04. Ontwerp Waterplan Woudenberg en Scherpenzeel 2025-2029_3.pdf
Tekst van het document
Onderdeel
Planning
Kans
Eerste Omgevingsvisie, Omgevingsplan, Omgevingsprogramma(‘s)
2024-2025
Water voldoende aandacht geven in alle planvormen.
Bruidsschat
2024-2032
Nieuwe, lokale regels opstellen die aansluiten bij de visie van de gemeenten.
6.4
Dit pakken we aan door
1. Samen te werken Samenwerken zien we als een middel om onze doelen te bereiken. Door samenwerking kunnen we betere en duidelijker keuzes maken. Bij integrale projecten nemen we de vakgebieden, overheden en bewoners en bedrijven mee die een duidelijke directe rol hebben in het project. Daarmee kunnen zij bijdragen aan een beter eindresultaat. Tegenstrijdige belangen komen hierbij altijd voor. Vanuit water hebben we onze belangen beschreven en we proberen rekening te houden met andere belangen. Goede contacten met de juiste personen en organisaties zijn belangrijk voor een effectieve samenwerking: • Binnen onze eigen organisaties stemmen we onze plannen regelmatig af met andere vakgebieden; • Naast de samenwerking binnen het WT hebben we regelmatig contact met het waterschap Vallei en Veluwe, de provincies Gelderland en Utrecht, het drinkwaterbedrijf Vitens en de woningbouwcoöperaties; • Met onze bewoners en bedrijven hebben we contact door middel van bewonersavonden, folders en onze websites.
37
Blauwe Omgevingsvisie en Blauw Omgevingsprogramma Het Waterschap Vallei en Veluwe heeft een Blauwe Omgevingsvisie (BOVI) voor het jaar 2050 opgesteld. Hierin wordt de lange termijn visie van het waterschap voor een koers naar een duurzame samenleving waarbij water wordt gezien als een ordenend principe. Om een samenhangende weergave van water in het landschap van Vallei en Veluwe in 2050 in beeld te brengen zijn drie waterprincipes opgesteld. 1. Water is het ordenend principe in de ruimtelijke ordening. 2. Schoonhouden en vasthouden van water. 3. Partnerschap als watermerk. Deze waterprincipes vormen de basis voor de uitwerking van de visie in 4 thema’s (energietransitie, circulaire economie, klimaatveranderen, waardevolle leefomgeving), 7 verhalen waarin een wenkend perspectief voor de uitdagingen van de toekomst wordt gegeven en 3 stroomgebieden (Vallei en Eem, IJsselvallei en oostflank van de Veluwe, Noord-Veluwe. De visie is uitgewerkt in en het Blauw Omgevingsprogramma (BOP) 2022-2027. Het BOP bestaat uit vier gebiedsprogramma’s (Noord Veluwe, IJsselvallei, Gelderse Vallei, Eemland). In het BOP zijn doelen geformuleerd die gecategoriseerd zijn in vijf onderwerpen (Waterveiligheid, Watersysteem, Wonen en Zuiveren, Circulaire Economie, Energietransitie).
2. Integraal te werken binnen de Omgevingswet We willen water en riolering een goede plek geven in de Omgevingswet-plannen. Onze strategie om water en riolering voldoende te borgen in deze plannen is gebaseerd op: • Het inbrengen van onze ideeën, standpunten en plannen met dit waterplan, het BWKP, het GWBBP en de relevante plannen van het waterschap Vallei en Veluwe; • Het actief participeren in het proces om de Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma(‘s) en Omgevingsplan op te stellen.
6.5
Maatregelen die we uitvoeren zijn
We geven deze planperiode extra aandacht aan communicatie met bewoners en bedrijven door: • Regelmatig overleg met partners, organisaties en bedrijven. • Het geven van uitleg over de klimaatbestendigheid van Scherpenzeel en Woudenberg bij reconstructies. • Het opstellen van promotiemateriaal over het klimaatbestendig maken van eigen percelen. Dit verspreiden we via de websites en bij bewonersbijeenkomsten. • Voldoende tijd te steken in bewonersparticipatie bij (integrale) projecten. • Integraal samen te werken. In tabel 6-4 hebben we de maatregelen in de planperiode en de samenhang met de doelen aangegeven.
38
Tabel 6-4 Maatregelen samenwerken
Wat we willen
Hoe we dat doen
Kosten
1.
Samenwerking binnen gemeente Samenwerking andere overheden Uitleg geven aan bewoners en bedrijven
Regelmatig overleg.
-
Regelmatig overleg.
-
Uitleg op websites, tijdens bijeenkomsten en met folders en ander communicatiemateriaal
€ 10.000,- per gemeente per jaar
4.
Aandacht geven aan burgerparticipatie
tijd en aandacht geven aan de planvorming.
Meegenomen in budget voor uitleg aan bewoners en bedrijven
5.
Meewerken aan de invoering van de Omgevingsvisie, programma’s en plan Werkvorm integraal werken
Betrokkenheid bij opstellen stukken, intern overleg, aanleveren bouwstenen
-
Gebiedsambities leidend maken en thema’s hier aanhaken.
-
2. 3.
6.
39
WAT GAAN WE DOEN?
40
7
Een goed functionerende (afval)waterketen en watersysteem
7.1
In het kort
Met de (afval)waterketen en het watersysteem dragen we bij aan een gezonde en prettige leefomgeving. Dit doen we door afvalwater naar de RWZI te transporteren, hemelwater naar de juiste plek af te voeren, grondwaterstanden op het juiste peil te houden en ervoor te zorgen dat oppervlaktewateren voldoende bergings- en afvoercapaciteit hebben. We behouden wat er al is en als het mogelijk is verbeteren we op onderdelen. Om de (afval)waterketen en het watersysteem in goede staat te houden, doen we het volgende: • We leggen een robuust rioolstelsel aan. Bij alle panden willen we een aansluiting op (druk)riolering. En we koppelen waar mogelijk hemelwater af van het gemengde riool; • Vervuiling van afstromend hemelwater voorkomen we zoveel mogelijk; • Oppervlaktewateren leggen we aan om hemelwater te bergen en af te voeren. We gaan in nieuwbouwgebieden na wat er nodig is voor een goede waterhuishouding. Bijvoorbeeld of er al voldoende waterberging is en wat de afvoermogelijkheden zijn naar het Valleikanaal of de Grift.
7.2
De belangrijkste uitdagingen
Om afvalwater in te zamelen is een netwerk van riolen en pompen aangelegd. Afvalwater wordt hiermee naar de RWZI Woudenberg gebracht. Ook afvalwater van een deel van de gemeente Utrechtse Heuvelrug (de kernen Maarn en Maarsbergen) komt hier terecht, via het rioolstelsel van de gemeente Woudenberg. Hemelwater gaat mee in dit rioolstelsel of het wordt apart gehouden en wordt dan in een vijver, sloot of beek gebracht. Om grondwateroverlast te verminderen hebben we op een aantal plekken drainage aangebracht. Met deze afvalwaterketen voldoen we aan de wettelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en overtollig grondwater. Tabel 7-1 Areaal riolering Scherpenzeel en Woudenberg
Object Vrijvervalriolering Gemengd Gescheiden - DWA - RWA Drukriolering Persleiding Drainage Overstorten gemengd stelsel Interne overstorten Drukrioleringspompunits Bergbezinkvoorzieningen Rioolgemalen IBA’s RWZI
Aantal Scherpenzeel 68 km 29 km 38 km - 15 km - 23 km 24 km
Aantal Woudenberg 80 km 33 km 48 km - 21 km - 27 km 55 km
7 km 7 stuks
3 km 8 stuks
1 stuk 105 stuks 3 stuks 14 stuks
2 stuks 251 stuks 1 stuks 15 stuks 3 stuks
Aantal Waterschap Vallei en Veluwe*
8 km
4 stuks 1 stuks
* Aanwezig binnen het gebied van Scherpenzeel en Woudenberg.
41
Belangrijke uitdagingen zijn: • Het voorkomen dat oppervlakte- en grondwater vervuilt raakt. Steeds vaker houden we hemelwater gescheiden van huishoudelijk afvalwater. Hierbij is er een kans dat het hemelwater vervuild raakt, bijvoorbeeld door een dakgoot van zink of door hondenpoep op straat. Dit geeft risico’s voor de volksgezondheid en milieukwaliteit. • Het voorkomen en verhelpen van ongewenste lozingen en instroming in het riool. Analyses van het waterschap laten zien dat er binnen de zuiveringskring Woudenberg 27% tot 55% meer afvalwater aankomt op de RWZI dan op basis van inwoneraantal en bedrijfsleven te verwachten valt. Dit verschil kan onder meer worden veroorzaakt door instroom van oppervlaktewateren (via de overstorten), instroom van grondwater (door lekke rioolbuizen), aansluiten van drainagewater op het riool en het op het riool aansluiten van dompelpompjes om de kelder/kruipruimte droog te houden. Ook merken we soms dat er verkeerde aansluitingen zijn gemaakt, doordat hemelwater op het vuilwaterriool is aangesloten en andersom. Hierdoor komt er hemelwater op de RWZI en vuilwater in de oppervlaktewateren. • Het behouden van een goede waterkwaliteit. Door klimaatverandering komt hevige neerslag vaker voor en daardoor neemt het aantal riooloverstortingen toe.
Riooloverstorten voorkomen dat rioolwater omhoog komt in toiletten en op straat, maar zorgen ook voor een slechtere waterkwaliteit. In samenwerking met het waterschap zijn (ecologische) wateren oeverdoelen vastgesteld in het project ‘Stedelijk Water in Beeld’ (SWIB). Deze doelen blijven ongewijzigd in stand. • De beschikbare capaciteit zo slim mogelijk benutten. Bij hevige neerslag moet heel veel afvalwater in korte tijd door een rioolstelsel met een beperkte capaciteit. Dit geeft vooral problemen op de plekken waar veel rioolwater samenkomt en op de lage plekken in het maaiveld. • Data op orde houden in de beheersystemen. Rioleringsdata moet goed worden bijgehouden en wijzigingen moeten volledig en correct Figuur 7-1 Het graven van extra waterberging worden doorgevoerd. Onze rioleringsdata in Woudenberg voldoet al aan de GWSW-standaard.
7.3
Dit pakken we aan door
Met een robuuste en goed functionerende afvalwaterketen pakken we de uitdagingen aan. Een robuuste afvalwaterketen betekent dat we alle nieuwe panden willen aansluiten op (druk)riolering. Hemelwater houden we gescheiden van huishoudelijk afvalwater, zodat er minder riooloverstortingen voorkomen en de kans op rioolwater in straten en woningen kleiner wordt. Bij nieuwbouw worden daarom gescheiden riolen aangelegd en bij rioolvervanging kijken we altijd of afkoppelen mogelijk is. Het hemelwater houden we vervolgens zoveel mogelijk vast in het gebied zelf. Door de hoge grondwaterstanden is infiltreren in Scherpenzeel en Woudenberg vaak niet mogelijk en wenselijk, daarom bergen we het water in oppervlaktewateren, in groen en op straat, waarna we het vertraagd afvoeren. Het direct afvoeren van water naar de RWZI heeft de laagste voorkeur.
42
Voorkomen en verhelpen van ongewenste lozingen en instroming in het riool Met het WT werken we aan het verminderen van ongewenste lozingen en instroming in het riool. We brengen de herkomst van het ongewenste water op de RWZI in beeld en bepalen een strategie, vervolgens onderzoeken we de exacte locaties waar het ongewenste water vandaan komt en wat er tegen kan worden gedaan. Deze aanpak wordt sinds 2019 gehanteerd, nu willen we ook de effecten onderzoeken. Ook gaan we door met het opsporen van foutaansluitingen. Hiervoor is jaarlijks budget opgenomen. Vervuiling voorkomen Om vervuiling tegen te gaan, raden we bij nieuwbouw het gebruik van uitlogende materialen als zink af. We maken straten regelmatig schoon, waardoor er minder vervuiling meestroomt met het hemelwater. Het straatvegen betalen we daarom deels vanuit de rioolheffing. Bij riooloverstorten letten we op waterkwaliteitsmeldingen vanuit de directe omgeving. Grondwateroverlast proberen te verminderen In het grondwaterbeleids- en beheerplan hebben we onze strategie voor de omgang met grondwater beschreven. Door grondwaterstanden te monitoren is onderzoek gedaan naar de werking van drainage. Uit deze onderzoeken is gebleken dat het autonoom leggen van drainage om particulier terrein te ontlasten niet effectief is. Drainage kan het beste worden toegepast bij rioolvervanging t.b.v. de ontwatering van het wegcunet.
Figuur 7-2 het drainagenet is te herkennen aan de extra putdeksel. Één vuilwater, één hemelwater en één drainageput.
Oppervlaktewateren zijn nodig voor afvoer van hemelwater Oppervlaktewateren zijn belangrijk om hemelwater te bergen en af te voeren. We zorgen daarom voor voldoende oppervlaktewateren bij nieuwbouwgebieden. En we onderhouden bestaande oppervlaktewateren om voldoende bergingscapaciteit te behouden. De kosten van deze werkzaamheden zijn in Woudenberg geheel gedekt en in Scherpenzeel niet gedekt vanuit de rioolheffing. Aan de ene kant zijn deze werkzaamheden belangrijk zijn voor onze hemelwaterzorgplicht maar ze dragen ook bij aan de kwaliteit van het oppervlaktewatersysteem.
7.4
Maatregelen die we uitvoeren zijn
We leggen nieuwe riolering, drainage en oppervlaktewateren aan die lang meegaan. Vervolgens onderhouden we het goed en zodra het nodig is vervangen we het. Dit doen we planmatig, integraal en met aandacht voor de leefomgeving, klimaatbestendigheid en duurzaamheid. Welke rolverdeling we daarbij voor ogen hebben is in de volgende tabel aangegeven. Deze rolverdeling is gebaseerd op de verplichtingen die in de Omgevingswet zijn vastgelegd.
43
Tabel 7-2 Wie doet wat?
Stedelijk afvalwater
Perceeleigenaren Een lekvrije terreinriolering met een aansluiting op het juiste gemeentelijke riool.
Hemelwater
Het zoveel mogelijk verwerken van hemelwater op eigen perceel.
Grondwater
De perceeleigenaar is op eigen terrein verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen om grondwateroverlast tegen te gaan. Daarnaast is de grondeigenaar zelf verantwoordelijk voor het waterdicht zijn van woningen, dus ook van kelders.
7.4.1
Gemeente Het inzamelen en transporteren van het stedelijke afvalwater naar de RWZI. Het inzamelen en verwerken van hemelwater op openbaar terrein en het afstromende en overtollig hemelwater van perceeleigenaren als zij het redelijkerwijs niet zelf kunnen verwerken. De gemeente is verantwoordelijk voor grondwatermaatregelen in openbaar gebied. Daarnaast is de gemeente het aanspreekpunt voor grondwateroverlast en is ze actief bezig met het beheer van grondwatermaatregelen.
Waterschap Het zuiveren van het stedelijke afvalwater.
Het afvoeren van hemelwater via de oppervlaktewateren die in beheer zijn bij het waterschap.
Het waterschap is grondwaterbeheerder. Het waterschap beheert het oppervlaktewater en is bevoegd gezag voor grondwateronttrekkingen. De provincie is bevoegd gezag voor grote grondwateronttrekkingen.
Nieuwe aanleg
Voor de komende jaren zijn er verschillende nieuwbouwprojecten in de gemeenten Scherpenzeel en Woudenberg gepland. In Woudenberg wordt een toename van ongeveer 700 woningen verwacht t/m 2030, in Scherpenzeel ongeveer 450 woningen t/m 2028. Bij alle nieuwbouw toetsen we de plannen aan de volgende criteria en aandachtspunten: • We gebruiken de richtlijnen uit de Landelijke maatlat bij nieuwbouw en herontwikkelingen. Nieuwbouw en herontwikkelingen in Woudenberg voldoen ook aan de klimaatadaptieve eisen van het Convenant Toekomstbestendige Woningbouw; • Bij nieuwbouw wordt de aanleg van riolering en alle andere voorzieningen voor het afvoeren van water betaald vanuit de grondexploitatie.
Bij het alleen maken van een rioolaansluiting worden de kosten betaald volgens de vaste bedragen per situatie die beschreven zijn door de gemeenten; • Hemelwater en huishoudelijk afvalwater houden we zoveel mogelijk gescheiden en we voorkomen dat water extra vervuild raakt door afstroming over verontreinigde oppervlakken; • Bij nieuwbouw hebben we aandacht voor duurzame oplossingen, zoals het hergebruik van grondstoffen en mogelijkheden voor lokale zuiveringen; • Er is voldoende ruimte voor water en groen; • De riolering en het watersysteem voldoen aan het toetsingskader, zoals respectievelijk opgenomen in het BWKP en Keur van het waterschap; • De vloerpeilen liggen voldoende hoger dan het straatpeil, zodat water niet afstroomt naar de panden. Als er onder maaiveld wordt gebouwd, dan moeten er afdoende maatregelen worden getroffen om te voorkomen dat water afstroomt naar de lagergelegen delen; • Er vindt geen afwenteling naar de omgeving plaats. De opgave wordt binnen het plangebied opgelost; • Alle grote bouwplannen stemmen we af binnen de gemeentelijke organisatie en met het waterschap. We volgen hierbij de weging van het waterbelang (voorheen watertoets);
44
•
Om grondwateroverlast te voorkomen volgen we de voorkeurvolgorde uit het grondwater beleids- en beheerplan.
7.4.2
Toetsen van de (afval)waterketen
Of de kwaliteit van de onderdelen van de afvalwaterketen voldoet, toetsen we met inspecties. Of de afvalwaterketen als geheel goed functioneert, toetsen we aan de hand van meldingen (werkelijke gebeurtenissen) en een theoretische/hydraulische toetsing in het BWKP (voor stedelijk afvalwater en hemelwater) en met een grondwatermetingen (voor grondwater). De hydraulische toetsing is de afgelopen jaren uitgevoerd en vindt na 10 jaar weer plaats, in 2023 heeft een tussentijdse toetsing van het stelsel plaatsgevonden. Het volgende BWKP wordt een SSW (systeemoverzicht stedelijk water) en staat gepland voor oplevering in 2028. Inspectie objecten Om meer te weten over de kwaliteit van de objecten in de afvalwaterketen voeren we inspecties uit. Alle riolen, drukrioleringsunits en gemalen worden volgens de onderhoudsplanning geïnspecteerd (zie hoofdstuk 7.4.3). We gebruiken de uitkomsten o.a. om te bepalen wanneer een object moet worden vervangen. Hierbij proberen we om een goede afstemming te krijgen met andere werkzaamheden, zodat we een gebied in één keer kunnen aanpakken. Dit betekent dat we soms gebreken langer laten zitten (mits dat kan) en soms juist sneller aanpakken, om zo te komen tot een goede afstemming. Risicogestuurd beheer De inspectie en reiniging wordt risicogestuurd aangepakt.
Met risicogestuurd beheer proberen we de onderhoudsfrequenties af te stemmen op de risico’s dat er een mankement optreedt. Toetsingskader stedelijk afvalwater Voor het stedelijk afvalwater zorgen we dat de impact van riooloverstortingen op oppervlaktewateren beperkt is en dat het water niet te lang in het riool blijft staan (om rotting en aantasting van buizen te voorkomen). Tabel 7-3 Toetsingskader rioolstelsel
Aspecten Inzamelen, afvoeren/verwerken stedelijk afvalwater
(Over)belasting (landelijk) gebied Overstortingen
Toetsingscriteria Vullingsgraad DWA-riolering Bodemverhang Reactietijd DWA-riolering Ledigingstijd gemengde riolering Piekbelasting op oppervlaktewater Impact rioolstelsel voor gewenste kwaliteitsbeeld
Max 50% >1 ‰* Minimaal 12 uur Maximaal 24 uur Maximaal 3,0 l/s/ha voor nieuwbouw** Geen belemmering
*Voor QDWA<0,25 l/s: bodemverhang >4 ‰, voor QDWA>0,25 l/s: bodemverhang >2 ‰ **voor neerslaghoeveelheden tot 87 mm in 24 uur
Toetsingskader hemelwater Voor het verwerken van hemelwater geldt dat we vooral kijken naar de bovengrondse inrichting. Door klimaatverandering komen er hevigere buien voor, daarom zijn de vereisten daar nauw mee verweven. Het toetsingskader is uitgelegd in hoofdstuk 4 over klimaatverandering.
45
Figuur 7-3 Rioolvervanging Woudenberg
7.4.3
Onderhouden van het bestaande stelsel
Om het bestaande stelsel op orde te houden voeren regelmatig onderhoud uit. Door te reinigen en schades te repareren houden we het stelsel in een goede toestand. Om hierbij planmatig te werken volgen we normen en maken we onderhoudsplannen. In tabel 7-4 staat het plan voor het onderhoud. Tabel 7-4 Onderhoud van afvalwaterketen in de gemeenten Scherpenzeel en Woudenberg
Onderdeel
Reinigingsfrequentie (per jaar) risicogestuurd
Inspectiefrequentie (per jaar) 1/5
Gemalen
2
1
Drukrioolgemalen
-
1
Woudenberg: 1 Scherpenzeel: 2 1 (schouw) Scherpenzeel: 9 Woudenberg: Beeldkwaliteit
Woudenberg: 1 Scherpenzeel: 2 -
Vrijvervalriolen
Kolken Persleidingen Oppervlaktewateren Straatvegen*
Reparaties o.b.v. inspectie resultaten o.b.v. storingen en onderhoud o.b.v. storingen en onderhoud Jaarlijks en o.b.v. meldingen o.b.v. storingen o.b.v. storingen
*straatvegen wordt deels toegerekend aan de rioolheffing
7.4.4
Meerjareninvesteringsprogramma (MIP)
Alle onderdelen van de riolering zijn op een bepaald moment aan vervanging toe. Om te bepalen of vervanging nodig is, kijken we onder andere naar: • uitkomsten van inspecties; • de leeftijd en verwachte restlevensduur; • werkzaamheden in de omgeving; • wateroverlastknelpunten.
46
We brengen onze werkzaamheden wanneer het kan in bij een integraal project. Dit betekent dat we soms werkzaamheden naar voren halen, of naar achteren schuiven om een betere afstemming met het integrale project te bereiken. In de tabel 7-5 staat de huidige investeringsplanning voor de planperiode van dit waterplan: 20252029. Tabel 7-5 investeringen planperiode 2025-2029
2025
2026
2027
2028
2029
€ 210.000
€ 210.000 € 1.602.000
€ 210.000
€ 210.000
€ 210.000
Scherpenzeel
BWKP maatregelen Rioolvervanging Schilderswijk Rioolvervanging Centrum Rioolvervanging Bruinhorslaan Rioolvervanging Beeklaan Rioolvervanging Schutlaan Rioolvervanging Slingerslaan Rioolvervanging Broekerlaan Rioolvervanging Leeuwerik Rioolvervanging Grebbelaan Vervanging gemalen Vervanging drukriolering Vervanging pers- en drukleidingen
€ 2.616.000 € 592.000 € 208.000 € 106.000 € 86.000 € 86.000 € 172.000 € 108.000 € 167.000 € 21.000
€ 80.000 € 322.000 € 48.000
€ 92.000 € 20.000
€ 172.000
€ 172.000
€ 530.000
€ 530.000
Woudenberg
BWKP maatregelen Rioolvervanging Laanzicht Rembrandtlaan Rioolvervanging Laanzicht A. Cuyplaan Rioolvervanging Laanzicht P. Potterlaan Rioolvervanging Voorstraat Rioolvervanging Parklaan Rioolvervanging Geeresteinselaan Rioolvervanging Wijk de Grift Waterberging zuidelijke randzone Vervanging gemalen Vervanging drukriolering Vervanging persleiding
€ 172.000 € 1.240.000
€ 172.000
€ 172.000
€ 412.000 € 389.000 € 129.000 € 239.000 € 124.000
€ 50.000 € 197.000 € 891.000 € 17.000
47
7.4.5
Vervangingen lange termijn
Om een beeld te krijgen van de toekomstige vervangingen hebben we strategische planningen opgesteld. Deze planningen zijn gebaseerd op verwachte technische levensduur en landelijke kengetallen. Om een beeld te geven van de omvang van de vervangingswerkzaamheden, drukken we ze uit in euro investeringen per jaar. Het werkelijke vervangingsmoment is altijd een afweging van vele factoren. Naast de leeftijd, toestand en het functioneren van het riool, zoeken we naar een goede afstemming met werkzaamheden in de omgeving. Vrijvervalriolen We hebben de volgende uitgangspunten gebruikt voor de vervangingsplanning: • Vrijvervalriolen hebben een technische levensduur van 60 jaar; • We gaan uit van 100% vervangen door ontgraven en 0% vervangen door relinen; • Voor de eenheidsprijzen gaan we uit van kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water. Voor Scherpenzeel is hier boven op een toeslag van 35% gerekend vanwege hogere kosten vanwege materiaalgebruik en inhuur van projectleiding en toezicht; • De achterstand (riolen die al vervangen hadden moeten worden op basis van leeftijd) is verdeeld over de 10 jaar na het MIP; • De vervangingsbedragen hebben we na de planperiode gemiddeld over periodes van 10 jaar, om zo op een jaarlijks stabiel investeringsbedrag uit te komen. In Figuur 7-4 is de vervangingsplanning weergegeven.
In de periode na de planperiode verwachten we zo’n € 1,85 miljoen euro per jaar uit te geven aan rioolvervanging voor beiden gemeenten.
Figuur 7-4 verwachte uitgaven voor vrijvervalriolen komende 60 jaar
Rioolgemalen We gaan uit van een technische levensduur van 60 jaar voor het bouwkundige gedeelte (45 jaar voor drukrioolunits) van gemalen en 20 jaar voor het mechanisch-elektrische deel van de gemalen. Per gemaal bepalen we met de aanlegjaren wanneer we de vervangingskosten verwachten in de toekomst. Dit is weergegeven in de tabellen van Bijlage 2. Pers- en drukleidingen We gaan uit van een technische levensduur van 45 jaar voor pers- en drukleidingen. We verwachten binnenkort de persleidingen uit de jaren 80 te moeten vervangen. Dit is weergegeven in de tabellen van Bijlage 2.
48
Klimaatadaptatie Maatregelen voor klimaatadaptatie vallen voor beide gemeenten onder de post BWKP maatregelen.
7.4.6
Onderzoek
We voeren onderzoeken uit om zicht te krijgen en te houden op de riolering en het watersysteem. In Tabel 7-6 staan de onderzoeken genoemd. Tabel 7-6 onderzoeken planperiode 2025-2029
2025
2026
2027
2028
2029
€ 25.000 € 10.000 € 25.000
€ 25.000 € 10.000 € 25.000
€ 25.000 € 10.000 € 25.000
€ 25.000 € 10.000 € 25.000
€ 25.000 € 10.000 € 25.000
€ 3.200
€ 3.200
€ 3.200
€ 3.200
€ 3.200
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
Scherpenzeel
Diverse onderzoeken Communicatie Regionale samenwerking en meten en monitoren hoofdpost Gebruik beheersysteem en WIBON Opsporen foutaansluitingen Onderzoek type onderhoud en frequente drainagesystemen SSW opstellen Waterplan en grondwaterplan actualiseren
€ 10.000
€ 30.000 € 30.000
Woudenberg
Diverse onderzoeken Communicatie Regionale samenwerking en meten en monitoren hoofdpost Gebruik beheersysteem en WIBON Opsporen foutaansluitingen Onderzoek type onderhoud en frequente drainagesystemen SSW opstellen Waterplan en grondwaterplan actualiseren
€ 25.000 € 10.000 € 45.000
€ 25.000 € 10.000 € 47.000
€ 25.000 € 10.000 € 49.000
€ 25.000 € 10.000 € 49.000
€ 25.000 € 10.000 € 49.000
€ 3.200
€ 3.200
€ 3.200
€ 3.200
€ 3.200
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 30.000 € 30.000
Naast bovenstaande onderzoeken houden we ook rekening met een eventueel onderzoek naar het functioneren van het eindgemaal en overnamepunt tussen gemeente en Waterschap.
49
8
Personele capaciteit
8.1
Onderzoek
Om de beschreven plannen uit te voeren is voldoende personeel nodig. Om inzichtelijk te maken hoeveel personele capaciteit (fte) nodig is om de gemeentelijke watertaken goed uit kunnen voeren, maken we gebruik van formatietool ‘personele capaciteit’ uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED. In deze tool wordt onderscheid gemaakt in de binnen- en buitendienst. In de binnendienst is daarnaast een onderverdeling gemaakt in de functieprofielen beleidsmedewerker, beheerder, ontwerper, gegevensbeheerder, projectleider/werkvoorbereider/toezichthouder. Hierbij moet worden opgemerkt dat het duidelijke onderscheid in functieprofielen in theorie makkelijker te maken is dan in de praktijk. In de praktijk vult een medewerker vaak taken van verschillende functieprofielen uit. Dat geldt met name voor de beleidsmedewerker en beheerder, maar ook voor bijvoorbeeld beheerder-ontwerper-gegevensbeheerder. Een beleidsmedewerker voert vele taken uit die gemeente-overstijgend zijn, een beheerder voert ook beleidsactiviteiten uit, vooral op tactisch en operationeel niveau. Ook zal een beheerder meewerken aan het ontwerp en voorbereiding van investeringswerken en kan een beheerder ontwerptaken uitvoeren. Desondanks geeft de berekening wel inzicht in de beschikbare en benodigde capaciteit.
8.2
Gemeente Scherpenzeel
Onderstaande tabel bevat de berekende benodigde formatie. De benodigde formatie is gebaseerd op het areaal, de geplande investeringen voor de komende jaren en de mate van uitbesteding. De benodigde eigen formatie vergelijken we met de huidige formatie, hieruit volgt het verschil.
functieprofiel Beleidsmedewerker Beheerder Ontwerper Gegevensbeheerder Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder Subtotaal binnendienst Buitendienst totaal
benodigde formatie (fte) 0,7 0,9 0,5 0,2
1,1 3,4 1,6 5,0
benodigde huidige uitbesteed eigen formatie verschil (fte) formatie (fte) (fte) (fte) 0,0 0,7 1,0 0,3 0,1 0,8 1,0 0,2 0,3 0,3 -0,3 0,0 0,2 -0,2
0,5 0,9 1,6 2,6
0,5 2,4 0,0 2,4
2,0 2,0
-0,5 -0,4 0,0 -0,4
Uit de analyse voor Scherpenzeel blijkt een tekort voor de binnendienst van 0,4 fte. Dit wordt herkend door de medewerkers van de ambtelijke organisatie. Daarnaast komen er extra taken bij door het integraal oppakken van projecten. Daarvoor is afstemming met andere vakgebieden noodzakelijk. Door klimaatverandering komen er extra vraagstukken bij om de leefomgeving voor te bereiden op weersextremen.
50
Uitbreiding van de capaciteit is nodig om de werkzaamheden volgens plan uit te kunnen voeren. Daarnaast leidt het langdurig werken met te weinig personeel tot overbelasting van het zittende personeel, uiteindelijk suboptimale oplossingen, mogelijke kapitaalvernietiging en vergroot het risico op het optreden van calamiteiten.
8.3
Gemeente Woudenberg
functieprofiel Beleidsmedewerker Beheerder Ontwerper Gegevensbeheerder Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder Subttotaal binnendienst Buitendienst totaal
benodigde formatie (fte) 0,8 1,0 0,4 0,2
benodigde eigen uitbesteed formatie (fte) (fte) 0,0 0,8 0,2 0,7 0,2 0,2 0,0 0,2
0,7 3,1 1,7 4,7
0,4 0,9 1,6 2,5
0,3 2,2 0,1 2,3
huidige formatie verschil (fte) (fte) 0,6 -0,2 0,6 -0,1 -0,2 -0,2
0,3 1,5 0,1 1,6
0,0 -0,7 0,0 -0,7
Uit de analyse voor Woudenberg blijkt ook een tekort voor de binnendienst. Dit wordt herkend door de medewerkers van de ambtelijke organisatie. Daarnaast komen er extra taken bij door het integraal oppakken van projecten. Daarvoor is afstemming met andere vakgebieden noodzakelijk. Door klimaatverandering komen er extra vraagstukken bij om de leefomgeving voor te bereiden op weersextremen. Uitbreiding van de capaciteit is nodig om de werkzaamheden volgens plan uit te kunnen voeren. Daarnaast leidt het langdurig werken met te weinig personeel tot overbelasting van het zittende personeel, uiteindelijk suboptimale oplossingen, mogelijke kapitaalvernietiging en vergroot het risico op het optreden van calamiteiten. We hebben in de exploitatie vanaf 2030 tot en met 2040 een extra bedrag opgenomen van € 70.000 voor uitbreiding van de formatie met 0,7 fte en €42.000 aan overheadkosten. Dit is de periode dat de vervangingspiek van het huidige areaal zich aandient en dus veel werk moet worden verzet.
8.4
Samenwerking WT Woudenberg
Binnen de samenwerking worden onderzoek, onderhoud en beheer en kleinschalige renovatiewerkzaamheden opgepakt en verdeeld. Het streven is om langjarig tot een eerlijke werkverdeling te komen, waarbij iedere gemeente evenveel tijd besteedt. We houden daarom in jaarplanningen bij welke taken er worden opgepakt en schrijven de uren van de betrokken personen die hieraan worden besteed. Elk jaar worden de uren besteed door de betrokken persoon herzien om te beoordelen of een eerlijke verdeling is gemaakt.
51
9
Financiën
9.1
Kostendekkingsberekening
Om alle in dit Waterplan genoemde werkzaamheden uit te voeren, hebben we voldoende financiële dekking nodig. Hieronder hebben we per gemeente een kostenoverzicht gemaakt die laat zien wat er op de lange termijn nodig is. Er is voor beide gemeenten rekening gehouden met 2% inflatie en een rente van 0% op de kapitaallasten, geen rentetoevoeging aan de rioolvoorziening. Investeringen worden lineair afgeschreven. Alle bedragen zijn op prijspeil januari 2024 en exclusief BTW. Jaarlijks moeten ze met de werkelijk opgetreden inflatie worden geïndexeerd, dat geldt ook voor de berekende rioolheffing. Bijlage 1 bevat de uitgangspunten van de kostendekkingsberekening en bijlage 2 gedetailleerde tabellen.
9.2
Gemeente Scherpenzeel
Exploitatie en onderzoek Voor de exploitatie (het dagelijks beheer) is vanaf 2025 een bedrag van € 772.000 per jaar nodig, exclusief BTW. Investeringen De investeringen bestaan vooral uit rioolvervanging, afkoppelen en vervanging van de pompen en gemalen. De investeringen worden gekapitaliseerd en over 60, 45 of 15 jaar afgeschreven. 4.500 4.000 3.500
Investeringen (x 1000 Euro)
3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0
2025
2035
2045
2055
2065
2075
jaar vrijverval riolen / MIP
gemalen
pers- en drukleidingen
pompunits
Figuur 9-1 Verwacht verloop investeringen komende 60 jaar
52
Totaaloverzicht uitgaven, exclusief BTW Bedragen *1000 EURO Planperiode Jaarlijkse Investeringe TOTAAL excl. uitgaven n kosten van Kapitaal BTW Exploitatie Vervanging / investeringen lasten jaar verbetering verleden 1.000 EURO
2025 2026 2027 2028 2029 totaal planperiode Totaal 20252084
1
2
3
4
1+3+4
772 769 771 771 771
1.049 2.066 3.615 902 430
17 55 113 145
268 261 254 249 244
1.050 1.047 1.080 1.158 1.200
3.854
8.062
330
1.275
5.534
46.263
98.931
34.637
7.760
88.736
BTW We nemen de compensabele BTW van de investeringen en van de exploitatie mee in de berekening van de rioolheffing. Voor de exploitatie (en onderzoeken) is dit gemiddeld € 71.000 per jaar. Voor de investeringen verschilt dit per jaar, gemiddeld is het zo’n € 350.000 per jaar. Rioolheffingsverordening 2024 Volgens de huidige rioolheffingsverordening wordt rioolheffing geheven van de gebruikers van percelen, gebaseerd op het drinkwaterverbruik. Er wordt onderscheid gemaakt tussen woningen en niet-woningen. Als er geen drinkwateraansluiting is, dan geldt een vast tarief. Tabel 9-1: heffingsmaatstaf gemeente Scherpenzeel
heffing Gebruiker van woningen
Voor de eerste 500 afgevoerd afvalwater
€ 250,02
Voor elke 100 m3 of gedeelde ervan boven de 500 m3
€
Gebruiker van nietwoningen
Voor de eerste 500 afgevoerd afvalwater
€ 272,25
Voor elke 100 m3 of gedeelde ervan boven de 500 m3
€
65,23
perceel
Waarvoor geen leidingwater wordt betrokken van het waterbedrijf en waarnaar geen grondwater wordt opgepompt
€
57,79
59,90
Er zijn in 2025 omgerekend 4.900 heffingseenheden die het ‘normale’ tarief betalen van een woning die minder dan 500m3 drinkwater verbruikt. Dit is omgerekend, omdat grootverbruikers zijn omgerekend naar heffingseenheden ‘normaal tarief’. Naar verwachting stijgt tot 2029 het aantal woningen met 450 stuks, hier hebben we rekening mee gehouden. Voorziening We maken gebruik van een financiële voorziening riolering. Per 1-1-2025 wordt de stand van deze voorziening geraamd op € 5.468.000. Via de rioolheffing geïnd geld moet voor het rioleringsdoel worden aangewend en blijft daarom in een voorziening. Deze voorziening is in de rioolheffingsberekening als een tariefsegalisatievoorziening (artikel 44 lid 2 BBV) meegenomen.
53
Rioolheffingsberekening Als we per 1-1-2025 een rioolheffing zouden heffen die over de gehele levenscyclus van de riolering van 60 jaar gelijk en kostendekkend is, zou die rioolheffing € 378 per jaar moeten bedragen voor een gemiddeld huishouden. De huidige rioolheffing is lager dan de berekende, op lange termijn kostendekkende heffing. Om tot een kostendekkend tarief te komen is een jaarlijkse stijging van 4 euro per jaar nodig tot 2067. Waarna het tarief gelijk kan blijven op €419.
Figuur 9-2 Scherpenzeel: verloop rioolheffing en voorziening
9.3
Gemeente Woudenberg
Exploitatie en onderzoek Voor de exploitatie (het dagelijks beheer) en onderzoeken is in 2025 een bedrag van € 997.000 per jaar nodig, exclusief BTW. Dit is inclusief extracomptabele posten zoals kwijtschelding, overhead en interne verrekeningen. Investeringen De investeringen bestaan vooral uit rioolvervanging, afkoppelen en vervanging van de pompen en gemalen. De investeringen worden gekapitaliseerd en over 60, 45 of 15 jaar afgeschreven.
54
3.000 2.500
Investeringen (x 1000 Euro)
2.000 1.500 1.000 500 0
2025
2035
2045
2055
2065
2075
jaar vrijverval riolen / MIP
gemalen
persleidingen
drukriolering
Figuur 9-3 Verwacht verloop investeringen komende 60 jaar
Totaaloverzicht uitgaven, exclusief BTW Bedragen*1000 EURO Planperiode Jaarlijkse Investeringe TOTAAL excl. uitgaven n kosten van Kapitaal BTW Exploitatie en Vervanging / investeringen lasten jaar onderzoek verbetering verleden
2025 2026 2027 2028 2029 totaal planperiode Totaal 20252084
1
2
3
4
1+3+4
997 989 991 1.021 1.021
1.475 1.246 732 1.609 810
24 54 65 133
117 109 107 105 103
1.114 1.122 1.151 1.190 1.257
5.018
5.874
276
540
5.834
57.641
85.385
32.961
2.472
93.075
BTW We nemen de compensabele BTW van de investeringen en van de exploitatie mee in de berekening van de rioolheffing. Voor de exploitatie (en onderzoeken) is dit gemiddeld € 104.000 per jaar. Voor de investeringen verschilt dit per jaar, gemiddeld is het zo’n € 300.000 per jaar. Rioolheffingsverordening 2024 Volgens de huidige rioolheffingsverordening wordt rioolheffing geheven van de eigenaren en gebruikers van percelen en is gebaseerd op het eigendom en op drinkwaterverbruik.
55
Tabel 9-2: heffingsmaatstaf rioolheffing gemeente Woudenberg
object Eigenarendeel
Gebruikersdeel
heffing Vast bedrag per perceel
€ 165.07
Vast bedrag per perceel met WOZ-waarde minder of gelijk aan €45.000 waarvoor geen leidingwater wordt betrokken van het waterbedrijf en waarnaar geen grondwater wordt opgepompt
€ 51,90
Bij een waterafvoer van 0 tot en met 500 m3 voor eenpersoonshuishoudens
€ 72,04
Bij een waterafvoer van 0 tot en met 500 m3 voor meerpersoonshuishoudens en bedrijven
€ 85,40
Bij een waterafvoer van 501 m3 tot en met 5.000 m3, vermeerderd met €15 voor elke 100 m3 afvalwater of een gedeelte daarvan boven de 500 m3
€ 85,40
Bij een waterafvoer van 5.001 m3 tot en met 10.000 m3, vermeerderd met € 10 voor elke 100 m3 afvalwater of een gedeelte daarvan boven de 5.000 m3
€ 760,40
Bij een waterafvoer van 10.001 m3 en meer, vermeerder met € 5 voor elke 100 m3 afvalwater of een gedeelte daarvan boven de 10.000 m3
€ 1.260,40
Er zijn in 2025 omgerekend 6.040 heffingseenheden die het ‘normale’ tarief betalen van een woning die minder dan 500m3 drinkwater verbruikt. Dit is omgerekend, omdat grootverbruikers zijn omgerekend naar heffingseenheden ‘normaal tarief’. Naar verwachting stijgt tot 2031 het aantal woningen met 700 stuks, hier hebben we rekening mee gehouden. Voorziening We maken gebruik van een financiële voorziening riolering. Per 1-1-2025 wordt de stand van deze voorziening geraamd op € 6.706.000. Via de rioolheffing geïnd geld moet voor het rioleringsdoel worden aangewend en blijft daarom in een voorziening. Deze voorziening is in de rioolheffingsberekening als een tariefsegalisatievoorziening (artikel 44 lid 2 BBV) meegenomen. Rioolheffingsberekening Als we per 1-1-2025 een rioolheffing zouden heffen die over de gehele levenscyclus van de riolering van 60 jaar gelijk en kostendekkend is, zou die rioolheffing € 278 per jaar moeten bedragen voor een gemiddeld huishouden. De huidige rioolheffing is lager dan de berekende, op lange termijn kostendekkende heffing. Om tot een kostendekkend tarief te komen is een jaarlijkse stijging van 2 euro per jaar nodig tot 2039. Waarna het tarief gelijk kan blijven op € 280,-.
56
Figuur 9-4 Woudenberg: verloop rioolheffing en voorziening
57
Bijlage 1
Evaluatie
Ambities In het Waterplan zijn de volgende ambities benoemd: • We gebruiken gebiedskenmerken in al onze beslissingen; • We worden klimaatbestendig; • We zetten onze afvalwaterketen in om Scherpenzeel en Woudenberg duurzamer te maken; • We werken samen, integraal en gebiedsgericht; • We hebben een goed functionerende (afval)waterketen en watersysteem. De afgelopen jaren hebben we invulling gegeven aan deze ambities. In de wateroplossingen in een gebied houden we rekening met bestaande voorzieningen in de waterketen en kenmerken van het watersysteem. In onze projecten nemen we eisen voor een klimaatbestendige leefomgeving mee en waar mogelijk kiezen we de meest duurzame oplossing. We werken samen met andere gemeentelijke vakgebieden, het waterschap Vallei en Veluwe en anderen betrokkenen door overleg te voeren wanneer we elkaar nodig hebben. Dit draagt bij aan een goed functionerende (afval)waterketen en watersysteem. Onderhoud en projecten De afgelopen jaren hebben we onze voorzieningen onderhouden en gewerkt aan de projecten die in het Waterplan 2020-2024 zijn benoemd. In onderstaande tabellen is aangegeven of de projecten wel, deels of niet zijn uitgevoerd. Gezamenlijke projecten Uitgevoerd? Toelichting en onderzoeken Diverse onderzoeken Er is een grondwaterbeleidsplan opgesteld, onderzoek gedaan naar oppervlaktewaterpeilen en de effecten op grondwater.
Meten en monitoren Op diverse locaties zijn gemengde riolering foutaansluitingen opgespoord en verholpen. Functioneren van installaties wordt gemonitord. Communicatie Communicatie rondom herinrichtingprojecten over afkoppelen en vergroening. Beheer grondwatermeetnet Actualistatie BWKP In 2023 is een herberekening van het stelsel uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de getroffen maatregelen effect hebben gehad, meer locaties voldoen aan de toetsingscriteria en de duur van water op straat is op een aantal plekken afgenomen. Actualiseren WP Het Waterplan 2025-2029 is de actualisatie van het WP 2020-2024.
58/96
Projecten en onderzoeken Scherpenzeel Aanpak diffuse bronnen
Uitgevoerd? Toelichting
Er is een eerste inventarisatie gemaakt waar de probleemstrengen zich bevinden. Nog niet afgerond. Inventarisatie Locaties zijn bekend en ingetekend. drainagenetwerk Onderhoudsmaatregelen en hun effectiviteit moet verder worden uitgezocht. Afkoppelen plan Daar waar vervangingsprojecten zijn Dorp/afkoppelbeleid geweest is er standaard afgekoppeld. Nog niet alle projecten zijn gestart. Grondwatermaatregelen Op basis van de conclusies uit de grondwateronderzoeken zijn de geplande maatregelen (aanleg drainage) niet uitgevoerd (zie actualisatie grondwaterbeleidsplan). Uitvoeren klimaatmaatregelen uit BWKP Controle niveaumeting Loopt en werkt steeds beter diverse locaties Riolering Glashorst Is aangepakt door extra leiding aan (RWA) te leggen in de Pluimenweg. Overstortdrempel In onderzoek. Deze maatregel wordt Glashorst waarschijnlijk meegenomen in reconstructie van het industriegebied Zwarteland. Onderbemaling DWA In onderzoek. Glashorst Interne overstort riolering Sanering wordt meegenomen in Burg. Heijsingel reconstructie. Drempel externe Wordt meegenomen in reconstructie, overstort naar verwachting in 2028. Lozingspunt naar BBL In onderzoek, uitvoering 2025. Boslaan Interne overstort Heijhorst Interne overstort Deze is gesaneerd samen met Koepellaan/Nieuwstraat volledige reconstructie van de Nieuwstraat.
Riolering Dorpsstraat Uitgesteld naar 2030 Stuwgebied1 Waterafvoer over straat Dorpsstraat en Willaerlaan Riolering en afkoppelen Eikenlaan
Loopt synchroon met werkzaamheden Dorpsstraat 2030. Uitgesteld naar 2030.
59/96
Waterstructuurplan Waterstructuurplan Vervanging Eikenlaan e.o. Vlieterweg e.o.
Deels in 2025 en 2026 uitgevoerd
Rembrandtlaan e.o.
Deels in 2024 en 2025 uitgevoerd
Calamiteiten Vervangen gemaal BBB Boslaan Gemaal Kulturhus/Maternest (mech/el) Drukrioleringnetwerk (mech/el)
geen calamiteiten
Projecten en onderzoeken Woudenberg Grondwatermaatregelen
Uitgesteld naar 2025
Uitgesteld naar 2025
Uitgevoerd? Toelichting
Op basis van de conclusies uit de grondwateronderzoeken zijn de geplande maatregelen (aanleg drainage) niet uitgevoerd (zie actualisatie grondwaterbeleidsplan) Uitvoeren klimaatmaatregelen uit BWKP Overstort BBL JF Kennedylaan onderzoek naar mogelijkheden afkoppelen sloten door aanpassen watersysteem maken extra lozingspunt Na onderzoek is besloten in plaats Liniesloot op hiervan de afvoer van de liniesloot te Valleikanaal verbeteren d.m.v. het verruimen van de duikers en aanpassen van de stuw verplaatsen overstort BBL JF Kennedylaan achter stuw vijver aanpassen stuw tot Vstuw Overstortdrempels 2 van de 3 terugslagkleppen zijn voorzien van geplaatst. De 3e terugslagklep wordt terugslagkleppen 2026 bij herinrichting geplaatst verruimen duiker Geen medewerking eigenaar grond watergang uitgesteld
60/96
realiseren verbeteren afvoer over straat naar Jacobshoevebeek diameter verruiming rioolstrengen vervanging Vervanging Geeresteinselaan Vervanging JF Kennedylaan Vervanging laanzicht oost fase 3 (Mesdaglaan) Laanzicht Oost fase 4 (Van Goghlaan) Vervanging Voorstraat Vervanging Laanzicht Oost fase 5 (W de Zwijgerlaan/Breitnerlaan) Vervanging Laanzicht Oost fase 6 (Jan Steenlaan) Vervanging Laanzicht Oost fase 7 Gemaal Landaasweg (mech/el)
Uitgesteld naar 2026 in combinatie met herinrichting Uitgesteld naar 2026 in combinatie met herinrichting Uitgesteld i.v.m. asbest in kitvoegen Kwaliteit van riolen minder slecht dan eerder gedacht, vervallen
Uitgesteld i.v.m. inbreidingen in gebied
gepland 2025 2024 nog uitvoeren
Gemaal Gouden Regen DWA (mech/el)
2024 nog uitvoeren
Gemaal Gouden Regen RWA (mech/el)
2024 nog uitvoeren
Gemaal klein landaas RWA (mech/el)
2024 nog uitvoeren
Drukriolering (mech/el)
Renovatie gemalen uitgesteld naar 2026, Renovatie drukriool uitgesteld naar 2028
Ontwikkeling van de rioolheffing In het Waterplan 2020-2024 zijn de verwachte inkomsten uit de rioolheffing berekend Jaarlijks is berekend wat het werkelijke kostendekkende rioolheffingstarief was en dit is vastgesteld in de rioolheffingsverordening. In onderstaande figuren hebben we voor gemiddelde huishoudens de werkelijke rioolheffing, de berekende rioolheffing en de berekende heffing gecorrigeerd voor inflatie met elkaar vergeleken. De inflatie is bepaald op basis van de indexcijfers van het CBS voor civieltechnische werken en bouw, waar ook riolering onder valt. In Scherpenzeel en Woudenberg valt op dat de heffing niet met de werkelijke inflatiecorrectie is geïndexeerd. Daarnaast is in Scherpenzeel en Woudenberg een verandering van heffingsmaatstaf doorgevoerd.
61/96
rioolheffing per heffingseenheid
In Scherpenzeel wordt in de huidige heffingssystematiek onderscheid gemaakt tussen woningen en niet-woningen, waarbij niet-woningen meer betalen dan woningen. De heffing voor woningen is daardoor iets gedaald.
ontwikkeling rioolheffing Scherpenzeel € 350 € 300 € 250 € 200 € 150 2020
2021
2022
2023
2024
werkelijke heffing heffing GRP heffing GRP met inflatiecorrectie
In Woudenberg is in 2023 een tariefdifferentiatie doorgevoerd. Er wordt sindsdien onderscheid gemaakt tussen eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens.
rioolheffing per heffingseenheid
ontwikkeling rioolheffing Woudenberg € 350 € 300 € 250 € 200 € 150 2020
2021
2022
2023
2024
werkelijke heffing heffing GRP heffing GRP met inflatiecorrectie
62/96
Bijlage 2
Uitgangspunten kostendekkingsberekening
1. Berekeningsmethode De rioolheffingsberekening wordt uitgevoerd met behulp van de contantewaardemethode. Deze methode is geschikt om de effecten en de trend op langere termijn zichtbaar te maken. Met de contante-waardemethode is een vergelijking van uitgaven en inkomsten in verschillende jaren mogelijk. De toekomstige uitgaven en inkomsten van elk jaar in de beschouwde periode worden contant gemaakt naar 1 januari startjaar. In de te verwachten inkomsten zit één onbekende: de hoogte van de benodigde inkomsten per aansluiting. Door de contante waarde van de te verwachten inkomsten gelijk te stellen aan de contante waarde van de te verwachten uitgaven, worden de kosten per heffingseenheid berekend. Voor toekomstige investeringen wordt in de contante-waardebenadering geen specifieke wijze van afschrijving of financiering verondersteld. De diverse afschrijvingsmethoden (lineair, afschrijving op annuïteitsbasis) verschillen onderling wel door een andere (boekhoudkundige) verdeling van lasten in de tijd, maar de contante waarde van de jaarlijkse lasten is in deze methoden steeds gelijk aan de contante waarde van de investeringen. Het totaal aan uitgaven en inkomsten over de beschouwde periode is met elkaar in evenwicht. 2. Planningshorizon Bij de berekening van de rioolheffing is uitgegaan van een planningshorizon van 60 jaar: 2025 t/m 2084.
Binnen een periode van 60 jaar zijn alle objecten minimaal éénmaal vervangen. 3. Inflatie De prijsindex is gebaseerd op de prijsontwikkeling van de lonen, materiaal en materieel die nodig zijn voor het aanleggen van een riolering binnen de bebouwde kom. Voor het kostendekkingsplan wordt uitgegaan van een inflatie van 2%. Deze wordt vooral gebruikt om de nominale kapitaallasten en de stand van de voorziening/reserve terug te rekenen naar prijspeil startjaar bedragen. 4. Rentevoet Er is een rente van 0% op de kapitaallasten gehanteerd. Over de tegoeden in de tariefegalisatievoorziening wordt geen rente berekend. 5. Prijspeil Alle in het Waterplan genoemde uitgaven zijn op prijspeil 1 januari 2024, inclusief van toepassing zijnde bijkomende kosten uitvoering, winst en risico, voorbereiding, honorarium en toezicht en exclusief BTW. De rioolheffingsberekening is inclusief de compensabele BTW. Het in het Waterplan berekende tarief moet jaarlijks met de optredende inflatie worden geïndexeerd. Dit wordt jaarlijks bij de vaststelling van de begroting afgehandeld. 6. Eenheidsprijzen Voor de berekening van de investeringskosten van de rioleringsobjecten is gebruik gemaakt van de eenheidsprijzen van de Kennisbank stedelijk water van Stichting Rioned deze eenheidsprijzen zijn omgerekend naar prijspeil 2024. 7.
Toeslagen Voor de toeslagen zijn conform de Kennisbank stedelijk water de volgende waarden gehanteerd: uitvoeringskosten 10% (inrichting werkterrein, uitzetwerkzaamheden), algemene kosten, winst en risico 12%, voorbereiding, honorarium en toezicht 15%. Totaal (1,10 * 1.12 * 1,15 - 1) = 42%.
63/96
8. Afschrijvingsmethode Investeringen worden gekapitaliseerd en lineair afgeschreven, zoals dit voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van onze gemeente wordt gehanteerd. 9. Afschrijvingstermijnen Onderscheid wordt gemaakt in de technische en de financiële afschrijvingstermijn. De technische afschrijvingstermijn (levensduur) heeft grote invloed op de hoogte van de rioolheffing, die bepaalt immers in welk jaar een object op de vervangingsplanning verschijnt. Het is daarom belangrijk de technische levensduur van de rioleringsobjecten zo goed mogelijk in te schatten. In de praktijk wordt hierbij gebruik gemaakt van inspectiegegevens. De financiële afschrijvingstermijn is van invloed op het verloop en de hoogte van de kapitaallasten in de tijd. De technische en financiële afschrijvingstermijnen mogen afwijken. Volgens de richtlijnen uit de BBV, moeten de afschrijving en de afschrijvingstermijn zo goed mogelijk aansluiten op de feitelijke waardedaling van de vrijvervalriolering. Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat, indien de economische levensduur korter is dan de technische levensduur, afgeschreven moet worden op basis van de economische levensduur.
De in de berekening gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn weergegeven in tabel B3.1. Tabel B3.1 Overzicht gehanteerde afschrijvingstermijnen (jaar) Object Afschrijvingstermijn Technisch Financieel Vrijvervalriolen 60 60 gemalen – bouwkundig 45 45 gemalen – mechanisch / elektrisch 20 15 Pers- en drukleidingen 45 45 drukriolering – bouwkundig 45 45 drukriolering – mechanisch / elektrisch 20 15
10. Egalisatievoorziening In dit Waterplan wordt uitgegaan van een egalisatievoorziening (BBV art. 44, lid 2). Deze heeft als doel om het tarief zo vlak mogelijk te houden en dit geeft een meer gelijkmatige verdeling van de lasten voor de burger, over de beschouwde periode van 60 jaar. 11. Rioolheffing en BTW De geraamde BTW op zowel goederen als diensten en investeringen mogen in het riooltarief worden meegenomen. Het tarief is inclusief de compensabele BTW verrekend per jaar. De btw over de investeringen wordt ook verrekend per jaar. 12. Nieuwe investeringen voor nieuwbouw Nieuwe investeringen voor uitbreidingslocaties worden niet verrekend via de rioolheffing maar via de grondexploitatie (GREX). 13. Toerekeningen Straatvegen wordt in Woudenberg voor 33,3% toegerekend aan de rioolheffing. In Scherpenzeel wordt dit niet toegerekend. Kosten voor het onderhoud van oppervlaktewateren worden in Woudenberg toegerekend aan de rioolheffing. In Scherpenzeel wordt dit niet toegerekend.
64/96
Bijlage 3
Tabellen Kostendekkingsberekening
Scherpenzeel Gemalen 1
Eerste maatregeljaar is
bedragen * EURO 1.000
2025 45
Nr
Tabel 1
prijspeil 2024
Lokatie gemaal
cap
aanlegjaar bouwk
mech/el
jaar
20
investering vervanging bouwk deel
m3/h
jaar
investering vervanging mech/el deel
1e vv-jaar
excl. BTW
BTW
1e vv-jaar
excl. BTW
BTW
Hoofdgemalen gemend stelsel Overnamepunt Waterschap Vallei en Veluw: hoofdgemaal Nieuwstraat 1 2
Voorposten
1986
2011
90
2031
93,700
19,677
2031
93,000
19,530
3
't Zwarte land
1990
2012
70
2035
85,800
18,018
2032
82,900
17,409
4
Doornboomspark
1972
2010
68
2026
85,000
17,850
2026
81,800
17,178
5
Oosteinde
2010
2010
14
2055
19,700
4,137
2030
39,500
8,295
6
Kulturhus/de breelaan
2009
2013
12
2054
16,900
3,549
2033
36,800
7,728
Hoofdgemalen vuilwaterstelsel 7
't Zwarte land
1990
2012
70
2035
85,800
18,018
2032
82,900
17,409
8
Hogekamp oost / Holleweg
1994
2013
68
2039
85,000
17,850
2033
81,800
17,178
9
Marternest
2008
2008
35
2053
49,200
10,332
2028
60,200
12,642
10
Heuvelskamp
1996
2013
12
2041
16,900
3,549
2033
36,800
7,728
11
Veenschoten (tussengemaal / opvoergemaal) 2004
2020
23
2049
32,300
6,783
2040
49,700
10,437
2019
2019
20
2064
28,100
5,901
2039
46,600
9,786
14b Akkerwindelaan/Luntersebeekweg Hoofdgemalen hemelwaterstelsel 12
't Zwarte land
2012
2012
70
2057
85,800
18,018
2032
82,900
17,409
13
Koepellaan
1996
2011
58
2041
80,400
16,884
2031
76,000
15,960
15
Oude barneveldseweg
1992
2013
31
2037
43,600
9,156
2033
57,000
11,970
Gemalen bergbezinkvoorzieningen 1
BBB Marktstraat
2003
2019
45
2
BBB Nieuwstraat
2004
2019
10
2049
14,100
2,961
2039
33,800
7,098
3
BBL Boslaan
2005
2020
45
2050
63,300
13,293
2040
67,600
14,196
BK
886
186
M/E
1.009
212
Projectnummer:
5102-0211
Datum:
20-aug-24
Kosten bepaald aan de hand van Kennisbank Stedelijk Water, kostenkengetallen Omrekenfactor index KBSW (pp 2021) naar 2024
1,31
Formule: Kosten = factor * Basisprijs*capaciteit ^macht bouwkundig capaciteit
mech/elektr.
factor
basisprijs
1
5.400
10-50 m3/h
0,0145
97.000
51-200 m3/h
0,2
97.000
0,0075
97.000
1
0-10 m3/h (drukrioolunit)
201-1250 m3/h
Project:
macht
factor
basisprijs
1
6.700
macht
1
0,121
97.000
0,46
0,35
0,121
97.000
0,46
0,121
97.000
0,46
Waterplan Scherpenzeel
Scenario:
0
Filenaam:
KD Model Scherpenzeel
65/96
Pers- en drukleidingen 1
Tabel 2
bedragen * EURO 1.000
prijspeil 2024
Bron
45
jaar
lengte
diameter
jaar
1e jaar
Investering
(m)
(mm)
aanleg
vervanging
excl. BTW
Pers- en drukleidingen
163
125
1981
2026
21,409
4,496
Pers- en drukleidingen
189
63
1983
2028
10,947
2,299
Pers- en drukleidingen
57
75
1983
2028
3,930
0,825
Pers- en drukleidingen
283
110
1983
2028
32,710
6,869
Pers- en drukleidingen
295
75
1984
2029
20,342
4,272
Pers- en drukleidingen
13
125
1988
2033
1,707
0,359
Pers- en drukleidingen
2.216
63
1996
2041
128,357
26,955
Pers- en drukleidingen
1.303
75
1996
2041
89,850
18,868
Pers- en drukleidingen
2.138
110
1996
2041
247,117
51,895
Pers- en drukleidingen
132
125
1996
2041
17,337
3,641
Pers- en drukleidingen
41
130
1996
2041
5,601
1,176
Pers- en drukleidingen
11
200
1996
2041
2,312
0,485
Pers- en drukleidingen
28
63
2000
2045
1,622
0,341
Pers- en drukleidingen
84
63
2002
2047
4,866
1,022
Pers- en drukleidingen
5.088
63
2004
2049
294,712
61,890
Pers- en drukleidingen
1.300
75
2004
2049
89,643
18,825
Pers- en drukleidingen
1.025
90
2004
2049
96,932
20,356
Pers- en drukleidingen
241
110
2004
2049
27,856
5,850
Pers- en drukleidingen
353
63
2005
2050
20,447
4,294
Pers- en drukleidingen
9
200
2005
2050
1,891
0,397
Pers- en drukleidingen
238
63
2008
2053
13,786
2,895
Pers- en drukleidingen
420
75
2009
2054
28,961
6,082
Pers- en drukleidingen
3
75
2010
2055
0,207
0,043
Pers- en drukleidingen
318
110
2010
2055
36,755
7,719
Pers- en drukleidingen
194
125
2015
2060
25,481
5,351
Pers- en drukleidingen
8
125
2016
2061
1,051
0,221
Pers- en drukleidingen
2.386
63
1996
2041
138,204
29,023
Pers- en drukleidingen
3.616
75
2004
2049
249,344
52,362
Pers- en drukleidingen
1.443
110
2004
2049
166,787
35,025
Pers- en drukleidingen
600
125
1996
2041
78,807
16,549
1.858,97
390,38
nr. Locatie
BTW
Diverse pers- en drukleidingen
TOTALEN
24.195
Uitgangspunten vervangingsinvesteringen, in EURO, excl. BTW, prijspeil startjaar Prijstijging (pp 2021) naar 2024
1,31
Vervangingskosten geschat :
Project:
pp 2021
prijspeil 2024 Prijs per meter met gem. diameter
Persleiding (90-315 mm):
€ 0,80
€ 1,05
€ 210
Drukleiding (64-110 mm):
€ 0,70
€ 0,92
€ 83
Waterplan Scherpenzeel
Scenario:
0
Filenaam:
KD Model Scherpenzeel
Projectnummer:
5102-0211
Datum:
20-aug-24
66/96
Mechanische riolering en IBA's 1 bedragen * EURO 1.000 Nr Druksysteem
Tabel 3 prijspeil 2024
Kern
aantal
leidinglengte
units
druk
jaar aanleg
45 jaar vervanging bouwkundig
vv bouwk. mech/el. 1e vv-jaar
excl. BTW
20 jaar vervanging mech/el deel BTW 1e vv-jaar
excl. BTW
BTW
Aanlegjaar 2013
2029
65
14
2033
80
17
2013
2029
27
6
2033
34
7
4
1984 1984 1986
2013
2031
22
5
2033
27
6
4 Netw. 4: Barneveldsestraat
33
1996
2017
2041
178
37
2037
221
46
5 Netw. 5: Vlieterweg
3
1996
2017
2041
16
3
2037
20
4
Vlieterweg 149
1
2008
2008
2053
5
1
2028
7
1
6 Netw. 6 aanleg 2003
47
2003
2003
2048
254
53
2028
315
66
bk
567,00
119,07
m/e
703,50
147,74
Projectnummer:
5102-0211
Datum:
20-aug-24
1 Netw. 1: Hopeseweg
12
2 Netw. 2: Utrechtseweg
5
3 Netw. 3: Stationsweg*
Subtotaal
105
-
-
Uitgangspunten vervangingsinvesteringen, in EURO, excl. BTW, prijspeil startjaar Prijstijging (pp 2021) naar 2024
1,31 prijspeil 2021 prijspeil 2024 € 83 (gemiddelde diameter 63-110 mm)
Pompunit (bouwkundig ca.)
4.100
5.400
Drukleiding per m1
Pompunit (mech/el)
5.100
6.700
Vrijvervalleiding per m1 € 150
IBA klasse III (compleet minus mech/elek)
8.200
10.800
IBA klasse III (mech/elek)
2.000
2.600
Project:
Waterplan Scherpenzeel
Scenario:
0
Filenaam:
KD Model Scherpenzeel
67/96
Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) bedragen * EURO 1.000
Tabel 4
prijspeil 2024
Investering Jaar
Totaal
Omschrijving investering
excl. BTW
BTW
Vlieterweg (start 2024)
684
144
BWKP maatregelen
210
44
2025 2025
-
2025 2025
-
2025
-
2026
Rioolvervanging Schilderswijk
1.602
336
210
44
2026 2026
BWKP maatregelen
2026
-
2027
Rioolvervanging Centrum: dorpstraat, oosteinde, marktstraat
2.616
549
2027 2027
Bruinhorstlaan
177
37
Beeklaan
146
31
2027
Schutlaan
106
22
2027
Slingerslaan
86
18
2027
Broekerlaan
86
18
BWKP maatregelen
210 -
2028
Leeuwerik
172
36
BWKP maatregelen
210
44
2028 2028
-
2028
-
2029
Grebbelaan
108
23
BWKP maatregelen
210
44
2029 2029
-
2029
-
Totalen
-
Project: Scenario: Filenaam:
-
-
-
-
-
6.833
1.391
Projectnummer:
5102-0211
Datum:
20-aug-24
Waterplan Scherpenzeel 0 KD Model Scherpenzeel
68/96
Vrijvervalriolen
Tabel 5
bedragen * EURO 1.000
prijspeil 2024
Achterstand tot 2025:
Vervanging
Totaal
Uitstel gemiddeld over 1e 10 jaar na planperiodeVerdeeld in
geraamd strategisch jaar
5.181 MIP
Blokken van 10 jaar:
excl. BTW
BTW
2025
100% verv. 0% rel. 939
894
894
188
2026
539
1.812
1.812
381
2027
533
3.427
3.427
720
2028 2029
6.481 2.568
382 318
382 318
80 67
2030
-
518
1.312
1.831
384
2031
646
518
1.312
1.831
384
2032
4.171
518
1.312
1.831
384
2033
470
518
1.312
1.831
384
2034
732
518
1.312
1.831
384
2035
-
518
1.312
1.831
384
2036
-
518
1.312
1.831
384
2037
365
518
1.312
1.831
384
2038
1.560
518
1.312
1.831
384
2039
-
518
1.312
1.831
384
2040
-
902
902
189
2041
1.704
902
902
189
2042
-
902
902
189
2043
42
902
902
189
2044
1.077
902
902
189
2045
-
902
902
189
2046
1.305
902
902
189
2047
519
902
902
189
2048
4.357
902
902
189
2049
17
902
902
189
2050
1.911
503
503
106
2051
-
503
503
106
2052
-
503
503
106
2053
1.892
503
503
106
2054
809
503
503
106
2055
135
503
503
106
2056
49
503
503
106
2057
-
503
503
106
2058
237
503
503
106
2059
-
503
503
106
2060
-
1.802
1.802
378
2061
2.157
1.802
1.802
378
2062
-
1.802
1.802
378
2063
629
1.802
1.802
378
2064
2.032
1.802
1.802
378
2065
9.785
1.802
1.802
378
2066
485
1.802
1.802
378
2067
49
1.802
1.802
378
2068
-
1.802
1.802
378
2069
2.879
1.802
1.802
378
2070
1.467
2.823
2.823
593
2071
909
2.823
2.823
593
2072
4.071
2.823
2.823
593
2073
3.691
2.823
2.823
593
2074
6.309
2.823
2.823
593
2075
1.105
2.823
2.823
593
2076
3
2.823
2.823
593
2077
3.428
2.823
2.823
593
2078
4.031
2.823
2.823
593
2079
3.216
2.823
2.823
593
2080
561
877
877
184
2081
2.264
877
877
184
2082
-
877
877
184
2083
1.560
877
877
184
877
877
184
89.826
18.863
Projectnummer:
5102-0211
Datum:
20-aug-24
2084 Totalen
83.691
Project: Scenario: Filenaam:
-
5.181
-
77.812
-
Waterplan Scherpenzeel 0 KD Model Scherpenzeel
69/96
Onderzoeksuitgaven bedragen in EURO
Tabel 7 prijspeil 2024 Uitgaven excl. BTW
jaar jaarlijks diverse onderzoeken
in exp.
jaarlijks communicatie
in exp.
jaarlijks regionale samenwerking
in exp.
jaarlijks gebruik beheersysteem en WIBON
in exp.
jaarlijks Opsporen foutaansluitingen
in exp.
jaarlijks
BTW
-
jaarlijks
-
2025 Onderzoek effect van drainagesystemen die in 2016 zijn aangelegd (1 x per 5 jaar)
10.000
2.100
2028 actualiseren basiswaterketenplan (wordt Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW))
25.000
5.250
2029 actualiseren waterplan en grondwaterbeheerplan
40.000
8.400
75.000
15.750
Totaal
Samenvatting Uitgaven excl. BTW
Project:
2025 €
10.000
2026 €
-
2027 €
-
2028 €
25.000
2029 €
40.000
Waterplan Scherpenzeel
Scenario:
#VERW!
Filenaam:
KD Model Scherpenzeel
Projectnummer:
5102-0211
Datum:
20-aug-24
70/96
Maatregelen Grondwater
Tabel 8
bedragen * EURO 1.000
prijspeil 2024
Investering
Totaal
jaar
omschrijving maatregel
excl. BTW
BTW
2025
Uitvoeren maatregelen
156
33
2026
Uitvoeren maatregelen
66
14
2027
Uitvoeren maatregelen
188
39
2028
Uitvoeren maatregelen
90
19
2029
Uitvoeren maatregelen
-
-
Totaal
Project:
499
105
Projectnummer:
5102-0211
Datum:
20-aug-24
Waterplan Scherpenzeel
Scenario:
0
Filenaam:
KD Model Scherpenzeel
71/96
Kapitaallasten van in het verleden gedane investeringen
Tabel 9
bedragen * EURO 1.000 Kapitaallasten uit het verleden
Totaal
jaar Afschrijvingen
Rente
Kapitaallasten
Nominaal
prijspeil 2024
BTW
2025
268
-
268
268
268
2026
266
-
266
266
261
2027
264
-
264
264
254
2028 2029
264 264
-
264 264
264 264
249 244
2030
261
-
261
261
237
2031
257
-
257
257
228
2032
257
-
257
257
223
2033
249
-
249
249
213
2034
249
-
249
249
208
2035
249
-
249
249
204
2036
248
-
248
248
199
2037
245
-
245
245
193
2038
244
-
244
244
189
2039
244
-
244
244
185
2040
241
-
241
241
179
2041
237
-
237
237
172
2042
237
-
237
237
169
2043
237
-
237
237
166
2044
237
-
237
237
162
2045
237
-
237
237
159
2046
227
-
227
227
149
2047
227
-
227
227
147
2048
227
-
227
227
144
2049
227
-
227
227
141
2050
227
-
227
227
138
2051
227
-
227
227
135
2052
227
-
227
227
133
2053
227
-
227
227
130
2054
227
-
227
227
128
2055
227
-
227
227
125
2056
222
-
222
222
120
2057
217
-
217
217
115
2058
208
-
208
208
108
2059
208
-
208
208
106
2060
204
-
204
204
102
2061
204
-
204
204
100
2062
204
-
204
204
98
2063
199
-
199
199
94
2064
198
-
198
198
92
2065
198
-
198
198
90
2066
198
-
198
198
88
2067
198
-
198
198
86
2068
198
-
198
198
85
2069
198
-
198
198
83
2070
198
-
198
198
81
2071
194
-
194
194
78
2072
194
-
194
194
76
2073
168
-
168
168
65
2074
160
-
160
160
61
2075
141
-
141
141
52
2076
109
-
109
109
40
2077
99
-
99
99
35
2078
93
-
93
93
33
2079
93
-
93
93
32
2080
90
-
90
90
30
2081
89
-
89
89
29
2082
57
-
57
57
19
2083
47
-
47
47
15
3
2084
45
-
45
45
14
3
2085 Totalen
-
-
12.153
12.153
7.760
6
Projectnummer: Datum: