04. Uitvoerings- en handhavingsstrategie Woudenberg 2024.pdf

Team Vergunningen, Toezicht en Handhaving Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024 Afdeling Fysiek Domein

Samengesteld door: Team VTH Woudenberg

10-5-2024

Inhoud Voorwoord.............................................................................................................. 6 1. Inleiding.............................................................................................................. 7 1.2 Aanleiding..................................................................................................... 8 1.3 Achtergrond................................................................................................... 8 2. Positionering en wettelijke status van de U&H-strategie..................................10 2.1 Beleidsvorming en wettelijke procescriteria................................................10 2.2 BIG-8 model................................................................................................. 10 2.3 Kwaliteitscriteria.......................................................................................... 11 2.4 Scope.......................................................................................................... 12 2.5 Ontwikkelingen............................................................................................ 12 2.5.1 Omgevingswet...................................................................................... 12 2.5.2 De Bruidsschat......................................................................................

12 2.5.3 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)......................................13 2.5.4 Kruimelgevallenregeling vervalt............................................................13 2.5.5 De knip.................................................................................................. 13 2.5.6 Vergunningsvrije bouwwerken...............................................................13 2.5.7 Energietransitie..................................................................................... 14 2.5.8 Basistakenpakket.................................................................................. 14 2.5.9 Vergunning van rechtswege vervalt......................................................14 3. Strategisch beleidskader.................................................................................. 15 3.1 Visie............................................................................................................. 15 3.1.1 Aandacht............................................................................................... 18 3.1.2 Professionaliteit..................................................................................... 18 3.1.3 Integriteit..............................................................................................

18 3.1.4 Verbinding............................................................................................. 19 3.2 Missie.......................................................................................................... 19 3.2.1 Vergunningverlening............................................................................. 19 3.2.2 Toezicht en handhaving.........................................................................20 3.3 Doelstellingen............................................................................................. 21 4. De Uitvoerings- en Handhavingsorganisatie.....................................................23 4.1 Structuur en organisatie.............................................................................. 23 4.2 Middelen...................................................................................................... 23 4.3 Samenwerkingspartners..............................................................................24 4.3.1 De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD).....................................24 4.3.2 Veiligheidsregio Utrecht (VRU)..............................................................26

4.3.3 Provincie Utrecht (de provincie)............................................................26 4.3.4 Interbestuurlijk toezicht (IBT)................................................................27 4.3.5 Waterschap Vallei en Veluwe.................................................................27 4.3.6 Politie.................................................................................................... 28 4.3.7 Openbaar Ministerie (OM).....................................................................29 4.3.8 Omgevingsdienst Utrecht (ODRU).........................................................29 4.3.9 Mogelijke fusie tussen RUD Utrecht en de ODRU..................................29 4.4 Bereikbaarheid............................................................................................ 29 5. Omgevingsanalyse........................................................................................... 30 5.1 Inleiding....................................................................................................... 30 5.2 Probleemanalyse.........................................................................................

31 5.2.1 Probleemanalyse dorpskern (bebouwde kom).......................................32 5.2.2 Probleemanalyse bedrijventerreinen.....................................................32 5.2.3 Probleemanalyse buitengebied.............................................................32 6. Risicogerichte U&H........................................................................................... 34 6.1 Risicoanalyse............................................................................................... 34 6.2 Prioritering................................................................................................... 35 6.2.1 Vergunningverlening............................................................................. 35 6.2.2 Toezicht................................................................................................. 36 6.2.3 Handhaving........................................................................................... 36 6.3.1 Vergunningverlening............................................................................. 37 6.3.2 Toezicht................................................................................................. 37 6.3.3 Toezicht.................................................................................................

38 6.3.4 Handhaving........................................................................................... 38 6.3.5 Extra opmerking.................................................................................... 39 7. Vergunningenstrategie..................................................................................... 40 7.1 Professionele vergunningverlening..............................................................40 7.1.1. Goede dienstverlening.........................................................................40 7.1.2. Betrouwbaarheid.................................................................................. 40 7.1.3. Oplossingsgerichtheid..........................................................................41 7.1.4. Gedeelde verantwoordelijkheid............................................................42 7.2 Toetsing.......................................................................................................

42 7.2.1 Toetsing aan het (tijdelijk) omgevingsplan............................................42 7.2.2 Toetsing aan de redelijke eisen van welstand.......................................42 7.2.3 Toetsing aan bouwtechnische vereisten................................................43 7.2.4 Beoordelingskader monumenten..........................................................44 7.2.5 Beoordelingskader bij meldingen van sloop en/of asbestverwijdering. .44

7.2.6 Beoordelingskader bij natuurbescherming volgens de Omgevingswet. 44 7.2.7 Melding voor het brandveilig gebruik....................................................44 7.3 Leges........................................................................................................... 44 8 Toezichtstrategie............................................................................................... 46 8.1 Adequaat toezicht....................................................................................... 46 8.1.1 Selectiviteit........................................................................................... 47 8.1.2 Slagvaardigheid.................................................................................... 47 8.1.3 Samenwerking...................................................................................... 47 8.1.4 Onafhankelijkheid.................................................................................. 47 8.1.5 Transparantie........................................................................................ 47 8.1.6 Professionaliteit..................................................................................... 47 8.2 Vormen van toezicht.................................................................................... 47 9.

Handhavingsstrategie...................................................................................... 49 9.1 Soorten strategieën..................................................................................... 49 9.1.1 Preventieve strategie............................................................................49 9.1.2 Toezichtstrategie................................................................................... 49 9.1.3 Sanctiestrategie.................................................................................... 50 9.1.4 Gedoogstrategie.................................................................................... 51 10. De jaarlijkse planning & controle....................................................................53 10.1 Programmering.......................................................................................... 53 10.2 Monitoring................................................................................................. 53 10.3 Evaluatie................................................................................................... 53 Bijlage 1: Meetbare doelstellingen per vakdiscipline............................................54 1. Vooroverleg................................................................................................... 54 2.

Omgevingsvergunning voor de activiteiten bouw, aanleg, afwijking van het bestemmingsplan en wijzigen van een monument...........................................55 3. Melding brandveilig gebruik..........................................................................56 4. Toezicht verleende omgevingsvergunning voor de activiteiten bouwen, aanleg, afwijking van het bestemmingsplan, en het wijzigen van een monument......................................................................................................... 57 .......................................................................................................................... 58 5. Toezicht bij meldingen................................................................................... 59 6. Ambtshalve toezicht...................................................................................... 61 7. Reguliere handhaving.................................................................................... 62 7. Integrale toezicht en handhaving..................................................................63 8. Handhavingsverzoeken................................................................................. 64 Bijlage 2: Risicoprioritering...................................................................................

66 Risicoanalyse..................................................................................................... 67

Bijlage 3: Bouwtechnische toets (constructief).....................................................68 Bijlage 4: Bouwtechnische toets (overig).............................................................70 Bijlage 5: Adviezen Brandveiligheid VRU..............................................................71 Bijlage 6: Checklist constateringsrapport.............................................................73 Bijlage 7: Werkwijze optreden tegen overtredingen door eigen gemeentelijke organisatie............................................................................................................ 74

Voorwoord Voor u ligt het Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Omgevingsrecht gemeente Woudenberg (hierna: de U&H-strategie). Met deze strategie over de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht levert de gemeente Woudenberg een belangrijke bijdrage aan datgene wat de gemeente graag wil zijn en behouden. We hebben regels opgesteld om de waarden waar wij voor staan, zoals een schone, veilige, leefbare en duurzame leefomgeving te behouden, en waar nodig te herstellen. Dat geldt voor zowel de landelijke als voor de lokale regels. Wij wensen incidenten zoveel mogelijk te voorkomen, zodat wij voldoen aan de roep om meer en/of betere uitvoering en handhaving van de regelgeving, zowel landelijk als lokaal. De toekomstvisie 2030 en structuurvisie 2030 wordt in verband met de nieuwe wet vervangen door de Omgevingsvisie Woudenberg, die in de aankomende jaren zal worden voorbereid en vastgesteld. De Omgevingsvisie is een juridisch instrument om als gemeente de ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast te leggen. Het is echter bij uitstek ook een plan dat samen met inwoners, ondernemers en stakeholders wordt opgezet, en dient als langjarige basis voor al het gemeentelijke beleid. De afgelopen jaren is, vooruitlopende op de Omgevingswet, veel beleid in het fysiek domein geactualiseerd.

Met de invoering van de Omgevingswet zijn de kaders van de Wabo en aanverwante wet- en regelgeving opgenomen en wettelijk aan elkaar verbonden. Sommige kaders zijn gewijzigd. In dit beleid worden de wijzigingen meegenomen. Dit wordt een kortlopende U&H-strategie, op basis van het VTH-beleid van 2020, zodat deze ook de basis kan zijn voor het reeds vastgestelde uitvoeringsprogramma voor 2024. Voor nu zal op het gebied van de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht voorlopig (buiten de inwerkingtreding van het nieuwe wetstelsel) hierdoor niet veel veranderen in de praktijk. Wij zijn bezig met een verbeterslag op het gebied van het uitvoeren en handhaven van het omgevingsrecht, met name in het fysieke domein. Dit vergt een nieuwe insteek, waarbij een periode van voorbereiding, onderzoek en analyse hoort, alsook het uitlijnen tussen het ambtelijke en het bestuurlijke van Woudenberg. Hiervoor worden de aankomende jaren gebruikt, uiteindelijk resulterend in een gloednieuwe U&H-strategie, waarschijnlijk in 2026.

Woudenberg, 15 mei 2024

1. Inleiding Voor u ligt de uitvoerings- en handhavingsstrategie (hierna: U&H-strategie) van de gemeente Woudenberg. Deze U&H-strategie vervangt het VTH-beleid 2020. Gemeenten (en provincies) zijn verplicht om beleid vast te stellen in het kader van een doelmatige uitvoering van taken voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (hierna: VTH) binnen de fysieke leefomgeving. Dit zijn taken die zich richten op activiteiten met betrekking tot bouwen, milieu, ruimtelijke ordening en openbare ruimte. De verplichting om een U&H-strategie vast te stellen volgt uit de Omgevingswet en de bijbehorende Algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s), te weten het Omgevingsbesluit (Ob), het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Daarnaast geldt ook de Omgevingsregeling (Or). De regels die hierin zijn opgenomen zijn nagenoeg gelijk aan de regels en afspraken die tot 1 januari 2024 van toepassing waren onder de Wabo, BOR, MOR en de wet VTH. De raad van gemeente Woudenberg wordt steeds vaker geconfronteerd met voorstellen tot vaststelling van bestemmingsplannen, waarbij men achteraf iets legaliseert wat zonder vergunning is gerealiseerd.

Zij noemt het er bewust op laten aankomen dat er misschien niet geconstateerd wordt, dat er zonder vergunning gehandeld, zeer onwenselijk calculerend gedrag, wat geen recht doet aan het overgrote deel van de Woudenbergers die wel eerst bij de gemeente informeert naar de (on)mogelijkheden. Zij maakt zich ook zorgen dat de drempel om geen vergunning aan te vragen schijnbaar laag ligt. Op 21 maart 2024 heeft de raad dan ook haar ongenoegen uitgesproken over het feit dat sommige inwoners vergunningplichtige activiteiten ondernemen zonder vergunning, schijnbaar vanuit de inschatting dat ze die vergunning wel achteraf kunnen regelen. Het is dan ook besloten dat de raad zich zal beraden op welke mogelijkheden er zijn om de drempel om geen vergunning aan te vragen te verhogen. Deze strategie is opgesteld met deze uiting van ongenoegen in gedachten. Voor de Algemene Plaatselijke Verordening (hierna: APV) en de Bijzondere Wetten geldt de wettelijke verplichting om dergelijk beleid vast te stellen niet, maar het is niet ongebruikelijk om dat wel te doen. Dit geldt ook voor de privaatrechtelijke uitvoerings- en handhavingstaak van de gemeente. Echter, omdat handhaving van deze regels onder verschillende takken van de gemeentelijke organisatie wordt opgepakt, is de integraliteit van onze aanpak van deze taken tot nu toe niet volledig.

Het is onze wens om het onderzoek dat nodig is om te komen tot een organisatorische aanpak hiervan dat aan alle kaders voldoet, tijdens de loop van deze strategie, in elkaar te zetten, en uiteindelijk in te zetten in de nieuwe U&H-strategie. Het beleid wordt vastgesteld door de gemeenteraad (hierna: de raad). Daarmee is de U&H-strategie een beleidsdocument voor het college bij de uitvoering van de wettelijke U&H-taken in het kader van de Omgevingswet. De uitvoering van dit beleid wordt verder uitgewerkt, gemonitord en geëvalueerd in de jaarlijks verplicht op te stellen stukken: het uitvoeringsprogramma en het jaarverslag.

1.2 Aanleiding Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet regelt alles voor het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. Deze nieuwe wet bundelt omgevingsrecht-regels en betoogt deze regels eenvoudiger te maken zodat projecten sneller kunnen starten en eerder klaar zijn. Onder de Omgevingswet zijn de verantwoordelijkheid van een aantal regels van het Rijk naar de gemeente verhuisd, de zogenaamde “Bruidsschat”. Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat er meer verantwoordelijkheid wordt neergelegd bij burgers en bedrijven en dit leidt niet alleen tot veranderingen bij het indienen van initiatieven, maar werkt ook door in toezicht en handhaving. De bestemmingsplannen en verordeningen zijn opgenomen in het tijdelijk Omgevingsplan. De komende jaren zal op basis van het transitieplan Omgevingsplan worden gewerkt aan de omzetting naar een definitief Omgevingsplan. Het omgevingsplan is in voorbereiding en is de opvolger van de verschillende bestemmingsplannen binnen de gemeente. Het omgevingsplan is breder en omvat op termijn alle lokale regelgeving en beleid over de fysieke leefomgeving. Het omgevingsplan is van toepassing voor het hele gemeentelijke grondgebied.

De Omgevingsvisie wordt de vervanger van de Structuurvisie, welke op een later tijdstip zal worden vastgesteld, waarna deze als paraplu zal fungeren voor alle beleidsdocumenten zoals deze.

Gelijktijdig met de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging (hierna: Wkb) in werking getreden. Met deze wet is de toetsing van de bouwtechnische eisen en het toezicht daarop, van de gemeente nu al deels naar een onafhankelijke partij verplaatst. Dit geldt voor nieuwbouw woningen (gevolgklasse 1) , wat gedurende de aankomende jaren in fasen wordt uitgebreid.

1.3 Achtergrond Binnen dit nieuwe stelsel blijft de gemeente bevoegd gezag en is zij verantwoordelijk voor een goede kwaliteit van de uitoefening van de uitvoering van vergunningverlening, het houden van toezicht en het handhaven van de geldende regelgeving. De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (hierna: RUD) voert voor de gemeente de U&H-basistaken uit voor milieuactiviteiten, bodem en advies bij aanvragen om omgevingsvergunning. In deze U&H-strategie zijn de wijzigingen verwerkt die de Omgevingswet en de Wkb met zich meebrengen. Verder is deze in lijn met het collegewerkprogramma van ons nieuwe college sinds 2022. Daarin wordt het volgende uiteengezet: “Het college wil de Omgevingswet gebruiken als vliegwiel om een procesverbetering door te voeren voor het proces van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De kwaliteit en snelheid moeten omhoog, daarvoor zetten wij ook de middelen in die de gemeenteraad ter beschikking heeft gesteld in de jaren 2023, 2024 en 2025.” Met deze U&H-strategie wil de gemeente een fijne fysieke leefomgeving voor burgers, bedrijven en bezoekers in onze gemeente. Door het stellen van regels,

het maken, uitvoeren en evalueren van de effectiviteit van beleid en het geven van voorlichting, streven wij ernaar deze doelstelling te behalen.

2. Positionering en wettelijke status van de U&H-strategie In hoofdstuk 13 van het Ob staan de eisen die worden gesteld aan de beleidscyclus bij de taken van uitvoering en handhaving: de zogenaamde procescriteria. De procescriteria zijn opgenomen in de artikelen 13.5 tot en met 13.11 en geven de afzonderlijke onderdelen aan van de strategische en programmatische uitvoering en handhaving die minimaal aanwezig moeten zijn. Deze U&H-strategie geeft aan welke doelen de gemeente zichzelf stelt bij de uitvoering en handhaving en welke activiteiten worden uitgevoerd om deze doelen te bereiken. Deze activiteiten worden jaarlijks uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma en geëvalueerd in een jaarverslag. Ook hiervoor geldt dat deze voor de Omgevingswet wettelijk verplicht is (art. 13.8 en 13.11 van het Omgevingsbesluit). Met ons jaarlijks uitvoeringsprogramma beperken we ons vooralsnog tot de wettelijk verplichte taken. Het uitvoeringsprogramma voor 2024 is reeds vastgesteld door het college.

2.1 Beleidsvorming en wettelijke procescriteria De procescriteria vormen twee cycli:  

Een beleidsvormende (strategische) cyclus en Een uitvoerende (operationele) cyclus.

Op het snijvlak van beide cycli ligt het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. De meerjarige beleidsvormende cyclus is voornamelijk het domein van het bevoegde gezag en bevat de lange termijn doelen. Het collegeprogramma, de omgevingsvisie en deze U&H-strategie maken hier deel vanuit. De jaarlijkse uitvoerende cyclus ligt zowel bij het bevoegde gezag zelf als de omgevingsdienst. Binnen deze cyclus van voorbereiden, uitvoeren en monitoren kan sneller worden geschakeld en aangepast. Onderdeel van de uitvoerende cyclus is het jaarlijkse uitvoeringsprogramma en jaarverslag.

2.2 BIG-8 model Het samenhangende geheel van beide cycli wordt de BIG-8 genoemd (zie figuur 1). Dit landelijke model maakt vanuit een strategisch beleidskaders (bovenste cirkel) de vertaling naar operationeel beleid (onderste cirkel) ten behoeve van kwaliteitsborging samen met een sluitende planning- en control cyclus. Door deze cycli te volgen, wordt de cyclus, die begint bij het opstellen van het beleid en via de uitvoering uiteindelijk leidt tot het bijstellen van het beleid, gesloten.

Figuur 1: BIG-8 beleidscyclus

Naast de BIG-8 bestaat onder de Omgevingswet ook een beleidscyclus (zie figuur 2). De opbouw van de Omgevingswet volgt deze beleidscyclus. De beleidscyclus biedt een structuur om de instrumenten van de Omgevingswet te ordenen. Deze kent een vergelijkbare opzet (plan-do-check-act). De Omgevingswet heeft de kerninstrumenten voor het gebruiken en beschermen van de fysieke leefomgeving. Met deze instrumenten kan de overheid beleid schrijven en uitvoeren. Daarnaast kunnen overheden met deze instrumenten regels stellen aan activiteiten en de uitvoering van projecten. De zes kerninstrumenten zijn: de omgevingsvisie, het Figuur 2: Plan – Do – Check - Act programma, decentrale regels, algemene rijksregels, de omgevingsvergunning en het projectbesluit.

2.3 Kwaliteitscriteria Naast procescriteria gelden er ook kwaliteitscriteria voor de uitvoering en handhaving. De kwaliteitscriteria voor de kritische massa (deskundigheid en ervaring) zijn verplicht voor U&H-taken van het basistakenpakket van de omgevingsdiensten. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) hebben hiertoe een modelverordening opgesteld. Voor de overige U&H-taken geldt er een zorgplicht. De invulling hiervan is vrij. Een van de doelstellingen voor het bundelen van omgevingsrecht-regels in de Omgevingswet is om de dienstverlening door overheden te verbeteren. Het realiseren van de verbeterdoelen en maatschappelijke doelen van de Omgevingswet is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden en vraagt om een goede en uniforme borging van de uitvoeringskwaliteit. Eén van de bestaande wetten die in de Omgevingswet wordt ondergebracht is de wet VTH. Daarin zijn de afspraken opgenomen die het Rijk, de provincies en de gemeenten hebben gemaakt om vergunningverlening, toezicht en handhaving van het omgevingsrecht beter te organiseren. De wet VTH heeft daarmee de basis gelegd voor een landelijk dekkend stelsel van 29 regionale omgevingsdiensten. De wet VTH is via de Invoeringswet Omgevingswet onder de Omgevingswet gebracht.

Afdeling 18.3 van de Omgevingswet biedt de grondslag voor de kwaliteitsbevordering en afstemming van uitvoering en handhaving. De gemeenteraad van Woudenberg heeft de “Verordening uitvoering en handhaving (omgevingsrecht) Woudenberg 2022” vastgesteld. Deze verordening geeft uitvoering aan de wettelijke opdracht vanuit de voormalige wet VTH om regels te stellen aan de kwaliteit van de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht. Deze U&H-strategie geeft daar invulling aan in paragraaf 3.6.

De Omgevingswet vereist aanvullende competenties. Daarom zijn onder regie van de Kerngroep Kwaliteitscriteria, met vertegenwoordigers van de koepelorganisaties VNG en IPO, Omgevingsdienst NL en het Rijk, vijf nieuwe competentieprofielen toegevoegd aan de kwaliteitscriteria uitvoering en handhaving, namelijk: casemanager, vergunningverlener, toezichthouder/handhaver, juridisch adviseur en specialistisch adviseur. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn deze competentieprofielen onderdeel van de kwaliteitscriteria Uitvoering en Handhaving geworden.

2.4 Scope Deze U&H-strategie geldt alleen voor de (thuis)taken die door de gemeente zelf worden uitgevoerd. Voor de verplichte basistaken (milieu) die zijn overgedragen aan de RUD is de gezamenlijke U&H-strategie van de RUD Utrecht van toepassing. De beleidsperiode van de gezamenlijke U&H-strategie is bij collegebesluit verlengd tot en met 31 december 2025. De gemeente Woudenberg blijft het bevoegd gezag en behoudt de bestuurlijke en politieke verantwoordelijkheid voor de taken die door de omgevingsdienst(en) worden uitgevoerd.

2.5 Ontwikkelingen Het omgevingsrecht is continu in ontwikkeling. Diverse juridische, maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen zijn van invloed op de doelen, keuzes, prioriteiten en de uitvoering van toezicht en handhaving binnen de gemeente. Het gaat hier om lokale ontwikkelingen, maar ook om ontwikkelingen op regionaal en landelijk niveau, zoal wijzigingen van wet- en regelgeving of afspraken met samenwerkingspartners of andere overheidsorganisaties. Hierna worden een aantal ontwikkelingen verder toegelicht:

2.5.1 Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet bundelt 26 wetten, 120 sectorale AMvB’s en honderden ministeriële regelingen. Het doel van de Omgevingswet is het bereiken van een balans tussen enerzijds het in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en anderzijds het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van een goede omgevingskwaliteit om maatschappelijke behoeften te vervullen. De Omgevingswet legt meer verantwoordelijkheid neer bij initiatiefnemers en er wordt verwacht dat zij zelf meer aandacht besteden aan participatie en draagvlak bij omwonenden.

2.5.2 De Bruidsschat Tot 2032 geldt een overgangssituatie met overgangsrecht. De zogenaamde “Bruidsschat” is opgenomen in het tijdelijke deel van het omgevingsplan (het omgevingsplan van rechtswege) en bevat de verschillende wettelijke regels op het gebied van de fysieke leefomgeving die onder het Rijk vielen. Tijdens de overgangssituatie kan de gemeente ervoor kiezen om deze regels (on)gewijzigd op te nemen in het omgevingsplan of te laten vervallen.

2.5.3 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Gelijktijdig met de Omgevingswet is de Wkb in werking getreden. De Wkb geldt voorlopig alleen voor het nieuw bouwen van eenvoudige bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1 (beperkte gevolgen), zoals bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. De gemeente blijft wel het bevoegd gezag en deze wet heeft consequenties voor de handhaving door het bevoegd gezag. Bouwwerken die vallen onder de Wkb worden door de gemeente niet meer preventief (door middel van een vergunning) getoetst aan de bouwtechnische eisen vanuit het Besluit bouwwerken leefomgeving (hierna: Bbl), de opvolger van het Bouwbesluit 2012. Ook wordt er geen regulier toezicht meer op deze bouwwerken gehouden. In plaats daarvan moet de initiatiefnemer een onafhankelijke kwaliteitsborger inschakelen die op basis van een borgingsplan toetst en toeziet op de bouw, zodat een gerechtvaardigd oordeel kan worden uitgesproken of het bouwwerk aan de bouwtechnische voorschriften voldoet en dit bij het gereedkomen van het bouwwerk kan worden verklaard. Mede onder invloed van de Omgevingswet en de Wkb bestaat de kans dat er een verschuiving plaats zal vinden van vergunningverlening naar toezicht.

2.5.4 Kruimelgevallenregeling vervalt Met de kruimelgevallenregeling (artikel 4 van Bijlage II van het Bor) kon voor veelvoorkomende categorieën gevallen buitenplans worden afgeweken van het bestemmingsplan en omgevingsvergunning worden verleend. In de Omgevingswet is dit komen te vervallen. Er zal nog moeten worden bepaald op welke wijze deze regeling wel of niet terugkomt in het toekomstige omgevingsplan. Voor de tussenperiode geldt, vergelijkbaar met de “Bruidsschat” voor de rijksregels, “Beleidsregels planologische Afwijkingsmogelijkheden 2020”, als afwegingkader voor omgevingsplanactiviteiten. Op de website van het (IPLO) wordt gesteld: “Als een activiteit niet (geheel) mogelijk is op basis van het omgevingsplan, kan een initiatiefnemer een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) aanvragen. Het bevoegd gezag kan de BOPA verlenen als de activiteit voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies en aan de instructieregels van het Rijk en de provincie.”

2.5.5 De knip In de Omgevingswet wordt voor een bouwactiviteit de bouwtechnische en ruimtelijke beoordeling uit elkaar gehaald en gesplitst in twee los van elkaar staande activiteiten: De (technische) bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit. Dit wordt “de knip” genoemd. Met deze knip zal “het bouwen van een bouwwerk” moeten worden getoetst aan twee verschillende soorten regels. Enerzijds aan de bouwtechnische regels uit het Bbl en anderzijds aan onder andere de regels die de gemeente heeft opgenomen in het omgevingsplan.

2.5.6 Vergunningsvrije bouwwerken Onder de Omgevingswet zijn de regels voor het bouwtechnisch vergunningsvrij bouwen veranderd (bouwactiviteit). Er is sprake van een aanzienlijke verruiming, waardoor voor bepaalde categorieën gevallen geen bouwtechnische vergunning meer hoeft te worden aangevraagd. Dit houdt in dat een groter deel van het gemeentelijke bouwvolume zonder vergunning voor de bouwtechnische aspecten

tot stand komt. Dit bouwvolume moet echter wel voldoen aan de daaraan gestelde technische regels uit het Bbl. Ook voor de planologische activiteit worden bepaalde categorieën vergunningvrij verklaard (omgevingsplanactiviteit). In artikel 22.36 van de Bruidsschat wordt gedoeld op activiteiten die altijd vergunningvrij zijn, ongeacht of de bebouwing voldoet aan het omgevingsplan, en in artikel 22.27 wordt gedoeld op activiteiten die alleen vergunningvrij zijn, als ze daarnaast ook voldoen aan de bepalingen in het omgevingsplan (c.q. bestemmingsplan). Daarnaast heeft de gemeente ook meer regie over een deel van het vergunningsvrij maken van de ruimtelijke regels voor bouwwerken. Dit kan in het omgevingsplan worden geregeld.

2.5.7 Energietransitie De energietransitie die landelijk is ingezet zal gevolgen hebben voor met name bouwactiviteiten onder de Omgevingswet. De toetsing van vergunningaanvragen zal veranderen, bijvoorbeeld door de eisen die gesteld worden aan nieuwe installaties als warmtepompen. Daarbij veroudert de bestaande gebouwenvoorraad en (thematisch) toezicht op deze voorraad moet vorm worden gegeven.

2.5.8 Basistakenpakket Het Basistakenpakket is het pakket taken dat wettelijk gezien door de omgevingsdienst moet worden uitgevoerd namens de gemeente. Dit geldt voornamelijk voor taken op gebied van milieuvergunningen en -toezicht, maar ook bodemtaken en advisering bij omgevingsvergunningen. Er kunnen altijd wijzigingen optreden van wet- en regelgeving die van invloed kunnen zijn op het basistakenpakket. Dan is er afstemming nodig tussen de gemeente en de RUD om te zien hoe dit geregeld moet worden. Ook kan de wetgever besluiten dat er taken worden toegevoegd of uitgenomen. Dat gaat in afstemming met gemeenten en provincie (via de VNG en het IPO) en via een vastgesteld afwegingskader.

2.5.9 Vergunning van rechtswege vervalt Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het niet langer mogelijk dat een vergunning van rechtswege wordt verleend. Dit gebeurde voorheen op het moment dat de wettelijke behandeltermijn verliep, terwijl deze niet (tijdig) was opgeschort of verlengd. Sinds 1 januari 2024 geldt nog wel de wettelijke termijn, maar slechts als een termijn van orde. Echter, zoals altijd is het nog steeds mogelijk om de gemeente in gebreke te stellen als deze termijn van orde ononderbroken verloopt. In dat geval krijgt de gemeente nog 2 weken de tijd om alsnog tot een beschikking te komen, waarna een bepaald geldbedrag wordt verbeurd per dag dat de overschrijding duurt, tot een bepaald wettelijk gesteld maximum.

3. Strategisch beleidskader Het strategisch beleidskader vormt het beginpunt van de BIG-8 cyclus. In dit hoofdstuk zijn de visie en missie van de gemeente Woudenberg geformuleerd, die leidend zijn voor de U&H-strategie. Daarnaast is er een inventarisatie uitgevoerd van de meest voorkomende taken die de gemeente uitvoert op het gebied van uitvoering en handhaving en de daarvoor beschikbare capaciteit en middelen. Op basis van de risicoanalyse zijn prioriteiten gesteld. Vervolgens is aangegeven welke doelen worden gesteld voor de uitvoering en handhaving en welke werkzaamheden met het oog op die doelen zullen worden verricht (artikel 13.5 Omgevingsbesluit). Wij poseren hier een kanttekening. Om te voorkomen dat de gemeente geen geldende U&H-strategie had, is ervoor gekozen dezelfde risicoanalyse omtrent de prioriteitenstelling te hanteren als die gebruikt is bij het voormalige VTH-beleid. Wij beseffen dat we hiermee mogelijk achterlopen op de feitelijke risico’s, waarvan de urgentie verschoven zou kunnen zijn ten opzichte van 4 jaar geleden. Deze mogelijkheid wordt meegenomen in de wijze van uitvoering van de prioritering, waarover later meer. Daarom is dit een kortdurende U&H-strategie als een overgangsbeleidsstuk en wordt een up to date risicoanalyse gebruikt voor de nog op te stellen U&H-strategie.

3.1 Visie Om de in de Omgevingswet gestelde doelstellingen te kunnen bereiken, moeten we de vergunningverlening, het houden van toezicht, en het handhavend optreden, op een dergelijke manier aanpakken dat we zo goed mogelijk naar een veilige, gezonde en schone fysieke leefomgeving kunnen streven. De instrumenten die door de wet aan de gemeente beschikbaar zijn gesteld, zijn dwangmiddelen die een inwoner of bedrijf onder druk kunnen zetten om de opgelegde norm na te volgen. Voorkomen is echter te verkiezen boven de noodzaak tot handhaving. Er is een uitgebreid arsenaal aan instrumenten die de gemeente kan hanteren die – buiten de dwangmiddelen – toch kan leiden tot normconform gedrag in de samenleving. Deze instrumenten vallen grotendeels binnen het werkgebied van de communicatie. De gemeente communiceert op dit moment vooral individueel. Wanneer echter (massa)communicatie kan worden gebruikt, kan het grootste deel van de inwoners en bedrijven van Woudenberg op de hoogte raken van de (soms best ingewikkelde) omgevingsregels. Gedacht kan worden aan communicatie via de website, sociale media en de krant. Op deze manier zorgen wij ervoor dat inwoners en bedrijven goed op de hoogte worden gebracht van geldende wet- en regelgeving en is men zich bewust van de pakkans en/of de ernst van de consequenties wanneer een handhavingszaak wordt opgepakt.

Tot slot wordt men op deze manier ook in staat gesteld om – tijdens deze transitieperiode – het eigen gedrag te verbeteren. Tijdens de werkingsperiode van deze U&H-strategie verandert onze werkwijze niet. Ondertussen zal echter gewerkt worden aan een nieuwe werkwijze, zoals het aanpakken van ‘begeleidende’ massacommunicatie, inclusief de communicatiemethoden die in het verleden al hebben gewerkt, worden

onderzocht, opgesteld, en proefgedraaid. Zo hebben we bij implementatie ervan een gefundeerde kennisbasis over hoe deze tactiek effectief toe te passen. Op het gebied van de U&H-strategie wordt een visie voorgesteld van een toekomst waarin de samenleving zich voor de grote meerderheid van nature normconform gedraagt, waardoor de gestelde regels, en de uitvoering en handhaving daarvan, ook daadwerkelijk tot de gewenste resultaten (bescherming van de fysieke leefomgeving) leiden. We voorzien een toekomst waarbij het handhavingsniveau hoog gehouden kan worden, zonder de handhavingscapaciteit structureel verder uit te hoeven breiden. Soms kunnen de door het omgevingsrecht na te streven waarden, de bescherming van de fysieke leefomgeving en het mogelijk maken van ontwikkelingen ten behoeve van een veranderende maatschappij, in strijd zijn met elkaar. Uitgangspunt is daarbij wat volgens het omgevingsrecht is toegestaan. Het is aan de gemeente om te zorgen dat de risico’s beheersbaar blijven. Er is echter altijd een grens aan de middelen die de gemeente daarvoor kan en wil inzetten. Binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Woudenberg staan de kernwaarden aandacht, professionaliteit, integriteit en verbinding centraal. We gedragen ons en communiceren volgens deze kernwaarden. Dit betekent dat de inwoners van de gemeente Woudenberg onder andere het volgende mogen verwachten.

Aandacht komt terug in de kernwaarden Integriteit, Professionaliteit en Verbinding, en is daarmee de verbindende factor. Symbolisch weer te geven met het klaverblaadje, waarbij de drie blaadjes de kernwaarden Verbinding, Professionaliteit en Integriteit zijn en de stengel – als levensader naar de blaadjes – staat voor Aandacht. ‘Alles wat je aandacht geeft groeit’. Dat geldt ook binnen onze organisatie. Wij willen professioneel en integer zijn in ons werk en hier de komende jaren in blijven groeien, in verbinding met elkaar en onze omgeving. Aandacht is hierbij de noodzakelijke voedingsstof. Op de volgende pagina’s staan verdere beschrijvingen van de kernwaarden, waar ze voor staan en wat deze betekenen voor onze organisatie en de samenleving.

3.1.1 Aandacht De kernwaarde Aandacht staat voor het geven van erkenning, luisteren zonder vooroordeel, interesse tonen en ondersteuning geven als dat nodig is. Wij hebben aandacht voor de balans tussen capaciteit en ambitie en zijn realistisch in onze keuzes. Voor de organisatie betekent deze kernwaarde dat verwacht wordt dat we ons werk doen met toewijding en we ons verdiepen in het onderwerp of de taak waar we mee bezig zijn. We gaan met elkaar (collega’s, bestuur) in gesprek en weten wat er bij de ander leeft en speelt. Nieuwe collega’s werken we goed en met aandacht in. Managers faciliteren en stimuleren eigen verantwoordelijkheid en zelfstandigheid. Een veilige en plezierige werkomgeving, waar ruimte en aandacht is om te leren (ook van je fouten), is vanzelfsprekend. We staan open voor elkaars ideeën en helpen elkaar waar en wanneer dat nodig is. Voor de samenleving betekent deze kernwaarde dat we interesse tonen, in de (klant)vraag en burgerinitiatieven. Dat we meedenken en realistisch zijn over de mogelijkheden. We zijn open en benaderbaar. We maken tijd voor persoonlijke aandacht en gaan met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners in gesprek zodat we op de hoogte zijn van wensen, verwachtingen en problemen en daarop in kunnen spelen.

3.1.2 Professionaliteit Bij de kernwaarde Professionaliteit draait het om respectvol en in open communicatie samenwerken met collega’s, inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners. Voor de organisatie betekent deze kernwaarde dat we op vakkundige wijze ons werk doen, waarbij we oog hebben voor onze eigen rol en die van de ander. Er is een professionele samenwerking tussen bestuur en organisatie waarbij we het bestuur onafhankelijk en goed onderbouwd adviseren. We zijn omgevingssensitief en weten hoe daarnaar te handelen en te gedragen. Er is ruimte om te leren, zowel vakspecifiek maar ook over werken bij een gemeente. Voor de samenleving betekent deze kernwaarde dat we integraliteit stimuleren. We leggen actief verbindingen tussen verschillende disciplines, ook buiten onze organisatie, om zo tot gedragen en realistische plannen en beleid te komen. We luisteren zonder oordeel, we kunnen ons verplaatsen in het politieke speelveld en de inwoners en weten welke belangen er spelen.

3.1.3 Integriteit Bij de kernwaarde Integriteit draait het om betrouwbaar en respectvol zijn in ons handelen naar elkaar en richting inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners. Dat we zeggen wat we doen en dat we dan ook doen wat we hebben gezegd. We zijn open en transparant in onze communicatie én in ons handelen. We durven, willen en kunnen verantwoording afleggen over dat wat we doen. Voor de organisatie betekent deze kernwaarde dat we een veilige sfeer creëren om in te werken, te leren en elkaar op een opbouwende manier aanspreken. Ons integriteitsbeleid is hierbij onze leidraad. We brengen de gemeente niet in een negatief daglicht via bijvoorbeeld sociale media. We gebruiken de verkregen

informatie en materialen alleen voor ons werk en we houden ons aan de gedragscode. Voor de samenleving betekent deze kernwaarde dat we gelijke zaken op gelijke wijze behandelen. We staan voor behoorlijk bestuur en gaan uit van eerlijk en transparant handelen. We gaan verantwoordelijk om met ieders belangen en kunnen verantwoording afleggen over onze keuzes. De samenleving mag erop vertrouwen dat wat is vastgelegd in onze regelgeving voor iedereen geldt. Dat geeft rechtszekerheid.

3.1.4 Verbinding Bij de kernwaarde Verbinding draait het om in verbondenheid samenwerken. Verbinding is de energie dat ontstaat wanneer we ons gezien, gehoord en gewaardeerd voelen. Wanneer we ons verbonden voelen met onze collega’s, de organisatie en onze omgeving, zijn we meer betrokken en gemotiveerd. Daarom is verbinding is nodig om ontwikkeling te realiseren. Verbinding gaat ook over vertrouwen hebben in en dienstverlenend zijn aan de inwoners en de ondernemers, de bestuurders, onze samenwerkingspartners en onze collega’s. Voor de organisatie betekent deze kernwaarde dat we open en eerlijk naar elkaar zijn. We voelen ons betrokken bij de organisatie en tonen actieve interesse in elkaar en wat er speelt. Als er geen verbinding is, kan een samenwerking niet optimaal succesvol zijn. Verbinding draagt bij aan vitaliteit en leidt tot meer werkgeluk. Het kan ook helpen bij het verminderen van stress op de werkvloer. Voor de samenleving betekent deze kernwaarde dat we betrokken en bereikbaar zijn en oog hebben voor mens en omgeving. Verbinding staat voor een positieve, open, toegankelijke en samenwerkingsgerichte houding.

3.2 Missie De gemeente Woudenberg beschermt de fysieke leefomgeving binnen haar gebiedsgrenzen, waarmee ze deze zo veilig, gezond, en schoon mogelijk houdt voor haar inwoners, bedrijven en bezoekers om te wonen, werken, recreëren, opgroeien en leven, door het omgevingsrecht op een daartoe adequate manier uit te voeren en te handhaven. Hoe kunnen we deze missie ten uitvoer brengen binnen de drie werkgebieden van deze U&H-strategie?

3.2.1 Vergunningverlening Om een betrouwbare partner te zijn voor haar inwoners en ondernemers, stelt de gemeente Woudenberg zich dienstverlenend op door op gelijke wijze om te gaan met gelijke vergunningaanvragen, waarbij zij een klantgerichte en vraaggerichte benadering kiest. Dit vereist een snelle, zorgvuldige, juridisch correcte en tijdige afhandeling van vergunningaanvragen, alsook een kundige c.q. integrale, transparante en vriendelijke informatievoorziening, zowel mondeling als digitaal. Zo weten aanvragers waar zij aan toe zijn en kunnen zij zo hun eigen verantwoordelijkheid nemen. Deze bestaat uit het indienen van een ontvankelijke aanvraag, en het reageren op verzoeken tot aanpassing.

Wanneer sprake is van gemeentelijke beleidsvrijheid, moet altijd naar het nut en de noodzaak van het aanvraagproces worden geoordeeld. Overbodige toetsingskaders, procedurestappen en indieningsvereisten worden geschrapt, alsook onnodige voorschriften of vergunningsvoorwaarden. De focus ligt hierbij op het “ja, tenzij”-principe, wat inhoudt dat integraal wordt gezocht naar de mogelijkheden om de aangevraagde activiteiten te vergunnen. Het creëren van draagvlak of acceptatie van de voorgenomen plannen bij belanghebbenden is de taak van de initiatiefnemer, waarbij de gemeente uiteraard kan adviseren. Hierbij moet worden opgemerkt, dat een legalisatieaanvraag absoluut niet anders benaderd/getoetst wordt dan wanneer het geen illegale situatie zou betreffen. In bestemmingsplan/omgevingsplan zijn door de raad zorgvuldige kaders voor de ruimte vastgelegd. Bij een legalisatie in strijd met die kaders, zal dus extra bezien moeten worden of een aanpassing van de kaders wel gepast is. Door meer invloed uit te oefenen aan de voorkant zal vaker voorkomen kunnen worden dat achteraf legalisatie moet worden overwogen. Dit is een automatisch gevolg, en valt voor verantwoording van de gemeente.

Om het grootste deel van de inwoners en ondernemers voldoende te verleiden tot normconform gedrag, moet de consequentie van het overtreden van de regels zodanig zijn dat men ervoor waakt om dit uit te voeren. Als een overtreder echter voor legalisatie van illegaal gerealiseerde activiteiten evenveel kans maakt (of mogelijk zelfs meer) dan een ondernemer of burger die het netjes eerst aanvraagt, dan kan de impuls tegenovergesteld worden: om meer kans te maken op een vergunning wordt de overtreding eerst begaan. Dit kan niet de bedoeling zijn, en leidt tot rechtsongelijkheid, namelijk tussen degenen die de wet overtreden en zij die zich er netjes aan willen houden. Dit zou ten koste kunnen gaan van de betrouwbaarheid van de gemeente, en is dus ongewenst.

3.2.2 Toezicht en handhaving Met name door consistente toezicht en handhaving kan de gemeente Woudenberg komen tot een veilige, gezonde en schone fysieke leefomgeving. Het werkt des te treffender wanneer deze herkenbaar, duidelijk en integraal wordt opgepakt en gecommuniceerd. We hebben immers ook meer ogen en oren in het dorp wat leidt tot een gezamenlijke verantwoordelijkheid die verder voert dan toezicht en handhaving. Allereerst is het noodzakelijk dat duidelijk wordt gecommuniceerd over wat wel en niet mag. Deze basiskennis over gestelde normen en verplichte processen moet helder en algemeen bekendgemaakt worden op een manier die mensen persoonlijk aanspreekt. Zo wordt het burgers en bedrijven makkelijker gemaakt om de eigen verantwoordelijkheid te nemen. Natuurlijk hoort elke burger de wet te kennen, en wordt van inwoners en ondernemers verwacht dat ze zich maatschappelijk verantwoord opstellen, maar hierin draagt de gemeentelijke overheid ook een steentje bij. Wanneer de gemeente zich als een betrouwbare partner opstelt in het samen voldoen aan de normen, en het samen doorlopen van de processen, kunnen zowel burger als overheid op elkaar bouwen. In dat geval kunnen overheid en burgers ook

samenwerken om andere overtredingen op te sporen en ongedaan te laten maken, om zo te komen tot een meer normconforme samenleving. Vanzelfsprekend kan er op enig moment een bepaald handhavingsinstrument (of een combinatie van meerdere handhavingsinstrumenten) noodzakelijk zijn, op het moment dat een burger zich niet normconform gedraagt. Ondanks dat dit in elke gemeente noodzakelijk is voor rechtszekerheid, rechtsgelijkheid, en een betrouwbare overheid, heeft het de voorkeur dat dit eerder de uitzondering is dan de norm. Dwang is een veel minder potente motivatie om aan een norm te voldoen, dan een beroep op het oprechte rechtvaardigheidsgevoel, of op samenwerking, om te komen tot een mooiere maatschappij voor iedereen. Er wordt om deze reden een uitgebreid communicatieplan voorbereid en opgesteld ten behoeve van naleefgedrag van de inwoners en ondernemers van Woudenberg. Hiertoe dienen een aantal onderzoeken gedaan te worden. Te denken valt aan deskresearch naar methoden die in het verleden hebben gewerkt, onderzoek naar de hoeveelheid overtredingen, en onderzoek naar de intrinsieke motivaties van inwoners en ondernemers van de gemeente Woudenberg.

Daarnaast is het wenselijk om te bezien of de risicoanalyse waarop dit beleid is gebaseerd, nog steeds passend is in deze tijd. Wij zetten de beleidslijn vanuit de prioritering met de huidige risicoanalyse voort en zullen in de tussentijd een analyse (laten) uitvoeren om bij een volgende beleid met een actuele risicoanalyse te werken. We werken met een handhavingslijst met zaken die worden geprioriteerd en vervolgens worden afgewerkt via de handhavingsstrategie: eerst een legalisatieonderzoek, dan een vooraankondiging van het handhavingsbesluit, dan de gelegenheid tot het indienen van een zienswijze en dan een handhavingsbesluit. Wat dit handhavingsbesluit inhoudt (meestal de keuze tussen last onder bestuursdwang of last onder dwangsom), en hoe lang de begunstigingstermijn moet zijn, verschilt per situatie en moet dan ook per situatie afgewogen worden. Hiervoor is een beleidsrichtlijn opgesteld die zoveel mogelijk als basis wordt gebruikt.

3.3 Doelstellingen 1. Voldoen aan de kwaliteitscriteria 2.3, deel B. (Deze is te vinden op de website van de VNG.) 2. Formele weigeringen zoveel mogelijk beperken door in het vooroverlegtraject heldere voorlichting en kaders mee te geven voor een kansrijke vergunningaanvraag. 3. Juridisch correcte, tijdige vergunningverlening, onder begeleiding van transparante en vriendelijke voorlichting. 4. De inspanningsintentie moet gericht zijn op het begeleiden van de overtreder tot normconform gedrag. Sancties als handhavingsinstrument zoveel mogelijk als laatste redmiddel inzetten. 5. Het huidige handhavingsniveau te behouden en zoveel mogelijk te verhogen.

6. Door middel van goede monitoring en evaluatie te komen tot een gesloten beleidscyclus van meetbare doelstellingen. In bijlage 1 wordt uitgewerkt per vakdiscipline een overzicht van meetbare doelstellingen schematisch weergegeven. Deze doelstellingen zijn gekozen vanwege de verplichtingen uit de Omgevingswet in combinatie met de eigen intrinsieke wens van VTH Woudenberg om zo te komen tot een schoon, veilig en gezond fysiek domein te komen. Om te voldoen aan de wet en aan de BIG-8 beleidscyclus, moeten er doelen gesteld worden op basis van een risicoanalyse. In alinea 3.3 en bijlage 1 komt dit verder aan de orde. Dit is alleen om weer te geven wat wij vanuit onszelf graag als doel willen stellen.

4. De Uitvoerings- en Handhavingsorganisatie 4.1 Structuur en organisatie Het college is op het gebied van de Omgevingswet, de Gemeentewet en de Awb het bevoegde bestuursorgaan voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Binnen het college zijn portefeuillehouders aangewezen. Vergunningverlening behoort tot een andere portefeuillehouder dan toezicht en handhaving. De portefeuillehouders zijn samen bestuurlijk verantwoordelijk voor het gevoerde beleid en de uitvoering van taken die binnen hun afstemming plaatsvindt, zodat er eenduidig en slagvaardig wordt opgetreden en gehandeld. De beleidsmedewerkers die zich met VTH-taken bezighouden hebben regelmatig een zogenaamd ‘Portefeuillehoudersoverleg’ (hierna: PHO) met de bestuurders om beleidsmatige en lopende zaken te bespreken. De doelstellingen van het beleid zijn afgestemd op de omvang van de gemiddelde werkvoorraad op vergunningverlening, toezicht en handhaving en de daarbij behorende capaciteit. Op het moment dat de omvang van de werkvoorraad in totaal of op onderdelen toe- of afneemt zal een (her)prioritering of (tijdelijke) uitbreiding in capaciteit moeten plaatsvinden. De verantwoording voor de prioritering en de bewaking van voldoende (adequaat) toezicht en handhaving is terug te vinden in het jaarlijks op te stellen VTHuitvoeringsprogramma.

Het behandelen van aanvragen voor een omgevingsvergunning bouwen en variaties daarop, vindt plaats door de plantoetsers. Het toezicht op de uitvoering en de naleving van bouwregelgeving, ruimtelijke ordening etc. wordt uitgevoerd door de toezichthouders. Het juridisch/beleidsteam is verantwoordelijk voor het voeren van juridische procedures en het uitvoeren van bestuursrechtelijke handhavingsprocedures. Vergunningverlening is binnen de gemeente Woudenberg, en binnen de vakdisciplines in het bijzonder, gescheiden van toezicht en handhaving. Dat is nodig gebleken. Niet alleen om te voorkomen dat er belangenverstrengeling kan ontstaan, maar ook omdat het ongewenst is dat een vergunningverlener zijn of haar eigen vergunning zou kunnen controleren. Deze scheiding is op drie manieren gerealiseerd, namelijk door:   

Een duidelijke functieomschrijving. De betreffende medewerkers in aparte basisteams te organiseren. Vergunningverlening te laten behoren tot een andere portefeuillehouder dan de portefeuillehouder die is belast met toezicht en handhaving.

4.2 Middelen De kosten die binnen de gemeente Woudenberg bestaan voor de U&H-taken bestaan voornamelijk uit personele kosten van medewerkers, de gemeentelijke bijdrage aan de RUD en de bijdrage aan de VRU. Daarnaast zijn er de overige kosten zoals het registratiesysteem (dat wordt gebruikt voor werkzaamheden rondom omgevingsvergunningen, maar ook is ingericht om de toezicht- en

handhavingszaken in uit te voeren). Een andere post is ook de inzet van de commissie ruimtelijke kwaliteit. Ook zijn er kosten voor de hardware die nodig is voor de toezichthouders om op locatie te werken, zoals een gemeentelijke toezichtoutfit, veiligheidskleding, zoals schoenen en een helm, de twee nieuwe Ipads en de kosten voor het gebruik van het gemeentelijke vervoersmiddel tijdens controles. Tegenover de uitgaven staan de legesinkomsten. Deze mogen over een langere periode niet meer dan kostendekkend zijn. Overigens komen niet alle taken in aanmerking voor legesdekking. Dit geldt voor alle vooroverleg, bezwaar- en beroepsprocedures, meldingen en toezicht en handhaving. De omgevingswet heeft de basis voor het heffen van de leges veranderd, maar biedt nog steeds geen mogelijkheid om de kosten van toezicht en handhaving via leges te dekken. Onlangs is een memo aan de raad gericht over de leges bij vergunningverlening na realisatie van de activiteit. Hierbij moet worden opgemerkt dat de legesverordening twee instanties van achteraf te innen leges bij een overtreding kent: 1) de leges voor de wijziging van de vergunning – in het geval in afwijking van de vergunning is gebouwd, en de nieuw uitgevoerde bebouwing opnieuw moet worden beoordeeld, en 2) de leges voor de verlening van de vergunning na realisatie van het bouwwerk.

Bezien wordt in hoeverre de in de legesverordening opgenomen verhoging van de leges met 2% afdoende is, of dat een verdere verhoging wenselijk is. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid, en de plicht op grond van de wet, om financiële middelen beschikbaar te stellen. Dat heet ‘budgetrecht’. Er is in het recente verleden een uitbreiding van capaciteit plaatsgevonden bij team toezicht en handhaving, namelijk een uitbreiding in uren. Ook zijn de meeste tijdelijke medewerkers inmiddels vervangen met vaste medewerkers. In de aankomende periode zal worden onderzocht in hoeverre we met deze capaciteit voldoende toekomen aan de werkvoorraad en wat dan de eventuele risico’s zijn. Tijdens de jaarlijkse evaluaties zal blijken of dit voldoende wordt gegarandeerd. En zo niet, welke maatregelen nodig zijn om tot een betere afhandeling van de werkvoorraad en zo tot een beter handhavingsniveau te komen.

4.3 Samenwerkingspartners De gemeente Woudenberg voert haar U&H-taken niet alleen uit, maar werkt daarvoor samen met verschillende partners. Het Omgevingsbesluit (hierna: Ob) en de Ministeriële omgevingsregeling (hierna: Or) verplichten een afstemming en bekendmaking van het uitvoeringsprogramma aan betrokken bestuursorganen en strafrechtelijke partners. Hierna zal een overzicht van die samenwerkingspartners volgen. Per samenwerkingspartner wordt een korte beschrijving gegeven van de taken die eenieder voor diens rekening neemt en welke afspraken er zijn gemaakt.

4.3.1 De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD) Woudenberg werkt voor haar verplichte basistaken samen met de RUD. Artikel 13.5, lid 2, van de Omgevingswet luidt: “De bestuursorganen die deelnemen in een omgevingsdienst stellen gezamenlijk een uniforme uitvoerings- en

handhavingsstrategie vast voor de werkzaamheden, bedoeld in artikel 13.12, eerste lid.’ Hier worden de basistaken beschreven. De uniforme U&H-strategie is door onze gemeente vastgesteld voor 2020-2022 en vorig jaar verlengd tot aan 2025. De RUD ondersteunt elf gemeenten en de provincie, en voert de haar opgelegde taken uit namens het college van burgemeester en wethouders. Het staat de gemeente daarbij vrij om de strategieën uit de U&H-strategie ook van toepassing te verklaren op haar eigen taken. Naast een meerjarige U&H-strategie vereist de wet ook jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s en evaluaties die bijdragen aan het bereiken van de doelstellingen uit de meerjarige strategie.

De milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving worden uitgevoerd door de RUD. Het gaat hierbij om de verplichte basistaken, aangevuld met een aantal andere milieu-gerelateerde taken, zoals het beleid en de uitvoering van de Wet bodembescherming. Zij zijn hiervoor volledig gemandateerd, zoals onderstaande tabel indiceert. Ook het volledige inrichtingenbestand – inclusief (voormalige) provinciale bedrijven – van de gemeente Woudenberg is overgedragen aan de RUD. De gemeente blijft als bevoegd gezag echter wel verantwoordelijk voor de uit te voeren taken op regionaal niveau en kan hier waar nodig sturing op geven. De RUD voert voor de gemeente Woudenberg de vergunningverlening/advisering voor de omgevingsvergunning activiteit ‘milieu’ uit. Enkelvoudige vergunningen worden door de RUD verleend. Bij meervoudige vergunningen levert de RUD advies voor het milieudeel. Voor de bodemkwaliteit behandelt de RUD de meldingen en houdt zij toezicht. Voor bodemsanering levert de RUD – op verzoek – advies aan de gemeente Woudenberg. Daarnaast voert de RUD (indien noodzakelijk) specialistische taken uit zoals hogere grenswaarden geluidsmetingen, ecologie en wordt bezien welke rol zij kunnen spelen bij de omgevingstafel. Hierna volgt een schematische weergave van de taakvelden met bevoegd gezag voor de uitwerking van het beleid en de uitvoerende partij.

Taakveld Omgevingsvergunn ing en melding activiteit ‘milieu’ Toezicht milieu Aandachtsgebieden milieu Handhaving op milieu activiteiten