04j. bijlage 5 YMCA Kampeerterrein Woudenberg_Bijlage bij de toelichting_Bijlage 5 Natuurvisie.pdf

Rapportage NNN YMCA Natuurvisie verplaatsing YMCA Projectcode: P03503 Versie: V8

Inhoudsopgave 1

Inleiding.............................................................................................................................................. 2

2

Juridische kaders ............................................................................................................................... 2

2.1

Natuurnetwerk Nederland .................................................................................................................. 2

2.2

(Gemeentelijk) bestemmingsplan ...................................................................................................... 3

2.3

Gebiedsvisie Henschotermeer........................................................................................................... 4

3

Bestaande situatie van beide plangebieden ...................................................................................... 6

3.1

Beschrijving projectgebieden ............................................................................................................. 6

3.2

Terreingebruik .................................................................................................................................... 8

3.3

Natuurbeheertypen ............................................................................................................................ 9

3.4

Vegetatie .......................................................................................................................................... 11

3.5

Fauna ............................................................................................................................................... 13

3.6

Gebiedshistorie ................................................................................................................................ 15

3.7

Hoogteligging ................................................................................................................................... 16

3.8

Grondwater ...................................................................................................................................... 19

3.9

Bodem.............................................................................................................................................. 19

3.10

Samengevat de bestaande waarden per gebied ............................................................................. 21

3.11

Potentiële waarden van het ecosysteem ......................................................................................... 22

4

Gebiedsvisie .................................................................................................................................... 23

4.1

Gewenste ontwikkeling/voorgenomen ingreep ................................................................................ 23

4.2

Kenmerken en waarden NNN .......................................................................................................... 24

4.2.1

Robuustheid en aaneengeslotenheid van het NNN ........................................................................ 25

4.2.2

Aanwezigheid van bijzondere soorten ............................................................................................. 26

5

Relatie RO-ecologie verplaatsing YMCA, Henschotermeer ............................................................ 27

5.1

Wijziging bestemmingsplan ............................................................................................................. 27

5.2

Verruiming bouw- en gebruiksmogelijkheden .................................................................................. 27

5.3

Effecten verruimde bouw- en gebruiksmogelijkheden op Natuurnetwerk Nederland ..................... 28

5.4

Planologische borging belangen NNN ............................................................................................. 29

5.5

Conclusie ......................................................................................................................................... 29

6

Beoordeling aantasting .................................................................................................................... 30

6.1

Natuurwaarde .................................................................................................................................. 30

6.2

Oppervlakte en natuurpunten Leusden en Woudenberg ................................................................ 30

6.3

Samenhang...................................................................................................................................... 33

7

Beoordelen compensatie ................................................................................................................. 34

7.1

Compensatieplan ............................................................................................................................. 34

8

Conclusie ......................................................................................................................................... 36

9

Bronnen ........................................................................................................................................... 38

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 1 van 44

1 Inleiding Het YMCA is voornemens het kampeercentrum en het kampeerterrein voor schoolgroepen en kinderen te verhuizen vanuit de huidige locatie in Leusden naar Woudenberg, ten westen van het Henschotermeer. Beide locaties zijn gelegen binnen het Natuurnetwerk Nederland. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) betreft een netwerk met aan elkaar verbonden natuurgebieden binnen Nederland met als doel om de natuur beter bestand te houden tegen droogte, klimaatveranderingen en andere schadelijke invloeden en ter bescherming van onze inheemse flora en fauna. Bestemmingsplannen mogen deze gebieden dan ook niet schaden. Om te kijken wat de gevolgen van het verplaatsen van het YMCA terrein van Leusden naar Woudenberg zijn op het Natuurnetwerk Nederland is er een NNN-toets/Nee- tenzij toets uitgevoerd.

2 Juridische kaders 2.1

Natuurnetwerk Nederland

De provincies zijn sinds 2014 verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van natuurbeleid. Het Natuurnetwerk Nederland is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden (voorheen Ecologische Hoofdstructuur, EHS). Het netwerk moet natuurgebieden beter met elkaar verbinden en verbinden met het omringende agrarisch gebied. Natuurbeleid is een zachter kader dan de natuurwetgeving, maar is eveneens van belang voor ruimtelijke plannen. Projecten worden getoetst aan de hand van de ‘Spelregels EHS’ (uitwerking van gemeenschappelijk opgesteld beleidskader). Deze spelregels zijn verweven in het provinciaal beleid. Het compensatiebeginsel voor de EHS is het sluitstuk van het ‘nee, tenzij’ beschermingsregime. Volgens dat regime zijn nieuwe projecten, plannen en handelingen, die afwijken van het bestemmingsplan, in het NNN met een significant negatief effect op de wezenlijke kenmerken en waarden niet toegestaan, tenzij er sprake is van een groot openbaar belang én het ontbreken van reële alternatieven. Het Besluit Algemene Regels Ruimtelijke ordening (Barro, 2.10) voorziet juridische borging van het nationaal ruimtelijk beleid.

In Natuurnetwerk Nederland liggen de volgende natuurgebieden: ● Bestaande natuurgebieden (waaronder de 20 Nationale Parken) ● Gebieden waar nieuwe natuur wordt aangelegd ● Landbouwgebieden, beheerd volgens agrarisch natuurbeheer ● Ca. 6 miljoen hectare grote wateren: meren, rivieren, Nederlandse deel Noordzee en Waddenzee ● Alle Natura 2000-gebieden De provincie streeft naar een natuur die vitaal is; we willen een robuust netwerk van voldoende schaal en veerkracht, met aaneengesloten gebieden die van hoge kwaliteit zijn en tegen een stootje kunnen. Het NNN vormt de basis hiervan. We werken deze ambitie uit door te kiezen voor het ontwikkelen, beschermen en verbinden van natuurgebieden van voldoende omvang en samenhang (pijler 1) waarvan de kwaliteit op orde is (pijler 2). Meer dan in het eerdere natuurbeleid van de provincie Utrecht is daarbij aandacht voor de soorten die met het realiseren van deze natuurgebieden bediend worden. Deze focus is ingegeven door de nadruk die de Wnb legt op behoud en versterking van de biodiversiteit en de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de provincies om daarvoor maatregelen te treffen (artikel 1.12 Wnb). De provincie vindt tevens dat natuur beleefbaar moet zijn. Mensen gedijen bij de aanwezigheid van natuur in hun directe omgeving en moeten de mogelijkheid hebben om in de natuur te verblijven en ervan te genieten.

De natuur heeft naast intrinsieke waarde namelijk ook waarde als welzijns- en gezondheidsfactor voor de mens. Aan deze ambitie geven we invulling door een natuurbeleid na te streven dat dichter bij de samenleving ligt, met de nadruk op het vergroten van de belevingswaarde en het betrekken van partijen (pijler 3). Daarnaast is de provincie van mening dat natuur ook economisch zeer waardevol is vanwege de diensten die ze ons levert. Voorbeelden zijn het zuiveren van water en lucht, het bieden van rust en koelte in het stedelijk gebied en bescherming tegen bijvoorbeeld hoogwater of bodemdaling. Natuur is functioneel, en is vanuit deze functies van waarde voor de mens. Het is de provinciale ambitie om dit inzicht in te zetten om nieuwe manieren

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 2 van 44

te vinden om het natuurbeleid duurzaam te financieren. Op die manier willen we natuur en economie met elkaar te verbinden. Dat vereist tevens dat de natuur op een duurzame manier benut wordt (pijler 4). Tenslotte komen belangrijke natuurwaarden in onze provincie ook op plekken voor waar de focus niet primair op natuur ligt, bijvoorbeeld in het stedelijk en agrarisch gebied. Op deze plekken zijn andere functies dominant en heeft de natuur zich aangepast aan haar omgeving. Hier is het onze ambitie om de aanwezige natuurwaarden te behouden en waar mogelijk te versterken zonder dat andere functies daar onevenredige belemmering van ondervinden. Daartoe zorgen we voor een goede afweging tussen het toestaan van ingrepen enerzijds en het belang van de natuur anderzijds (pijler 5). Ook besteden we aandacht aan de kwaliteit van de stedelijke en agrarische natuur (pijler 2).

2.2

(Gemeentelijk) bestemmingsplan

Leusden De huidige locatie ligt in de gemeente Leusden. Het gebied is opgenomen in het bestemmingsplan Buitengebied 2009 (Afbeelding 2.1). Het kampeerterrein is bestemd als groepskampeerterrein 1 (groene arcering) in een Bos- en Natuurterrein (BN) op een Landgoed / Buitenplaats (Paarse arcering). Lokaal komen de bestemmingen R (recreatieve voorzieningen) en W (wonen) voor.

Afbeelding 2.1 Bestemmingsplan Buitengebied 2009 van de gemeente Leusden.

Woudenberg De nieuwe locatie ligt in de gemeente Woudenberg. Het gebied is opgenomen in het bestemmingsplan Buitengebied 2010 (Afbeelding 2.2). In 2013 heeft een herziening plaatsgevonden betreffende de enkelbestemming recreatie – verblijfsrecreatie (lichtgroene vlak). Het terrein kent de enkelbestemmingen bos (donkergroen) en recreatie – verblijfsrecreatie (lichtgroen) en de dubbelbestemmingen Waarde Archeologie – 3 en 4 (kruisjes). Voor verblijfsrecreatie is aangegeven dat het in functie-aanduiding 6 valt, hetgeen aangeeft dat deze bestemming uitsluitend een verblijfsrecreatieterrein voor niet-permanente standplaatsen is bedoeld. bij deze bestemming behoren ook voorzieningen zoals voorzieningen voor dienstverlening, beheer en onderhoud, receptie, kantine en sanitaire voorzieningen, spel-, sport- en speelvoorzieningen, kleinschalige dagrecreatieve voorzieningen, parkeervoorzieningen, wegen, tuinen, erven, groenelementen, water en waterhuishoudkundige voorzieningen en nutsvoorzieningen. Daarnaast is er een gebiedsaanduiding Wrozone wijzigingsgebied 7.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 3 van 44

Afbeelding 2.2 Bestemmingsplan Buitengebied 2010 van de gemeente Woudenberg en herziening 2013.

Op basis van de bestemmingsplannen mag de nieuwe locatie Woudenberg door YMCA benut worden als kampeerterrein, mits de plannen binnen de huidige bestemming worden gerealiseerd. Het realiseren van woningen, gebouwen en overkappingen hoger dan 2,00 m. zijn niet toegestaan, mits daarvoor vergunning wordt afgegeven.

2.3

Gebiedsvisie Henschotermeer

De eigenaren van Landgoed Den Treek-Henschoten hebben gekozen voor het groeperen van recreatieve voorzieningen. Onder andere rondom het Henschotermeer (locatie Woudenberg). Op die manier kan de druk op recreatiegebieden in goede banen worden geleid en kunnen de benodigde voorzieningen op elkaar afgestemd worden en elkaar versterken. Hiertoe hebben de YMCA en Mooi Meer BV een gebiedsvisie opgesteld (Afbeelding 2.3). Het is de bedoeling dat het bundelen van de recreatieve activiteiten meer rust oplevert op andere locaties. Bijvoorbeeld in het stadse landgoedpark, waarin het YMCA-kampeercentrum zich op dit moment nog bevindt. Elk gebied binnen het landgoed heeft zijn eigen zone, thema en doelgroepen gekregen, zodat de natuur en rust op het landgoed wordt versterkt. De YMCA biedt op sommige facetten intensieve recreatie. Dit past niet in het beeld van ‘het stadse landgoedpark’ en de potententiele ecologische waarde van het gebied. Vandaar de herpositionering van de YMCA naar ‘de dagrecreatieve ster’. Door de recreatieve activiteiten rondom het Henschotermeer te groeperen, kunnen de benodigde voorzieningen op elkaar afgestemd worden en elkaar versterken. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn: de activiteiten passen bij de wensen van de hedendaagse recreant én bij het karakter van het Henschotermeer.

Henschotermeer Mooi Meer wil bezoekers een betaalbaar dagje uit bieden op een schoon en veilig terrein met veel comfort en daardoor veel verblijfsplezier. Om dit te bereiken wil de exploitant op het terrein een breed kwaliteitsaanbod realiseren, met als doel een positieve persoonlijke beleving voor de gebruiker. Het zo goed mogelijk bedienen van alle doelgroepen en het spreiden van bezoekers krijgen hierbij veel aandacht. Deze visie sluit aan bij de ambitie van de provincie Utrecht om bij bovenregionale recreatieterreinen in te zetten op een breed publiek met voldoende mogelijkheden voor ontspanning en recreatie. Ook sluit deze visie aan bij de ‘Structuurvisie 2030 Woudenberg’ en het vigerende bestemmingsplan. Hierin is bepaald dat er sprake kan zijn van het salderen van ontwikkelruimte van de naast gelegen camping ten behoeve van ontwikkelingen bij het Henschotermeer. De plannen mogen niet concurrerend zijn ten opzichte van de bestaande mogelijkheden. YMCA Het YMCA zal haar bestaande kampeeractiviteiten voor kinderen en jongeren voortzetten bij het Henschotermeer. De kampgroepen kunnen op warme dagen gebruikmaken van het verkoelende meer en hoeven dan niet naar het zwembad te lopen, zoals in Leusden het geval is. De groepen kunnen ook gebruikmaken van andere toekomstige faciliteiten die bij hun leeftijdscategorie passen. Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 4 van 44

Afbeelding 2.3 Scenario gebiedsvisie zoals getoond op 18 juni 2019 (met linksboven de YMCA).

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 5 van 44

3 Bestaande situatie van beide plangebieden 3.1

Beschrijving projectgebieden

Leusden De huidige locatie van het YMCA kampterrein is gelegen in de bossen bij Leusden op het Landgoed den Treek aan de Paradijsweg 4 (Afbeelding 3.1). Op het landgoed staat een kamphuis welk dient als groepsaccommodatie en rondom zijn negen tentenkampen gelegen. Het kampeerterrein ligt binnen het NNN het overgrote deel is begrensd als NNN-natuur en het overige terrein als NNN-overig. Het terrein staat kadastraal bekend als LDN02-B-307 en LDN02-B-1125 (gedeeltelijk). Het kamphuis staat kadastraal bekend als LDN02-B-598. De locatie is nu in gebruik als kampeercentra bedoeld voor jeugdgroepen tot 600 personen die daar kamperen voor vakantie, schoolwerkweken, weekendkamperen en cursussen. Op het terrein staat een centrale keukenplaats en er zijn veel speelgelegenheden voor kinderen in de vorm van o.a. een mini golfbaan, springkussen, glijbaan, mountainbike paden en tafeltennistafels. Het bos betreft een (voormalige) stuifvlakte met veel reliëf in de vorm van stuifduinen en stuifdalen. Het bos sluit aan met de hei, gelegen ten westen van het gebied.

Afbeelding 3.1. Luchtfoto huidige locatie YMCA kampterrein (rood kader) – PDOK, Esri Nederland.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 6 van 44

Afbeelding 3.2. Impressiefoto's huidig YMCA-terrein in Leusden.

Woudenberg De locatie waar het YMCA-terrein naar wenst te verplaatsen is gelegen bij Woudenberg, kadastraal bekend als WDB02-F-753. Het gebied is gelegen ten zuiden van de Zeisterweg (N224), met in het westen de Doornseweg (N227) en in het Oosten het Henschotermeer (Afbeelding 3.3). Het projectgebied is onderdeel geweest van de Nederlandse Caravan Club (NCC) die hier t/m 2017 een camping had. Het gebied betreft met name productiebos met minder abrupt reliëf. Langs de noord- en westzijde van het gebied is een mountainbikepad en een ruiterpad gelegen.

Afbeelding 3.3. Luchtfoto van de beoogde nieuwe locatie YMCA terrein (rood kader).

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 7 van 44

Afbeelding 3.4 Impressiefoto’s gebied beoogd YMCA terrein bij Woudenberg.

3.2

Terreingebruik

Leusden In Leusden vindt het grootste deel van het terreingebruik plaats in de maanden april t/m september, dat is wanneer het gebied opengesteld is. De gevolgen van het kampterrein zijn een wirwar van paden en ‘platgetrapte’ grond met verdichting van de bodem als gevolg. Verder is er verstoring in de vorm van licht; verlichting in de vorm van lantaarns staan vaak in de nacht aan zodat de gasten de weg vanaf de tent naar de faciliteiten kunnen vinden. Ook is er storing de vorm van geluid, activiteiten gaan de gehele dag tot 23:30 door. Extensieve recreatie vindt plaats in de vorm van wandelen en mountainbiken. Tijdelijke verstoring betreft de verplaatsing zelf. De verplaatsing gaat tot gevolg hebben dat er binnen het projectgebied diverse werkzaamheden moeten plaatsvinden om het terrein terug te geven aan de natuur. Na het verplaatsen van het YMCA kampterrein keert er meer rust terug binnen het gebied, enige recreatie blijft bestaan in de vorm van wandelaars. Het aanwezige mountainbike pad wordt ook verwijderd. Verlichting en geluid verdwijnt en het kamphuis wordt mogelijk alleen nog gebruikt door de eigenaars van het landgoed. Ook is er sprake van verkeersafname door het verdwijnen van bezoekers voor het YMCA-terrein. Een kampeerterrein heeft een verkeersgeneratie van 0,4 per standplaats.

Het YMCA bestaat uit negen tentenkampen met een aantal zeven-persoonsslaaptenten per kamp. Uitgaande van de maximale capaciteit met 10 standplaatsen per tentenkamp geeft het YMCA een verkeersbeweging per standplaats van 0,4 x 90 = 36 verkeersbewegingen per etmaal. Het kampterrein is zes maanden open dus dat geeft een verkeersbeweging van 6,570 per jaar als het YMCA tijdens deze zes maanden constant maximaal bezet is. Woudenberg Reeds aanwezige verstoring binnen het gebied komt in de vorm van geluidsoverlast door de aangrenzende provinciale wegen N224 en N227. Tot 2017 was het terrein in gebruik door het NCC als kampeerterrein. Verder vindt binnen het gebied verstoring plaats door extensief recreatief gebruik van het aanwezige mountainbike pad en het ruiterpad. Zomers heeft het gebied te maken met extra recreatieve druk door bezoekers voor het Henschotermeer (die aan de zuidzijde van het gebied parkeren). Op de nieuwe locatie gaat in het projectgebied de verstoring toenemen. Die verstoring verdwijnt juist op de oude locatie. Recreatiedruk op de nieuwe locatie gaat toenemen. Omdat de nieuwe locatie bij het Henschotermeer 10% groter is, is de verstoring van het nieuwe YMCA-terrein ook groter. De huidige capaciteit is tot 600 kinderen, met de nieuwe locatie kan dit oplopen tot 700 kinderen met begeleiding.

Daarnaast blijft de nieuwe locatie jaarrond open, de oude locatie was opengesteld van april t/m september. Door het jaarrond Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 8 van 44

openstellen van het gebied kan er ook meer verkeersdrukte verwacht worden. Wel komt het kampgebouw en de tentengroepen te staan in de Zuidoostelijke hoek, daar zullen dan ook de meeste activiteiten plaatsvinden en de verstoring zal zich daar centreren waardoor verstoring gelijkmatiger verspreid wordt tezamen met verstoring door de aanwezige N-wegen. De locatie van het toekomstig kampgebouw en tentengroepen betreft dezelfde locatie als waar het NCC kampeerterrein heeft gestaan. De huidige planning betreft terreinverlichting, geluidsinstallaties en vervoersbewegingen is vooralsnog nog niet bekend. Ook is er hier sprake van tijdelijke verstoring bij de aanlegfase. Dit door bodemingrepen voor aanleg elektra en leidingen, opbouw van het nieuwe kampterrein en kap van bomen. Het natuurbeheertype droog bos met productie, met geringe natuurwaarden, zal hierbinnen niet meer worden gerealiseerd of in stand worden gehouden. Uit onderzoek van Bui-TeGewoon is naar voren gekomen dat er binnen het project gebied lokaal beschermde verblijflocaties aanwezig zijn in de vorm van holtes in bomen, een jaarrond beschermd nest en mierenhopen (Terlouw 2022). De gevonden waarnemingen zijn eenvoudig te compenseren en/of mitigeren, deze maatregelen zijn beschreven in hoofdstuk 7. Er is geen sprake van aantasting van kwetsbare en/of beschermde soorten uit de Wet natuurbescherming.

3.3

Natuurbeheertypen

Leusden De locatie te Leusden valt in de huidige situatie onder het natuurtype N16.03, droog bos met productie (Afbeelding 3.5). Het gebied ten westen van het kampterrein valt onder het natuur beheertype N07.01, droge heide en een deel ten noordwesten valt onder het natuurbeheertype N15.02, dennen- eiken en beukenbos. Het natuurtype N16.03 is een nieuw natuurtype per 1 januari 2018 en betreft droog bos bestaande uit verschillende, veelal aangeplante, bosopstanden van den, eik, beuk, douglas, lariks of fijnspar. Daar waar het gebied voedselarmer is wordt het bos grotendeels gedomineerd door den, eik en in mindere mate ook beuk. De eutrofe delen van het bos laat een hogere groei van beuk, douglas, lariks en spar zien. Door de uniforme aanleg en beheer in het verleden, jonge leeftijd en vaak onvoldoende abiotische kwaliteit is de diversiteit binnen deze bossen vaak laag. Naarmate deze bossen ouder worden verhoogd de natuurpotentie, met name gecombineerd met een gevarieerde structuur, substantieel aandeel zware bomen en dood hout. Deze ontwikkeling is al te merken binnen het projectgebied van het YMCA in Leusden.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 9 van 44

Afbeelding 3.5 Beheertypes kampterrein YMCA in Leusden (rood kader) - provincie Utrecht (2022).

Woudenberg De nieuwe locatie in Woudenberg valt onder het natuurbeheertype N16.03 droog bos met productie (Afbeelding 3.6). Het overige deel in de zuidoostelijke hoek van het terrein valt niet onder het NNN maar onder het agrarisch natuurtype A13, Droge dooraderingen. Het agrarisch natuurtype droge dooradering bestaat uit netwerken van lijnvormige landschapselementen in de vorm van bijvoorbeeld houtwallen, heggen, struwelen, ruigtezomen en bermen. In de bestaande situatie is het projectgebied in Woudenberg is nog in een veel jonger stadium met een lagere (inheemse) biodiversiteit dan het terrein in Leusden.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 10 van 44

Afbeelding 3.6. Beheertypes nieuwe locatie YMCA kampeerterrein Woudenberg (rood kader) – provincie Utrecht (2022).

3.4

Vegetatie

Voor wat betreft de voorkomende soorten flora in beide gebieden wordt verwezen naar het uitgevoerde Natuuronderzoek van bijlage I. Leusden Binnen het gebied staan veel oude vliegdennen. Successie doet zijn opmars, met enkele soorten al richting het ‘eindstadium’. Het betreft een Eiken- beukenbos met o.a. zomereik, berk, vuilboom, lijsterbes en ook hulst (Afbeelding 3.7). De locatie valt onder het natuurtype N16.03, droog bos met productie, N07.01, droge heide en N15.02, dennen- eiken en beukenbos. Leusden is gekenmerkt door de verschillende, veelal van oorsprong aangeplante, bosopstanden van den, eik, beuk, douglas, lariks of fijnspar. Houtoogst is rondom het kampeerterrein (niet zozeer op het terrein zelf) een doel en vindt periodiek plaats.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 11 van 44

Afbeelding 3.7. De verdeling van de aanwezige dominante vegetatie binnen het projectgebied Leusden.

Woudenberg Op de locatie waar het YMCA komt te staan tot aan de noordelijke ingang bestaat het gebied voornamelijk uit productiebos waarin hoofdzakelijk grove den en lariks staat (Afbeelding 3.8). Ter plaatse van de beoogde YMCA is een open plek met voornamelijk bochtige smele en lokaal wat struikheide en enkele bosbessen. Ten westen van het gebied bestaat het productiebos van 60 tot 70% uit exoten, met voornamelijk lariks, maar ook plaatselijk amerikaanse eik, douglas, tsuga en esdoorn. De locatie valt onder het natuurtype N16.03, droog bos met productie, gekenmerkt door de verschillende, veelal van oorsprong aangeplante, bosopstanden van den, eik, beuk, douglas, lariks of fijnspar. Houtoogst is hier op het perceel een doel en vindt periodiek plaats.

Afbeelding 3.8. De verdeling van de aanwezige dominante vegetatie binnen het projectgebied Woudenberg.

In een latere fase kan worden bepaald of er binnen vlakken waarin werkzaamheden zijn voorzien, beschermde flora of anderszins te sparen situaties aanwezig zijn en welke mitigerende maatregelen of planaanpassingen daarvoor nodig zijn. Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 12 van 44

3.5

Fauna

Voor wat betreft de voorkomende soorten fauna in beide gebieden wordt verwezen naar het uitgevoerde Natuuronderzoek van bijlage I. Utrecht heeft bij het intreden van de Wet natuurbescherming een Utrechtse soortenlijst opgesteld (Gemeente Utrecht 2018a). Dit betreft karakteristieke- en beschermde soorten waarvoor de gemeente veel inspanning heeft gegeven voor het behoud en bevordering van deze soorten Op deze soortenlijst staan (Gemeente Utrecht 2018b): - Flora & Fauna met natuurlijk leefgebied binnen de gemeente Utrecht die voorheen beschermd waren onder de Flora- en faunawet. - Flora & Fauna waar de gemeente veel inspanning betreft beschermen en bevorderen heeft gepleegd. - MAGIE: nationaal zeer zeldzame soorten of soorten die nationaal een zeer sterke achteruitgang tonen. Verder is gekeken naar de biodiversiteit fauna en flora karteersoorten (250m hok) (Afbeelding 3.9; Afbeelding 3.10). In deze kaarten zijn de verspreiding van de karteersoorten in Utrecht weergegeven (Provincie Utrecht). Dit betreft de minder algemene of indicatieve soorten die de provincie Utrecht sinds 1975 karteert. Uit deze kaart komt een hogere biodiversiteit aan deze soorten op de huidige locatie. Onderscheid tussen flora & fauna, aandachts- en rode-lijst soorten zijn verder weergegeven in de bijlagen (Bijlage II).

Deze kaarten geven een vergelijkbaar beeld met vrijwel geen soorten in locatie te Woudenberg en hogere diversiteit op flora en vooral fauna op locatie te Leusden.

Afbeelding 3.9 Verspreiding van de Utrechtse Karteersoorten in Leusden vanaf 2000 op 250 x 250 m niveau.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 13 van 44

Afbeelding 3.10 Verspreiding van de Utrechtse Karteersoorten in Woudenberg vanaf 2000 op 250 x 250 m niveau.

Leusden Binnen het gebied leven veel (zang)vogels en spechten, zo zijn er de roodborst, boomklever, zanglijster, merel, vink, grote bonte specht en een koppel zwarte spechten waargenomen op locatie. Het gebied is door de naaldbomen afgewisseld met de oude eiken en beuk een zeer geschikt gebied voor overige spechten soorten als de kleine- en middelste bonte specht en de groene specht (van Kleunen et al. 2020; Svensson et al. 2016). Voor vogelsoorten als de boomleeuwerik, boomkruiper en bonte vliegenvanger is het gebied ook geschikt en deze zijn ook in de directe omgeving van de locatie waargenomen (NDFF 2022). Verder zijn ook soorten als eekhoorn, boommarter en diverse muizensoorten als bosmuis en bosspitsmuis te verwachten binnen het gebied (Twisk et al. 2010). Wanneer er binnen het projectgebied sprake is van boomholtes die groot genoeg zijn voor vleermuizen is het geschikt voor de boom bewonende soorten als rosse-, ruige- en watervleermuis (Dietz & Kiefer 2017). Eerder onderzoek uitgevoerd door Bui-teGewoon heeft binnen de locatie geen geschikte holtes gevonden voor de boommarter in de delen die mogelijk beïnvloedt gaan worden bij de herinrichting (zie bijlage I). Voor de boommarter en vleermuizen zijn voormalige holten van groene- en zwarte specht van belang (Osterthun 2014; Twisk et al. 2010).

Dit houdt in dat het gebied in de toekomst, wanneer het YMCA is verplaatst, geschikt kan worden voor de boommarter. Een bestaande graanakker met bloemrijke akkerranden valt onder de groene contour van provincie Utrecht. Dit perceel ten oosten van het projectgebied Leusden wordt meegenomen in het compensatieplan. BuiteGewoon heeft vastgesteld dat de noordzijde van de akker door vleermuizen gebruikt wordt als vliegroute, met name door de gewone dwergvleermuis en de laatvlieger. Woudenberg De projectlocatie Woudenberg heeft weinig afwisseling van naaldbomen en loofbomen. Ook zijn de bomen in dit productiebos jonger. Dit maakt het gebied minder aantrekkelijk voor soorten als de zwarte specht, kleineen middelste bonte specht maar wel geschikt voor de grote bonte specht en de groene specht. Verder is het gebied geschikt voor vogelsoorten als de boomkruiper, boomklever en diverse zangvogels als de zanglijster en merel. Uit de NDFF is naar voren gekomen dat er in 2016 een kruisbek was waargenomen, een soort die Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 14 van 44

graag broedt in oudere naaldbossen met open plekken. Verder zijn ook soorten als eekhoorn, konijn en vos te verwachten binnen dit gebied, deze soorten zijn in het verleden ook binnen het projectgebied waargenomen. Wanneer er binnen het projectgebied sprake is van boomholtes die groot genoeg zijn voor vleermuizen, denkend aan verlaten spechtenholte of ruimte achter schors, is het geschikt voor de boom bewonende soorten als rosse-, ruige- en watervleermuis. Voor soorten als de das is het gebied redelijk geschikt als locatie voor de verblijfplaats. Het gebied is minder geschikt door afwezigheid van afwisseling bos naar open terrein zoals weilanden, waar de das foerageert. In 2020 is een waarneming gedaan van de das die de weg over stak richting of van het plangebied vandaan. Tijdens het veldbezoek zijn geen vluchtpijpen of dassenburchten waargenomen binnen het plangebied. Ook uit het eerdere onderzoek van Bui-teGewoon zijn geen waarnemingen van dassen of sporen van dassen waargenomen. Waarschijnlijk gaat het hier om een foerageerlocatie van de das. Gezien de vele vergelijkbare gebieden in de omgeving en de afwezigheid van open terreinen in en direct rondom het plangebied zal het hier niet gaan om een essentieel foerageergebied. Uit een eerder onderzoek uitgevoerd door Bui-teGewoon zijn geen verblijflocaties van vleermuizen vastgesteld (Terlouw 2022).

Wel zijn er veel soorten vastgesteld waaronder gewone dwergvleermuis, laatvlieger, ruige dwergvleermuis, franjestaart en rosse vleermuis. Verder is er op de locatie Woudenberg één potentieel geschikte holte voor boommarter aangetroffen, deze is nu niet in gebruik. De boom blijft staan waardoor er geen potentiële verblijfplaats verloren gaat. Er zijn verder ook geen sporen die duiden op de aanwezigheid van boommarter aangetroffen. In een latere fase kan worden bepaald of er binnen vlakken waarin werkzaamheden zijn voorzien, beschermde situaties als jaarrond beschermde nesten, holtebomen, mierenhopen of anderszins te sparen situaties m.b.t. aanwezige fauna aanwezig zijn en welke mitigerende maatregelen of planaanpassingen daarvoor nodig zijn.

3.6

Gebiedshistorie

Leusden Rond 1800 was het gebied in Leusden voornamelijk in gebruik als woeste grond, na 1900 begint het gebied zich te ontwikkelen en raakt het terrein meer en meer bebost (Abeelding 3.11).

Afbeelding 3.11. Ontwikkeling projectgebied in Leusden van 1900 t/m 2021 – Topotijdreis.nl.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 15 van 44

Woudenberg Het projectgebied in Woudenberg heeft in de afgelopen 100 jaar veel ontwikkelingen meegemaakt. Het gebied was in 1900 kaal (stuifzandvlakte) tot de ruilverkaveling rond 1925, waarbij de terreinen vermoedelijk kunstmatig zijn bebost (Afbeelding 3.12). Het gebied is in de jaren daarna steeds grotendeels bebost gebleven, waarbij zo rond 1975 het Henschotermeer op kunstmatige wijze is ontstaan.

Afbeelding 3.12. Ontwikkeling projectgebied in Woudenberg van 1900 t/m 2100. - Topotijdreis.nl

3.7

Hoogteligging

Gebieden liggen beiden op de flanken van de Utrechtse Heuvelrug. De Utrechtse Heuvelrug kent veel reliëf. Zo ook in de gebieden Leusden en Woudenberg (Afbeelding 3.13).

Afbeelding 3.13. Hoogteligging twee projectlocaties – Actueel Hoogtebestand Nederland AHN3 Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 16 van 44

Leusden Het huidige YMCA-terrein in Leusden is gelegen op gemiddeld 8 meter hoogte ten opzichte van het NAP. Het terrein kent veel reliëf (Afbeelding 3.14). Het hoogste punt is gelegen op circa 19 meter boven NAP en het laagste punt op circa 7 meter ten opzichte van NAP.

Afbeelding 3.14. Hoogte ten opzichte van het NAP in het projectgebied te Leusden. – DTM, AHN4

Op een aantal locaties is niet natuurlijk reliëf aanwezig (Afbeelding 3.15). Dit betreffen o.a. aangebrachte grondruggen, geëgaliseerde zandpaden en een dam door een laagte.

Afbeelding 3.15 Gedetailleerdere hoogtekaart locatie Leusden met zichtbaar onnatuurlijk reliëf. Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 17 van 44

Woudenberg De toekomstige locatie van het YMCA-terrein in Woudenberg is gelegen op gemiddeld 10 meter hoogte ten opzichte van het NAP. Ook dit terrein kent veel hoogte verschillen. Het hoogste punt (noordwestelijk gebied) ligt op 13 meter t.o.v. NAP, het laagste punt op 8 meter t.o.v. NAP (Afbeelding 3.16). Onderstaande afbeelding geeft de hoogteverschillen weer.

Afbeelding 3.16. Hoogte ten opzichte van het NAP in het projectgebied Woudenberg. - AHN3

Behoudens de omliggende N-wegen en enkele paden en greppels gebruikt voor de bosbouw lijkt het reliëf nagenoeg natuurlijk.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 18 van 44

3.8

Grondwater

Leusden Van het projectgebied is geen data over grondwater bekend. Door de naastliggende droge hei is het aannemelijk dat de grondwaterstand dieper ligt dan 2 meter. Dit vermoeden wordt verder versterkt door het feit dat het projectgebied aan de voet van een stuwwal ligt. Woudenberg Van het projectgebied is geen data over grondwater bekend, wel is er enige data bekend van de omgeving (Afbeelding 18). Omliggende gemiddelde grondwaterdiepte in voorjaar is > 250 cm. Door de hoogteligging van het terrein ten opzichte van de hoogteligging van de gebieden waar wel data aanwezig is, is het aannemelijk dat de gemiddelde diepte in het voorjaar gelijk is aan de >250 cm. Gemiddelde grondwaterdiepte in voorjaar >250 cm Gemiddeld kleinste grondwaterdiepte >206 cm Gemiddeld grootste grondwaterdiepte >250 cm In beide gebieden zijn geen van kwelwaterafhankelijke vegetaties aangetroffen. De invloed van de van hogere gronden afkomstig kwelwater is nihil. Voor de locatie Woudenberg is het Henschotermeer grotendeels verantwoordelijk voor het afvangen van eventueel aanwezig kwelwater en voor de locatie Leusden betreft dat het Vogelwater. Derhalve mag worden verondersteld dat beide gebieden wegzijgingsgebieden betreffen, die niet of nauwelijks onder invloed van het grondwater staan.

Afbeelding 3.17. Grondwaterstand van de omliggende gebieden rondom projectlocatie Woudenberg. - DINOloket

3.9

Bodem

Leusden De bodemklasses van het projectgebied Leusden betreffen Zd21, Duinvaaggronden, gekenmerkt door leemarm en zwak lemig fijn zand en Hd21, Haarpodzolgronden, welk ook leemarm is met zwak lemig fijn zand. De bodem in projectgebied Leusden bestaat voornamelijk uit midden grofzand. Op 18 meter diepte bevindt zich organisch materiaal (veen) deze laag is 0,5 meter dik. -

Eerste 14 meter betreft de formatie van Boxtel Van 14 tot 16 meter komt de formatie van Drenthe Vanaf 16 meter bestaat de ondergrond uit gestuwde afzettingen. Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 19 van 44

De geomorfologie van het YMCA-terrein in Leusden bestaat voor het grootste gedeelte uit Landduinen met bijbehorende vlakten en laagten. In de Noordwestelijke hoek is een laagte zonder randwal aanwezig (Afbeelding 3.18).

Afbeelding 3.18. Ondergrondmodel locatie Leusden. – DINO-loket

Woudenberg De bodemklasse van het projectgebied Woudenberg betreft de bodemklasse Hd21, Haarpodzolgronden met leemarm en zwak lemig fijn zand. De bodem bestaat voornamelijk uit midden grofzand op 13,5 meter diepte bevindt zich een 1,5 dikke klei laag. Op 26 meter diepte bevindt zich nog een klei laag van 0,5 meter dik. Eerste 6,5 meter betreft de formatie van Boxtel Tot 16,5 meter formatie van Drenthe Vanaf 16,5 meter gestuwde afzetting De geomorfologie van Locatie Woudenberg gordeldekzandwelvingen (Afbeelding 3.19).

Projectcode: P03503 Versie: V8

bestaat

Pagina 20 van 44

uit

landduinen,

daluitspoelingswaaier

en

Afbeelding 3.19. Ondergrondkaart locatie Woudenberg. - DINOloket.

3.10 Samengevat de bestaande waarden per gebied Leusden Het terrein in Leusden is opengesteld in de maanden april t/m september. In deze periode vinden activiteiten plaats tot 23:30. Verlichting is gedurende de hele nacht aan in de vorm van lantaarns zodat gasten de faciliteiten vanuit de tent kunnen vinden. Na verplaatsing zal alleen recreatie in de vorm van wandelaars plaats vinden. Het projectgebied is gelegen op gemiddeld 8 meter hoogte t.o.v. het NAP en kent veel reliëf. Het reliëf is niet overal natuurlijk, dit betreft o.a. de aangebrachte grondruggen, geëgaliseerde zandpaden en een dam door de laagte. Wat betreft de grondwaterstand is geen data bekend binnen het projectgebied. Door de naastgelegen droge hei en naastgelegen stuwwal is het aannemelijk dat de grondwaterstand dieper ligt dan 2 meter. De bodemklasse van het projectgebied betreffen duinvaaggronden en haarpodzolgronden. De bodem bestaat voornamelijk uit midden grof zand. Op 18 meter diepte bevindt zich organisch materiaal (veen) deze laag is 0,5 meter dik. De geomorfologie van het YMCA-terrein in Leusden bestaat voor het grootste gedeelte uit Landduinen met bijbehorende vlakten en laagten. In de Noordwestelijke hoek is een laagte zonder randwal aanwezig. De aanwezige natuurtype is met name N16.03 (droog bos met productie) gevolgd door N07.01 (droge heide) en N15.02 (dennen- eiken en beukenbos).

In de eutrofe delen van het bos zijn de soorten beuk, douglas, lariks en spar dominant. Daar waar het gebied voedselarmer wordt zijn de soorten den, eik en in mindere mate ook beuk dominant. Naarmate dit type bos verouderd verhoogd ook de natuurpotentie. Successie doet zijn opmars in dit gebied met enkele soorten al richting het ‘eindstadium’. Het projectgebied te Leusden is gekenmerkt door de verschillende, veelal van oorsprong aangeplante, bosopstanden van den, Eik, Beuk, Douglas, Lariks of Fijnspar. Houtoogst is rondom het kampeerterrein (niet zozeer op het terrein zelf) een doel en vindt periodiek plaats. In projectgebied te Leusden zijn gekeken naar de biodiversiteit gekeken. Binnen het gebied leven veel (zang)vogels en spechten, zo zijn er de roodborst, boomklever, zanglijster, merel, vink, grote bonte specht en een koppel zwarte spechten waargenomen op locatie. Verder is het projectgebied ook zeer geschikt voor Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 21 van 44

andere soorten zoals boomleeuwerik, boomkruiper, bonte vliegenvanger, overige spechtensoorten, eekhoorn, boommarter en diverse muizensoorten. In de kaart van de Utrechtse karteersoorten is te zien dat de biodiversiteit van karteersoorten hoog ligt. Woudenberg Tot 2017 was het terrein in gebruik door het NCC als kampeerterrein. Verder vindt binnen het gebied verstoring plaats door extensief recreatief gebruik van het aanwezige mountainbike pad en het ruiterpad. Zomers heeft het gebied te maken met extra recreatieve druk door bezoekers voor het Henschotermeer (die aan de zuidzijde van het gebied parkeren). Het projectgebied was van origine een stuifzandvlakte tot in de ruilverkaveling rond 1925. In die tijd is het terrein waarschijnlijk kunstmatig bebost. Het gebied ligt op gemiddeld 10 meter hoogte t.o.v. het NAP. Evenals het projectgebied in Leusden kent ook dit projectgebied veel hoogte verschillen. Het aanwezige reliëf is grotendeels natuurlijk met enkele uitzonderingen van de omliggende N-wegen, enkele paden en greppels. Er is geen data betreft de grondwaterstand bekend binnen het projectgebied. De verwachting is dat de gemiddelde diepte in het voorjaar gelijk is aan de > 250 cm. De bodemklasse van het projectgebied betreft haarpodzolgronden met leemarm en zwak lemig fijn zand.

De geomorfologie van Locatie Woudenberg bestaat uit landduinen, daluitspoelingswaaier en gordeldekzandwelvingen. Het aanwezige natuurtype betreft N16.03 (droog bos met productie). Het overige deel in de zuidoostelijke hoek van het terrein valt niet onder het NNN. Dit deel valt onder het type A13 Droge dooraderingen. In de bestaande situatie is het projectgebied in Woudenberg is nog in een veel jonger stadium met een lagere (inheemse) biodiversiteit dan het terrein in Leusden. Binnen het projectgebied staan vooral bomen bestemd voor productie. De dominant aanwezige soorten betreffen de amerikaanse eik, grove den en de larix. Verder staan er ook douglas, tsuga en esdoorn binnen het projectgebied. Houtoogst is hier op het perceel een doel en vindt periodiek plaats. De projectlocatie Woudenberg heeft weinig afwisseling van naaldbomen en loofbomen. Ook zijn deze bomen jonger dan de bomen in locatie Leusden. Dit maakt het bos minder aantrekkelijk voor spechtensoorten zoals de zwarte specht. Het projectgebied is geschikt voor soorten als de grote bonte specht, groene specht, boomkruiper, boomklever en diverse zangvogels. Ook voor soorten als eekhoorn, konijn en vos is het bos geschikt.

3.11 Potentiële waarden van het ecosysteem Bij het omvormen van landbouwgrond naar natuur wordt gestreefd naar een zo groot mogelijke oppervlakte van natuurbeheertypen met de hoogste prioriteit voor dat deelgebied (Natuurbeheerplan 2022). De mogelijkheden voor een gebied is afhankelijk van de bodem en hydrologische omstandigheden. Ook is van belang dat alles een geheel vormt. De bestaande waarde van de gebieden zijn beschreven in hoofdstuk 3.10. De ambities per natuurtype staan beschreven in tabel 1 van het meest recente natuurbeheerplan (2022) en op de Ambitiekaart natuur. Binnen het natuurbeheerplan staan de ambities voor beheertypen voor het natuur en landschapsbeheer. Het meest recente Natuurbeheerplan 2022 is op 22-06-2021 vastgesteld door Gedeputeerde Staten. Het Natuurbeheerplan van 2022 heeft de volgende doelen betreffende de niet- agrarische natuurtypes. Prioriteit 1: N06.04 vochtige heide; N06.05 zwakgebufferd ven; N10.01 nat schraalland Prioriteit 2: N06.06 zuur ven of hoogveenven; N07.01 droge heide; N07.02 zandverstuiving; N10.02 vochtig hooiland; N11.01 droog schraalgrasland Prioriteit 3: N12.02 kruiden- en faunarijk grasland; N12.05 kruiden- en faunarijke akker*); N14.03 haagbeuken- en essenbos; N15.02 dennen-, eiken- en beukenbos.

N15.02 dennen-, eiken en beukenbos is een vergelijkbaar natuurtype als N16.03 droog bos met productie maar dan zonder de productiefunctie. Het beheertype N16.01 droog bos met productie staat niet vermeld in tabel 1 van het natuurbeheerplan. Dit houdt in dat hier geen uitbreidingsambitie geldt. Voor de beheertypes 07.01 ligt de prioriteit bij de werkwijze te ontwikkelen natuur bij de Gelderse Vallei en Utrechtse Heuvelrug. Voor het beheertype N15.02 geldt een

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 22 van 44

derde prioriteit bij Eemland, Gelderse Vallei, Binnenveld, Noorderpark, Kromme Rijngebied en de Utrechtse Heuvelrug. Er is bij beide projectgebieden geen sprake van omvorming van geen natuur naar natuur. In Leusden is sprake van natuur met een hogere waarde dan bij het gebied te Woudenberg. Ook komen er in Leusden al bijzondere soorten voor die profiteren van het bestaande bos zoals buizerd en zwarte specht. Het is daarom niet wenselijk om dit natuurtype om te vormen naar een natuurtype van hogere prioriteit.

4 Gebiedsvisie 4.1

Gewenste ontwikkeling/voorgenomen ingreep

Het YMCA kampterrein wenst te verplaatsen van de huidige locatie in Leusden naar de locatie gelegen ten Westen van het Henschotermeer. De gevolgen van deze verplaatsing is dat de tentenkampen gelegen in het bos bij Leusden en de daarbij behorende (speel-)voorzieningen volledig worden afgebroken en het terrein teruggegeven kan worden aan de natuur. Het kampgebouw blijft bestaan maar wordt niet meer in gebruik genomen door het YMCA en gaat mogelijk functioneren als een vakantiewoning voor de eigenaars van het landgoed. De huidige aanwezigheid van het mountainbike pad, wandelpaden en kampterrein maakt dat deze gebieden meer verstoring ondervinden zijn middels verlichting ‘s nachts en bezoekers die gebruik maken van de recreatieve elementen. Deze verstoring verdwijnt met het verplaatsen van het YMCA. Ook verdwijnen de mountainbike- en wandelpaden evenals de afrastering die de heide afscheidt van het bos Op de nieuwe locatie komen de nieuwe tentenkampen en een nieuw kampgebouw te staan (Afbeelding 4.1). Dit gaat plaatsvinden in het zuidoostelijke deel van het gebied waar voorheen het kampeerterrein van de NCC stond. De toegangsweg naar het YMCA betreft de bestaande weg vanaf de Zeisterweg (N224). Deze blijft gehandhaafd en wordt verhard. Het kadastrale perceel wordt hiervoor deels in gebruik genomen.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 23 van 44

Afbeelding 4.1 Inrichtingsschets nieuwe YMCA-locatie Woudenberg.

Deze maatregelen betekenen dat er ten behoeve van de bouw en toegang enkele bomen gekapt moeten worden. Ook is er sprake van bodemingrepen voor de aanleg. Voor de oude locatie in Leusden bestaan maatregelen voornamelijk uit opruimwerk, waaronder het verwijderen van leidingen en elektra. Het nieuwe kampgebouw gaat zelf energie opwekken en wordt helemaal gasloos. Het oude kampgebouw in Leusden blijft gebruik maken van gasgestookte installaties (butaantank).

4.2

Kenmerken en waarden NNN

Beide gebieden Leusden en Woudenberg vallen geheel deels onder het Natuurnetwerk Nederland (Afbeelding 4.2).

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 24 van 44

Afbeelding 4.2 Projectgebieden (rode kader) gelegen binnen het NNN (groene vlakken). - Provincie Utrecht

Deels valt het gebied onder NNN-Groen en onder NNN-Overig (Afbeelding 4.3). Vanuit Landgoed den Treek is een Agrarisch perceel beschikbaar gesteld voor omvorming tot waardevolle natuur (Afbeelding 4.4). Het perceel blijft agrarisch en heeft de intentie om het om te vormen als foerageergebied van de das en voor het behoud en versterking van de huidig aanwezige patrijzen (en andere akkervogels).

Afbeelding 4.3 Ligging van het agrarisch perceel dat beschikbaar is gesteld vanuit Landgoed den Treek voor omvorming tot waardevolle natuur.

4.2.1

Robuustheid en aaneengeslotenheid van het NNN

Het huidige projectgebied te Leusden heeft een grotere diversiteit aan natuurtypes. Bestaande uit N16.03, droog bos met productie, N07.01, droge heide en N15.02, dennen- eiken en beukenbos. In de directe Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 25 van 44

omgeving zijn ook de natuurtypes N06.04, vochtige heide en N11.01, droog schraalgrasland te vinden. Het huidige terrein heeft grote afwisseling in ruigte, vegetatiehoogte en open terrein. Dit maakt het gebied zeer aantrekkelijk voor diersoorten die vanuit bedekking naar open gebied verplaatsen om te foerageren. Op het gebied van robuustheid en aaneen geslotenheid van het NNN heeft de verplaatsing van het YMCA kampterrein naar het nieuwe terrein geen significante gevolgen. Het heeft wel een positief effect op de huidige locatie omdat hier de recreatiedruk verdwijnt in een verder omsloten gebied. Ook is er in de omgeving van het huidigeen nieuwe terrein geen sprake van versnippering of versnipperingsgevoelige gebieden. Het nieuwe terrein te Woudenberg bestaat enkel uit natuurtype N16.03, droog bos met productie. De omgeving van locatie Woudenberg betreft hetzelfde natuurtype. Er is geen sprake van versnipperingsgevoelige delen binnen of direct rondom locatie Woudenberg. De realisatie van het nieuwe kamterrein heeft daarmee geen effect op versnippering van het NNN.

4.2.2

Aanwezigheid van bijzondere soorten

De biotische kwaliteit van Leusden binnen deze bossen wordt uitgedrukt in het voorkomen van kwalificeerde broedvogelsoorten (Tabel 4.1). Uit de kaarten met de verspreiding en dichtheid van de Utrechtse karteersoorten is een hogere biodiversiteit te zien in het projectgebied Leusden dan in het projectgebied te Woudenberg (Afbeelding 10; Afbeelding 11; Bijlage II). In het compensatieplan beschreven in hoofdstuk 7 is rekening gehouden met deze soorten. Tabel 4.1. Kwalificerende broedvogelsoorten voor droog bos met productie 16.03. De twee dikgedrukte soorten zijn tijdens het veldbezoek waargenomen. - BIJ12b, N16.03.

N16.01 (3) Droog bos met productie Broedvogels

• • • • • • • •

• • • • • • •

Appelvink Boomklever Boomleeuwerik Fluiter Geelgors Groene specht Keep Kleine bonte specht

Middelste bonte specht Raaf Sijs Vuurgoudhaan Wespendief Wielewaal Zwarte specht

Voor het bevorderen van soorten van dit natuurtype is het belangrijk om bomen, struwelen, ruigte en randen te creëren en/of in stand te houden. Kenmerkende vogelsoorten zijn soorten die in deze elementen broeden, evenals soorten die tijdens de trek of overwintering afhankelijk zijn van deze elementen voor het voedselaanbod. Vleermuizen gebruiken de lijnvormige elementen als vliegroute. Doelsoorten voor het natuurtype droge dooraderingen zijn soorten die gebruik maken van dit natuurtype voor voedsel, nestgelegenheid of ter oriëntatie van het landschap (Tabel 4. 2). Tabel 4.2. Doelsoorten behorende tot het natuurdoeltype A15 droge dooraderingen. Schuingedrukte soorten zijn soorten die meeprofiteren van maatregelen voor dit natuurdoeltype. – BIJ12a, A13

A15 droge dooradering Vogels

Zoogdieren Insecten Amfibieën

Projectcode: P03503 Versie: V8

• • • • • • • • • •

Patrijs Grauwe klauwier Grauwe gors Geelgors Kneu Gekraagde roodstaart Grote lijster Ransuil Spotvogel Ringmus

• • • • • • • • • •

Steenuil Ortolaan Roek Houtduif Kerkuil Kramsvogel Torenvalk Keep Hop Spreeuw

• • • • •

Grijze grootoorvleermuis Tweekleurige vleermuis Vliegend hert Vroedmeesterpad Kamsalamander

• •

Hazelmuis Ingekorven vleermuis

• •

Boomkikker Knoflookpad

Pagina 26 van 44

5 Relatie RO-ecologie verplaatsing YMCA, Henschotermeer Het YMCA is voornemens het kampeercentrum en het kampeerterrein voor schoolgroepen en kinderen te verhuizen vanuit de huidige locatie in Leusden naar Woudenberg, ten westen van het Henschotermeer. Beide locaties zijn gelegen binnen het Natuurnetwerk Nederland. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) betreft een netwerk met aan elkaar verbonden natuurgebieden binnen Nederland met als doel om de natuur beter bestand te houden tegen droogte, klimaatveranderingen en andere schadelijke invloeden en ter bescherming van onze inheemse flora en fauna. Bestemmingsplannen mogen deze gebieden dan ook niet schaden. Om te bepalen wat de gevolgen van het verplaatsen van het YMCA terrein van Leusden naar Woudenberg zijn op het Natuurnetwerk Nederland is er een NNN-toets/Nee- tenzij toets uitgevoerd. In dit kader dient ook een koppeling gemaakt te worden tussen ruimtelijke ordening en ecologie; in die zin is met name relevant welke wijzigingen qua bestemmingen impact hebben of kunnen hebben op de kwaliteit van NNN dan wel kunnen leiden tot aantasting van de bestaande natuurwaarden. Hiertoe dient te worden vastgesteld welk oppervlak qua bestemming wijzigt, welk deel hiervan binnen NNN is gelegen en welke impact de toegestane (bouw)activiteiten hebben op de aanwezige natuurwaarden.

Allereerst zal worden aangegeven welk deel van het plangebied een verruiming aan activiteiten krijgt toegewezen en daarmee mogelijk effect heeft op NNN. Daarna wordt aangegeven welke verruiming aan gebruiks- en bouwmogelijkheden er ontstaat en hoe de belangen van het NNN zijn geborgd in het bestemmingsplan.

5.1

Wijziging bestemmingsplan

Aan de verplaatsing van het YMCA-terrein en de bijbehorende benodigde bouw- en gebruiksactiviteiten ter plekke van het plangebied ligt een partiële bestemmingsplanwijziging ten grondslag. In het vigerende bestemmingsplan ‘Buitengebied 2010’ kent het plangebied grotendeels de bestemming ‘Bos’ met een beperkt oppervlak voor de bestemming ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’. In 2013 heeft een herziening van het bestemmingsplan plaatsgevonden ter plekke van de recreatiebestemming, waarbij de oppervlakte aan recreatiebestemming is verruimd. Dit is later opgenomen in een geconsolideerde versie van het bestemmingsplan buitengebied (‘Buitengebied Woudenberg Geconsolideerd’, d.d. 12 september 2014).

5.2

Verruiming bouw- en gebruiksmogelijkheden

In het vigerend bestemmingsplan is in totaal 3 hectare bestemd als ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’ met functieaanduiding ‘specifieke vorm van recreatie – 6’; ter plekke is uitsluitend een verblijfsrecreatieterrein voor niet-permanente standplaatsen toegestaan. Deze 3 hectare bestemd voor verblijfsrecreatie is gelegen binnen NNN. De overige gronden binnen het plangebied (bestemd als ‘Bos’) zijn reeds gericht op de bescherming van de aldaar voorkomende natuurwaarden. Met het nieuwe bestemmingsplan wordt de bestemming ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’ verruimd qua oppervlakte; in de beoogde situatie is circa 7,78 ha (77.784,5 m 2) bestemd ten behoeve van verblijfsrecreatieve voorzieningen, volledig gelegen binnen NNN. Dit leidt tot een netto toename van circa 4,78 ha aan recreatiebestemming met een potentieel verstorend effect voor NNN. Hierbij is het gehele NNN meegerekend inclusief het deel wat valt onder NNN-overig. In de bestaande situatie zijn ter plekke van de recreatiebestemming uitsluitend niet-permanente standplaatsen toegestaan; in de toekomstige situatie wordt dit uitgebreid met een beperkt aantal permanente standplaatsen (maximaal 10). Het totaal aantal standplaatsen is gemaximaliseerd op 140, waar dit in de huidige situatie nog 84 is.

Hiermee nemen de gebruiksmogelijkheden binnen het plangebied toe met 56 extra standplaatsen, waarvan maximaal 10 voor permanent verblijf. De beoogde hoofdbebouwing met een maximum oppervlak van 500 m2 is gesitueerd binnen een bouwvlak gelegen in de bestaande contour van de bestemming ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’. Hoewel de bestemming ter plekke reeds voorziet in mogelijkheden voor recreatieve bouw- en gebruiksdoeleinden, vormt deze ontwikkeling een toevoeging op de bestaande mogelijkheden (en derhalve een onderdeel met mogelijke effecten op NNN). Daarnaast staat het bestemmingsplan maximaal 500 m2 aan overige gebouwen (waaronder kampeerhuisjes) toe binnen de nieuwe contour van de bestemming ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’. In totaal worden de bouwmogelijkheden (voor hoofdgebouwen en andere bouwwerken) daarmee vastgelegd op 1.000 m 2. In de Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 27 van 44

huidige situatie is binnen de bestemmingscontour voor verblijfsrecreatie ten hoogste 70 m 2 aan gebouwen ten behoeve van voorzieningen toegestaan. Daarmee bedraagt de netto toename aan bouwmogelijkheden volgens de bouwregels van de bestemming ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’ 930 m2. Tot slot bevat het nieuwe bestemmingsplan een afwijkingsmogelijkheid voor het, op basis van een omgevingsvergunning, uitbreiden van het totale oppervlak aan gebouwen tot maximaal 1.250 m 2. Hiermee komt de netto toename aan bouwmogelijkheden uit op 1.180 m2 aan nieuw te realiseren bebouwing. Onderstaande afbeelding geeft de verbeelding van het huidige bestemmingsplan ter plekke van het plangebied weer, ten opzichte van de verbeelding voor het plangebied in de toekomstige situatie (Afbeelding 5.1).

Afbeelding 5.1 Verbeelding vigerend bestemmingsplan ter plekke van het plangebied (links) ten opzichte van de toekomstige situatie (rechts).

5.3

Effecten verruimde bouw- en gebruiksmogelijkheden op Natuurnetwerk Nederland

De verruiming die in het kader van de effecten op Natuurnetwerk Nederland beschouwd dient te worden is samenvatten het volgende: • Verruiming van de bestemmingscontour ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’ met in totaal 4,78 ha; • Een toename van het toegestaan aantal standplaatsen met 56 extra plaatsen, waarvan maximaal 10 permanent; • Toename van de bebouwingsmogelijkheden voor hoofd- en bijgebouwen met in totaal 1.180 m2. Ter plekke van de voormalige locatie van het YMCA-terrein in Leusden neemt verstoring van NNN af. Verder is het verplaatsen van het YMCA-terrein een versterking van waardevolle natuur ter plekke van de voormalige locatie in Leusden. Verstoringen ter plekke van de nieuwe locatie in Woudenberg kunnen echter niet worden voorkomen. Voor verstoring en het als gevolg hiervan afnemen van het netto oppervlak aan onverstoord NNN, dient compensatie van dit oppervlak aan NNN plaats te vinden. Deze compensatie vindt plaats ter plekke van het voormalige terrein in Leusden. Hoewel het bestemmingsplan ‘YMCA Henschotermeer’ een verruiming van de recreatieve mogelijkheden biedt op de nieuwe locatie in Woudenberg en daarmee verstoring van NNN tot gevolg kan hebben, wordt geconcludeerd dat met de compensatie van NNN op de voormalige locatie in Leusden in voldoende mate invulling wordt gegeven aan de instandhoudingsdoelen voor NNN.

Projectcode: P03503 Versie: V8

Pagina 28 van 44

5.4

Planologische borging belangen NNN

De door Gras Advies opgestelde natuurvisie biedt voor de compensatie van NNN op de oude YMCA-locatie nog geen borging in planologische zin; hiervoor dient het opheffen van het gebruik van de voormalige locatie in Leusden te worden gekoppeld aan de gebruiksmogelijkheden van het nieuwe terrein in Woudenberg. In het bestemmingsplan kan dit worden vastgelegd middels de toevoeging van een voorwaardelijke verplichting in de gebruiksregels van de bestemming ‘Recreatie – Verblijfsrecreatie’. Hiermee wordt verzekerd dat ontwikkeling van de gronden in Woudenberg tot nieuw recreatieterrein pas is toegestaan op het moment dat de recreatieve activiteiten op het voormalige terrein in Leusden (kadastraal bekend LDN 02 sectie B nr. 307 en 589) is gestaakt. Aanvullend op het staken van de recreatieve activiteiten dient geborgd te worden dat dit terrein opvolgend daadwerkelijk ten behoeve van natuurcompensatie ingericht en in stand gehouden zal worden. Hiertoe zal het plan voor natuurcompensatie eveneens als voorwaardelijke verplichting gekoppeld moeten worden aan de gebruiksmogelijkheden van de nieuwe gronden in Woudenberg. Met de toevoeging van de voorwaardelijke verplichting in artikel 4.5.2 is de ontwikkeling van het voormalige YMCA-terrein in Leusden tot natuurgebied planologisch geborgd.

5.5

Conclusie

Doel van het voorliggend rapport is aangeven op welke wijze de belangen van het NNN zijn geborgd in het bestemmingsplan ten behoeve van de verplaatsing van YMCA naar het Henschotermeer. Wetgeving met betrekking tot NNN stelt dat bij verstoring/afname van oppervlak aan NNN compensatie dient plaats te vinden. De gebruiksmogelijkheden van de gronden in Woudenberg worden voor recreatieve doeleinden verruimd ten opzichte van de huidige situatie; hiermee vindt er onvermijdelijk verstoring van NNN plaats. Voor deze ontwikkeling is er in voldoende mate compensatie van NNN plaatsvindt, waarmee wordt voldaan aan de eisen die de Wet natuurbescherming stelt ten aanzien van verstoring van NNN. Hierop volgend vindt planologische borging van dit belang plaats in de vorm van de eerder genoemde voorwaardelijke verplichting die compensatie van NNN op de voormalige locatie in Leusden koppelt aan de ontwikkelingsmogelijkheden van het nieuwe terrein van YMCA in Woudenberg. Samenvattend kan worden gesteld dat met het vastleggen van de compensatieplicht in de bestemmingsplanregels het belang van Natuurnetwerk Nederland ten gevolge van onderhavig initiatief niet in het gedrang zal komen. Er kan te allen tijde voldaan worden aan de compensatieplicht die de wet voorschrijft. Het NNN wordt derhalve niet onevenredig verstoord ten gevolge van dit plan.