horeca en handel: horeca, detail- tussen- en groothandel. • Zakelijke dienstverlening: financiële instellingen, verhuur en handel van onroerend goed en specialistische zakelijke diensten. • Overheid, onderwijs en zorg: openbaar bestuur, onderwijs, gezondheidsen welzijnszorg, • Topsegment werkenden: diverse sectoren, 4% van het totaal aantal arbeidsplaatsen.

2021/12088

38

4. Ruimtelijk economische visie

2021/12088

4. Ruimtelijk economische visie 4.1 Inleiding Inleiding • In dit hoofdstuk is het ruimtelijk economisch advies uitgewerkt. Op basis van het horecagedrag van de vraagsegmenten (bezoekfrequentie en besteding), is de omzet van de horecamarkt in Zaanstad bepaald. • De omzet bepaalt de potentiële horecacapaciteit (aantal m² en bedrijven). • Indien de capaciteit hoger ligt dan het huidige aanbod is er ruimte voor ontwikkeling. In dat geval worden gebieden aangewezen waar deze uitbreiding bij voorkeur plaatsvindt. Hierbij wordt gekeken naar versterking van de signatuur van een gebied. • Indien de capaciteit gelijk of lager ligt dan het huidig aanbod, is consolidatie of terugdringen het advies. Bij consolidatie sluit het huidige aanbod reeds aan bij de toekomstige vraag. Bij terugdringen dient binnen instrumentarium en regelgeving gekeken te worden naar (lange termijn) mogelijkheden. • Indien gemeente breed ingezet wordt op terugdringen of consolideren, is het mogelijk dat in bepaalde gebieden wel ingezet wordt op ontwikkeling. Het advies ten aanzien van capaciteit geldt per saldo voor de gehele gemeente. • Het kader geeft inzicht in de ruimte in de markt bij verwachte vraagontwikkeling. Omdat de toekomstige behoefte niet exact voorspelbaar is, wordt een bandbreedte voor het uitbreidingspotentieel vastgesteld.

Het is raadzaam de uitbreiding frequent te monitoren en eens in de 2-3 jaar te herijken. • Per gebied wordt een bondige gebiedsvisie geformuleerd met advies om de signatuur naar de toekomst te versterken.

39

Richtinggevend kader vs. vrije markt Er wordt een richtinggevend kader geadviseerd in plaats van het vrijgeven van de markt voor horeca initiatieven, omdat het vrijgeven van de markt in onze optiek schadelijk is voor de kwaliteit van het aanbod op lange termijn: • Door overaanbod komt het rendement van bedrijven onder druk te staan. • Een gevolg hiervan is dat goedkoper personeel wordt aangetrokken, de kwaliteit onder druk komt te staan en concepten ‘uithollen’. • Er komt steeds minder ruimte voor vervangingsinvesteringen. Het is derhalve niet realistisch te veronderstellen dat het vrijgeven van de markt leidt tot kwaliteitsverbetering, echter eerder het tegenovergestelde.

2021/12088

40

4. Ruimtelijk economische visie 4.2 Omvang van de horecamarkt Omvang doelgroep • De omvang van de doelgroepen in 2025 is gebaseerd op demografische, economische en stedelijke ontwikkelingen, zoals bepaald bij de vraag. Bezoekfrequentie • In de tabel is per segment de gemiddelde bezoekfrequentie per jaar weergegeven aan de verschillende horecasectoren. • Dit is gebaseerd op gemiddelde cijfers voor vergelijkbare steden, waarbij correcties zijn gemaakt op basis van de specifieke kenmerken van de gemeente, ligging, bevolking en kenmerken van de horecamarkt. • Het betreft bezoek en bestedingen in reguliere horecabedrijven. Bezoek en bestedingen in, paracommerciële horeca en sociëteiten, buurthuizen en wijkcentra is hier niet in meegenomen. Besteding • Per segment is de gemiddelde besteding per bezoek per persoon aangegeven, gespecificeerd naar de verschillende horecasectoren. • Dit is gebaseerd op gemiddelde cijfers voor vergelijkbare regio’s, waarbij ook hier correcties zijn gemaakt op basis van specifieke kenmerken van de bevolking (zoals gemiddeld besteedbaar inkomen) en kenmerken van de horecamarkt.

Omvang 33.241 30.475 16.404 5.266 19.340 32.565 25.650 24.125 7.675

Bezoekfrequentie per persoon/bezoek per jaar Fasts. Drank Rest. 24 18 3 18 10 6 30 18 6 26 18 12 12 2 3 10 6 6 20 8 10 16 6 10 4 2 2

Rest. € 12,00 € 15,00 € 15,00 € 24,00 € 14,00 € 15,00 € 22,00 € 22,00 € 14,00

Drank € 10,00 € 10,00 € 8,00 € 12,00 € 6,00 € 8,00 € 12,00 € 10,00 € 6,00

Fasts. € 6,00 € 8,00 € 8,00 € 8,00 € 6,00 € 6,00 € 8,00 € 8,00 € 6,00

Toeristische segmenten Zaanse Schans Reguliere dagtoerist Verblijfstoerist

Omvang 2.200.000 1.681.727 287.212

Rest. 0,03 0,2 0,5

Drank 0,03 0,2 0,2

Fasts. 0,06 0,75 0,5

Rest. € 20,00 € 22,00 € 25,00

Drank € 10,00 € 6,00 € 6,00

Fasts. € 6,00 € 8,00 € 6,00

Zakelijke segmenten Industrie en bouw Horeca en handel Zakelijke dienstverlening Overheid, onderwijs en zorg Topsegment Zakelijke hotelgast

Omvang 10.957 11.144 16.447 13.411 2.165 191.475

Rest. 2 2 4 2 6 0,5

Drank 4 8 10 2 6 0,25

Fasts. 18 20 18 12 6 0,25

Rest. € 22,50 € 27,50 € 22,50 € 22,50 € 45,00 € 30,00

Drank € 10,00 € 12,00 € 12,00 € 12,00 € 15,00 € 12,00

Fasts. € 6,00 € 8,00 € 8,00 € 6,00 € 10,00 € 10,00

Omvang doelgroep

2025

Particuliere segmenten Studenten scholieren en jongeren Eenpersoonshuishoudens Tweepersoonshuishoudens laag inkomen Tweepersoonshuishoudens hoog inkomen Gezinnen met jongere kinderen Gezinnen met oudere kinderen Empty nesters Actieve senioren Passieve senioren

Besteding per bezoek

2021/12088

41

4. Ruimtelijk economische visie 4.2 Omvang van de horecamarkt Toelichting omzetprognose • Op basis van de omvang de doelgroepen, bezoekfrequentie en gemiddelde besteding per sector (zoals weergegeven op voorgaande pagina) is de omzetpotentie van de horecasectoren bepaald. • Op basis van deze berekening verwachten wij dat de omzet voor de horeca in Zaanstad in 2025 circa € 109 miljoen bedraagt. • De particuliere markt zorgt voor het grootste omzetaandeel van 59%, met name door jongeren, empty nesters en actieve senioren. • Het toeristisch segment heeft een omzetaandeel van circa 24%, met name door de reguliere dagtoerist. • Het zakelijke segment is goed voor een aandeel van circa 17%, met name de werknemers binnen horeca en handel en zakelijke dienstverlening hebben een groot omzetaandeel. • De omzet wordt vertaald naar een horecacapaciteit, waarbij als uitgangspositie wordt genomen dat een gezonde omzet per vierkante meter verkoopoppervlakte dient te worden gerealiseerd. Dit volgt op de volgende pagina.

2025

Omvang doelgroep Particuliere segmenten Studenten scholieren en jongeren Eenpersoonshuishoudens Tweepersoonshuishoudens laag inkomen Tweepersoonshuishoudens hoog inkomen Gezinnen met jongere kinderen Gezinnen met oudere kinderen Empty nesters Actieve senioren Passieve senioren Subtotaal

Restaurant € 1.196.676 € 2.742.750 € 1.476.377 € 1.516.553 € 812.280 € 2.930.850 € 5.643.000 € 5.307.500 € 214.900 € 21.840.886

Dranken € 5.983.380 € 3.047.500 € 2.362.203 € 1.137.415 € 232.080 € 1.563.120 € 2.462.400 € 1.447.500 € 92.100 € 18.327.698

Fastservice € 4.786.704 € 4.388.400 € 3.937.006 € 1.095.288 € 1.392.480 € 1.953.900 € 4.104.000 € 3.088.000 € 184.200 € 24.929.978

Totaal € 11.966.760 € 10.178.650 € 7.775.586 € 3.749.257 € 2.436.840 € 6.447.870 € 12.209.400 € 9.843.000 € 491.200 € 65.098.563

Toeristische segmenten Zaanse Schans Reguliere dagtoerist Verblijfstoerist Subtotaal

Restaurant € 1.320.000 € 7.399.599 € 3.590.153 € 12.309.752

Dranken € 660.000 € 1.513.554 € 344.655 € 2.518.209

Fastservice € 792.000 € 10.090.362 € 861.637 € 11.743.999

Totaal € 2.772.000 € 19.003.515 € 4.796.445 € 26.571.960

Zakelijke segmenten Industrie en bouw Horeca en handel Zakelijke dienstverlening Overheid, onderwijs en zorg Topsegment Zakelijke hotelgast Subtotaal

Restaurant € 493.079 € 612.916 € 1.480.248 € 603.482 € 584.541 € 2.872.123 € 6.646.389

Dranken € 438.293 € 1.069.816 € 1.973.664 € 321.857 € 194.847 € 574.425 € 4.572.902

Fastservice € 1.183.391 € 1.783.027 € 2.368.397 € 965.572 € 129.898 € 478.687 € 6.908.971

Totaal € 2.114.763 € 3.465.759 € 5.822.309 € 1.890.912 € 909.285 € 3.925.234 € 18.128.262

Grand Totaal

€ 40.797.027

€ 25.418.809

€ 43.582.948

€ 109.798.784

2021/12088

42

4. Ruimtelijk economische visie 4.3 Uitbreidingspotentieel Uitbreidingspotentieel • In hoofdstuk 3 (horeca-aanbod) is de huidige oppervlakte vastgesteld. • De minimale omzet per m² verkoopoppervlakte is gebaseerd op ervaringscijfers voor horecabedrijven in gemeenten die qua omvang, samenstelling, ligging en karakter vergelijkbaar zijn. • Door een minimale omzet te hanteren wordt uitgegaan van een gemiddeld bedrijfseconomisch gezonde exploitatie (individuele bedrijven kunnen daarbij boven- of ondermaats presteren). • Op basis van het toekomstig omzetpotentieel en de minimale omzet per m² is per sector het oppervlakteplafond voor 2025 bepaald. • Het oppervlakteplafond minus de huidige oppervlakte bepaalt de uitbreidingsruimte. • Op basis van de uitkomsten is er de komende vijf jaar ruimte voor uitbreiding van circa 1.700m² vvo (+5%, oftewel jaarlijks circa +1%). Dit komt neer op circa 2.600m² bvo. • Op basis van de huidige gemiddelde oppervlakte is de uitbreidingsruimte vertaald naar een indicatief aantal bedrijven (5). De vierkante meters zijn meer leidend, aangezien bijvoorbeeld een groot wereldrestaurant meer invloed heeft op de markt dan twee kleine bistro’s.

Uitbreidingsruimte Zaanstad

Restaurant

Drank

Omzetpotentieel 2025

Fastservice

Totaal

€ 40.797.027

€ 25.418.809

Normomzet per m²

€ 3.500

€ 2.500

€ 4.000

€ 3.356

Oppervlakteplafond (m² vvo)

11.656

10.168

10.896

32.720

Huidige oppervlakte

10.695

9.693

10.632

31.020

961

475

264

1.700

Gemiddelde oppervlakte

175

131

73

110

Uitbreidingsruimte (aantal bedrijven)

5,5

3,6

3,6

12,7

Huidig aantal bedrijven

61

74

146

281

Uitbreidingsruimte (m²)

€ 43.582.948 € 109.798.784

Vertaling naar aantal bedrijven

Toekomstig aantal bedrijven

66

78

150

294

Groei 2020-2025

9%

5%

2%

5%

€ 613.648

€ 327.466

€ 291.288

€ 373.812

Gemiddelde omzet per bedrijf

2021/12088

43

4. Ruimtelijk economische visie 4.3 Uitbreidingspotentieel Lopende horeca-ontwikkelingen • Bij de gemeente zijn twee horecaontwikkelingen bekend die gedurende dit traject nieuwe zijn vergund ten aanzien van het in beeld gebrachte aanbod. • Het betreft beide relatief grootschalige zaalbedrijven die zich hoofdzakelijke richten op multiculturele bruiloften en andere feesten. • Rekenschap houdende met de lopende ontwikkelingen resteert er geen uitbreidingspotentieel van de drankensector voor overige toekomstige initiatieven. • Totaal resteert een uitbreidingsruimte van 1.225m². Toelichting uitbreidingspotentieel • De uitbreiding betreft de ontwikkeling per saldo. Faillissementen of andere stakingen van horecaexploitaties leiden tot toename van het uitbreidingspotentieel en ook overnames bieden ruimte voor verdere beweging in de markt. • Berekeningen van het omzetpotentieel zijn gebaseerd op gemiddelde bezoekfrequentie en bestedingen en daarmee geen exacte wetenschap. Wij adviseren een bandbreedte van circa 10% ten aanzien van de berekende uitbreidingsruimte. • Horeca uitbreiding op verdiepingen dient voor 50% meegerekend te worden, aangezien hier doorgaans lagere omzetten per m² worden gerealiseerd.

Lopende horecaontwikkelingen

Restaurant

Drank

Majestic zalenbedrijf

Fastservice

Totaal

1.715

De President zalen & events

350

Totaal lopende ontwikkelingen (m²)

0

2.065

0

2.065

Resterend voor uitbreiding (m²)

961

0

264

1.225

Overschrijden van plafond • Indien het plafond (bovenmatig) wordt overschreden, wat een politieke keuze kan zijn, kan dit op termijn impliceren dat horecabedrijven op locaties met minder traffic de deuren moeten sluiten vanwege bedrijfseconomische redenen. • Met het oog op versterken van specifieke gebieden kan dit een bewuste keuze zijn. Uitbreiding dient echter gedoseerd plaats te vinden met oog op de uitbreidingsruimte.

2021/12088

44

4. Ruimtelijk economisch visie 4.4 Overzicht strategie per gebied Toelichting & randvoorwaarden • In de tabel is de ontwikkelstrategie per gebied weergegeven, waarbij wordt ingezet op ontwikkelen, consolideren of terugdringen. • Indien een sector in een gebied op ‘terugdringen’ staat, betekent dit niet dat de huidige aanwezige horeca moet verdwijnen. Het impliceert juist dat gevestigde ondernemers gewezen kunnen worden op de voorkeurslocaties van de gemeente en dat indien een ondernemer zijn activiteiten op de desbetreffende locatie staakt mogelijk een nieuwe bestemming gezocht kan worden. • De gedachte bij de verschillende ontwikkelingsstrategieën ligt mede in het feit dat wordt ingezet op concentratie van bepaalde type horeca, passende bij het vastgestelde karakter van het gebied. Gezien het feit dat er beperkt ruimte is voor uitbreiding zullen er keuzes gemaakt moeten worden die duidelijkheid verschaffen aan de markt (ondernemers/ontwikkelaars), bewoners en overheid. • Voor bepaalde concepten zijn uitzonderingen (zie uitzonderingen uitbreidingsplafond hoofdstuk 5.7). • Op de volgende pagina’s zijn per concentratiegebied verdere actielijnen uitgewerkt. Tevens is aangegeven waar, in geval van ontwikkelen, conceptueel de focus op dient te liggen.

Deze focus is niet altijd bruikbaar om initiatieven te toetsen, echter geeft het een handvat bij actieve acquisitie op type formules die gewenst zijn.

Legenda

● ● ●

Ontwikkelen Consolideren Terugdringen

Gebied Horecagebieden Stadshart Zaandam Gedempte Gracht

Dam & Damstraat Westzijde Centrum Oost Rozengracht Overig Zaandam Horecagebieden buiten Stadshart Zaanse Schans

Wormerveer Krommenie Hembrugterrein Overige kernen en buitengebied

Restaurant

Drank

Fastservice

● ● ●● ● ● ●

● ● ●● ● ● ●

● ● ●● ● ● ●

● ● ● ● ●

● ● ● ● ●

● ● ● ● ●

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Gedempte Gracht Gedempte Gracht

Restaurant

Drank

Fastservice

Aantal horecabedrijven

3

0

14

Ontwikkelstrategie

●

●

●

Advies • Voornaamste winkelgebied van Zaandam. Aanwezige horeca dient zich te richten op winkelend publiek en is ondersteunend aan deze primaire functie van het gebied. • Nieuwe horeca binnen het winkelgebied dient overdag geopend te zijn (geen gesloten gevels tijdens winkeltijden). • Daghoreca is aanwezig, maar is weinig gevarieerd. Sturen op differentiatie binnen dag-horeca met sterke formules gericht op gezond (sandwiches, sappen, salades, pasta’s), maar ook ruimte voor de ‘vette hap’ (reeds ruim aanwezig). • De leegstaande panden in het centrum geven een onderbreking voor de bezoeker. De rol van horeca is echter niet het opvullen van lege panden. Eventuele leegstand opvullen met tijdelijke concepten, pop-up, of (kunst)expositie in etalages.

Concepten • Healthy: inspelen op healthy-trend (bijvoorbeeld Eat / Exki / Sla). • Fastservice: IJssalons, coffee & thee formules, specifieke nicheformules mogelijk maken.

45

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Dam & Damstraat Dam & Damstraat

Restaurant

Drank

Fastservice

Aantal horecabedrijven

15

18

9

Ontwikkelstrategie

●

●

●

Advies • Routing: Samenspel met winkelgebied verbeteren door betere looproutes te realiseren. Signing verbeteren voor vindbaarheid. • Beeldkwaliteit panden optimaliseren. Gesprekken voeren met eigenaren van onroerend goed en uitwerken in uitvoeringsprogramma. • Waar mogelijk inzetten op diversiteit (keukenrichtingen) en verhoging van kwaliteit. • Inzetten op verdere verbetering van uitstraling terrassen. Behouden eigen identiteit maar wel verbeteren beeldkwaliteit. • Terras is cruciaal aandachtspunt! → Beleid. • Consolideren van huidige aanbod van bedrijven in de drank- en fastservicesector. Waar mogelijk vervangen met restaurantformules. • Faciliteren van uitgaanspubliek middels ontnuchteringszaken. Van belang om te sturen op kwaliteit en niet op kwantiteit. In overleg met ondernemers en vastgoedeigenaren uitstralingsniveau van Damstraat omhoog brengen.

Concepten • Algemeen: midden en hoog segment restaurants (laag is reeds voldoende vertegenwoordigd) en cafés, grand-café formules en restaurants met diversiteit in keukenrichtingen.

46

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Westzijde Westzijde Aantal horecabedrijven Ontwikkelstrategie

Restaurant

Drank

Fastservice

1

2

8

●●

●●

●●

Advies • Inzetten op uitnodigende entree van de stad richting de Dam en Gedempte Gracht. • In dit gebied dienen geen horecabedrijven toegevoegd te worden, aangezien de focus op het centrum moet blijven liggen (compactisering binnenstad). • Terugdringen: gebied leent zich niet goed voor dagzaken, weinig bezoekersstromen gedurende de dag. • Eventueel locatie voor afhaal- en bezorgconcepten. • De rol van horeca is niet het opvullen van lege panden. • Consolideren van concentratie in de Verskade. • Intensiever handhaven op naleven regelgeving ten aanzien van mengvormen om ongelijke concurrentie met reguliere horecazaken te voorkomen.

Concepten • Moderne vorm van to-go retail of shops (Stach) • Mengvormen met speciaalzaken zoals bakker, slager of visboer; • Fastservice: Fastfood-aanbod is vrij traditioneel (ongezond). Het ontbreekt nog aan groene/gezonde fastfood.

47

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Centrum Oost Centrum Oost

Restaurant

Drank

Fastservice

Aantal horecabedrijven

7

13

9

Ontwikkelstrategie

●

●

●

Advies • Inzetten op uitnodigende entree van de stad vanaf de Oostkant. • Verbindingen: de verbinding met het winkelgebied en de Dam verbeteren. • Doelstelling: dynamiek met afwisseling winkel, wonen, werken en horeca moet in toekomst zorgen voor goede kwaliteitsbeleving en leefbaarheid. • Inzetten op horeca die zowel overdag als ‘s avonds geopend is. • Ontwikkeling restaurants of fast casual formules. • Groei van avondhoreca (drank) toestaan, vooral in de Klauwershoek. Concepten met oog op specialisatie en ambacht; speciaalbiercafé, eetcafé in kleinschalige vorm. • Uitbreiding van terrassen is gewenst (zo veel mogelijk aan het water) om het verblijf van bezoekers te veraangenamen en te verlengen.

Concepten • Algemeen: midden en hoog segment restaurants en cafés, grandcafé formules en restaurants met diversiteit in keukenrichtingen.

48

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Rozengracht Rozengracht

Restaurant

Drank

Fastservice

Aantal horecabedrijven

4

3

4

Ontwikkelstrategie

●

●

●

Advies • Consolideren van huidig aanbod aan het plein. • Locatie voor afhaal- en bezorgconcepten. • Horeca aan Zilverpadsteeg waar mogelijk terugdringen. Ondernemers waar mogelijk aansporen te verplaatsen naar Centrum Oost. • Op lange termijn na herontwikkeling van panden mogelijk toevoeging van horeca in de plint. Concepten • In geval van herontwikkeling op lange termijn: middensegment restaurants, waarbij wordt ingezet op meer diversiteit van keukenrichtingen ten aanzien van het huidige aanbod in de stad.

49

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Zaanse Schans Zaanse Schans

Restaurant

Drank

Fastservice

Aantal horecabedrijven

3

2

2

Ontwikkelstrategie

●

●

●

Advies • Aanbod consolideren. Ondanks huidige hoge bezoekersaantallen is afgeleide vraag naar horeca zeer beperkt. Dat zal ook bij stijging van bezoekersaantallen blijven. • Bij forste stijging van bezoekersaantallen uitbreidingspotentieel in het gebied her-beoordelen. • Waken voor overlast van toerisme, potentieel attractiepark.

50

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Hembrugterrein Hembrugterrein

Restaurant

Drank

Fastservice

Aantal horecabedrijven

2

1

3

Ontwikkelstrategie

●

●

●

Advies • Horeca inzetten als aanjager en placemaking voor verdere gebiedsontwikkeling. • Ruimte voor innovatieve, nieuwe concepten met eigen karakter dat doelbezoek genereert. • Flexibel met aanvragen omgaan.

51

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.5 Visie per gebied Overige kernen en buitengebied Wormerveer en Krommenie

Restaurant

Drank

Fastservice

Aantal horecabedrijven

6

6

22

Ontwikkelstrategie

●

●

●

Advies • Wormerveer en Krommenie: consolideren en bij wijziging kijken naar mogelijke verplaatsing van aanwezige horeca naar huidige concentraties, hier moet de focus komen te liggen. • Overige kernen: Consolideren huidige aanbod van wijk- en winkel-ondersteunende horeca. • Daar waar in de MAAK.gebieden verdichting met woningbouw of transformatie naar woningbouw plaatsvindt, kunnen horecaconcepten in het kader van placemaking gewenst zijn. Door het toevoegen van horecaconcepten worden (nieuwe) doelgroepen bereikt die naar het gebied komen. In transformatiegebieden gaat het ook vaak om tijdelijke/pop-up concepten. • Buitengebied: Consolideren huidige aanbod van ondersteunende horeca voor de woonkernen en horeca voor recreatieve doelgroepen (bezoekers van de woonkernen en passerende wandelaars en fietsers). • Buitengebied: Beperkte ruimte voor horeca ter bevordering van buitenrecreatie. Tevens ruimte voor horecavoorzieningen die de Zaan meer zichtbaar, openbaar en bruikbaar maken. Concepten • Pannenkoekenrestaurant of brasserie-formule op goed bereikbare toeristische knooppunten en natuurrijke buitenlocaties en tijdelijke/pop-up concepten in transformatiegebieden.

52

2021/12088

4. Ruimtelijk economisch visie 4.6 Uitzonderingen uitbreidingsplafond Uitzonderingen uitbreidingspotentieel

Toetsingskader ‘pareltjes’

Er is een aantal uitzonderingen op het uitbreidingspotentieel. Als nieuwe initiatieven voldoen aan onderstaande criteria dan zijn de vierkante meters additioneel op het vastgestelde uitbreidingspotentieel.

•

Pareltjes • Voor nieuwe innovatieve concepten die een initiële aantrekkingskracht hebben op nieuwe doelgroepen is ten alle tijden ruimte (concepten met een autonome vraag). • Hierbij kan gedacht worden aan sterrenrestaurants of een grootschalig multifunctioneel uitgaanscomplex. • Voorwaarde is dat het bedrijf een aanzienlijk deel van de bezoekers trekt van buiten de gemeentegrenzen waardoor het aantal bezoekers aan de stad zal toenemen. Periferie • Eventuele nieuwe horeca met ligging aan de snelweg valt voor circa 50% binnen het uitbreidingspotentieel. Deze bedrijven trekken bezoekers vanuit weggebruikers, waarvan het type horecabezoek geen vraag wegneemt bij de horeca elders in de stad. • Dit is echter wel formule afhankelijk en zal per geval specifiek bekeken moeten worden. • Clustering van snelweg horeca werkt versterkend voor de aantrekkingskracht op potentiele bezoekers. Prethoreca • Ondersteunende horeca bij leisure en recreatiegebieden, zoals wellnesscentra, pretparken en natuurparken, valt niet binnen het uitbreidingspotentieel. • Leisurebedrijven trekken een eigen markt naar zich toe. Daarbij is het horecapubliek voornamelijk gekoppeld aan de bezoekers.

• •

53

Pareltjes zijn bedrijven die qua karakter, uitstraling, ligging, concept bijdragen aan een sterke uitstraling van het gebied. Pareltjes hebben een bovenregionale koopmoeitebereidheid en trekken derhalve een overgroot deel van de bezoekers van buiten de stad. Hoe toetst men een pareltje? Het is niet wetenschappelijk te onderbouwen. Hieronder enige handvatten om grip te krijgen op de toetsing.

Toetsingskader

Bron: De Librije

1. 2. 3. 4. 5.

Het concept dient iets toe te voegen aan het bestaande aanbod (uniciteit). Kopstukken qua ondernemer/gezicht (sterrenchef). Het betreft een topmerk (ook branchevreemd). Concept komt veelvuldig voor in de vakliteratuur en andere media. ‘s Werelds/’s lands grootste/hoogste/diepste/eerste….

Bron: McDonald’s

Bron: Sauna Leliehof

Voorbeeld: Reuzenrad met horeca op de Pier Scheveningen. www.perssupport.nl

2021/12088

54

Bijlagen

2021/12088

Bijlagen Stadshart: Gedempte Gracht # NAAM 1 Vlaams Friethuis 2 Eazie 3 FEBO 4 Smullers 5 BackWerk 6 Subway 7 Delifrance 8 Gunay 9 't Groene Pandje 10 De Koffiezaak 11 De Koffiezaak 12 Roezemoes 13 Food & Drinks Company 14 Zaan Hotel 15 Zaan Inn 16 Bagels & Beans 17 Lagom Grand Café

Deelsector Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Restaurant Fastservice Restaurant Restaurant Fastservice Fastservice

55

2021/12088

56

Bijlagen Stadshart: Dam Nr. NAAM Deelsector 1 @Has Drank 2 Swart Drank 3 Glenn de Koning Drank 4 Centrum Bar Drank 5 De Juffer Drank 6 The Black Smith Drank 7 Sowieso Drank 8 Noire Drank 9 Bruizz Drank 10 Heroes Music Bar Drank 11 Dam 10 Drank 12 Het Trefpunt Drank 13 't Dammetje Drank 14 De Clown Drank 15 Verse Friethoek Fastservice 16 FEBO Fastservice 17 Ince Lunch & Cafe Fastservice 18 Ince Doner Fastservice 19 Zoras Fastservice 20 Doner City Fastservice 21 Doner Bey Fastservice

22 Enjoy Aldos 23 Boerske 24 De Koperen Bel 25 Aan Tafel 26 Mail Company 27 Foody Kitchen 28 Bab Touma 29 Novels 30 Erosa 31 Burger Cartel 32 Muze 33 Tokyoto 34 Gewoon Lekker 35 El Toro 36 Roti Plaza 37 De Piramide 38 Crystal Wok 39 De Boekanier 40 Rhodos 41 De Pizzabakkers 42 The Palm Lounge

Fastservice Fastservice Drank Drank Drank Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Restaurant Drank

2021/12088

Bijlagen Stadshart: Westzijde # Naam Sector 1 huis Drank 2 The Squad Drank 3 Bobbys Burgers Fastservice 4 Oh My Guts Fastservice 5 Sushiu Fastservice 6 Mama Fastservice 7 Goemans Fastservice 8 De Koffiezaak Fastservice 9 D-Break Fastservice 10 Eethuis & Bakkerij Fastservice 11 La Cubanita Restaurant

57

2021/12088

Bijlagen Stadshart: Centrum Oost # Naam 1 Club 25 2 Dijkzicht 3 De Blauwe Lantaarn 4 Kapiteinshut 5 De Schot 6 De Oude Herberg 7 Cafe Sollen 8 De Schaftpot 9 Amros 10 Ta-Ka 11 Betty's Dapur 12 Cigkoftem 13 Dalida 14 De IJsboetiek

Sector Drank Drank Drank Drank Drank Drank Drank Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice Fastservice

15 Het Zaanse Paleis Fastservice 16 Casa Piri Piri Restaurant 17 De Kleine Waarheid Restaurant 18 De Griek Restaurant 19 Papa Saté Restaurant 20 Irodion Restaurant 21 Castell Restaurant 22 Paprika Csárda Restaurant 23 Las Vegas Drank 24 Velvet Coffee & Sweets Drank 25 Mon Ami Drank 26 Miami Lounge Drank 27 De Aftrap Drank 28 Papa John's Pizza Fastservice 29 Café Fabriek Drank