Advies doorontwikkeling jeugdhulp vanaf 2020

Met haar gezicht verborgen in een zakdoek stemt ze toe, ze weet het allemaal ook niet meer. Een paar weken later komt de jeugdhulpverlener bij Bart en zijn moeder thuis, om te kijken wat een slim plan is voor Barts driftbuien. Al snel in het gesprek komen ze ook op de woon-en werksituatie van het gezin uit. Het helpt allemaal niet mee. Ze spreken af dat de jeugdhulpverlener aan de slag gaat met Bart, samen gaan ze werken aan rust in zijn hoofd bij vervelende situaties. Ook spreken ze af dat hij wekelijks gaat boksen met Mike, een ervaringsdeskundige die de driftbuien van Bart heel goed herkent van vroeger. Ze spreken ook af dat de volgende keer een collega uit het wijkteam samen met moeder en de zus van Bart een plan gaat bedenken om de woonsituatie aan te pakken. Jeugdteam op school verwijst door: inzet Jeugdteam op school en specialistische jeugdhulp Cherilyn (10) gaat naar het speciaal onderwijs, ze kan niet goed tegen prikkels en heeft veel moeite met leren. Sinds ze op het speciaal onderwijs gaat dit echter wel goed en ze had plezier op school. Op school krijgt ze begeleiding vanuit de expertise op school en de afgelopen tijd ook van een GZpsycholoog die een dag in de week op de school werkt. Ze heeft namelijk erg last van angst en het lijkt alsof er iets gebeurd is op school dat ervoor zorgt dat ze helemaal in paniek raakt.

Het is nu zo erg geworden dat ze thuis zit, ouders lukt het niet om haar de school in te krijgen. De GZ-psycholoog heeft al veel geprobeerd met Cherilyn maar denkt dat er meer nodig is om de angst weg te nemen. De GZ-psycholoog maakt met ouders en school een plan voor een doorverwijzing naar een specialist, met een stappenplan voor de terugkeer naar school. De komende tijd gaat Cherilyn eerst helemaal niet naar school en vervolgens stapje voor stapje met begeleiding van de specialist van een uurtje per week naar weer volledig naar school. De huisarts en de praktijkondersteuner: inzet voorliggende voorziening door praktijkondersteuner Damien (16) zit veel op zijn kamer, de muziek hard en als hij dan beneden komt kijkt hij glazig uit zijn 34

2021/985 origineel 2019/4944

ogen en heeft eigenlijk nauwelijks meer een gesprek met zijn ouders. Zijn ouders weten dat hij wel eens blowt, ze hebben het liever niet maar verbieden kunnen ze het ook niet, dan doet hij het stiekem. Ze hebben wel regelmatig gesprekken over drugs en hebben afgesproken dat hij niet door de weeks blowt. Op een thuiswerkdag van vader – Damien heeft de eerste twee uur vrij – komt Damien naar beneden en vader ziet het gelijk: die heeft geblowd! Ze raken in een discussie en dan zegt Damien iets waar zijn vader echt van schrikt: zonder het blowen komt het leven te hard bij me binnen, ik heb het nodig om de scherpe randjes ervan af te halen. Als Damien ’s avonds aan het avondeten zit, zeggen zijn ouders dat ze een gesprek met de huisarts hebben ingepland omdat ze erg zijn geschrokken. Na wat gemok stemt Damien toe om in gesprek te gaan met huisarts. De afspraak met de huisarts verloopt goed, zijn ouders kunnen hun zorgen goed kwijt en Damien stemt toe om met iemand te praten over het blowen. De huisarts verwijst door naar de praktijkondersteuner, iemand met jeugdhulpachtergrond, waar hij voor nu 5 gesprekken naar toe gaat. De praktijkondersteuner raadt Damien ook aan om mee te doen met de freerun workshop die de jongerenwerker met een vrijwilliger in de wijk organiseert. Dat maakt ook het hoofd leeg, maar net even iets actiever.

35

2021/985 origineel 2019/4944

4.3

Bijlage 3: Begrippenlijst

Collectief aanbod: collectief aanbod gericht op vragen rondom opgroeien en opvoeden, zoals groepsaanbod, cursussen en trainingen. Bij collectief aanbod wordt groepsgewijs ondersteuning gegeven. Drang: het verlenen van hulp bij gezinnen die niet geheel vrijwillig ondersteuning krijgen, maar waarvoor geen rechterlijke uitspraak is, zoals wel bij dwang het geval is. Ook dan is het doel kinderen te beschermen, maar daarbij een maatregel zo veel mogelijk te voorkomen. De begeleiding is niet vrijblijvend, omdat het uitgangspunt is dat daar waar kinderen bedreigd worden in hun ontwikkeling of hun veiligheid in het geding is, dit omgebogen moet worden. Dwang: Om kinderen te beschermen zijn er formele jeugdbeschermingsmaatregelen als ondertoezichtstelling en voogdij. Deze hulp wordt alleen ingezet na onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming en een uitspraak van de rechter. We spreken in dat geval ook wel over ‘gedwongen hulpverlening’. Eerstelijns jeugdhulp: vrij-toegankelijke jeugdhulp. Voor deze inzet van Jeugdhulp is geen indicatie nodig. Eerstelijns jeugdhulp wordt uitgevoerd door aangewezen partijen die daarvoor de opdracht hebben gekregen van de Gemeente. De hulp moet voldoend aan de kwaliteitseisen van de Jeugdwet.

Gecertificeerde instelling (GI): Instellingen die van overheidswege worden gecertificeerd om maatregelen in het kader van jeugdreclassering en jeugdbescherming te mogen uitvoeren, ook wel het dwangkader genoemd. Jeugdgezondheidszorg (JGZ): De Jeugdgezondheidszorg voert het Basistakenpakket uit, wat bestaat uit vaccinaties, screening, monitoring en signalering. De Jeugdgezondheidszorg draagt bij aan een gezonde en veilige opgroeisituatie van jeugdigen, zowel voor de groep als het individu. De JGZ bestaat grotendeels uit primaire preventie. Dit doet de JGZ door voorlichting te geven, vroegtijdig te signaleren en waar nodig aanvullende hulp te bieden. Jeugdhulp: volgende de Jeugdwet: Ondersteuning van, en hulp en zorg (niet zijnde preventie) aan jeugdigen en hun ouders bij het verminderen, stabiliseren, behandelen en opheffen van of omgaan met de gevolgen van psychische problemen en stoornissen, psychosociale problemen, gedragsproblemen of een verstandelijke beperking van de jeugdige, of opvoedingsproblemen van ouders. Daarnaast: Het bevorderen van de deelname aan het maatschappelijk verkeer en van het zelfstandig functioneren van jeugdigen met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking, een chronisch psychisch probleem of een psychosociaal probleem en die de leeftijd van 18 jaar nog niet hebben bereikt.

Verder: Het ondersteunen bij of het overnemen van activiteiten op het gebied van de persoonlijke verzorging gericht op het opheffen van een tekort aan zelfredzaamheid bij jeugdigen met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking of een somatische of psychische aandoening of beperking, die de leeftijd van 18 jaar nog niet hebben bereikt, met dien verstande dat de leeftijdgrens van 18 jaar niet geldt voor jeugdhulp in het kader van jeugdstrafrecht. Nuldelijns hulp: vrij-toegankelijke informele ondersteuning, bijvoorbeeld door vrijwilligers, het netwerk, ervaringsdeskundigen of cliëntondersteuning. Preventie (primaire): Primaire preventie is gericht op inzet voor iedereen, het voorkomen dat er problemen ontstaan. Een voorbeeld hiervan is de inzet van de jeugdgezondheidszorg bij pasgeboren kinderen met voorlichting en onderzoek. Ook voorlichtingscampagnes zijn een vorm van primaire preventie. Primaire preventie is gericht op alle inwoners. Preventie (secundaire): Secundaire preventie is gericht op risicogroepen en individuele risicogezinnen. Er is dan al wel een risico gesignaleerd. De inzet van voorschoolse educatie is hier een voorbeeld van, deze kinderen hebben een verhoogd risico op een taalachterstand. Ook de inzet van bijvoorbeeld een sociale vaardigheidscursus wordt gezien als secundaire preventie.

Secundaire preventie is gericht op een selecte groep inwoners, die risico’s hebben/zelf zien op problemen in de toekomst. Secundaire preventie kan vaak collectief ingezet worden. Preventie (tertiaire): Tertiaire preventie is vooral gericht op het voorkomen dat problemen groter worden. Er doet zich dan al wel een probleem voor, bijvoorbeeld een gedragsstoornis, maar door de inzet van tertiaire preventie wordt voorkomen dat dit erger wordt of dat er mee omgegaan kan worden. Vroeghulp bij eerste signalen van problemen is hier een voorbeeld van. Tertiaire preventie is gericht op het individu en zijn omgeving. Tertiaire preventie wordt vaak gezien als behandeling. Segment A: De Segmenten worden gebruikt in de regionale contracten voor het aanbod van specialistische jeugdhulp. Segment A staat voor preventieve, licht ambulante jeugdhulp: opvoed- en gezinsondersteuning (wordt geboden door de Centra Jong en Jeugdteams). Segment B: enkelvoudige specialistische jeugdhulp, wordt kijkend naar de ondersteuningsbehoefte meestal door één aanbieder geleverd. Segment B kenmerkt zich doordat de problematiek en de 36

2021/985 origineel 2019/4944

behoefte van het kind in hoofdzaak enkelvoudig en herkenbaar van aard is. Er is een duidelijk en redelijk afgebakend idee over welke soort ondersteuning passend is om het resultaat voor het kind in te vullen. Segment C: meervoudige, veel omvattende, specialistische jeugdhulp (voor één kind). Vraagt om specialistische expertise, ambulant en intramuraal, van over het algemeen meerdere professionals tegelijk. Segment C kan ook wel worden omschreven als ‘veelomvattende hulp’, waarbij de complexiteit navenant oploopt door de combinatie van ondersteuningsfactoren (denk aan problematiek van ouders die een rol speelt voor het kind, en/of het feit dat een kind bijvoorbeeld zowel een beperking heeft én de ouders opvoedonmachtig zijn – of welke combinatie dan ook).In segment C is met elke aanbieder tot een specifiek tarief gekomen dat afwijkt en vaak (veel) hoger ligt dan in B. De reden daarvoor is dat de inzet afwijkt, in lijn met bovenstaande inhoudelijke verschillen, bijvoorbeeld omdat er een verblijfscomponent aan de orde is, of dat er hulp door meerdere hulpverleners tegelijk – vanuit hoofd- en onderaannemerschap – geboden moet kunnen worden. Tweedelijns jeugdhulp: Jeugdhulp waarvoor een indicatie nodig is, afgegeven door een gemandateerd professional. Tweedelijns aanbieders hebben een contract en bieden hulp op basis van de kwaliteitseisen in de jeugdwet.

Vindplaatsen: de plekken in het leven van kinderen en ouders waar problematiek aan het licht komt of kinderen en ouders hun vraag stellen.

37

2021/985 origineel 2019/4944

38