04. Jaarverslag 2020.pdf

De structurele exploitatieruimte laat zien in hoeverre we structureel middelen beschikbaar hebben voor (noodzakelijke) beleidsinitiatieven. Gelet op onze financiële positie is dit kengetal negatief.

- 89 -

Grondexploitatie Het kengetal Grondexploitatie geeft aan hoe groot onze grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De grondexploitatie kan een forse impact hebben op onze financiële positie. Als we een lening hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstig) woningbouwproject hebben wij een schuld. Het is belangrijk om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht in de hoogte van de woonlasten ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Een percentage groter dan 100 betekent dat de woonlasten in onze gemeente hoger zijn dat gemiddeld in Nederland. Wanneer het kengetal lager is dan 100%, zijn de woonlasten in onze gemeente lager dan gemiddeld in andere gemeenten.

- 90 -

C. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is, op grond van de artikel 26 (en 9 en 12) van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), een verplicht onderdeel van de jaarstukken. De kapitaalgoederen welke deze paragraaf minimaal moet bevatten zijn gebouwen, groen, riolering en water en wegen. Aangezien de kosten van deze kapitaalgoederen binnen diverse programma’s verantwoord worden, is deze paragraaf vooral bedoeld om de meerjarige kosten van kapitaalgoederen op een transparante wijze in beeld te brengen, zodat eventuele financiële risico’s zichtbaar worden. Daarbij kunt u als raad keuzes maken op basis van bijvoorbeeld onderhoudsplannen waarin de onderhoudsniveaus en daarbij behorende kosten worden vastgesteld. Naast deze verplichting vinden wij het belangrijk om u goed te informeren over de kapitaalgoederen. Kapitaalgoederen vragen vaak hoge investeringen en met het beheer en onderhoud van bijvoorbeeld onze wegen, de openbare verlichting, de riolering en het water, het openbaar groen en onze gemeentelijke gebouwen is inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. De kapitaalgoederen zijn daarnaast van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente. Onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie.

Onderhoud en beheer is bovendien noodzakelijk om kapitaalvernietiging te voorkomen. Doelstelling van deze paragraaf is u te informeren over de hoofdlijnen van het beleid rondom de kapitaalgoederen en de in 2020 behaalde resultaten. Beleid Het beleid van onze gemeente is opgenomen in verschillende beleidsnota’s: Beleidsstuk of beheerplan Wegenbeleidsplan ten behoeve van wegen in het buitengebied Hondenbeleidsplan Verkeersveiligheidsplan Bomenbeleidsplan Gladheidsbestrijdingsplan Parkeerbeleidsplan Beleidsvisie gemeentelijke begraafplaats Woudenberg Landschapsontwikkelingsplan, inclusief bijstelling Nota Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) Meerjarenonderhoudsplanning gemeentelijke gebouwen Nota maatschappelijk vastgoed beleid Gebruikersovereenkomst met Stichting Beheer Sportpark De Grift Speelruimtebeleidsplan (Actieplan spelen ‘Samenspel’) Bomenverordening Visuele inspecties en onderhoudsplanning civiele kunstwerken

Jaar vaststelling 1995 2004 2005 2006 2006 2006 2007 2009 2014 2015 2015 2016 2016 2017 2019

Planperiode

2015-2039

2019-2023

- 91 -

Beleidsstuk of beheerplan Wegenbeheerplan Waterplan en Basis Waterketen Plan BWKP Groenbeleidsplan Integraal Huisvestingsplan Onderwijsgebouwen

Jaar vaststelling

Planperiode

2019 2019 2020 2020

2019-2023 2020-2024 2020-2035

Onderhoud Om de kwaliteit van de kapitaalgoederen te kunnen garanderen is onderhoud noodzakelijk. Het onderhoud is gesplitst in regulier en groot onderhoud. Regulier onderhoud is onderhoud aan kapitaalgoederen op periodieke basis. Periodiek betekent voor bouwkundige zaken één maal per jaar of minder vaak. Voor installatietechniek en groen betekent dit bijvoorbeeld één maal per week, maand of meerdere malen (een paar keer) per jaar. Het gaat dan om d einstandhouding van de huidige situatie. Groot onderhoud gaat meer over verbetering en levensduurverlenging. In dat geval beperken de activiteiten zich niet tot instandhoudingswerkzaamheden, maar hebben dan eveneens betrekking op het terugbrengen van onderhoudskosten en verlenging van de levensduur van het object. Het gaat dan bijvoorbeeld om het na vele jaren cyclisch vervangen van kozijnen, vernieuwing sanitaire voorzieningen, elektrische bedrading, dakbedekking en dergelijke. Financiën Voor de dekking van de kosten van groot onderhoud hebben wij een aantal reserves gevormd. Afhankelijk van de geplande groot onderhoudswerkzaamheden wordt jaarlijks een bedrag vanuit de reserve gebruikt om de kosten van het groot onderhoud te dekken. Daarnaast komen de kosten van klein onderhoud ten laste van de reguliere exploitatie. Op het gebied van riolering hebben wij een voorziening gevormd.

Deze voorziening wordt gevoed door de ontvangen rioolheffingen. Voor het sportpark hebben wij een voorziening Renovatie sportpark de Grift gevormd. Totaaloverzicht financiële ontwikkelingen binnen de exploitatie: Exploitatie - Onderdeel

Begroting Primitief

Begroting na wijziging

Werkelijk

Civiele kunstwerken Gebouwen Openbaar groen Openbare verlichting Speelvoorzieningen Sportparken Riolering en water Wegen

-16.000 -463.247 -813.866 -180.242 -87.938 -280.261 -848.930 -673.378

-16.000 -532.193 -830.516 -173.242 -98.388 -257.251 -848.930 -680.528

-26.518 -542.119 -831.602 -159.473 -66.351 -281.353 -918.123 -638.781

-10.518 -9.926 -1.086 13.769 32.037 -24.102 -69.193 41.747

65,74% -1,87% 0,13% 7,95% 32,56% -9,37% -8,15% 6,13%

-3.384.362

-3.457.548

-3.486.934

-29.386

-0,85%

Totaal exploitatie onderhoud kapitaalgoederen

Verschil

Verschil %

- 92 -

De ontwikkelingen binnen de reserves en voorzieningen er als volgt uit: Reserves en voorzieningen

Beginsaldo

Toevoegingen

Onttrekkingen

Eindsaldo

Reserves Civiele kunstwerken Gebouwen - Afschrijvingslasten cultuurhuis - Huisvesting basisonderwijs - Onderhoud basisonderwijs IBOR Speelvoorzieningen Wegen Totaal reserves

168.321 474.141 2.023.859 823.614 172.228 65.429 225.250 492.819 4.445.661

32.000 50.000 0 141.000 0 4.400 0 11.566 238.966

10.518 22.300 159.752 225.529 1.337 15.000 12.235 775 447.446

189.803 501.841 1.864.107 739.085 170.891 54.829 213.015 503.610 4.237.181

Voorzieningen Egalisatie riolering Renovatie sportpark De Grift Totaal voorzieningen

4.685.948 264.393 4.950.341

247.546 48.298 295.844

0 55.142 55.142

4.933.494 257.549 5.191.043

Totaal reserves en voorzieningen

9.396.002

534.810

502.588

9.428.224

Bij de verschillende onderdelen gaan wij nader in op de financiële ontwikkelingen binnen de reserves en voorzieningen. De reserve IBOR voor investeringen en egalisatie van budgetten voor het beheer van de openbare ruimte. Deze is niet toe te wijzen aan één specifiek onderdeel van kapitaalgoederen.

Civiele kunstwerken Beleid Ons gemeentelijk beleid is vastgelegd in de nota Visuele inspecties en onderhoudsplanning civiele kunstwerken uit 2019. Het plan geldt voor de periode van vijf jaar (20192023). De belangrijkste uitgangspunten zijn: Onderhoud In 2020 is er vooral onderhoud aan de Wipperveldbrug gepleegd.

- 93 -

Financiële ontwikkelingen Voor de onderbouwing van de gemeentelijke begroting hebben wij in 2018 een nieuw inspectieplan opgesteld van de civiele kunstwerken voor de periode van vijf jaar (2019-2023). Op basis hiervan hebben wij een doorrekening gemaakt van het regulier onderhoud, groot onderhoud, de inspectie om de vijf jaar en de vervangingsinvesteringen voor de periode 2019-2033. Hieruit blijkt dat alle verwachte kosten voor de periode 2019-2033 bekostigd kunnen worden uit het reguliere budget van jaarlijks € 16.000, de jaarlijkse toevoeging aan de reserve kunstwerken van € 32.000 en de huidige stand van de reserve Kunstwerken. Jaarlijks fluctueren de onderhoudskosten van de civiele kunstwerken. In de jaren dat het onderhoud het onderhoudsbudget overschrijdt, vullen wij het budget aan door te beschikken over de reserve Kunstwerken. In de jaren dat het onderhoud minder is voegen wij het restantbudget toe aan de reserve. Hierna presenteren wij de financiële informatie over de budgetten betreffende de civiele kunstwerken binnen de exploitatie, de investeringen en de reserve Kunstwerken. Exploitatie - Onderdeel

Begroting Primitief

Begroting na wijziging

Werkelijk

Verschil

Verschil %

Lasten - Diverse kosten onderhoud - Kapitaallasten Totaal lasten

16.000 0 16.000

16.000 0 16.000

26.349 169 26.519

-10.349 -169 -10.519

-64,68% -100,00% -65,74%

Saldo kunstwerken

-16.000

-16.000

-26.519

-10.519

-65,74%

De ontwikkelingen binnen de lopende investeringen zien er als volgt uit: Investering

Totaal krediet

Uitgaven tot Vermeerde- Verminde2020 ringen ringen

Totaal uitgaven

Restant krediet

Afwijking

Vervanging brug Schansgracht

34.600

0

35.758

0

35.758

-1.158

-3%

Totaal investeringen

34.600

0

35.758

0

35.758

-1.158

-3%

Status

Toelichting status: Niet gestart

De investering is nog niet gestart, maar dit past binnen de vastgestelde planning

In uitvoering

De investering is in uitvoering en loopt op schema binnen de gestelde kaders

Afgerond

De investering is binnen de gestelde kaders afgerond

Afwijking - bijsturing Niet behaald - bijsturing

De investering loopt uit de pas/dreigt uit de pas te gaan lopen, bijsturing is noodzakelijk De geplande realisatie is niet binnen de gestelde kaders behaald, corrigerende maatregelen zijn noodzakelijk

- 94 -

Het beeld voor de reserve Kunstwerken ziet er als volgt uit: Reserve

Beginsaldo Toevoegingen Onttrekkingen Eindsaldo 1 jan 2020 31 dec 2020

Kunstwerken Toevoeging ten laste van de exploitatie Onttrekkingen: - Overschrijding kosten groot onderhoud - Dekking afschrijvingslasten

168.321

32.000 32.000

10.518

189.803

10.349 169

Gebouwen Beleid Beleidsnota’s Ons beleid betreffende de gemeentelijke gebouwen hebt u vastgesteld in de volgende nota’s: Beleidsstuk of beheerplan Meerjarenonderhoudsplanning gemeentelijke gebouwen Nota maatschappelijk vastgoed beleid Integraal Huisvestingsplan Onderwijsgebouwen

Jaar vaststelling

Planperiode

2015 2015 2020

2015-2039 2020-2035

Hoofdlijnen In 2015 hebt u een geactualiseerde meerjarenonderhoudsplanning vastgesteld voor onze gemeentelijke gebouwen. Deze planning geeft inzicht in de te verwachten kosten voor groot onderhoud voor de komende 25 jaar. Het gaat daarbij om de gemeentelijke gebouwen: gemeentehuis, cultuurhuis, gemeentewerf, uitvaartcentrum en brandweerkazerne. Voor De Schans, gedeeltelijk ons eigendom, wordt via de Vereniging van Eigenaren De Schans gereserveerd voor groot onderhoud aan het gebouw. Dit loopt niet via de reserve onderhoud gebouwen van onze gemeente. Het onderwijs heeft een aparte status binnen het geheel, de juridisch eigendom berust bij de schoolverenigingen, de economisch eigendom berust bij onze gemeente. Wij zijn verantwoordelijk voor het bekostigen van nieuwbouw, tijdelijke en permanente uitbreiding en eerste inrichting onderwijsleerpakketten en meubilair. De daarbij behorende middelen zijn via het Gemeentefonds eveneens naar de gemeente gedecentraliseerd. De wettelijke grondslag van de taken van de gemeente ten aanzien van onderwijshuisvesting liggen vast in de Wet op het primair onderwijs.

- 95 -

In 2019 hebben wij in samenwerking met de schoolbesturen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld. Met dit plan hopen wij beter in te kunnen spelen op toekomstige maatschappelijk en onderwijskundige ontwikkelingen. Wij streven naar een beter inzicht in de (toekomstige) behoeften en mogelijkheden op het gebied van de onderwijshuisvesting in relatie tot andere beleidsterreinen en vastgoed. Dit moet leiden tot een betere beheersbaarheid van de investeringen op onderwijshuisvesting. Duurzaamheid Bij het raadsbesluit ‘Aanvraag investeringskrediet verduurzaming en modernisering gemeentehuis’ hebt u middels een motie ons college wordt verzocht scenario’s te schetsen voor het verdergaand verduurzamen van het gemeentehuis naar label B en label A. Door alle ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid en de wens om inzicht te krijgen in het energieneutraal maken van de gemeentelijke gebouwen hebben wij een onderzoek uit laten voeren naar de noodzakelijke duurzaamheidsinvesteringen om de volgende gemeentelijke gebouwen energieneutraal te maken of te verbeteren naar label A: - Brandweerkazerne - Cultuurhuis - Gemeentehuis - Gemeentewerf - Uitvaartcentrum Op basis van onderzoek hebt u besloten voor het scenario te gaan waarbij de vijf gemeentelijke gebouwen worden verduurzaamd via vervanging naar LED verlichting.

De aanbesteding voor de vervanging naar LED verlichting voor de vijf gebouwen heeft in het eerste halfjaar 2021 plaatsgevonden, de vervanging wordt in 2021 uitgevoerd. Onderhoud Het onderhoud verrichten wij volgens de vastgestelde Meerjarenonderhoudsplanning. De belangrijkste onderhoudswerkzaamheden in 2020 betroffen: - De lift in het Cultuurhuis; - Vervanging tapijt en deels verlichting en plafonds in de brandweerkazerne; - Buitenschilderwerk brandweerkazerne; - Bedrijfsdeuren gemeentewerf. De scholen zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor het (groot) onderhoud, terwijl de kosten van vernieuwing/renovatie van schoolgebouwen bij de gemeente liggen. Financiële ontwikkelingen De meerjarenonderhoudsplanning geeft aan dat over de periode 2015-2039 in totaal € 1.693.000 nodig is om het groot onderhoud te bekostigen. Het groot onderhoud wordt bekostigd uit de reserve Onderhoud gebouwen. Jaarlijks worden ten laste van de begroting toevoegingen gedaan naar de reserve. De kosten van onderhoud van gemeentelijke gebouwen komen ten laste van de exploitatie, waarna dekking plaatsvindt uit de reserve. De kosten van de bouw van de brandweerkazerne, en de aankoop en verbouwing van het Cultuurhuis zijn geactiveerd en worden over meerdere jaren afgeschreven. De afschrijvingskosten van het Cultuurhuis worden gedekt uit een reserve.

Kosten van nieuw-, aan- en bijbouw van het onderwijs worden geactiveerd, dekking van de kapitaallasten vindt plaats uit de reserve Huisvesting onderwijs.

- 96 -

Het financieel overzicht van de exploitatie ziet er als volgt uit: Exploitatie - Onderdeel

Begroting Begroting Werkelijk Primitief na wijziging

Verschil

Verschil %

Baten - Huren en vergoeding gebruik - Overige opbrengsten Totaal baten

361.341 6.000 367.341

381.241 6.000 387.241

370.495 29.509 400.004

-10.746 23.509 12.763

-2,82% 100,00% 3,30%

Lasten - Belastingen, heffingen en verzekeringen - Energiekosten en waterverbruik - Huur en servicekosten - Kapitaallasten - Lonen en salarissen - Onderhoud - Overige kosten Totaal lasten

33.701 80.153 38.591 390.760 155.000 103.822 28.561 830.588

33.701 99.153 38.591 390.760 112.100 209.568 35.561 919.434

46.457 104.452 46.404 356.364 120.203 215.302 56.773 945.954

-12.756 -5.299 -7.813 34.396 -8.103 -5.734 -21.212 -26.520

-37,85% -5,34% -20,25% 8,80% -7,23% -2,74% -59,65% -2,88%

Saldo gebouwen

-463.247

-532.193

-545.950

-13.757

-2,58%

Toelichting belangrijkste verschillen: - Overige opbrengsten; Het verschil is ontstaan door hogere opbrengsten voor pachten en de afrekening van de aula van de begraafplaats. De verzorging van de administratie is met ingang van 2020 weer terug bij de gemeente. - Belastingen, heffingen en verzekeringen; De stijging wordt veroorzaakt door hogere premies voor de brandverzekeringen. In uw raadvergadering van maart 2021 hebt u besloten de begroting hiervoor aan te passen. - Kapitaallasten; Het voordeel op de kapitaallasten is ontstaan doordat de afschrijvingslasten voor De Schans in de begroting te hoog zijn berekend (€ 14.000) en de lagere rentetoerekening door een lager rentepercentage (€ 17.000). - Overige kosten Het nadeel heeft betrekking op kosten in verband met het coronavirus.

- 97 -

De ontwikkelingen binnen de lopende investeringen zien er als volgt uit: Investering

Totaal krediet

Uitgaven tot Vermeerde- Verminde2020 ringen ringen

Totaal uitgaven

Restant krediet

Afwijking

Gemeentehuis - verduurzamen

121.185

27.739

87.444

0

115.183

6.002

5%

Onderwijsgebouwen - noodlokalen

206.529

173.716

57.997

1

231.712

-25.183

-12%

Totaal investeringen

34.600

0

35.758

0

35.758

-1.158

-3%

Het beeld voor de reserves ziet er als volgt uit: Reserve Gebouwen Toevoeging ten laste van exploitatie Onttrekkingen: - Gemeentehuis: vervanging tapijt, verlichting - Cultuurhuis: lift - Gemeentewerf: bedrijfsdeuren - Brandweerkazerne: buitenschilderwerk

Beginsaldo Toevoegingen Onttrekkingen Eindsaldo 1 jan 2020 31 dec 2020 474.141

50.000 50.000

501.841

9.000 6.607 2.918 3.775

Afschrijvingslasten cultuurhuis Onttrekking ten gunste van exploitatie - Dekking afschrijvingslasten

2.023.859

Huisvesting basisonderwijs Toevoeging ten laste van exploitatie Onttrekking ten gunste van exploitatie - Dekking afschrijvingslasten

823.614

Onderhoud basisonderwijs Onttrekking ten gunste van exploitatie

172.228

0

159.752

1.864.107

159.752 141.000 141.000

225.529

739.085

225.529 0

1.337

170.891

1.337

- Dekking afschrijvingslasten Totaal alle reserves betreffende gebouwen

22.300

3.493.842

191.000

408.918

3.275.924

Status

- 98 -

Openbaar groen Beleid De beleidsuitgangspunten betreffende het openbaar groen hebt u vastgesteld in de volgende nota’s: Beleidsstuk of beheerplan Hondenbeleidsplan Bomenbeleidsplan Beleidsvisie gemeentelijke begraafplaats Woudenberg Landschapsontwikkelingsplan, inclusief bijstelling Bomenverordening Groenbeleidsplan

Jaar vaststelling

Planperiode

2004 2006 2007 2009 2017 2020

In 2020 hebt u het Groenbeleidsplan vastgesteld. De belangrijkste uitgangspunten hierin zijn: - Behouden van een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving; - Beschermen en ontwikkelen van landschappelijke kwaliteiten; - Behouden en waar mogelijk versterken van de soortenrijkdom aan planten en dieren (biodiversiteit); - Innoveren in groenonderhoud met aandacht voor mens en milieu. In het plan is er speciale aandacht voor klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit, innoveren en verduurzamen en burgerparticipatie. Voor deze speerpunten zijn ambitieniveaus geformuleerd. Deze zijn vertaald in concrete ambities, acties en projecten. Het groenbeheer delen we in naar de functies van groen: kijkgroen, groenaankleding, recreatiegroen, natuurgroen. Bij elke functie hoort nog steeds een kwaliteitsniveau van CROW, maar we kunnen nu beter en makkelijker aan de inwoners uitleggen waarom een specifiek stuk groen een bepaald onderhoudsniveau heeft. Bij de uitvoering van het groenbeleidsplan werken we samen met inwoners, organisaties en ondernemers. We doen dit door open te staan voor groene initiatieven uit de samenleving en deze waar mogelijk te ondersteunen. We werken op buurtniveau aan natuurlijk groen en we koppelen de waarde van groen aan thema’s als gezondheid, klimaat, duurzaamheid én biodiversiteit.

Voorbeelden hiervan zijn de ‘groen aan de buurt projecten’ en het bijenbloemen project. Onderhoud Het onderhoud van het openbaar groen voeren wij uit in samenwerking met Amfors. Er zijn een drietal wijkteams gevormd, welke verantwoordelijk zijn voor het onderhoud in ‘hun’ wijken. Dit betreft het groenonderhoud, maar ook kleinschalig onderhoud op straat en buurtniveau. Voor het machinaal onderhoud (gazons en wegverhardingen, verwerken veegvuil) stellen wij jaarlijks een bestek op, wat door Eemfors uitgevoerd wordt. De bestekken monitoren wij regelmatig gemonitord ter controle op de gewenste beeldkwaliteit. Door klimaatverandering (warmer en natter) is meer intensief onderhoud nodig om de gewenste kwaliteit te waarborgen. Financiële ontwikkelingen De kosten van het groenonderhoud vertonen al een aantal jaren een stijgende lijn, wat met name het gevolg is van meer onderhoud door de klimaatverandering. In 2020 zijn de kosten (incidenteel) wel een stuk lager. Met name door de lagere inhuur- en uitvoeringskosten.