12.b 02VTH Jaarverslag 2022 en 2023 en uitvoeringsprogramma 2024 Woudenberg.pdf
Tekst van het document
Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024 Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) Uitvoering omgevingsrecht
1
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Afdeling Fysiek Domein Datum: 11 april 2024
2
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Voorwoord Het document dat voor u ligt bevat het jaarverslag van 2022 en 2023 en het uitvoeringsprogramma voor 2024 over de uitvoering van het omgevingsrecht van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) van de gemeente Woudenberg. Ieder jaar worden de in het VTH-beleid genoemde prioriteiten, ambities en wensen uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Met een dergelijk uitvoeringsprogramma geeft het college van burgemeester en wethouders (het college) een uitwerking van de voorgenomen activiteiten met betrekking tot de uitvoering van VTH. In dit document zal worden beschreven welke VTH-taken in 2024 worden uitgevoerd en welke capaciteit hiervoor beschikbaar is. In dit document worden eerst de VTH-taken uiteengezet. Deze taken hebben betrekking op onze “thuistaken”, voornamelijk bouwen en ruimtelijke ordening (RO). Voor informatie rondom milieu, brandveiligheid en openbare orde en veiligheid verwijzen wij naar stukken van de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD Utrecht), van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) en de Kadernota Integrale Veiligheid. Voor de uitvoering van onze VTH-taken werken wij samen met onze verschillende samenwerkingspartners, zoals de Provincie Utrecht, de RUD Utrecht, de VRU, de politie, het openbaar ministerie en het waterschap. We vatten in dit document de afgelopen twee jaar samen. In 2022 zijn onze doelstellingen deels behaald.
Er werd volop gebouwd en dit zorgde voor een groot aantal vergunningaanvragen. In 2022 is de capaciteit grotendeels gelijk gebleven ten opzichte van 2021 en dat was ook de prognose voor 2023. Dat betekent dat er voor vergunningverlening en toezicht nog altijd extra capaciteit werd ingehuurd, maar dat we zelfs daarmee nog krap in onze capaciteit zaten, wat ook gold voor handhaving. In 2023 is de krapte in capaciteit toegenomen, met name door het plotselinge overlijden van een van onze senior vergunningverleners begin dit jaar. Daar kwam bij dat er in korte tijd meerdere medewerkers om verschillende redenen onze afdeling hebben verlaten. Dit heeft de nodige emotionele maar ook functionele druk gezet op het resterende team, waardoor sommige doelen niet zijn gehaald in 2023. Desalniettemin zijn er gedurende het jaar ook nieuwe collega’s bijgekomen, tijdens de afgelopen jaren voornamelijk inhuur. Op dit moment concentreren wij ons op het binnenkrijgen van meer vaste medewerkers, zodat de inhuur kan worden afgeschaald. Ook zorgen de collega’s ervoor, ondanks een recente – en nog landende - herstructurering van de afdeling en het aantreden van een nieuw afdelingshoofd, dankzij een sfeer van solidariteit en collegialiteit, dat de gemeente zich van de noodzakelijke taken kwijt.
En ondanks de drukte behorende bij de invoering van de verschillende nieuwe wetgeving, waaronder de Omgevingswet, blijft ze hiervoor zorgen,. Echter, de niet te ontkennen krapte veroorzaakte dat er prioriteiten moesten worden gesteld, wat ervoor zorgde dat de doorlooptijden langer konden zijn en sommige (handhavings-)zaken niet opgepakt werden. In het uitvoeringsprogramma voor 2024 wordt vorm en invulling gegeven aan het bestaande VTH-beleid uitvoering omgevingsrecht van de gemeente Woudenberg. Dit beleid is vastgesteld op 3
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
2 juli 2020. Dit beleid zal naar alle verwachtingen in juli 2024 worden vervangen met de nieuwe ‘Uitvoerings- en handhavingsstrategie’. Echter, omdat deze nog niet is vastgesteld kan het ook nog niet worden uitgevoerd. Daarom zal getracht worden om een realistische inschatting te maken van de activiteiten die in 2024 op basis van het bestaande VTH-beleid worden uitgevoerd, mede gelet op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. We zetten ons in voor de belangrijkste doelstellingen, zoals het waarborgen van de veiligheid en de gezondheid van de inwoners van Woudenberg. Voor het jaar 2024 ligt de focus op het (succesvol) afronden van lopende en nieuwe aanvragen en dossiers. Vanwege onze recente herstructurering en de daarbij behorende verschuiving van rollen en taken, is het onze bedoeling in dit uitvoeringsprogramma tevens een uitbreiding aan te brengen van vergunnings- en handhavingstaken bij het team VTH van afdeling Fysiek Domein. Ook ligt de focus op de uitvoering van voorbereide werkprocessen voor, en de inwerkingtreding van, de Omgevingswet. Voor de wijze waarop aan de verschillende VTH-taken concreet uitvoering zal worden gegeven wordt verwezen naar de productbladen. Deze zijn opgenomen aan het einde van dit document in paragraaf 7.4.
4
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
INHOUDSOPGAVE Voorwoord
3
1. Inleiding 1.1. Waarom een jaarverslag en een uitvoeringsprogramma? 1.2. Leeswijzer
6 6 7
2. Algemeen 2.1. Welke taken voeren we uit? 2.2. Wie voeren de VTH-taken uit? 2.3. Bereikbaarheid 2.4. Samenwerkingspartners 2.5. Kwaliteitscriteria 2.2 2.6. Interbestuurlijk Toezicht (IBT)
8 9 9 10 10 13 13
3. Personele en financiële borging 3.1. Beschikbare capaciteit 2022 en 2023 3.2. Beschikbare capaciteit 2024 3.3. Werkomvang in 2022 en 2023
14 14 14 15
4. Ontwikkelingen 4.2. Omgevingswet 4.3. Wet Kwaliteitsborging bouwen
16 16 17
5. Wat vinden we belangrijk? 5.1. Kernwaarden 5.2. VTH-beleid 5.3. Prioriteiten
18 18 18 19
6. Wat hebben we in 2022 en 2023 gedaan? 6.1. Resultaten op basis van uitvoeringsprogramma 2022 6.2. Verdere resultaten VTH 6.3. Welke lessen hebben we geleerd? 6.4. Wat gaan we bijsturen?
20 20 23 24 25
7. Wat gaan we in 2024 doen? 7.1. Vergunningverlening 7.2. Toezicht 7.3. Handhaving en sanctioneren 7.4. Productbladen
26 26 26 27 29
Bijlagen: 1. Urenprognose 2024 2. Risico analyses 3. Overzicht vastgestelde RO besluiten 2022 en 2023
5
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
1. Inleiding 1.1.
Waarom een jaarverslag en een uitvoeringsprogramma?
Dit jaarverslag over de afgelopen twee jaar en uitvoeringsprogramma voor het aankomende jaar is voor een belangrijk deel een uitwerking van het beleidsdocument “VTH beleid uitvoering omgevingsrecht gemeente Woudenberg” dat op 2 juli 2020 is vastgesteld.
In dit beleidsdocument is de basis gelegd voor en de richting bepaald over de wijze waarop de gemeente Woudenberg uitvoering wil geven aan het omgevingsrecht wanneer het gaat om vergunningverlening, naleving van (omgevingsrecht)regels en de toezicht en handhaving daarop. Het jaarverslag beschrijft wat de gemeente in 2022 en 2023 in Woudenberg heeft uitgevoerd op het gebied van VTH. Het uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de activiteiten die de gemeente op het gebied van VTH in 2024 wil gaan uitvoeren. De gemeente Woudenberg wil met dit document bereiken dat duidelijk wordt gemaakt hoe de gemeente uitvoering geeft aan haar beleid. Duidelijkheid en transparantie over het beleid en de uitvoering daarvan draagt namelijk bij aan meer begrip van de burgers die hiermee te maken krijgen. In het omgevingsrecht zijn er regels waar overheden zich aan moeten houden bij het uitvoeren van VTH-taken. Deze regels zijn er om de veiligheid en gezondheid van mens en natuur binnen de fysieke leefomgeving te beschermen. Het interbestuurlijk toezicht (IBT) van de provincie Utrecht ziet erop toe dat gemeenten en omgevingsdiensten zich aan deze regels conformeren en hier op adequate wijze uitvoering aan geven. Het VTH-beleid en het uitvoeringsprogramma vormen hiervoor de basis. Het uitvoeringsprogramma en het jaarverslag worden door het college 6
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
bekendgemaakt aan de gemeenteraad. Met dit jaarverslag en uitvoeringsprogramma wordt invulling gegeven aan de ons toekomende wettelijke verplichtingen. Eisen aan de inrichting van deze processen zijn wettelijk vastgelegd in de Omgevingswet (OW) en de daarbij behorende algemene maatregelen van bestuur bestaande uit het Omgevingsbesluit (OB) en de Omgevingsregeling (OR). Dit zijn de zogenaamde procescriteria die de eisen bevatten die gesteld worden aan de sluitende beleidscyclus. Dit is ook wel bekend onder de term “BIG-8”cyclus.
1.2. Leeswijzer Dit jaarverslag en uitvoeringsprogramma bestaat uit een algemene beschrijving van hetgeen de gemeente Woudenberg heeft gedaan en wat de gemeente wil gaan doen aan de uitvoering van haar VTH-taken. Het jaarverslag 2022 en 2023 is gebaseerd op het uitvoeringsprogramma 2022. Hoofdstuk 7 is voorzien van productbladen, waarin per activiteit toelichting wordt gegeven op vragen zoals: “Wat doen we?”, “Wat zijn onze doelstellingen?” en “Hoe monitoren we deze doelstellingen?” In de productbladen zal dus concretisering plaatsvinden van de wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan de VTH-taken. De productbladen zijn tot stand gekomen vanuit de provinciebrede samenwerking op VTH-gebied. Uit deze samenwerking is een “menukaart” ontstaan, ontwikkeld vanuit alle VTH-taken. Per gemeente kan worden bepaald welke productbladen in de gemeente van toepassing zijn. De opzet en opbouw van de productbladen is altijd hetzelfde en wordt als zodanig door alle gemeenten hetzelfde gebruikt. Dit zorgt ervoor dat per product inzichtelijk wordt hoe aan een bepaalde taak/activiteit invulling is en wordt gegeven in het kader van de beleids- en uitvoeringscyclus. Het voorgaande neemt echter niet weg dat de inhoud van de productbladen per gemeente op voorkomende onderdelen toch van elkaar zal verschillen.
Er moet immers ruimte zijn en blijven om maatwerk mogelijk te maken en lokale nuances aan te brengen.
7
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
2.
Algemeen
2.1. Welke taken voeren we uit? Het uitvoeren van VTH-taken komt voort uit de bevoegdheid en in sommige gevallen uit de verplichting die de gemeente toekomt op basis van wet- en regelgeving. De verplichting om uitvoering te geven aan de beleids- en uitvoeringscyclus ligt vast in afdeling 13 van het OB. Er zijn meer VTH-taken die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. De Algemeen plaatselijke verordening (APV) van Woudenberg is in 2023 herzien, en is van kracht vanaf 1 januari 2024. Hierin worden een aantal voor de fysieke leefomgeving belangrijke activiteiten verboden of gereguleerd. Naast de APV zijn er nog meer regelingen die invloed hebben op de fysieke leefomgeving. Iedere gemeente is vrij om te bepalen of zij deze VTH-taken ook meeneemt in de beleids- en uitvoeringscyclus. Daarnaast heeft de gemeente in algemene zin een beginselplicht tot handhaving wanneer er een wettelijk voorschrift is overtreden. In een dergelijk geval moet het bestuursorgaan dat bevoegd is om handhavend op te treden in de regel van deze bevoegdheid gebruik maken. Dit komt voort uit het algemeen belang dat is gediend met handhaving. Deze taak vloeit voort uit artikel 18.1 van de OW. Welke VTH-taken de gemeente Woudenberg precies uitvoert en ook hoe hieraan concreet invulling wordt gegeven valt op te maken uit de productbladen achterin dit document. 2.2.
Wie voeren de VTH-taken uit? De VTH-taken worden niet allemaal door de gemeente Woudenberg zelf uitgevoerd. Voor de uitvoering van de VTH-taken wordt samengewerkt met verschillende samenwerkingspartners. Uitvoeringsorganisatie gemeente Woudenberg De gemeente Woudenberg heeft de uitvoering van haar VTH-taken grotendeels georganiseerd binnen de afdeling Fysiek Domein. Daarnaast zijn er VTH-taken ondergebracht bij de omgevingsdienst RUD Utrecht. Dit zijn de wettelijke basistaken voor de milieuactiviteiten en ook enkele andere milieutaken, met name op het gebied van bodem. Op het gebied van bandveiligheid wordt samengewerkt met de VRU. Het jaarverslag 2022 en 2023 van de VRU en van de RUD worden gelijktijdig met dit document aangeboden. De jaarplannen van beide organisaties voor 2024 volgen in een later stadium. Scheiding vergunningverlening van toezicht en handhaving Binnen de uitvoeringsorganisatie van de gemeente Woudenberg zijn vergunningverlening enerzijds, en toezicht en handhaving anderzijds, functioneel en per medewerker gescheiden. Hiermee wordt bijvoorbeeld voorkomen dat een bedrijf eerst een vergunning en vervolgens een controle krijgt van dezelfde medewerker. Deze functionele en organisatorische scheiding tussen vergunningverlening en handhaving draagt daarmee bij aan de objectiviteit van de handhaving.
8
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Vergunningverlening en handhaving zijn aparte gebieden, die elk specifieke eisen stellen aan de kwaliteiten van de personen die zich hiermee bezighouden. Deze scheiding is ook doorgevoerd binnen de organisaties die VTH-taken voor ons uitvoeren (RUD Utrecht en de VRU). Tot slot is deze scheiding ook bestuurlijk doorgevoerd. De politieke verantwoordelijkheid voor vergunningverlening ligt bij een andere portefeuillehouder dan die voor toezicht en handhaving. 2.3. Bereikbaarheid In artikel 13.9, tweede lid, onder d, van het OB is vastgelegd dat de gemeente ook buiten de gebruikelijke kantooruren bereikbaar moet zijn voor calamiteiten op het gebied van het omgevingsrecht en de handhaving daarvan. Bij calamiteiten is er een gemeentelijke noodnummer beschikbaar wat buiten kantooruren kan worden gebeld, te weten (033) 2867777. Ook kunnen inwoners van de gemeente Woudenberg gebruik maken van de mogelijkheid om klachten en meldingen ten aanzien van de fysieke leefomgeving online te melden via Fixi. Met de servicenormen die van toepassing zijn op de afhandeling van die meldingen wordt gestreefd binnen drie werkdagen te reageren. Voor wat betreft acute klachten over bedrijven die tot het basistakenpakket van de RUD Utrecht behoren, is die organisatie 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar via de milieuklachtenlijn, te weten 0800-0225510.
Geluidsoverlast, stank, stof, water- en bodemverontreiniging kunnen redenen zijn om contact op te nemen. 2.4. Samenwerkingspartners De gemeente Woudenberg voert haar VTH-taken niet alleen uit, maar werkt daarvoor samen met verschillende partners. Het OB en OR verplichten een afstemming en bekendmaking van het uitvoeringsprogramma aan betrokken bestuursorganen en strafrechtelijke partners. Hieraan zal binnenkort worden voldaan. Hierna zal een overzicht van die samenwerkingspartners volgen. Per samenwerkingspartner wordt een korte beschrijving gegeven van de taken die een ieder voor diens rekening neemt en welke afspraken er zijn gemaakt. RUD Utrecht De milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving worden uitgevoerd door de omgevingsdienst RUD Utrecht. Het gaat hierbij om de verplichte basistaken aangevuld met een aantal andere milieu-gerelateerde taken zoals het milieubeleid en de uitvoering van de Wet bodembescherming. Zij zijn hiervoor volledig gemandateerd, zoals de tabel hierna indiceert. Ook het volledige inrichtingenbestand – inclusief (voormalige) provinciale bedrijven – van de gemeente Woudenberg is overgedragen aan de RUD Utrecht. De gemeente blijft als bevoegd gezag echter wel verantwoordelijk voor de uit te voeren taken op regionaal niveau en geeft hier waar nodig sturing op.
De RUD Utrecht voert voor de gemeente Woudenberg de verlening van de omgevingsvergunning - en advisering bij de meervoudige omgevingsvergunning - voor de activiteit milieu uit. Enkelvoudige vergunningen worden door de RUD Utrecht verleend. Bij meervoudige vergunningen levert de RUD Utrecht advies voor het milieudeel. 9
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Voor het Besluit bodemkwaliteit behandelt de RUD Utrecht de meldingen en houdt zij toezicht. Voor bodemsanering levert de RUD Utrecht – op verzoek – advies aan de gemeente Woudenberg. Daarnaast voert de RUD Utrecht (indien noodzakelijk) specialistische taken uit zoals Hogere grenswaarden geluid en RO-advisering. Taakveld Omgevingsvergunningen en meldingen milieu Toezicht milieu Handhaving (sancties/gedogen) milieu
Uitvoerende partij RUD Utrecht RUD Utrecht/gemeente Woudenberg (signalerend) RUD Utrecht
De samenwerkingsafspraken tussen de RUD Utrecht en de gemeente Woudenberg liggen vast in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). De RUD Utrecht rapporteert ieder halfjaar over de voortgang van de uitvoering van haar taken voor de gemeente. Ook stelt de RUD Utrecht jaarlijks een jaarverslag en uitvoeringsprogramma op. Het jaarverslag wordt door het college van de gemeente Woudenberg vastgesteld en ter kennisname aan de gemeenteraad aangeboden. Daarnaast is de RUD Utrecht een samenwerkingspartner in de uitvoering van het takenpakket dat zij namens het bevoegd gezag van de provincie Utrecht uitvoeren, onder andere op het gebied van de Wet Natuurbescherming. Veiligheidsregio Utrecht (VRU) De VRU adviseert de gemeente Woudenberg in het kader van de vergunningverlening op het gebied van brandveilig gebruik. Daarnaast voert de VRU op dit gebied het toezicht uit. Tevens adviseert de VRU in het kader van bedrijven die onder het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) vallen en de ruimtelijke inrichting van gebieden, onder andere in de voorbereiding van de brandbestrijding. De samenwerkingsafspraken tussen de VRU en de gemeente Woudenberg liggen vast in een Taakuitvoeringsovereenkomst (TUO). De VRU rapporteert jaarlijks over de uitgevoerde werkzaamheden en stelt jaarlijks in overleg met de gemeente Woudenberg een jaarplan op.
Provincie Utrecht Om gezamenlijk effectief en efficiënt te kunnen opereren, is samenwerking tussen de voornoemde samenwerkingspartners verplicht gesteld. De provincie Utrecht heeft op grond van paragraaf 2.4.1 van de OW de wettelijke taak gekregen om deze samenwerking tussen alle organisaties die zich bezig houden met omgevingsrecht te coördineren. Hiertoe dienen zij een of meerdere overlegorganen in te stellen. Tenslotte is de provincie op grond van paragraaf 18.3 van de OW de wettelijke regisseur kwaliteitseisen en ziet zij erop toe dat hieraan voldaan wordt. Op provinciaal vlak is het doel binnen het domein van VTH, het verbeteren en bewaken van de kwaliteit en veiligheid in de fysieke leefomgeving van de provincie Utrecht. Zoals aangegeven streven de verschillende samenwerkingspartners (alle Utrechtse gemeenten, de RUD Utrecht, de VRU, de Waterschappen, het openbaar ministerie en de politie) dit doel na op basis van hun eigen (wettelijke) taken en rollen. Interbestuurlijk toezicht (IBT) De provincies hebben een rol gekregen in het kader van het interbestuurlijk toezicht op de uitvoering van medebewindstaken, dat eerder werd gedaan door de VROM-Inspectie. Primair 10
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
heeft de gemeenteraad de taak om het college te controleren op het juist uitvoeren van haar taken op het gebied van het omgevingsrecht. Dit wordt horizontaal toezicht genoemd. De provincie voert in principe haar taak in het kader van het verticale toezicht om die reden terughoudend uit. Daarnaast is de provincie het bevoegd gezag op een aantal wetgevingen en op haar eigen verordeningen. Met de omgevingswet is dit iets aangepast, maar de hoofdlijn zal de eerste jaren niet veranderen. Waterschappen Er is sprake van een samenwerking tussen het waterschap Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en waterschap Vallei en Veluwe. Deze samenwerking heeft betrekking op het toezicht en de handhaving van zaken die grondwater of oppervlaktewater gerelateerd zijn. Daarbij moet worden gedacht aan zaken op het gebied van waterkwaliteit en waterkwantiteit (lozingen), het medegebruik van openbaar water en het nautisch toezicht op vaarbewegingen. Ook zijn er afspraken gemaakt over de borging van de VTH-taken op het gebied van indirecte lozingen in het oppervlaktewater. Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) De taken met betrekking tot de advisering in het vergunning- en toezichtproces bij archeologie heeft de gemeente Woudenberg in de basis voor 50 uur bij de Omgevingsdienst Regio Utrecht gecontracteerd, en extra advisering op afroep.
Politie Op het gebied van strafrechtelijke milieuzaken zijn de milieu-agenten het eerste aanspreekpunt voor de gemeente. Daarnaast zijn de wijkagenten van Woudenberg het vaste aanspreekpunt voor de gemeente. Ook de buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) in dienst van de gemeente Woudenberg kan worden geraadpleegd. Openbaar Ministerie In het geval dat strafrechtelijk optreden is vereist, zal via de politie contact worden gezocht met het Openbaar Ministerie (OM). Dit zal bijvoorbeeld moeten gebeuren bij geconstateerde milieuovertredingen, waarbij het vermoeden bestaat dat er sprake is van een economisch delict. Daarbij kan gedacht worden aan een professioneel bedrijf dat sloopwerkzaamheden uitvoert waarbij asbest vrijkomt, maar er geen verplichte sloopmelding inclusief asbestinventarisatierapport is ingediend. In dergelijke gevallen vindt afstemming plaats met het Functioneel Parket van het OM, aangezien die afdeling zich in het bijzonder toelegt op de bestrijding van onder andere milieucriminaliteit. De vervolging van overtredingen op het gebied van openbare ruimte zal worden afgehandeld door het arrondissementsparket Midden-Nederland.
VTH projectgroep regio Utrecht De leden van de projectgroep VTH binnen de regio Utrecht (18 gemeenten, ODRU, RUD Utrecht, VRU en de Provincie Utrecht) komen al vanaf 2010 zo’n zes keer per jaar bij elkaar om ervaringen te delen, kennis uit te wisselen en projecten af te stemmen. Het doel is om in gezamenlijkheid de kwaliteit en uniformiteit van VTH-beleid, VTH-jaarprogramma’s en uitvoeringsprogramma’s te vergroten. In de projectgroep wordt ook gezamenlijk gewerkt aan de voorbereiding van het VTHbeleid en de VTH-taken met het oog op de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. 11
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
2.5. Kwaliteitscriteria 2.3 De kwaliteitscriteria 2.3 stellen eisen aan de medewerkers die de taken uitvoeren. Deze eisen richten zich op ervaring, deskundigheid en taakfrequentie, en leggen een ondergrens voor het aantal medewerkers die een bepaalde taak dienen uit te voeren. Ook bepalen de kwaliteitscriteria 2.3 op welke wijze de gemeentelijke organisatie borgt dat de uitvoering van de VTH-taken structureel op een adequaat niveau plaatsvindt. De Wet VTH (voorheen paragraaf 5.2 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) verplicht gemeenten om een verordening vast te stellen die de kwaliteit regelt van de door en in opdracht van de gemeente uit te voeren VTH-taken in het omgevingsrecht. De gemeente Woudenberg heeft daarin voorzien door op 30 juni 2022 de “Uitvoering en handhaving (omgevingsrecht) Woudenberg 2022” vast te stellen. De grondslag van deze verordening is opgenomen in de artikelen 18.20, derde lid, en 18.23, eerste lid, aanhef en onder a van de OW en artikel 149 van de Gemeentewet. 2.6. Interbestuurlijk Toezicht (IBT) Zoals hiervoor al beschreven is, wordt vanuit de provincie Utrecht toezicht gehouden op de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van het omgevingsrecht. Het IBT richt zich zowel op gemeentelijke VTH-taken als op taken met betrekking tot ruimtelijke ontwikkeling, milieu, externe veiligheid en erfgoed/monumenten.
Op basis van de aangeleverde informatie vindt een beoordeling plaats. De gemeente Woudenberg is voor de periodes 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 en 2018/2019 steeds beoordeeld met het oordeel “redelijk adequaat”. Voor de periode 2019/2020 was dit verhoogd naar “adequaat” en over 2020/2021 is de beoordeling: “voldoet”. Er is bij het laatste beoordelingsjaar gekozen voor een andere bewoording. “Voldoet” is, net als “adequaat”, de hoogst haalbare beoordeling. De beoordeling van de taakuitoefening op gebied van het Omgevingsrecht werd in het jaar van 2021/2022: voor vakgebied Vergunningverlening Toezicht en Handhaving (VTH): voldoet, en voor vakgebied Monumenten / Archeologie: voldoet deels. Omdat steeds voldaan is aan de norm, zouden de provinciale toezichthouders voor onze gemeente een versoberde vorm van toezicht willen hanteren. Dit zou betekenen dat ze de ontvangen toezichtinformatie op hoofdlijnen beoordelen, met name op volledigheid en actualiteit. Uiteraard bestaat de wens om in de komende jaren tenminste hetzelfde niveau te behouden. Helaas is dit jaar geen gevolg hieraan gegeven. De beoordeling van 2022/2023 luidt: “Voldoet deels”. Desondanks waren de toezichthouders welwillend een ‘herkansing’ te bieden.
Afgesproken is dat de verslagen van 2022 en 2023 samengevoegd worden, dat het Uitvoeringsprogramma 2023 achterwege gelaten wordt en in plaats daarvan het Uitvoeringsprogramma 2024 wordt vastgesteld op basis van het bestaande (te vernieuwen) VTH-beleid, en dat er uitstel geboden wordt tot juli 2024 voor de vaststelling van de nieuw op te stellen “Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2024-2027”. Dit betekent dat wij binnenkort weer kunnen voldoen aan de wettelijke eisen.
12
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
3. Personele en financiële borging 3.1. Beschikbare capaciteit 2022 De capaciteit voor de uitvoering van de VTH-taken omgevingsrecht was in 2022 als volgt opgebouwd: Functies
Fte vast
inhuur
Frontoffice
0,61 fte
0,44
Vergunningverlening bouw
2,0 fte
1,4 fte
Ruimtelijke ordening/cultuurhistorie/erfgoed
1,0 fte
Toezichthouders Wabo
1,0 fte
0,8 fte
Juridisch (beleids)medewerkers handhaving
1,281 fte
0,66 fte2
Totaal 5,89 fte
3,3 fte 9,19 fte
In 2023 is dit echter als volgt veranderd. Functies
Fte vast
inhuur
Frontoffice
1,06 fte3
0,8 fte4
Vergunningverlening bouw
1,9 fte
2,2 fte5
Ruimtelijke ordening/cultuurhistorie/erfgoed
1,0 fte
Toezichthouders Wabo
1,6 fte
6
Juridisch (beleids)medewerkers handhaving
0,61 fte
0,67 fte7
Totaal 4,57 fte
5,27 fte 9,84 fte
Alle medewerkers zijn bevoegd om de VTH-taken uit te voeren.
Tot 1 december 2022. Daarna legde een van de twee handhavingsjursten de taken neer en werd vervangen door een inhuurkracht voor hetzelfde aantal fte. 2 Vanaf 1 december 2022. 3 Dankzij een nieuwe vaste medewerker bij het frontoffice, waardoor de inhuur niet het hele jaar hoefde aan te blijven. 4 Tot halverwege het jaar 2023. 5 Wegens het plotselinge overlijden van de vaste medewerker, is de inhuur opgeschaald met een extra inhuurkracht. 6 Wegens omstandigheden is de (fulltime) vaste toezichthouder gestopt. Tijdens de zoektocht naar een nieuwe vaste toezichthouder, worden twee tijdelijke parttime toezichthouders ingehuurd. 7 Vanaf 1 december 2022 tot 1 oktober 2023. Vervangen met 0,55 fte inhuur vanaf juli tot eind 2023. De capaciteit aan handhaving medewerkers was in 2023 beduidend minder dan in 2022. Dit was echter geen bewuste keuze maar het gevolg van de loop van personele issues. 1
13
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
3.2. Beschikbare capaciteit 2024 Voor 2024 is de beschikbare capaciteit op de volgende wijze opgebouwd. De capaciteit aan handhaving wordt dringend opgeschaald, en ook zal strikter worden gewerkt met prioritering om de opgelopen achterstand op dat gebied in te halen. De precieze beschikbare capaciteit zal naar verwachting gedurende het jaar aan wijziging onderhevig zijn door het aan- of vertrekken, dan wel inhuren van medewerkers, of eventueel voorkomend verzuim van medewerkers. Ook heeft de recente herstructurering van de afdeling, alsook de invoering van nieuwe wetgeving, waaronder de Omgevingswet, effect op de werkverdeling en daarmee opbouw van de formaties. Tot slot zijn wij als gemeente Woudenberg vanaf 2024 een gezamenlijk traject aangegaan met onze buurgemeenten Zeist, Bunnik en Leusden. We hebben een integraal veiligheidsplan opgesteld met een aantal speerpunten waaronder Ondermijning. Ook wordt de coördinatie van toezicht vanuit de verschillende externe partijen meer integraal opgepakt. Zo zullen controles meer verschillende disciplines van toezichthouders bevatten. De precieze vorm van deze uitbreiding wordt in de loop van 2024 duidelijker. Functies
Fte inhuur
vast Frontoffice incl. APV vergunningverlening
1,1 fte
Vergunningverlening bouw
2,2 fte8
RO/cultuurhistorie/erfgoed
1,0 fte
Toezichthouders Wabo
1,0 fte9
1,2 fte
Juridisch (beleids)medewerkers handhaving
1,8 fte
0,8 fte
10
Totaal 5,27 fte
0,8 fte
3,21 fte 8,48 fte
Alle medewerkers zijn bevoegd om de VTH-taken uit te voeren. 3.3 Werkomvang 2024 De werkomvang in 2024 is op de volgende wijze opgebouwd (zie hiervoor ook de uitwerking in de urenprognose voor 2024 in bijlage 1). Belangrijk om te vermelden is dat bij de onderstaande uren werkomvang geen rekening is gehouden met andere werkzaamheden zoals overleggen, organisatietaken, cursus/training, calamiteiten of mogelijke knelpunten door de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Ook zijn de toe te voegen werkzaamheden ten behoeve van het uitgebreide van het takenpakket van VTH nog niet doorgevoerd. Hoeveel werk dit zal zijn, en dus hoeveel fte ervoor nodig is, wordt in 2024 nog verder uitgekristalliseerd. Er zijn drie vaste medewerkers vergunningverlening. De overgebleven inhuurkracht blijft zolang dit noodzakelijk is vanwege de invoering van de Omgevingswet. 9 De vaste toezichthouder wordt ingewerkt door onze inhuurtoezichthouder , terwijl zij het reguliere werk behartigen. Zodra de inwerkperiode voorbij is, zal het aantal inhuurtoezichthouders worden gehalveerd. 8
10
14
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
De werkelijke uren aan werkzaamheden liggen zodoende beduidend hoger. Bij 1 fte wordt bij vaste medewerkers daarom uitgegaan van 1460 beschikbare werkbare uren voor het lijnwerk, terwijl er 1836 werkuren in een jaar zitten bij 1 fte. Voor inhuur zijn er meer werkbare uren omdat zij in verhouding minder overleggen en andere organisatorische taken hebben. Daarom wordt voor inhuur uitgegaan van 1700 werkbare uren per jaar bij 1 fte. Onderstaande werkomvang is gebaseerd op gemiddelden over de jaren 2022 en 2023. Naar inschatting zullen de uren vergunningverlening verminderen en zullen de uren aan handhaving worden verhoogd, door de inwerkingtreding van de Omgevingswet en overige regelgeving. We zullen gedurende het jaar moeten gaan ondervinden wat dit voor het team en voor de inwoners gaat betekenen. Vaste capaciteit in uren
Werkomvang in uren
Tekort/ overschot in uren
Inhuur capaciteit in uren
Totaal tekort/ overschot
2336
4670
-2334
2125
-209
Uren administratie (incl. APV)
1548
2700
-1152
1360
208
Uren Toezicht
1460
2081
-621
850
229
Uren Handhaving
1723
2035
-312
0
-312
Totalen
7067
11506
-4419
4335
-84
Uren Vergunningverlening
In dit overzicht wordt niet alleen weergegeven hoeveel capaciteit er beschikbaar is, maar ook hoeveel er benodigd is. Dit wordt in eerste instantie zo veel als mogelijk aangevuld met inhuur, met de uitdrukkelijke nadruk op het uiteindelijk aanvullen met vervangend vast personeel. De inhuur bij vergunningverlening en toezicht zal in de loop van dit jaar vervallen. Hierbij moet opgemerkt dat er sinds de komst van de Omgevingswet meer de nadruk zal worden gelegd op handhaving, en minder op vergunningverlening. Geconcludeerd kan worden dat de werkomvang (bij een piek aan werkzaamheden en/of bij ziekte van medewerkers) groter is dan de capaciteit. Bovenstaande prognose is echter nog zonder rekening te houden met uitval van medewerkers wegens ziekte en verlof. De consequenties van bovengenoemd krappe capaciteit zijn een hoge werkdruk voor alle VTH-medewerkers, langere doorlooptijden in vergunningverlening, en de kans op in gebrekestelling bij niet tijdig genomen besluiten. Handhaving is genoodzaakt voortdurend zaken te prioriteren, niet alleen bij de keuze welke situaties gecontroleerd worden, maar ook welke zaken wij actief gaan oppakken. Daarbij worden nieuwe zaken zonder onmiddellijke urgentie op de handhavingslijst gezet, in afwachting van afhandeling. 15
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
De financiële borging voor formatie is geborgd door vastlegging in de gemeentebegroting die is gekoppeld aan de meerjarenbegroting. De geraamde uren en middelen van de RUD Utrecht en VRU zijn vastgelegd in dienstverleningsovereenkomst/taakstellingsovereenkomst en zijn eveneens geborgd in de meerjarenbegroting.
16
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
4.
Ontwikkelingen
Wet- en regelgeving is nodig om de fysieke leefomgeving op orde te houden. Op dit gebied zijn er een aantal ontwikkelingen gaande, waarbij de meest in het oog springende hieronder kort worden beschreven. 4.1. Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is op 1 januari 2024 een feit. De Omgevingswet is één van de grootste wetswijzigingen op het gebied van het fysieke domein in de afgelopen decennia. De uitgangspunten van deze nieuwe wet zijn participatie en integrale aanpak op basis van vertrouwen. Onder de Omgevingswet worden de termen “samenwerken” en “afstemming” dus kernbegrippen. Dit zal vragen om een andere manier van werken: integraal, in samenhang en met afstemming. Van ‘nee, tenzij’, naar ‘ja, mits’. Deze nieuwe manier van werken vraagt om flexibiliteit met het oog op wat kan en mag. Er zal vaker al voor het indienen van de officiële vergunningaanvraag overleg plaatsvinden (omgevingsoverleg), eventueel aan de nieuwe omgevingstafel (in verband met een kortere doorlooptijd vergunningen). Digitale aanvragen worden ingediend via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Er moet worden aangeven of er geparticipeerd is of niet, dat is namelijk een indieningsvereiste geworden. Onder de Omgevingswet zal er niet meer van rechtswege worden vergund.
De meeste aanvragen vallen straks onder de reguliere procedure van acht weken, wat betekent dat sturing op doorlooptijden nog belangrijker is geworden. Het Rijk beoogt met de nieuwe Omgevingswet te zorgen voor minder en voor overzichtelijkere regels. Ook zal er dan meer ruimte worden geboden voor initiatieven van burgers en bedrijven, waardoor beter lokaal maatwerk mogelijk zal zijn. Gemeenten moeten zorgen voor een omgevingsplan en een omgevingsvisie. Wij hebben als gemeente Woudenberg sinds 2015 al veel tijd gestoken in de voorbereiding van de Omgevingswet. Wij kunnen stellen dat de voorgenomen actualisatie van beleid (ter voorbereiding op de wet), aanpassing van verordeningen en de aanschaf en inrichting van ICTsystemen zover mogelijk gereed zijn. In 2023 is deze voorbereiding verder opgepakt. Ook wordt er met het systeem geoefend en worden de werkprocessen ingericht. Er is ook gestart met onderdelen van het transitieplan Omgevingswet tijdens de overgangsrecht-periode van de wet. Hoewel de voortgang op de verschillende sporen goed is, hebben de voorbereidingen op de Omgevingswet een grote impact gehad op de overige werkzaamheden. De verwachting is dat dit na de inwerkingtreding van de Omgevingswet, vooral in het begin, niet anders zal zijn.
Het meenemen en betrekken van medewerkers in nieuwe ontwikkelingen moet goed en zorgvuldig gebeuren en vraagt tijd en aandacht, wat ook geldt voor burgers, bedrijven en marktpartijen zoals kwaliteitsborgers.
17
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Invoering van het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) Om aan te kunnen sluiten op het DSO is er een nieuwe applicatie ingekocht. Voor de VTH applicatie is een testomgeving met werkende koppelingen gerealiseerd en een start gemaakt met implementatie van de werkprocessen. Deze applicatie is al sinds mei 2022 in gebruik onder de Wabo, zodat onze medewerkers hier al in geoefend zijn voordat de Omgevingswet in werking treedt. 4.2. Wet kwaliteitsborging bouwen De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treedt gedeeltelijk parallel met de Omgevingswet in werking, alleen bij nieuwbouw voor gevolgklasse 1. Dit houdt in dat de verbouw en overige categorieën nog vallen onder de bestaande bouwtoezicht verantwoordelijkheid van de gemeente. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitborgers. Daarmee wordt de positie van de opdrachtgever of eindgebruiker versterkt. Het bouwwerk moet dan niet alleen aan de wettelijk bepaalde bouwtechnische voorschriften voldoen, maar er moet ook aantoonbaar voldaan zijn aan privaatrechtelijk afgesproken kwaliteitseisen. Om dit doel te bereiken voorziet de wet onder meer in een wijziging in het stelsel van bouwtoezicht van publiek toezicht naar private kwaliteitsborging: de bouw moet zelf onafhankelijk de geleverde kwaliteit aantonen.
Vanwege de veranderingen door de Wkb wordt binnen de cluster Leefomgeving de focus vanaf 1 januari 2024 verlegd van het vooraf toetsen bij vergunningverlening naar het achteraf controleren van door kwaliteitsborgers ingediende stukken. Ten behoeve van het handhavend optreden bij afwijkingen van wat is vereist, moeten werkprocessen worden opgezet, en werkafspraken worden gemaakt, waarin wordt bepaald wanneer en in hoeverre wij handhavend optreden bij ingediende afwijkingen door kwaliteitborgers wenselijk is. De veranderingen uit de Wkb gelden tot 1 juli 2024 alleen voor nieuwbouw van bebouwing met gevolgklasse 1. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. Naar verwachting wordt verbouw van bebouwing met gevolgklasse 1 hierna toegevoegd. Vanaf 2025 volgen (naar verwachting) de andere gevolgklassen. Hierdoor kunnen bouwbedrijven en gemeenten stap voor stap ervaring opdoen met het nieuwe toezicht in de bouw. De implementatie van de Wkb sluit zo nauw mogelijk aan op de implementatie van de Omgevingswet. Niet alleen moet de bouwopgave een prominente plaats krijgen in zowel de omgevingsvisie en het omgevingsplan, de werkprocessen moeten ook aansluiten op de Wkb. Wij hebben een proefpilot gedraaid voor de gevolgklasse 1 volgens de Wkb. Voor het proefdraaien met de verdere gevolgklassen worden nog plannen geformeerd.
De inwerkingtreding van deze wet heeft gevolgen voor de medewerkers van de gemeente Woudenberg. De werkprocessen, financiën, communicatie (informatievoorziening) en de ICT. Zo spelen ook vraagstukken rond het heffen van leges, de inhoud van het dossier bevoegd gezag en opleiding van medewerkers. Verder moet rekening gehouden worden met de ‘opvoeding’ van de nieuwe kwaliteitsborgers, die deze vernieuwing in wetgeving mogelijk zouden misbruiken in hun eigen voordeel, doormiddel van een adequate communicatie en handhaving.
18
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
5.
Wat vinden we belangrijk?
In ons VTH-beleid is vastgelegd wat we belangrijk vinden als het gaat om de uitvoering van de VTH-taken. Op basis van de visie en de risicoanalyse is aangegeven aan welke thema’s en taken we prioriteit geven. Dit jaarverslag en uitvoeringsprogramma is hier een uitwerking van. Het beleid en/of programma wordt waar nodig bijgesteld als de evaluatie daartoe aanleiding geeft.
5.1. Kernwaarden Binnen de gemeente Woudenberg staan de kernwaarden betrouwbaarheid, openheid en initiatiefrijk centraal. We gedragen ons en communiceren volgens deze kernwaarden. Dit betekent dat inwoners van de gemeente Woudenberg onder andere mogen verwachten dat de medewerkers: Aandacht Aandacht kent verschillende vormen: attentie, interesse, maar ook toewijding en studie. We doen met aandacht ons werk, voor de inwoners en ondernemers maar ook voor onze collega’s en bestuurders. Daarbij staat een veilige werkomgeving voor iedereen voorop. Van fouten moet je leren en niet op worden afgerekend. Professionaliteit Als gemeente Woudenberg zijn we vakkundig in onze verschillende taken. We voeren op correcte wijze ons werk uit, kennen onze rol en dragen met onze competenties bij aan een beter Woudenberg. Daarbij hebben we respect voor en maken we gebruik van de kracht van onze inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners. We vergroten ook onze bestuurlijke sensitiviteit en verbeteren we het samenspel tussen bestuur en organisatie. Integriteit Integriteit is meer dan alleen ‘van onbesproken gedrag’ zijn. Het gaat om een open, transparante houding voor wat betreft ons werk. Het gaat om betrouwbaarheid, voor onze inwoners, voor ons bestuur maar ook voor elkaar. Het betekent een heldere lijn waarbij we moeten kunnen uitleggen waarom we doen wat we doen. 5.2.
VTH-beleid Het VTH-beleid uitvoering omgevingsrecht is op 2 juli 2020 vastgesteld. Daarin zijn de lijnen ten aanzien van vergunningen, toezicht en handhaving bepaald en met de gemeentelijke kernwaarden in ogenschouw genomen. De gemeente Woudenberg heeft zich ten doel gesteld om op een gedegen wijze uitvoering te blijven geven aan taken die voortvloeien uit wetgeving en beleid. Een onderdeel daarvan is dat met betrekking tot de productbladen gestreefd wordt naar uniformiteit met de andere gemeenten in Utrecht. De bedoeling daarachter is het creëren van een kwaliteitsimpuls aan de uitvoering van de VTH-taken. Wel moet worden opgemerkt dat de gemeente Woudenberg het van belang acht om ondanks die uniformering een eigen invulling te kunnen blijven geven aan de wijze waarop aan die taken concreet vorm wordt gegeven.
19
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
De toekomstige Omgevingswet en de Wkb hebben ook gevolgen voor het VTH-beleid. Onder de Omgevingswet wordt niet meer gesproken van een VTH-beleid, maar een uitvoerings- en handhavingsstrategie. Het huidige VTH-beleid moet met de komst van de Omgevingswet en de Wkb worden herzien en geactualiseerd. Zoals gezegd zal dit begin 2024 plaatsvinden. 5.3. Prioriteiten Aan het VTH-beleid ligt een risicoanalyse ten grondslag. Onze prioriteiten komen voort uit de uitkomst van deze analyse. Daarbij wordt, samen met onze samenwerkingspartners, bij de uitvoering van de VTH-taken specifiek aandacht besteed aan de landelijke omgevingsrisicothema’s. Dit zijn de volgende thema’s: • asbest; • toepassing van verontreinigde grond; • brandveiligheid opslag gevaarlijke stoffen; • risicovolle inrichtingen; • constructieve veiligheid; • brandveiligheid; • handhaving bestemmingplannen; • verzoeken om handhaving. In zowel de verschillende productbladen als de jaarverslagen/jaarprogramma’s van de VRU en de RUD Utrecht staat beschreven welke prioriteit aan de betreffende taak is toegekend, hoe concreet invulling wordt gegeven aan die taak en welke capaciteitsbehoefte daarbij hoort.
20
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
6.
Wat hebben we in 2022 en 2023 gedaan?
Normaliter wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma en een jaarverslag opgesteld. In de afgelopen twee jaar heeft de gemeente Woudenberg gewerkt volgens de uitvoering van het in 2022 geldende uitvoeringsprogramma. In dit hoofdstuk wordt teruggeblikt op dat uitvoeringsprogramma. Dit hoofdstuk betreft dan ook het jaarverslag van 2022 en 2023. In de volgende paragraaf wordt per hoofdaspect verslag gelegd van de meest belangrijke resultaten. Tenslotte wordt ingegaan op de inzichten die hierbij zijn opgedaan en of, en in hoeverre, we hierdoor moeten bijsturen in de toekomst. 6.1. Resultaten op basis van uitvoeringsprogramma 2022 Hieronder beschrijven we de doelstellingen uit het programma voor 2022 en wat is bereikt in 2022 en 2023.
Doelstellingen
Monitoringsindicatoren
Conclusie
Doelstellingen
Monitoringsindicatoren
Conclusie
1. Vooroverleg Onze doelstellingen zijn in dit kader de volgende: • In een voorstadium de mogelijkheden aangeven zodat onder meer geen omgevingsvergunningen worden aangevraagd welke moeten worden geweigerd. • •
Aantal aangevraagde principeverzoeken. Principeverzoeken die tot een omgevingsvergunning hebben geleid met bijbehorende doorloop tijd.
2022+2023 123 54
Wij stimuleren het vooroverleg omdat dat leidt tot een betere en snellere afhandeling van de definitieve aanvraag in een later stadium. 2. Omgevingsvergunning Bouw, RO, aanleg en monument Onze doelstellingen in dit kader zijn de volgende: • Geen vergunningen van rechtswege. • Een eenduidig proces en uniforme toetsing. • • • • • • • • • • • • •
Aantal aangevraagde vergunningen. Aantal verleende vergunningen. Nog in behandeling Aantal van rechtswege verleende vergunningen. Aantal geweigerd. Aantal buiten behandeling gelaten (te weinig gegevens). Aantal welke vergunningsvrij waren. Aantal ingetrokken. Aantal ingediende bezwaren. Aantal bezwaren ongegrond verklaard. Leges opbrengsten. Aantal aangevraagde monumentenvergunningen. Aantal verleende monumentenvergunningen.
2022+2023 339 208 3 1 10 10 11 33 22 4 € 1.336.277,2 1
Ondanks dat wij het vooroverleg stimuleren, worden er nog steeds aanvragen zonder vooroverleg ingediend die na een verzoek om aanvullingen incompleet blijven en daarom buiten behandeling moeten worden gelaten. Om te voorkomen dat vergunningen worden geweigerd, kiezen sommige aanvragers om de aanvraag zelf in te trekken. Ook blijkt dat er som veel meer stukken nodig zijn voor de vergunning, dan de aanvrager bereid is in te dienen. Ook dan wordt er ingetrokken. 3. Omgevingsvergunning / melding brandveilig gebruik
21
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Doelstellingen
Onze doelstellingen zijn in dit kader de volgende: • Afhandeling binnen de gestelde termijnen van 4 weken voor een melding brandveilig gebruik en 6 maanden voor een aanvraag omgevingsvergunning brandveilig gebruik (deze kan niet van rechtswege worden verleend). • Eenduidig proces, uniforme toetsing.
Monitoringsindicatoren
De behandeling en termijncontrole vindt nu plaats door de VRU. De aanvragen en meldingen komen bij ons binnen, en na afhandeling krijgen wij een afschrift van de beslissing op de aanvraag of melding. Beide zaken worden door ons geregistreerd, in 2022 in ons zaaksysteem Key2vergunningen en sinds 2023 in CLO. • •
Conclusie
Doelstellingen
Monitoringsindicatoren Conclusie
Doelstellingen
Monitoringsindicatoren Conclusie
Doelstellingen
Monitoringsindicatoren –
Aantal meldingen brandveilig gebruik (binnen 4 weken) Aantal vergunningen brandveilig gebruik (binnen maanden)
In 2022 en 2023
2
2 6
Wij hebben een beknopt overzicht van alle ingediende omgevingsvergunningaanvragen/ meldingen brandveilig gebruik.
4. Sloopmelding Onze doelstellingen zijn in dit kader de volgende: • Afhandeling binnen een termijn van 4 weken. • Een eenduidig proces en uniforme toetsing. • • •
Het aantal sloopmeldingen met asbest (RUD). Het aantal niet risicovolle sloopmeldingen (zonder asbest). Aantal afgehandeld binnen termijn van 4 weken.
22 17
Grotendeels voldaan aan de doelstelling, bij sommige meldingen geen einddatum, maar wel afgehandeld, en sommige meldingen zijn afgewezen – waardoor het wettelijk gezien geen meldingen zijn geweest.
5. Toezicht omgevingsvergunning bouw, RO, aanleg en monument Het tijdens de uitvoering van verleende omgevingsvergunningen waarborgen van een basiskwaliteit ten aanzien van de bouwkundige staat, veiligheid, en de milieukundige, ruimtelijke en cultuurhistorische kwaliteit van de bebouwde en onbebouwde omgeving en bouwlocaties. • •
Aantal gecontroleerde verleende vergunningen in 2022 en 2023 Aantal geconstateerde afwijkingen
268 40
Toezicht en handhaving hebben een prioriteitenlijst opgesteld op basis van veiligheid, gezondheid en openbare orde. Op basis daarvan zijn de controles ingepland. In 24,4% van de gevallen is er een afwijking geconstateerd t.o.v. de verleende vergunning. Een enkele keer lost het daarmee niet op en resulteert dat in een handhavingszaak.
6. Toezicht en handhaving strijdig gebruik gronden en bouwwerken Het tijdens het gebruik van bouwwerken en inrichtingen waarborgen en/of versterken van kwaliteiten op het gebied van (brand)veiligheid, milieu, leefbaarheid. Het doel is dat de in de bestemmingsplannen vastgelegde voorschriften worden nageleefd. Waarborging hiervan dient om de kwaliteit van de leefomgeving te behouden. De volgende indicatoren worden gebruikt voor onze metingen: 14 • De controles op het gebied van strijdig gebruik in 2022 en 2023. 3 • Het aantal handhavingsacties dat daaruit voortvloeit. 0
22
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
• • Conclusie
Doelstellingen
Monitoringsindicatoren
Conclusie
Doelstellingen Monitoringsindicatoren
Conclusie
Doelstellingen
Monitoringsindicatoren
11
Controles op het gebied van bedrijfsverzamelgebouw. Het aantal handhavingsacties dat daaruit voortvloeit.
0
De controles worden veelal uitgevoerd naar aanleiding van een melding, maar ook naar aanleiding van eigen waarneming. In 2022 en 2023 waren deze meldingen en waarnemingen ook meestal gegrond, echter werd niet elke zaak ook opgepakt, vanwege gebrek aan capaciteit, en de daardoor noodzakelijke prioritering van belangrijkste zaken binnen de beschikbare tijd. Het is daarnaast in 2022/2023 niet voldoende gelukt om adequaat integrale controles bij bedrijfsverzamelgebouwen te organiseren, met name door onvoldoende capaciteit binnen ons team.
7. Toezicht op sloopmelding Het tijdens de uitvoering van geaccepteerde sloopmeldingen waarborgen van een basiskwaliteit ten aanzien van de bouwkundige staat, veiligheid, en de milieukundige, ruimtelijke en cultuurhistorische kwaliteit van de bebouwde en onbebouwde omgeving en bouw- en slooplocaties. De volgende indicatoren worden gebruikt voor onze metingen: • Het aantal sloopmeldingen. • De (administratieve) controles van sloopmeldingen. • Toezicht en vervolgende handhaving op sloopactiviteiten zonder sloopmelding.
13 8 1
Er wordt gewerkt aan de hand van een prioriteitenlijst. Grote sloopwerken en sloopwerkzaamheden waar asbest bij zit worden altijd gecontroleerd, andere controles zijn veelal administratief.
8. Handhavingsverzoeken Alle handhavingsverzoeken worden opgepakt afgehandeld middels een collegebesluit.
en
binnen
de
wettelijke
De volgende indicatoren worden gebruikt voor onze metingen: • het aantal formele handhavingsverzoeken in 2022 en 2023; • binnen de termijn van 8 weken een collegebesluit nemen waarmee het verzoek kan worden afgehandeld.
termijn
9 4
Er zijn ook berichten van inwoners ontvangen waarin de gemeente gevraagd wordt ergens iets aan te doen. Dit beschouwen we als meldingen en voldoen niet aan de criteria van een handhavingsverzoek. Deze meldingen worden informeel beantwoord.
9. Meldingen en ambtshalve toezicht en handhaving Onze doelstellingen zijn in dit kader de volgende: • Veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid in de gemeente Woudenberg. • Het behouden of – indien nodig – het verhogen van het nalevingsniveau. De volgende indicatoren worden gebruikt voor onze metingen: • Het aantal meldingen. • Aantal handhavingsacties wat daaruit voortvloeit. • Aantal constateringen op eigen initiatief (bouwen vergunning). • Aantal handhavingsacties wat daaruit voortvloeit.
zonder
15 5 Niet te achterhalen11 Onbekend
Niet is bijgehouden welke zaken op basis van (incident)melding en welke op eigen initiatief zijn opgepakt. Daarmee is het ook onbekend hoeveel handhavingsacties volgen uit zaken op eigen initiatief. 23
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Conclusie
Na een melding gaat de toezichthouder ter plaatse kijken. In de meeste gevallen wordt er op locatie al een oplossing besproken en soms dient er een handhavingstraject te worden opgestart. Wanneer er ter plaatse al een oplossing wordt besproken en hier wordt aan voldaan, tellen we deze situatie niet mee als “handhavingsactie”. Niet alle constateringen leiden tot een handhavingszaak. Dit omdat we scherpe keuzes maken gelet op de beschikbare capaciteit. 10. Gemeentelijke planologische besluiten 2022 Doelstellingen Onze doelstelling in dit kader: • Flexibiliteit bieden aan initiatiefnemers, waar het bestemmingsplan hier niet in voorziet, rekening houdend met de bestaande omliggende situatie en de daarvoor te beschermen waarden. MonitoringsDe volgende indicatoren worden gebruikt voor onze metingen: indicatoren • Het aantal wijzigingen. 6 • Het aantal herzieningen. 4 • Het aantal vastgestelde bestemmingsplannen. 3 Conclusie In voorkomende gevallen, zelfs in gevallen waarbij legalisatie wordt gefaciliteerd via een nieuw bestemmingsplan, wordt de initiatief nemer de gelegenheid geboden om creatief om te gaan met de ontwikkeling van de ruimte, zonder daarbij de waarden van het gebied en de omliggende percelen uit het oog te verliezen. De bestemmingsplanwijzigingen, -herzieningen en -vaststellingen voor 2023, worden medio 2024 toegestuurd.
6.2. Verdere resultaten VTH Vergunningverlening Ons zaaksysteem Key2vergunningen is in 2022 vervangen door Centric Leefomgeving in verband met de komst van de Omgevingswet. Toezicht en handhaving Handhavingszaken lopen zelden synchroon met het kalenderjaar. Eén handhavingszaak duurt gemiddeld enkele maanden waarbij - indien tot en met de afdeling bestuursrechtspraak van Raad van State wordt geprocedeerd - de duur wel meerdere jaren kan belopen. In onderstaande tabel is een overzicht weergegeven van het aantal lopende handhavingszaken in 2022 en 2023 en onderverdeeld in soort overtreding. Daarnaast zijn de aantallen van 2021 en 2020 nog zichtbaar om de stijging dan wel daling in beeld te brengen. Het totaal aantal lopende handhavingszaken in 2022:
Het totaal aantal handhavingsdossiers afgesloten in 2022:
Waarvan nieuw gestart in 2022:
Zaken die in 2022 doorlopen:
Soort overtreding Bouwen in afwijking van vergunning Bouwen zonder vergunning Gebruik in strijd met bestemmingsplan
2022/2023 1 13 3
2021 3 26 18
2020 4 29 10
*Bij meerdere dossiers is er sprake van zowel bouwen zonder of in afwijking van de omgevingsvergunning, als van planologisch strijdig gebruik.
24
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
Het bouwen zonder benodigde vergunning is nog altijd de meest voorkomende overtreding. Er wordt wel vaker afgeweken van een verleende vergunning dan het aantal hierboven, maar dit kan een kleine wijziging zijn, of het wordt al aangepast zonder dat het een formele handhavingszaak hoeft op te leveren. De nieuw opgestarte en lopende handhavingszaken zijn doorgaans van het meer complexere type. Dat komt doordat gezien de prioritering voorrang wordt gegeven aan zwaardere overtredingen. Deze dossiers vragen daarom ook meer capaciteit. Enerzijds zijn deze dossiers complex vanwege de aard en hoeveelheid van de overtredingen. Anderzijds zijn deze dossiers complex vanwege de verschillende betrokken belanghebbenden of de lange voorgeschiedenis. Tevens worden dossiers vanzelf complex als gevolg van langdurig wachten op een afdoend handhavingsbesluit. De prioriteit qua toezicht en handhaving is gegeven aan het controleren van de verleende vergunningen en het zorgvuldig afhandelen van de lopende handhavingszaken. Er zijn in 2022 en 2023 echter door de werkdruk en ontoereikende capaciteit binnen de cluster Leefomgeving op gebied van toezicht en handhaving een aantal handhavingszaken niet op de handhavingslijst geplaatst. Deze zijn dan ook niet opgepakt. Hiermee is de handhavingslijst aanzienlijk gegroeid ten opzichte van vorig jaar. Dit is te betreuren.
Het is echter onze hoop dat als wij de betrokken burgers open en proactief blijven informeren, en ons toeleggen op de meest urgente handhavingszaken (prioritering), in combinatie met een uitbreiding van capaciteit, dat onze grip op de handhavingszaken groeien, en het aantal zal afnemen. 6.3. Welke lessen hebben we geleerd? In 2022 en 2023 hebben we de volgende lessen geleerd en ervaringen opgedaan: • Als voorwaarde voor een goede integrale werkwijze dient er een optimale samenwerking tussen de diverse disciplines en teams te bestaan. Het is daarom van groot belang dat er goede (werk)afspraken gemaakt worden, zeker gezien wetmatige wijzigingen die eraan komen, en vooral nu er meer op afstand (thuis) wordt gewerkt. Het is gebleken dat veel contacten informeel verlopen, hetgeen in de regel wel tot het doel leidt, echter doelmatig en efficiënt is het niet altijd. Voor met name nieuwe medewerkers is ingewerkt worden en het vinden van de juiste weg niet altijd eenvoudig. • De verzoeken om handhaving blijven belangrijk omdat de gemeente verplicht is daarop (snel) te acteren. Desalniettemin wordt eerst getracht om, zo mogelijk, in overleg met de verzoeker en degene op wie het verzoek betrekking heeft de zaak minnelijk af te doen. Bij de handhavingszaken die de gemeente ambtshalve start, wordt een afweging gemaakt of de zaak binnen de prioritering ligt.
Daarbij wordt de aard van de overtreding en de impact op de leefomgeving in de afweging betrokken. Ook veiligheid speelt bij die afweging een rol. Het voorgaande heeft aanleiding gegeven tot het aanpassen van een aantal zaken in het onderhavige uitvoeringsprogramma. 6.4. Wat gaan we bijsturen? De geleerde lessen geven aanleiding tot bijsturing op enkele onderwerpen in 2024. In dit kader is van belang de volgende punten te benoemen: 25
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
•
•
•
•
•
•
•
•
Om zorgvuldig omgaan met de beschikbare middelen en capaciteit, zullen we heel bewust stil staan bij het belang van het maken van zorgvuldige keuzes op basis van de prioriteiten. Ook wordt aandacht besteed aan het samenwerken op kantoor op specifieke dagen dat anderen er ook zijn. Om het werk van de toezichthouders beter te kunnen sturen, wordt er een centraal punt georganiseerd (een emailadres) waar alle meldingen/klachten/handhavingsverzoeken naartoe zullen worden gestuurd. Afgezien van de zaken met acute spoed, worden deze zaken verzameld, en elke week tijdens het handhavingsoverleg verdeeld. Ook wordt bepaald welke zaken we niet gaan controleren (die bijvoorbeeld alleen op de lijst worden geplaatst). Zo worden de toezichthouders vrijgemaakt om gedeeltelijk ook projectmatig toezicht te plegen (zoals in het geval van de BAG-lijsten). We laten ons daarbij leiden door zaken die direct impact hebben op de leefomgeving. De wettelijke instrumenten die tot onze beschikking staan zijn, behoudens een noodsituatie, niet geëigend om snel resultaat af te dwingen. De overtreder zal immers altijd in de gelegenheid worden gesteld de overtreding ongedaan te maken. Het opleggen van een last onder dwangsom of bestuursdwang is immers een maatregel die is gericht op herstel en niet op sanctioneren.
In 2024 zal de ambitie zijn meer te gaan sturen op een integrale aanpak en een betere samenwerking. Dat betreft zowel het niveau van collegiaal onderling als een verbeterde samenwerking van de diverse teams met elkaar. Hierbij wordt minder gekeken naar wat bij de eigen taakomschrijving hoort, en meer naar wat we gedaan moeten krijgen, waarbij het wij-gevoel zich verheft boven het individuele. Toezicht en handhaving dienen tijdig aangesloten te worden tijdens projectvorming. Daardoor zijn de toezichthouders beter onderlegd wanneer zij op locatie constateringen doen. Het werken op afstand maakt dit wel een grotere uitdaging. De komende jaren zal, kijkend naar de visie van de Omgevingswet, integrale besluitvorming nog meer worden nagestreefd. Voor een goede integrale aanpak vindt er regelmatig overleg plaats met de RUD Utrecht, de VRU, omringende gemeenten en provincie. Op basis van wettelijke ontwikkelingen, het VTH-beleidsplan en de risicomodules komen we uiteindelijk tot een lijst van projecten/bedrijven/activiteiten die in het uitvoeringsplan prioriteit krijgen. Deze prioriteiten worden doorgevoerd in de werkprocessen bij de individuele gemeentelijke vergunningverleners/toezichthouders/handhavingsjuristen. In het werkproces van handhaving is opgenomen dat een legalisatieonderzoek, dat middels een principeverzoek wordt ingediend, binnen acht weken moet worden behandeld.
Dit blijft aan punt van aandacht en blijkt in de praktijk om verschillende redenen niet altijd haalbaar. Dit leidt weliswaar niet tot een goedkeuring van rechtswege, maar voor de afhandeltermijn van het handhavingsdossier is dit niet bevorderlijk. Dit terwijl het aantal handhavingszaken stijgt. Het is de hoop dat het toenemende aantal handhavingsjuristen hier gelijktijdig mee stijgt.
26
VTH Jaarverslag 2022 en 2023 & Uitvoeringsprogramma 2024
7.
Wat gaan we in 2024 doen?
De lessen die we hebben geleerd in de voorgaande jaren nemen we mee in het komende jaar. In dit hoofdstuk wordt beschreven op welke wijze we in 2024 invulling gaan geven aan de VTHtaken volgens de uitgangspunten van de Omgevingswet. Die invulling zal per functiegroep worden besproken. Aan het eind van dit hoofdstuk zijn de productbladen te vinden. In de productbladen wordt gedetailleerd ingegaan op de uitvoering van de activiteiten en hoe deze zijn gerelateerd aan de gestelde doelen. We willen hierbij benadrukken dat het huidige beleid niet overeen stemt met de huidige capaciteit en de nieuwe prioriteitenlijst. Hierdoor schieten wij – alhoewel tijdelijk - op dit moment bij voorbaat tekort. 7.1. Vergunningverlening Vergunningverlening is het integraal beoordelen en toetsen van vergunningaanvragen aan geldende wet- en regelgeving om uiteindelijk te komen tot een kwalitatief goede vergunning binnen de wettelijke termijn. Het in behandeling nemen van vergunningen geschiedt op basis van aanbod. Bij de beoordeling van omgevingsvergunningen wordt gekeken naar de aard van de aanvraag en welke aspecten daarbij het meest diepgaand moeten worden getoetst. Het gaat hierbij zowel om het object van de aanvraag (bijvoorbeeld wat voor soort bouwwerk of inrichting) als de specifieke te toetsen elementen binnen deze aanvraag. Denk bijvoorbeeld aan veiligheid of gezondheid.