11.b Totaal versie bestemmingsplan.pdf

Gemeente Woudenberg

Bestemmingsplan Kostverloren 1

Toelichting, regels en analoge verbeelding

Oktober 2023

Kenmerk 0351-10-T05 Projectnummer 0351-10

Toelichting

Inhoudsopgave 1.

Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Ligging en begrenzing plangebied 1.3. Bestemmingsplan Bebouwde Kom Woudenberg 1.4. Leeswijzer

1 1 2 2 3

2.

Beschrijving bestaande situatie 2.1. Geschiedenis 2.2. Bestaande situatie

4 4 5

3.

Toekomstige situatie 3.1. Centrum Woudenberg 3.2. Kostverloren 1 3.3. Verkeer en parkeren

7 7 8 10

4.

Relevant beleid 4.1. Nationaal beleid 4.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) 4.1.2. Ladder voor duurzame verstedelijking 4.1.3. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening 4.2. Provinciaal beleid 4.2.1. Omgevingsvisie Provincie Utrecht 4.2.2. Interim Omgevingsverordening 4.3. Gemeentelijk beleid 4.3.1. Structuurvisie Woudenberg 2030 4.3.2. Visie op retail

12 12 12 13 14 14 14 15 16 16 18

5.

Milieu- en overig onderzoek 5.1. Behoefte-onderzoek 5.2. Bodem en asbestonderzoek 5.2.1. Bodem 5.2.2. Asbest 5.3. Archeologie 5.4. Waterhuishouding 5.4.1. Beleid 5.4.2. Digitale watertoets 5.5. Flora en fauna 5.6. Geluid 5.7. Bedrijvigheid 5.8. Luchtkwaliteit 5.9. Veiligheid

20 20 21 21 22 22 24 25 26 27 29 29 32 34

5.10. Vormvrije mer-beoordeling

35

6.

Juridische planbeschrijving 6.1. Algemeen 6.2. Bestemmingsplan 6.3. Plansystematiek 6.4. Regels

37 37 37 37 38

7.

Uitvoerbaarheid 7.1. Economische uitvoerbaarheid 7.2. Maatschappelijke uitvoerbaarheid 7.3. Ontwerpbestemmingsplan

40 40 40 41

1

1.

Inleiding

1.1.

Aanleiding De supermarkt Albert Heijn is momenteel gevestigd aan de Dorpsstraat 27 in Woudenberg. Om in de toekomst over een winkel te beschikken die voldoet aan de eigentijdse eisen is een vergroting van het verkoopvloeroppervlak noodzakelijk. Omdat dit niet mogelijk is op de huidige locatie is het perceel Dorpsstraat 13 aangekocht. De bestaande bebouwing op dit perceel is inmiddels gesloopt. In plaats daarvan zal een nieuwe supermarkt met daaronder een parkeerkelder en op de verdieping kantoor- en opleidingsruimte en magazijn worden gerealiseerd. Omdat het perceel sinds de aanleg de Kostverloren rond 1988, aan deze weg is gesitueerd, krijgt het perceel een nieuw adres: Kostverloren 1. Nadat de Albert Heijn is verhuisd naar de Kostverloren, zal de Aldi zich in het huidige Albert Heijn pand vestigen. Hiervoor is geen aanpassing van de bestemming noodzakelijk. Het effect van de verplaatsing van de Aldi is wel meegenomen in de onderzoeken die ten behoeve van dit bestemmingsplan zijn uitgevoerd. Dit bestemmingsplan maakt de verplaatsing van die supermarkt mogelijk en dient als basis voor het toestaan van het gebruik en voor de omgevingsvergunningen en de handhaving op en naleving van die vergunningen.

Voor de planontwikkeling zal gebruik worden gemaakt van de coördinatieregeling, waarbij het ontwerpbestemmingsplan op grond van artikel 3.30 van de Wet ruimtelijke ordening gelijktijdig met het ontwerp van omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen van het winkelpand ter visie zal worden gelegd. Afbeelding 1: Ligging plangebied.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

2

1.2.

Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied van het bestemmingsplan Kostverloren 1 maakt onderdeel uit van het centrum van Woudenberg. De locatie Kostverloren 1 ligt ten noorden van de parkeerplaats aan de Kostverloren, die tevens de zuidelijke plangrens vormt. Het plangebied wordt aan de west- en noordzijde begrensd door de achtertuinen van de woningen aan de Geeresteinselaan en de Koningin Wilhelminastraat.

1.3.

Bestemmingsplan Bebouwde Kom Woudenberg Voor het plangebied vigeert het bestemmingsplan "Bebouwde Kom Woudenberg" dat door de gemeenteraad van Woudenberg op 17 december 2017 is vastgesteld. Het perceel Kostverloren 1 heeft de bestemming "Bedrijf -1". Door middel van een aanduiding is aangegeven dat ter plaatse bedrijven tot en met milieucategorie 2 zijn toegestaan. Aan de zijde van de parkeerplaats is door middel van een aanduiding aangegeven dat een bedrijfswoning is toegestaan. Detailhandel is binnen de bestemming uitgesloten. Ter plaatse van een deel van de hellingbaan naar de parkeergarage hebben de gronden de bestemming "Verkeer". Afbeelding 2: Fragment plankaart bestemmingsplan Bebouwde Kom Woudenberg.

Het plangebied heeft verder de dubbelbestemming "Waarde –Archeologie – 1 (Omgeving beschermd archeologisch monument)". Hiervoor geldt een onderzoeksplicht vanaf 100 m². Gelet op dit oppervlaktecriterium en omdat er een parkeerkelder onder de supermarkt wordt gerealiseerd, is archeologisch onderzoek uitgevoerd.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

3

1.4.

Leeswijzer Deze toelichting is opgesteld op basis van de opzet voor bestemmingsplantoelichtingen uit het Handboek Ruimtelijke Plannen, versie 2.0 (17 juli 2012) van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg. In hoofdstuk 2 van de toelichting wordt de bestaande situatie van het plangebied beschreven. Hoofdstuk 3 bevat de planbeschrijving van de toekomstige situatie. De nieuwe ontwikkeling wordt hier verder toegelicht. Het relevante beleid op rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau is samengevat in hoofdstuk 4. Een toetsing aan de milieuhygiënische aspecten en gebiedswaarden is weergegeven in hoofdstuk 5. Hierbij wordt ingegaan op onder andere de bodem- en luchtkwaliteit, milieuzonering, geluid, flora en fauna, enzovoort. Hoofdstuk 6 is een juridische planbeschrijving. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

4

2.

Beschrijving bestaande situatie

2.1.

Geschiedenis Woudenberg is oorspronkelijk ontstaan op een dekzandrug in het laag gelegen veenontginningenlandschap van de Gelderse Vallei. Deze eerste ontwikkeling vond plaats op korte afstand van de westelijk tot zuidwestelijk gelegen stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug. Het meer uitgestrekte dekzandgebied met het kampenlandschap ligt meer oostelijk. De belangrijkste oost-westgerichte ontsluitingsweg liep vanaf het op de Heuvelrug gelegen Zeist via Woudenberg, Scherpenzeel en Renswoude naar het op de flank van de Veluwe gelegen Ede. Binnen de bebouwde kom van Woudenberg maken de Voorstraat, Dorpsstraat en de Stationsweg deel uit van dit tracé. Ter hoogte van Woudenberg werd deze route gekruist door een eveneens belangrijke noordzuidverbinding vanuit Amerongen via Leersum, Maarsbergen en Leusden naar Amersfoort. De huidige Maarsbergseweg en de Geeresteinselaan maakten deel uit van deze route. De oorspronkelijke dorpsbebouwing van Woudenberg ontstond als een kort en relatief compact bebouwingslint aan weerszijden van de Voorstraat en Dorpsstraat.

Na de bouw van een laatRomaanse kerk iets ten noordwesten van de Voorstraat en een kasteel (ter vervanging van een ouder kasteel ten zuidwesten van het dorp), vond een zekere geconcentreerde kernvorming plaats rond deze huidige Nederlands Hervormde kerk, in een gebied dat bepaald wordt door de Burgwal, Schoolstraat, Geeresteinselaan, Voorstraat en 't Schilt. In de 16e eeuw werden plannen ontwikkeld voor de aanleg van een vijftal Schansen tussen Amersfoort en Rhenen. Deze Schansen dienden de belangrijkste routes door de moerassige Vallei af te sluiten. Eén van deze Schansen werd aangelegd iets ten oosten van de oude kern. Vanaf dat moment vond enige verdichting van de oude nederzetting plaats in het gebied direct ten noorden van de inmiddels tot ontwikkeling gekomen Dorpsstraat. Woudenberg heeft zich vooral na de Tweede Wereldoorlog sterk uitgebreid. Daarbij is het oorspronkelijke nederzettingspatroon opgenomen binnen de huidige stedenbouwkundige structuur van Woudenberg. Van een aantal uitbreidingswijken is de stedenbouwkundige structuur mede afgestemd op de bewaard gebleven oorspronkelijke wegenstructuur en het verkavelingspatroon van het veenontginningenlandschap. Aan het einde van de 20e eeuw leidde de verdere uitbreiding van Woudenberg (en Scherpenzeel) tot een sterke toename van het verkeer door de Voorstraat en Dorpsstraat.

De aanleg van de Randweg zorgde nadien voor een ontlasting van deze twee wegen. De Randweg vormt sindsdien ook een duidelijke grens van de zuidrand van de bebouwde kom van Woudenberg.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

5

Afbeelding 3: Historische topografie (locatie Kostverloren 1 met rode lijn aangeduid).

Op oude topografische kaarten is vanaf de het midden van de 19e eeuw bebouwing zichtbaar in het plangebied aan de Kostverloren 1 en stond er een boerderij in het plangebied achter de bebouwing aan de Dorpsstraat in een tweede rooilijn. Tot aan de vijftiger jaren van de 20e eeuw was de lintbebouwing langs de Geeresteinselaan nog niet aanwezig. De boerderij is rond die periode vervangen door de bedrijfsbebouwing die in de decennia daarna is uitgebreid. Voor de boerderij lag een soort volkstuin, die in de 80'er jaren is vervangen door een parkeerterrein, in de periode dat ook de huidige Albert Heijn en Aldi werden gebouwd. Op de topografische kaart van 1995 is die parkeerplaats aan de Kostverloren voor het eerst zichtbaar. In de bedrijfshal was Van der Burg Automaterialen gevestigd. Sinds de verhuizing van dat bedrijf de locatie, incidenteel, dienstgedaan als verhuurde bedrijfs- en opslagruimte.

2.2.

Bestaande situatie Het plangebied aan de Kostverloren 1 heeft een oppervlakte van 2.765 m². Door de aanleg van de Kostverloren stond de bedrijfshal op het perceel niet meer in een tweede rooilijn aan de Dorpsstraat, maar ontstond een situatie waarbij de bebouwing direct aan de Kostverloren was gesitueerd. Met het oog op het woon- en leefklimaat is de huidige bedrijfsbestemming op deze plek in het centrum tussen woningen niet passend. Alle bebouwing op het perceel Kostverloren 1 is inmiddels gesloopt. Op het perceel stonden een bedrijfshal en een bedrijfswoning met een zwembad en twee bijgebouwen. Het terrein achter de voormalige bedrijfshal is verhard. Het terrein werd zowel vanaf de zuidzijde en langs de

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

6

noordzijde van het appartementencomplex Kostverloren ontsloten. Door de sloop van de bebouwing is een 'gat' in de pleinwand langs de Kostverloren ontstaan.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

7

3.

Toekomstige situatie

3.1.

Centrum Woudenberg In 1996 is gestart met een gefaseerde reconstructie van het centrum van Woudenberg. In 2019 is een stedenbouwkundige studie1 verricht naar de invulling van het gebied ten noorden van de Dorpsstraat. In die studie wordt geconstateerd dat de noordzijde van de Dorpsstraat tussen Kostverloren en Prins Bernhardstraat tot circa 1990 een fors groen binnengebied was, en dat dit binnengebied daarna is bebouwd. Verder blijkt uit de analyse dat bijzondere plekken en gebouwen in Woudenberg vaak wat op afstand van de hoofdroutes, wat verborgen, zijn gesitueerd. Het binnengebied, parallel aan de Dorpsstraat, heeft zijn beste tijd gehad; een gedeelte is al gesloopt. Vanaf de 80'er jaren is dit binnengebied verrommeld door de bouw van incidentele bebouwing. De Kostverloren is op dit moment half bebouwd en half parkeerplaats. De beide supermarkten aan de Dorpsstraat hebben door uitbreiding naar achteren en de hoofdingang aan de Kostverloren de verbinding met de Dorpsstraat verloren en tonen hier een blinde gevel. Andere blijven op de Dorpsstraat georiënteerd. Kostverloren is hun achterzijde en hierdoor verrommelt de Kostverloren. De Kostverloren is door de gemeente Woudenberg aangewezen om een recreatieve centrumfunctie, bijvoorbeeld een plein, te creëren.

Geconstateerd wordt dat het ruime binnengebied ten noorden van het winkelgebied van de Dorpsstraat een verborgen kans biedt voor het dorp. Door dit binnengebied voor een nieuw besloten plein te benutten wordt vlak bij het winkelgebied commerciële en recreatieve ruimte geschapen, terwijl tegelijk de historische continuïteit van de lintbebouwing aan de Dorpsstraat gerespecteerd wordt. De bovenliggende bebouwing zorgt ook in de avonduren voor reuring en zicht. In de stedenbouwkundige studie wordt geconstateerd, dat uit de literatuur blijkt, dat pleinen die blijken te 'werken', pleinen zijn die niet te groot zijn, die bij die grootte niet te hoge pleingevels (3-laags) hebben en die ruimte bieden aan groen. Gelet op de historie van dit binnengebied in combinatie met de wetenschap dat bijzondere plekken wat verborgen zijn wordt geconcludeerd dat ter plaatse van dit historisch binnengebied een groen (verborgen) plein van circa 27 x 40 meter parallel aan de Dorpsstraat de best verantwoorde keus is. De verplaatsing van de Albert Heijn naar de locatie Kostverloren 1 vormt de eerste fase van de herstructurering van het gebied rondom de Kostverloren, maar zou ook doorgang kunnen vinden als die herstructurering langer op zich laat wachten. Voor die herstructurering zal een separate planologische procedure worden doorlopen.

In de verdere omschrijving van de toekomstige situatie in deze plantoelichting wordt daarom alleen ingegaan op de transformatie van Kostverloren 1. Na de verhuizing laat de Albert Heijn een relatief groot winkelpand achter. Doordat de Aldi echter naar dit pand verhuist, komt een kleiner winkelpand leeg te staan. Op de schaal van Woudenberg is voor zo'n kleiner leegstaand winkelpand gemakkelijker een nieuwe invulling te vinden dan voor het huidige Albert Heijn pand. Het huidige pand van de Aldi kan mogelijk -na

1

Arcom architectuur en bouwmanagement, Ontwikkeling centrumplein te Woudenberg, Veenendaal, 20 september 2019

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

8

eventueel een bouwkundige aanpassing- met detailhandelsaanbod uit de aanloopstraten en randen van het centrum gevuld worden.

3.2.

Kostverloren 1 Met het oog op de gewenste reconstructie van het centrum biedt het vertrek van het bedrijf aan de Kostverloren 1 (voorheen Dorpsstraat 13) kansen om het perceel een passende invulling te geven. Het opnieuw in gebruik nemen van het perceel door een andere bedrijfsfunctie op een perceel dat omringd wordt door woningbouw aan de rand van het centrum, was in dat licht bezien niet gewenst. De bouw van een nieuwe supermarkt vormt daarentegen een eerste stap in de reconstructie van de Kostverloren. Het perceel zal vrijwel volledig worden bebouwd met een nieuw winkelpand met daaronder een parkeerkelder. Het pand zal daardoor een belangrijk onderdeel van de noordelijke pleinwand vormen. Aan deze kant van de winkel zijn de entree, de toegang tot de parkeergarage en het laadperron. Aan de andere zijden van het pand vinden geen 'buitenactiviteiten' plaats. In vergelijking met de huidige vestigingsmogelijkheden voor een bedrijf, zal het woon- en leefklimaat voor de bewoners van de omliggende woningen aan de Geeresteinselaan en de Koningin Wilhelminastraat verbeteren als gevolg van de vestiging van de supermarkt in het plangebied. Afbeelding 4: Indicatieve verkaveling.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

9

Ongeveer de helft van het winkelpand aan de zijde van de Kostverloren zal uit twee (bovengrondse) bouwlagen bestaan; de achterste helft bestaat uit één bouwlaag. In die tweede bouwlaag worden de kantoor- en opleidingsactiviteiten ten behoeve van Albert Heijn en het magazijn gevestigd. De begane grond bestaat volledig uit winkeloppervlak. Naast de Albert Heijn zal inpandig (shop-in-shop) een filiaal van Gall & Gall worden gehuisvest. Het gehele pand wordt onderkelderd. In de kelder wordt een parkeergarage met 76 parkeerplaatsen gerealiseerd. Voor de entree van de parkeergarage wordt gebruik gemaakt van een hellingbaan. Deze is op een logische plek aan de westkant van de gevel aan de Kostverloren gesitueerd. De hellingbaan heeft voldoende lengte, waarbij er voldoende zicht en ruimte is voor in- en uitrijden. Naast de hellingbaan zal een laadperron voor de bevoorrading worden gebouwd, waarbij het laden en lossen inpandig plaatsvindt, zodat de hinder voor omwonenden hiervan tot een minimum wordt beperkt. In de architectuur is zowel in de vormgeving als in de situering van installaties gestreefd om het pand niet alleen zo goed mogelijk in te passen in de bestaande, maar ook in de toekomstige omgeving. Door middel van een façade zal een aantrekkelijke pleinwand langs dit deel van de Kostverloren worden gevormd. De supermarkt zal daarbij de uitstraling van een markthal krijgen.

Door middel van dwarskappen en de detaillering van de geveldelen daaronder ontstaat de suggestie dat er sprake is van geschakelde individuele bebouwing en ontstaat een bouwmassa die past in het dorpscentrum. Aan de oostzijde van de voorgevel, op de hoek van het pand, zal als bebouwingsaccent, een toren met een klok worden gesitueerd. De melkfabriek in Woudenberg had zo'n toren, maar dergelijke torens stonden ook vaak op eierhallen, die in Woudenberg en in een aantal plaatsen rondom Woudenberg aanwezig waren. Die eierhallen waren net als de huidige supermarkten ontmoetingsplekken, waar mensen elkaar tegen kwamen. Afbeelding 5: Impressie vooraanzicht gevel.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

10

Aan de zijde van de achtertuinen aan de Geeresteinselaan krijgt de eerste verdieping een kap zodat er vanuit die tuinen meer een geleding in de bouwhoogte ontstaat. De installaties worden zodanig gepositioneerd dat deze geen onaanvaardbare hinder voor omwonenden opleveren. In de hoek van het parkeerplein, aan de westzijde van het pand, zal een inpandig laadperron worden gebouwd. Naast dit laadperron wordt de entree van de ondergrondse parkeerkelder gesitueerd. Het huidige pand aan de Dorpsstraat 27 van Albert Heijn is aangekocht door de Aldi. De Aldi zal vanuit haar huidige pand aan de Dorpsstraat 25 naar nummer 27 verhuizen. De huidige Aldi behoudt haar winkelfunctie.

3.3.

Verkeer en parkeren In verband met de planontwikkeling is verkeerskundig onderzoek 2 uitgevoerd, dat ingaat op het parkeerkundige (auto en fiets) en verkeerskundige onderbouwing voor de beoogde ontwikkeling. Autoparkeren In het verkeerskundig onderzoek is een berekening van de parkeerbehoefte vervaardigd met de meest actuele CROW-parkeerkencijfers(CROW-publicatie 381 'Toekomstbestendig parkeren', december 2018). Uit deze berekening blijkt dat op het maatgevende moment, de zaterdagmiddag, de parkeerbehoefte met 76 parkeerplaatsen toeneemt als gevolg van de beoogde ontwikkelingen. Met de realisatie van de parkeergarage neemt het parkeeraanbod toe met 76 parkeerplaatsen. Dit betekent dat er conform de meest recente CROW-kencijfers voldoende parkeeraanbod is om de parkeerbehoefte van het plan op te vangen. Daarbij wordt nog aangetekend dat het benodigde aantal parkeerplaatsen na verhuizing en uitbreiding van de supermarkten theoretisch bepaald, alsof het nieuwe functies betreft. De ervaring leert dat een uitbreiding van een bestaande winkel niet één op één zorgt voor een lineaire stijging van het aantal betalende klanten. Het verzorgingsgebied van de supermarkt blijft immers gelijk. Dit betekent dat bij de uitbreiding in m² geen rechtevenredige groei in omzet en bezoekers te verwachten is. Daarmee is het resultaat zoals gepresenteerd een worstcase scenario.

Fietsparkeren Naast autoparkeren is fietsparkeren relevant bij de beoogde ontwikkeling rondom parkeerterrein Kostverloren. Omdat de gemeente Woudenberg geen eigen fietsparkeernormen kent, is de fietsparkeerbehoefte inzichtelijk gemaakt op basis van de meest recente CROWfietsparkeerkencijfers. Deze zijn opgenomen in de CROW-publicatie fietsberaad: 'Fietsparkeerkencijfers 2019 (versie 4)'. Gelet op de toevoeging van functie-omvang, neemt de parkeerbehoefte toe met 47 tot 126 fietsparkeerplaatsen. Met dezelfde reden als voor het autoparkeren, is

2

Goudappel Coffeng, Parkeren en verkeer Kostverloren Woudenberg, 013672.17022023.R1.02, Deventer, 21 februari 2023

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

11

dit ook een worstcase scenario. Bij de entree van de beoogde Albert Heijn is voldoende ruimte gereserveerd voor het parkeren van fietsen door middel van fietsbeugels nabij de ingang. Verkeersgeneratie Binnen het verkeersonderzoek is de verkeersgeneratie (optelling van het aankomende en vertrekkende verkeer) van alle functies binnen bepaald met behulp van verkeersgeneratiekencijfers van CROW zoals opgenomen in CROW-publicatie 381: 'Toekomstbestendig parkeren'. Uit het onderzoek blijkt dat de verkeersgeneratie als gevolg van de beoogde ontwikkeling op een gemiddelde weekdag met circa 1.500 motorvoertuigen toeneemt en op een gemiddelde zaterdag circa 1.700 motorvoertuigen. Ook voor deze aantal geldt dat deze zijn bepaald alsof het nieuwe functies betreft. Ook hiervoor leert de ervaring dat een uitbreiding van een bestaande winkel niet één op één zorgt voor een lineaire stijging van het aantal betalende klanten, het verzorgingsgebied van de supermarkt blijft immers gelijk. Daarmee is ook dit het worstcase scenario. Om te beoordelen of het wegennet de berekende toename van de verkeersintensiteit kan verwerken, is gebruik gemaakt van de Wegenscan. De Wegenscan bevat hulpmiddelen voor het beoordelen van de relatie vormgeving – functie – gebruik van een weg, conform het principe van Duurzaam Veilig.

Het resultaat is een theoretische streefwaarde van de maximaal wenselijke verkeersintensiteit met name gericht op verkeersveiligheid binnen de richtlijnen beschreven in Duurzaam Veilig. De verdeling van het verkeer van en naar de Kostverloren is daarbij gebaseerd op de huidige verkeersstromen, afgeleid uit het verkeersmodel van de gemeente Woudenberg. In het onderzoek wordt geconcludeerd dat de omliggende wegen in de directe omgeving de toekomstige verkeersintensiteit, ook na herontwikkeling, verkeersveilig kunnen afwikkelen. De toekomstige verkeersintensiteit is passend bij de huidige vormgeving en functie van de beoordeelde wegvakken.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

12

4.

Relevant beleid

4.1.

Nationaal beleid

4.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld. De NOVI vervangt de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2012). De NOVI is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet. Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt de NOVI als structuurvisie uit onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze structuurvisie gelden als de Nationale Omgevingsvisie, zoals in de nieuwe wet bedoeld. In de NOVI geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI bestaat uit een visie, toelichting en uitvoeringsagenda. De combinatie van deze drie documenten zorgt voor een toetsing die leidt tot nationale strategische keuzes en gebiedsgericht maatwerk. De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen Nederland staat, wat daarbij de nationale belangen zijn, welke prioriteiten de Rijksoverheid stelt bij de inrichting van Nederland en hoe het Rijk keuzes maakt in de uitvoering daarvan. Keuzes die samenhangen met toekomstbeelden over de fysieke leefomgeving, maatschappelijke opgaven en bijbehorende economische perspectieven.

Steeds duidelijker wordt dat de opgaven alleen goed aangepakt kunnen worden als dat in samenhang gebeurt, het ontwikkelpotentieel van heel Nederland optimaal wordt benut en gezorgd wordt voor een duurzame verbinding van alle delen van Nederland en met de landen om ons heen. Het beleid in de leefomgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de betrokken overheden. De NOVI geeft aan waar het Rijk zich op nationale schaal aan bindt, waar het regie voert richting medeoverheden of waar het juist aan de medeoverheden is om keuzes te maken. Provincies en (samenwerkende) gemeenten zullen in hun omgevingsvisies uiting geven aan hun eigen verantwoordelijkheid en keuzes in de fysieke leefomgeving. Met de NOVI wordt in beeld gebracht waar kansen liggen. Kansen om de kwaliteit van onze leefomgeving te verbeteren. Kansen om sociale samenhang, gezondheid en economisch herstel te bevorderen en kansen om schone, veilige en duurzame technieken, die bijdragen aan de beoogde transitie naar een circulaire samenleving – stevig te verankeren in onze manier van leven en werken. Daartoe zijn 21 nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven beschreven. Die opgaven zijn in feite het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Deze nationale belangen komen samen in vier prioriteiten: 1.

Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie 2. Een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel 3. Sterke en gezonde steden en regio's 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

13

Voor de vier NOVI-prioriteiten geldt steeds dat zowel voor de lange als de korte termijn maatregelen nodig zijn. Deze maatregelen dienen in de praktijk voortdurend op elkaar in te spelen. Bij de afweging van de belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving centraal voor zowel de boven- als de ondergrond. Ten behoeve van die afweging gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: ▪ combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; ▪ kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; ▪ afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties.

Planspecifiek Zowel vanuit de prioriteit dat er een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel is als vanuit die van sterke en gezonde steden en regio's is het van belang dat er op lokaal niveau sprake is van een goed voorzieningenniveau. Door de nieuwbouw van de supermarkt heeft deze weer een duurzaam toekomstperspectief, en zal ook de andere detailhandel in het centrum van de publieksaantrekkende werking van de supermarkt profiteren, doordat klanten als ze boodschappen doen ook regelmatig andere winkels bezoeken. De planontwikkeling is niet in strijd met de uitgangspunten van de NOVI. 4.1.2. Ladder voor duurzame verstedelijking Uitgangspunt is dat de ruimte zorgvuldig wordt benut en overprogrammering wordt voorkomen. Om beide te bereiken, wordt een ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Dit houdt in dat bij ruimtelijke besluiten moet worden gemotiveerd hoe een zorgvuldige afweging is gemaakt van het ruimtegebruik. Dat betekent voor alle ruimtelijke plannen: ▪ eerst kijken of er vraag is naar een bepaalde nieuwe ontwikkeling (trede 1); ▪ vervolgens kijken of het bestaande stedelijk gebied of bestaande bebouwing kan worden hergebruikt; mocht nieuwbouw echt nodig zijn, dan altijd zorgen voor een optimale inpassing en bereikbaarheid (trede 2).

Uit jurisprudentie blijkt dat een nieuwvestiging of uitbreiding van bedrijven en/of winkelvoorzieningen groter dan 500 m² bvo sprake is van een stedelijke ontwikkeling en deze moet worden gemotiveerd aan de hand van de Ladder voor duurzame verstedelijking. Uit het behoefteonderzoek (paragraaf 5.1) blijkt dat er zowel in kwantitatief als in kwalitatief opzicht vraag is naar de uitbreiding van het supermarktaanbod in Woudenberg. Daarmee is trede 1 doorlopen. Bovendien is het niet gewenst dat op deze locatie in het centrum zich een nieuw bedrijf vestigt.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

14

Omdat de ontwikkeling in het bestaand stedelijk gebied plaatsvindt, hoeft trede 2 niet te worden doorlopen. De ontwikkeling past daarmee binnen de beleidsuitgangspunten van de Ladder voor duurzame verstedelijking. 4.1.3. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is eind december 2011 met uitzondering van enkele onderdelen is in werking getreden. Het Barro omvat regels waar bestemmingsplannen aan moeten voldoen voor alle ruimtelijke rijksbelangen die een juridische vertaling dienen te krijgen in bestemmingsplannen. Het gaat om kaders voor onder meer het bundelen van verstedelijking, de bufferzones, nationale landschappen, het NatuurNetwerk Nederland, de kust, grote rivieren, militaire terreinen, mainportontwikkeling van Rotterdam en de Waddenzee. De algemene regels in het Barro met vooral een conserverend/beschermend karakter zijn niet relevant voor het voorliggende bestemmingsplan. Onderhavige ontwikkeling heeft geen betrekking op deze nationale belangen en het bestemmingsplan is daarmee niet in strijd met het Barro.

4.2.

Provinciaal beleid

4.2.1. Omgevingsvisie Provincie Utrecht Op 10 maart 2021 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie Provincie Utrecht vastgesteld. De Omgevingsvisie is op 1 april 2021 in werking getreden. Met vaststelling van de Omgevingsvisie en de (Interim) Omgevingsverordening provincie Utrecht leggen Provinciale Staten de integrale lange termijn ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving van de provincie Utrecht vast (Omgevingsvisie) en de juridische doorwerking hiervan (Omgevingsverordening). De Omgevingsvisie van de provincie Utrecht bevat een uitwerking in thema's en in gebieden. De uitwerking is in 7 thema's gevat: ▪ stad en land gezond; ▪ klimaatbestendig en waterrobuust; ▪ duurzame energie; ▪ vitale steden en dorpen; ▪ duurzaam, gezond en veilig bereikbaar; ▪ levend landschap, erfgoed en cultuur; ▪ toekomstbestendige natuur en landbouw. In de Omgevingsvisie staan zowel de ambities, als de wijze waarop de provincie daar uitvoering aan wil geven. De uitwerking in gebieden valt uiteen in drie regio's: U16, Amersfoort en Foodvalley. Woudenberg behoort tot de regio Amersfoort. In de uitwerking van het beleid brengt de provincie gebiedsgericht samenhang aan tussen de thematische ambities.

De provincie streeft ernaar samen met gemeenten, waterschappen en andere partners de regionale programmering van woningbouw en werklocaties en mogelijk ook van energie en stedelijke voorzieningen zoals kantoren en retail op te pakken. De provincie ziet het daarbij als

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

15

haar taak om ervoor te zorgen dat het proces van regionale afstemming ertoe leidt dat vraag en aanbod per regio en onderwerp in balans is of wordt gebracht. Door de opkomst van het internet neemt het aantal fysieke winkelmeters steeds verder af. De binnensteden en dorpscentra komen daardoor onder druk te staan met als gevolg leegstand, verpaupering en ondermijning. Een duurzame retailstructuur is een essentiële voorwaarde voor het behoud van de leefkwaliteit van steden en dorpen. Het beleid is daarom erop gericht om de nieuwvestiging van retail te concentreren in het 'bestaand winkelgebied'. Daarnaast streeft de provincie om zich met gemeenten en ondernemingen inzetten voor een beleid gericht op versterking van de vitaliteit van binnensteden en dorpen. Op de kaart 'vitale dorpen en steden' is het plangebied aangeduid als 'bestaand winkelgebied'. De bouw van de supermarkt past daarmee binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie. 4.2.2. Interim Omgevingsverordening Omdat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt, was het nodig om in plaats van de Omgevingsverordening een Interim Omgevingsverordening te maken. De Omgevingsverordening kan namelijk niet onder de huidige wetgeving in werking treden. Dat kan alleen onder de nieuwe Omgevingswet.

Om toch eerder uitvoering te kunnen geven aan de plannen en ambities uit de Omgevingsvisie, is op 1 april 2021 de Interim Omgevingsverordening in werking getreden. Doel van de verordening is om provinciale belangen op het gebied van de ruimtelijke ordening te laten doorwerken naar het gemeentelijk niveau. Hierbij kan worden gedacht aan het NatuurNetwerk Nederland (NNN) en bebouwingsmogelijkheden in het stedelijk en het landelijk gebied. Het plangebied ligt buiten de NNN en zijn er vanuit dit oogpunt geen belemmeringen voor de onderhavige planontwikkeling. De locatie ligt in het 'stedelijk gebied'. Op grond van artikel 9.18 van de Interim Omgevingsverordening is het uitgangspunt dat nieuwvestiging en uitbreiding van detailhandel, dient plaats te vinden op locaties binnen 'Bestaand winkelgebied'. Op de kaart 'wonen, werken en recreëren, kaart 2' is de locatie hiervoor aangegeven. Voor ontwikkelingen in bestaand stedelijk gebied zijn er voor het overige geen specifieke regels opgenomen die van belang zijn voor het plangebied. Conclusie De Interim Omgevingsverordening bevat geen belemmeringen voor de planontwikkeling.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

16

4.3.

Gemeentelijk beleid

4.3.1. Structuurvisie Woudenberg 2030 Op 23 mei 2013 heeft de gemeenteraad van Woudenberg de Structuurvisie 2030 vastgesteld. In die structuurvisie wordt op hoofdlijnen de ruimtelijke inrichting van de gemeente uiteengezet. De structuurvisie vormt daarmee bij uitstek het instrument om gemeentelijke beleidskeuzen te motiveren. Het is een visie die richtinggevend is voor het bestuur maar niet een juridisch bindend instrument. De Structuurvisie zet in op het verbinden, combineren en vernieuwen van de kwaliteiten van Woudenberg. Door het ruimtelijk verbinden en combineren ontstaat een sterk raamwerk: het ruimtelijk economisch structuurbeeld voor 2030. Behoud van de bestaande woonkwaliteit staat centraal. Woudenberg is ook in de toekomst een vitale woongemeente met een bijpassend compleet voorzieningenniveau. Om richting 2030 dat voorzieningenniveau te bereiken zet Woudenberg in op een integrale kwaliteitsverbetering van het dorpscentrum. Speerpunt daarin is het vernieuwen van het centrum van Woudenberg tot een aantrekkelijk boodschappen-, winkel- en verblijfsgebied voor bewoners en recreanten. Afbeelding 6: Aanpassingen dorpscentrum.

Het dorpscentrum van Woudenberg is het belangrijkste winkelgebied van de gemeente, maar vormt op dit moment te weinig een verblijfshart met kwaliteit. Er is een aantal knelpunten dat opgelost moet worden, maar ook een aantal potenties dat, mede door investeringen in het verleden, nog verder benut kan worden. Geconstateerd wordt dat er een aantal knelpunten is waar het dorpscentrum mee te kampen heeft: ▪ de Dorpsstraat-Voorstraat is een langgerekt winkellint zonder duidelijke branchering, waarin het (auto)verkeer domineert en het geen onderdeel is van het recreatief fietsnetwerk op de as van Pyramide tot Grebbelinie;

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

17

▪ het gebied is erg verhard, met relatief weinig groen in de straat en een functionele, maar niet verblijfsaantrekkelijke openbare ruimte. In combinatie met verschillende gevelbeelden is de beeldkwaliteit hierdoor weinig aantrekkelijk; ▪ een zichtbare entree en uitnodigende functie tot het dorpscentrum ontbreekt. Tegelijkertijd is in het verleden een eerste aanzet gedaan om rondom de kruising Voorstaat/ Dorpstraat-Geeresteinselaan een duidelijk centrumprofiel te ontwikkelen. Hier ligt nog steeds een aantal potenties om verder te benutten en om de pleinfunctie van dit gebied te versterken. Bijvoorbeeld met: ▪ (verdere uitbreiding van de) terrasfuncties aan de Geeresteinselaan en groene pleinruimtes of een terrasfunctie; ▪ een zichtbare entree en uitnodigende functies die een verbindende schakel tussen de Voorstraat en Dorpsstraat vormen; ▪ een nieuwe verbinding die de Dorpsstraat en Kostverloren aan elkaar aan laten sluiten. De opgave is om het centrum van Woudenberg te ontwikkelen tot 'kloppend hart': een aantrekkelijk dorpscentrum met een verblijfshart met kwaliteit. Hiervoor is een kwaliteitsslag nodig op het gebied van de openbare ruimte en het vastgoed, verkeersafwikkeling, het winkelaanbod en de detailhandelsstructuur. In afbeelding 4 is te zien dat onder meer de parkeerplaats aan de Kostverloren en de bebouwing daarom heen een kwaliteitsimpuls nodig heeft.

Door aan de noordzijde van de Kostverloren een winkel als representatieve functie toe te voegen van de nieuwe Albert Heijn wordt hieraan een bijdrage geleverd. In de visie wordt een aantal thema's benoemd: 1. Compact centrum 2. Profilering van het centrum 3. Verblijfsruimte in de Dorpsstraat 4. Optimalisatie verkeerscirculatie 5. Versterking van de entrees 6. Hoogwaardige en groene openbare ruimte en verbetering van de bebouwing Met de nieuwbouw van de Albert Heijn wordt op een aantal van die thema's ingespeeld: ▪ Ad 1. Compact centrum Het huidige hoofdwinkelgebied bestaat uit de Voorstraat, De Poort en de Dorpsstraat en is relatief uitgestrekt. Winkels liggen verspreid langs het langgerekte dorpslint. Verloop en leegstand zijn momenteel een reële bedreiging voor het centrum, juist vanwege zijn langgerekte structuur, maar ook gezien ontwikkelingen als internetwinkelen, vergrijzing, etc. Opgave is het winkelcentrum meer te concentreren en kwalitatief te versterken zodat het dorpshart zijn vitaliteit behoudt. Een levensvatbaar winkelcentrum is een compact winkelcentrum. Daarom is het van belang dat de Albert Heijn in het centrum gevestigd blijft en niet naar een locatie daarbuiten verplaatst wordt. Ingezet wordt op een concentratie van winkels in het gebied tussen de kruising Voorstraat - Kerkstraat en de kruising Dorpsstraat - Koningin Emmastraat.

De nieuwvestiging van de Albert Heijn levert zodoende een aantal mogelijkheden op

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

18

om de doelstelling van de Structuurvisie om een compacter en aantrekkelijker winkelcentrum voor Woudenberg te creëren. ▪ Ad 4. Optimalisatie verkeerscirculatie Voor een vitaal centrum is een goede toegankelijkheid en verkeersveiligheid noodzakelijk. Voor de automobilist moet er een heldere parkeerroute zijn en de fietser heeft belang bij een rechtstreekse en veilige route naar het centrum met voldoende fietsparkeerplaatsen. Om zowel een veilige en goede doorstroming en toegankelijkheid van het centrum te realiseren voor de auto en de fiets en daarnaast een aantrekkelijk verblijfsklimaat voor de voetganger is in de Structuurvisie een aantal volgende ingrepen voorgesteld, die inmiddels ook zijn uitgevoerd. Voor de Dorpsstraat is eenrichtingsverkeer ingesteld. De Kostverloren is in twee richtingen toegankelijk gemaakt vanaf de Nieuwe Poort. Autoverkeer vanaf de Stationsweg West kan de Kostverloren sindsdien vanaf de Dorpsstraat bereiken. Verder is de Dorpsstraat heringericht met langsparkeren voor kort bezoek en laden en lossen. In verband met de bevoorrading van de Albert Heijn zal de parkeerplaats aan de Kostverloren uit verkeersveiligheidsoverwegingen worden heringericht. Daarbij zullen dezelfde materialen worden toegepast als die zijn gebruikt bij de herinrichting van de Dorpstraat, waardoor een eenduidig en herkenbaar straatbeeld binnen het centrum zal ontstaan.

Deze herinrichting valt echter buiten het plangebied van het onderhavige bestemmingsplan, maar is wel mogelijk binnen het vigerende bestemmingsplan Bebouwde Kom Woudenberg. Om een deel van deze maatregelen te kunnen uitvoeren, dienen verkeersbesluiten te worden genomen. ▪ Ad 6. Hoogwaardige en groene openbare ruimte en verbetering van de bebouwing Om een vitaal centrum te behouden is het wenselijk te investeren in de openbare ruimte en in het vastgoed. Het toekomstig centrum van Woudenberg is kleiner/compacter. Hierdoor kan het beter hoogwaardig worden ingericht, zodat het blijvend aantrekkelijk is voor zowel bewoners als bezoekers recreanten. De nieuwe Albert Heijn maakt een bebouwingswand aan de parkeerplaats aan de Kostverloren mogelijk. Zoals ook ad 4 is opgemerkt, is herinrichting van die parkeerplaats noodzakelijk. Deze herinrichting biedt ook kansen om de verblijfskwaliteit van dit gebied te verbeteren door groen toe te voegen. De realisatie van de Albert Heijn aan de Kostverloren past in hoofdlijnen binnen de uitgangspunten van de Structuurvisie. Bij het besluit om de Visie op retail (zie paragraaf 4.3.2) vast te stellen, heeft de raad expliciet vermeld dar deze visie voor het deelgebied Kostverloren expliciet als aanvulling op de Structuurvisie wordt gehanteerd. 4.3.2.

Visie op retail De gemeenteraad van Woudenberg heeft op 23 december 2021 de Visie op retail vastgesteld. Onderdeel van deze visie is een bijlage met aanvullende ruimtelijke kaders per deelgebied. In deze visie wordt op basis van inzicht in de actuele situatie van de detailhandel in Woudenberg (kwantitatief én kwalitatief de positie en het perspectief van de winkelstructuur en met name het centrumgebied in beeld gebracht. Op basis van trends, ontwikkelingen en behoeften is een beeld geschetst over de wijze waarop het centrum zich verder moet ontwikkelen tot toekomstbestendige en aantrekkelijke clusters. Het resultaat is een heldere ambitie met betrekking tot de toekomst van de detailhandel in Woudenberg.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

19

Er wordt naar gestreefd dat Woudenberg zich de komende jaren ontwikkelt als een 'Boodschappendorp Plus', met niet alleen de bekende supermarkten en filialen, maar ook een rijk en onderscheidend aanbod aan zelfstandige, kwalitatief goede ondernemers, in het dagelijkse en niet-dagelijkse segment. In een bijlage bij de visie, die door de gemeenteraad is vastgesteld, is een aantal deelgebieden benoemd. Een daarvan is het project Kostverloren. De uitgangspunten en adviezen van de Visie op de Retail voor het gebied Kostverloren en Dorpsstraat worden als aanvulling op de Structuurvisie gehanteerd. Het project Kostverloren wordt met prioriteit opgepakt, als sterk commercieel hart voor Woudenberg. Daarbij hecht het gemeentebestuur er grote waarde aan dat te doen via een integraal plan, waarin aandacht wordt besteed aan de samenhang tussen de verschillende deelprojecten en er voldoende aandacht is voor de effecten op de stedenbouwkundige structuur, detailhandelsstructuur en verkeers- en parkeersituatie. Dit houdt niet in dat alle ontwikkelingen gelijktijdig plaats dienen te vinden, maar wel dat deze in samenhang met toekomstige ontwikkelkansen bekeken moeten worden. Op basis van de analyse en de visie op hoofdlijnen is ervoor gekozen om de Dorpsstraat en het gebied Kostverloren te benoemen als het commerciële hart van Woudenberg.

Hier zijn de belangrijkste trekkers gevestigd en hier is het grootste cluster aan winkels te vinden. Voor de bezoeker is dit het meest logische en herkenbare winkelcluster in het centrum. Een belangrijke voorwaarde daarbij is de regiefunctie van de gemeente op deze ontwikkeling, waardoor verschillende belangen (commercieel aanbod, uitstraling, parkeerbalans, leefbaarheid) in samenhang betrokken worden en waarbij de afzonderlijke elementen in logische volgorde en in relatie tot elkaar worden meegenomen. Geconstateerd wordt dat de wens van de eigenaar van de huidige Albert Heijn om te vergroten op de huidige locatie niet mogelijk is. De nieuwbouwlocatie voor een grotere supermarkt in het onderhavig plangebied past bij de ambities van de retailvisie. Het is echter van belang om in samenhang te kijken naar een goede invulling van de achterblijvende locatie. Deze ligt op een cruciale plek en dient als één van de schakels tussen Dorpsstraat en Kostverloren. Inmiddels is duidelijk geworden dat de huidige Aldi-supermarkt naar deze locatie zal worden verplaatst, waardoor leegstand of een voor de consument minder interessante functie wordt voorkomen.

Zowel de nieuwbouw van de Albert Heijn als de verplaatsing van de Aldi past binnen de uitgangspunten van de retailvisie en binnen de bijbehorende bijlage waarin aanvullende ruimtelijke kaders per deelgebied zijn vastgesteld, waaronder het deelgebied Kostverloren en Dorpsstraat, het commerciële hart van Woudenberg. Uit paragraaf 3.3 blijkt dat er voldoende parkeervoorzieningen zijn om in de parkeerbehoefte te voldoen.

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

20

5.

Milieu- en overig onderzoek

5.1.

Behoefte-onderzoek Albert Heijn is op dit moment met een winkel van 999 m² winkelvloeroppervlak (wvo) aan de Dorpsstraat gevestigd. Bij de verplaatsing naar onderhavig plangebied zal de winkel uitbreiden tot 1.846 m² wvo. Binnen de nieuwe vestiging van Albert Heijn zal ook een Gall & Gall van 55 m² wvo gerealiseerd worden die op dit moment ook aan de Dorpsstraat gevestigd zit. Deze Gall & Gall komt met 55 m² wvo boven op het metrage van 1.846 m² wvo van de Albert Heijn. Het oude pand van Albert Heijn zal opnieuw ingevuld worden door Aldi, welke zal verplaatsen vanuit hun huidige locatie aan de Dorpsstraat 25. De Aldi zal hierbij uitbreiden, van hun huidige winkel van 484 m² wvo naar een metrage van 999 m² wvo. Om ten behoeve van de planologische procedure de behoefte en effecten van de beoogde ontwikkeling in kaart te brengen en om aan te tonen in hoeverre kan worden voldaan aan de Ladder voor duurzame verstedelijking is een distributieve toets en effectenanalyse3 uitgevoerd. De volgende vragen staan in ons onderzoek centraal: ▪ Behoefte Wat is de behoefte (kwantitatief en ruimtelijk-kwalitatief) aan de verplaatsing en uitbreiding van zowel de Albert Heijn op de beoogde locatie als de Aldi die de oude locatie van Albert Heijn inneemt.

▪ Effecten Wat zijn de effecten van de beoogde ontwikkelingen van Albert Heijn en Aldi op het functioneren van het dagelijkse aanbod en de winkelstructuur in de gemeente Woudenberg, op de leegstand en op het woon-, leef en ondernemersklimaat? Uit de ladderonderbouwing blijkt dat de uitbreiding en verplaatsing van de Albert Heijn en de Aldi zowel beleidsmatig als kwalitatief is te verantwoorden. De huidige supermarkten in het centrum van Woudenberg zijn op het gebied van maat en schaal niet in lijn met de huidige standaarden in de branche en daarmee niet toekomstbestendig. Binnen het detailhandelsbeleid (zie paragraaf 4.3.2) wordt de uitbreiding van de huidige centrumsupermarkten dan ook gefaciliteerd. Daarnaast zorgt ontwikkeling in dit 'kernwinkelgebied' van het centrum voor een sterker centrum, doordat de supermarkten die als trekkers van het winkelgebied fungeren zorgen voor meer aantrekkingskracht van klanten in zowel de Dorpsstraat als het 'winkelplein'. Omliggend aanbod profiteert tevens mee door sterker combinatiebezoek. Tevens worden de voorgenomen compactheid van het centrum door de ontwikkelingen gewaarborgd en draagt het bij aan de uitstraling en verblijfsvriendelijkheid van het centrum.

Door de nieuwbouw van de Albert Heijn, alsmede door de verplaatsing en daarmee uitbreiding en modernisering van Aldi in het oude Albert Heijn pand, is er sprake van structuurversterking. Doordat twee complementaire supermarkten (Albert Heijn en Aldi) verder van elkaar komen te liggen met het winkelplein in het mid-

3

Sweco, Woudenberg Laddertoets relocatie Albert Heijn en ALDI, 51014880, De Bilt, 17 maart 2023

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

21

den wordt traffic op en rondom het plein geoptimaliseerd en versterkt. In kwalitatief opzicht is de planontwikkeling daarmee aanvaardbaar. Puur kwantitatief gezien passen de twee ontwikkelingen binnen de marktruimte die naar de toekomst toe ontstaat. In 2035 is er in het onderzoeksgebied een distributieve marktruimte van circa 2.135 m² wvo. Uit het onderzoek blijkt dat er ook in kwantitatief opzicht voldoende distributieve ruimte is voor de realisatie van de uitbreiding van het supermarktaanbod in Woudenberg. Conclusie De nieuwe ontwikkeling en daarmee verplaatsing van de Albert Heijn en de Aldi is zowel op grond van de kwantitatieve als de kwalitatieve behoefte aanvaardbaar.

5.2.

Bodem en asbestonderzoek In artikel 2.4.1, lid 1 van de Bouwverordening is bepaald dat een omgevingsvergunningsplichtig bouwwerk niet mag worden gebouwd op een zodanig verontreinigd terrein, dat schade of gevaar is te verwachten voor de gezondheid van de gebruikers of het milieu. In artikel 2.1.5 leden 1 en 2 van de Bouwverordening is het voorschrift gegeven dat bij het indienen van een aanvraag om omgevingsvergunning een bodemonderzoeksrapport overlegd moet worden, dat bestaat uit de resultaten van een recent verkennend onderzoek volgens NEN 5740. Er is een verkennend en aanvullend bodemonderzoek4 voor het perceel Kostverloren 1 uitgevoerd.

5.2.1. Bodem Zintuiglijk zijn in de vaste bodem zwakke bijmengingen met puin waargenomen. Lokaal is een laag puinfundatie aangetroffen. Zintuiglijk zijn geen oliecomponenten en/of asbestverdachte materialen waargenomen. In de vaste bodem/puin zijn analytisch geen noemenswaardig verhoogde gehalten aan asbest aangetroffen. In de bovengrond, ter plaatse van de voormalige opslag van thinner en ontvetter, zijn licht tot sterk verhoogde gehalten aan vluchtige aromaten aangetoond. De verontreiniging is ingekaderd en beperkt van omvang (circa 7 m³). In de overige monsters van de vaste bodem zijn maximaal licht verhoogde gehalten aangetoond. In het grondwater zijn licht verhoogde gehalten aan arseen en barium aangetoond. De aangetoonde gehalten vormen geen aanleiding tot nader onderzoek. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt geadviseerd de aangetroffen aromatenverontreiniging, onder milieukundige begeleiding te verwijderen. Het plan van aanpak zal gelijktijdig met aanvraag omgevingsvergunning, ter goedkeuring te worden ingediend bij het bevoegd gezag, de Gemeente Woudenberg.

4

Hunneman Milieu-Advies Raalte BV, Verkennend en aanvullend bodemonderzoek in combinatie met een verkennend asbestonderzoek op de locatie aan de Dorpsstraat 13 te Woudenberg, 171071/lvh/sh, Raalte, 19 april 2018

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

22

5.2.2. Asbest Tijdens de maaiveldinspectie is op het maaiveld geen asbestverdacht materiaal aangetroffen. In de puinlaag is in de fractie > 0,5 mm en < 20 mm, analytisch 4 mg/kg d.s. aan gewogen asbest aangetoond. In de fractie <0,5 mm is 1 vrije vezels aangetroffen. Het gewogen gehalte blijft ruim beneden de helft van de interventiewaarde (50 mg/kg d.s.). Indien na uitvoering van een nader onderzoek asbest in de grond of puin, een (gewogen) concentratie asbest lager dan de interventiewaarde wordt aangetoond, wordt de bodem als niet verontreinigd aangemerkt. In de actuele contactzone van de bodem is, in de fractie > 0,5 mm en < 20 mm, analytisch geen asbest aangetoond. In de fractie <0,5 mm zijn geen vrije vezels aangetroffen. Het aangetroffen asbest vormt geen belemmering voor de planontwikkeling.

5.3.

Archeologie Het Verdrag van Malta regelt de omgang met het Europees archeologisch erfgoed. Nederland ondertekende dit verdrag van de Raad voor Europa in 1992. Aanleiding voor dit verdrag was dat het Europese archeologische erfgoed in toenemende mate bedreigd werd. Niet alleen door natuurlijke processen of ondeskundig gebruik van het bodemarchief, maar ook door ontwikkelingen in de ruimtelijke ordening. In de Erfgoedwet die op 1 juli 2016 in werking is getreden zijn de uitgangspunten van het Verdrag van Malta binnen de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd. De wet regelt de bescherming van archeologisch erfgoed in de bodem, de inpassing ervan in de ruimtelijke ontwikkeling en de financiering van opgravingen: "de veroorzaker betaalt". Het plangebied heeft verder de dubbelbestemming "Waarde –Archeologie – 1 (Omgeving beschermd archeologisch monument)". Hiervoor geldt een onderzoeksplicht vanaf 100 m². Gelet op dit oppervlaktecriterium en omdat er een parkeerkelder onder de supermarkt wordt gerealiseerd, is archeologisch onderzoek5 uitgevoerd. Aangezien het plangebied in een relatief laag en nat (door het ontbreken van voldoende afwateringsmogelijkheden) deel van de Gelderse Vallei ligt, was het gebied tot de Late Middeleeuwen weinig aantrekkelijk voor bewoning. Daarom is de kans op oudere resten, en met name uit perioden vanaf de Bronstijd/IJzertijd, zeer klein.

Bewoning vond plaats op hoger gelegen delen van dekzandruggen en flanken van stuwwallen. Het plangebied ligt in de dorpskern van Woudenberg, dat vanaf de Late Middeleeuwen relatief intensief bewoond is geweest. Daarom worden archeologische resten van een nederzetting of van agrarische activiteit verwacht uit perioden vanaf de Late Middeleeuwen. De mogelijke resten zullen bestaan uit huisplaatsen met bijgebouwen, erven, verkavelingsloten en losse elemen-

5

Buro de Brug, Briefrapport Dorpsstraat 13 te Woudenberg, B18-375, concept 1, Amsterdam, 9 mei 2018

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

23

ten als waterputten. Resten van bouwmateriaal zullen voor de oudste structuren voornamelijk bestaan uit hout, maar de recentere structuren zullen naar verwachting voornamelijk uit (bak)steen bestaan. Afhankelijk van de dikte van de humeuze bovengrond wordt het vondstniveau verwacht in de eerste circa 30 tot 50 cm beneden het maaiveld. Archeologische sporen (uitgezonderd diepe paalsporen, waterputten enzovoort, waarvan het diepste deel op circa 150 cm –mv aanwezig kunnen zijn) worden binnen circa 50 tot 70 cm beneden het maaiveld verwacht. Organische resten (zoals bot, hout, leder en textiel) zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. De beperkte beschikbare gegevens laten niet toe, het complextype en de omvang van de verwachte resten nader te specificeren. In het onderzoek wordt geconstateerd dat de aangetroffen scherf van een urn aangeeft dat het ondanks de geringe kans - nimmer is uit te sluiten dat er vondsten uit vroegere perioden kunnen worden aangetroffen. Op basis van het vorenstaande wordt geconcludeerd, dat er hier sprake is van een gebied met hoge archeologische verwachtingen, is Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase6 in de vorm van verkennende boringen uitgevoerd.

Uit het archeologisch vooronderzoek blijkt dat het plangebied in een natte en laag gelegen dekzandvlakte ligt, waarin sprake is van verspoeld dekzand. Het leem, dat de oorspronkelijke top van de natuurlijke afzettingen vormt, is mogelijk als gevolg van overstromingen vanuit een beek gevormd. In het zuidelijk deel van het plangebied is een humeuze historische ophooglaag aanwezig met eronder een humeuze lemige laag, die de oorspronkelijke natuurlijke bovengrond voorstelt. In beide zijn archeologische indicatoren aanwezig die wijzen op activiteiten in de Nieuwe tijd. In combinatie met de aanwezigheid van bebouwing op een historische kaart in het begin van de 19e eeuw is zodoende de kans dat er resten uit de Nieuwe tijd aanwezig zijn, groot. Deze resten kunnen te relateren zijn aan deze schuur, maar kunnen ook uit de periode ervoor stammen. Zelfs resten uit de Middeleeuwen zijn niet uitgesloten, maar hiervoor bestaan vooralsnog geen aanwijzingen. In het noordelijk deel zijn verder geen aanwijzingen van het bestaan van resten van nederzetting. De ondergrond in het plangebied is aangetast tot een diepte van 50-75 cm -Mv. Dit is het gevolg van graafwerkzaamheden ten behoeve van de herinrichtingen in het gebied in het verleden en de bouw van de bebouwing in de jaren '70 van de 20e eeuw, die hier tot voor kort heeft gestaan.

Onder de verstoringen is echter een deel van de historische ophooglaag en de humeuze leemlaag nog aanwezig. Op grond van de resultaten van het onderzoek is in het plangebied een tweedeling gemaakt met betrekking tot de archeologische verwachting op resten uit de Nieuwe tijd (zo mogelijk Late Middeleeuwen). In het zuidelijk deel is de verwachting hierop hoog

6

Transect, Woudenberg, Dorpsstraat 13 Gemeente Woudenberg (UT) Een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase, Nieuwegein, 12 oktober 2020

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

24

vanwege de intactheid van de bodem, de aanwezigheid van een historische ophooglaag, de vondst van indicatoren (aardewerk, pijpaarde, baksteenbrokken) en de aanwezigheid van bebouwing op deze plek in het begin van de 19e eeuw. In het noorden ontbreekt deze combinatie van zaken. Dit is een reden om de verwachting naar beneden bij te stellen. Voor de overige perioden blijft op grond van het bureauonderzoek de archeologische verwachting laag. Het leem, het verspoelde dekzand en de gereduceerde omstandigheden van de bodem wijzen allemaal op langdurig natte omstandigheden die niet geschikt zijn voor bewoning. In het zuidelijk deel van het plangebied is op basis van het archeologisch vooronderzoek sprake van een hoge archeologische verwachting op resten uit de Nieuwe tijd, zo mogelijk uit de Late Middeleeuwen vanaf een diepte van 30 cm -Mv (met inbegrip van een buffer van 20 cm op de geconstateerde verstoring). Er bestaat echter het voornemen om in het plangebied een supermarkt te realiseren met daaronder een parkeerkelder tot 230 cm -Mv. Daarom wordt op 2 november 2023 in het zuidelijk deel van het plangebied een archeologisch vervolgonderzoek uitgevoerd (inventariserend veldonderzoek, karterende en waarderende fase) in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Het Programma van Eisen (PvE) 7 hiervoor is door het bevoegd gezag op 28 augustus 2023 geaccordeerd.

Nadat de rapportage van het proefsleuvenonderzoek is vervaardigd, zal deze plantoelichting worden aangevuld met een samenvatting van de onderzoeksresultaten. In het noordelijk deel van het plangebied wordt in het kader van de planvorming geen vervolgonderzoek geadviseerd. Daar is tijdens het vooronderzoek een lage archeologische verwachting vastgesteld. Wel geldt echter, dat op het moment tijdens de graafwerkzaamheden in dit gebied toch zaken worden gevonden, waarvan redelijkerwijs kan worden vermoed dat het om archeologisch waardevolle resten gaat, op grond van de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, een meldingsplicht bij het Rijk. Deze melding kan gedaan worden bij de gemeente Woudenberg als bevoegde overheid.

5.4.

Waterhuishouding In het kader van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en Besluit ruimtelijke ordening is voor dit ruimtelijke plan een watertoetsproces doorlopen. De 'watertoets' is een instrument dat waterhuishoudkundige belangen expliciet en op evenwichtige wijze laat meewegen bij het opstellen van ruimtelijke plannen en besluiten. Het is niet een toets achteraf, maar een proces dat de gemeente en waterbeheerder met elkaar in gesprek brengt in een zo vroeg mogelijk stadium. De inzet daarbij is om in elk afzonderlijk plan met maatwerk het reeds bestaande waterhuishoudkundige en ruimtelijke beleid goed toe te passen en uit te voeren. Het watertoetsproces voor het plangebied Kostverloren 1 is op 24 mei 2018 digitaal doorlopen via

7

Transect, Woudenberg, Programma van Eisen IVO-P Woudenberg, Dorpsstraat 13, 20230707 / RVB2.1, Nieuwegein, 24 augustus 2023

Ontwerp Gemeente Woudenberg - Bestemmingsplan Kostverloren 1

25

www.dewatertoets.nl. Waterschap Vallei en Veluwe is via deze weg door de initiatiefnemer van de ruimtelijke ontwikkeling op de hoogte gebracht van de plannen. 5.4.1. Beleid De Europese Kaderrichtlijn Water (2003) De Europese Kaderrichtlijn Water gaat er vanuit dat water geen gewone handelswaar is, maar een erfgoed dat moet worden beschermd en verdedigd. Het hoofddoel van de richtlijn is daarop gebaseerd. De Kaderrichtlijn Water geeft het kader voor de bescherming van landoppervlaktewater, overgangswater, kustwater en grondwater. Dat moet ertoe leiden dat: aquatische ecosystemen en gebieden die rechtstreeks afhankelijk zijn van deze ecosystemen, voor verdere achteruitgang worden behoed, emissies worden verbeterd, duurzaam gebruik van water wordt bevorderd op basis van bescherming van de beschikbare waterbronnen op lange termijn en er wordt gezorgd voor een aanzienlijke vermindering van de verontreiniging van grondwater. Vierde Nota Waterhuishouding (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 1998) De Vierde Nota Waterhuishouding geeft het kader voor het waterbeheer voor Nederland, nu en in de toekomst. De hoofddoelstelling is "een veilig en goed bewoonbaar land en het in stand houden / versterken van gezonde en veerkrachtige watersystemen, waarmee een duurzaam gebruik blijft gegarandeerd".