04. Beleidsbegroting 2022-2025 gemeente Woudenberg.pdf
Tekst van het document
Maatschappelijk effect 3 – Meer klimaat adaptieve maatregelen en minder wateroverlast Wat willen we bereiken? Als gevolg van klimaatontwikkelingen ontstaan de laatste jaren in Nederland steeds vaker, steeds hevigere regenbuien. Als gevolg hiervan komt het vaker voor dat het rioolstelsel de neerslag niet kan verwerken, waardoor tijdelijk “water op straat” ontstaat. Het idee dat de neerslag altijd door het riool verwerkt kan worden, moet worden
- 30 -
losgelaten. In de plaats hiervan wordt bij hevige regenbuien gekeken naar berging van de neerslag in de openbare ruimte (wegen, groenstroken, etc.) zonder schade aan gebouwen. Ook zetten we in op vergroening van de leefomgeving om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Wat gaan we ervoor doen? De maatregelen uit het BWKP worden in de komende jaren (2020-2029) uitgevoerd. De voortgang van deze werkzaamheden worden halfjaarlijks gerapporteerd in de betreffende voortgangsrapportage. De samenwerking binnen het Platform Water Vallei en Eem wordt verder geïntensiveerd met name om de kwetsbaarheid binnen de regio te verminderen en kennis te vergroten op het gebied van onder andere klimaatadaptatie. Baggeren van diverse watergangen is in 2022 / 2023 gepland in samenwerking met het waterschap Vallei en Veluwe.
Maatschappelijk effect 4 – Meer bewonersinitiatieven Wat willen we bereiken? Onze maatschappij is in beweging. Bewoners voelen zich betrokken bij hun eigen omgeving en willen zich hier graag voor inzetten. Deze initiatieven stimuleren en faciliteren we. Wat gaan we ervoor doen? In het kader van bezuinigingen wordt niet actief ingezet op het stimuleren van burgerinitiatieven. Indien burgerinitiatieven zich aanmelden wordt bekeken in hoeverre de gemeente kostenneutraal hierin kan bijdragen. Een voorbeeld hiervan is het project Heuvelrugtuinen waar momenteel mooie voorbeelden bij de Van Gendtlaan, Westerwoud en Hoevelaar in ontwikkeling van zijn.
Indicatoren Indicatoren Beeldkwaliteit
Beleving beeldkwaliteit
Verkeersveiligheid
Beleving verkeersveiligheid
Definitie
Wijze van meten
Kwaliteit van onderhoud, inrichting en gebruik openbare ruimte (A= goed, B= voldoende, C= matig, D=slecht). Beleving van fysieke leefbaarheid openbare ruimte uitgedrukt in een rapportcijfer.
CROW-monitor openbare ruimte (jaarlijks in de maand oktober).
Welk percentage van het gemeentelijk wegennet voldoet aan de inrichtingskenmerken van Duurzaam Veilig? Percentage bewoners dat te hard rijden als belangrijkste buurtprobleem aanduidt
Norm
2022
2023
2024
2025
B/C
B/C
B/C
B/C
B/C
Onderdeel van de gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar. Inventarisatie
7,5
-
7,5
-
7,5
Nulsituatie (2020)
-
-
-
-
Onderdeel van de Gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar.
29% (gemeten in 2013) 26% (gemeten in 2017)
-
24%
-
24%
- 31 -
Wateroverlast
Berekende oppervlak bebouwde kom dat voldoet aan het gestelde toetsingskader BWKP
Jaarlijks aanpassingen verwerken in rioleringsmodel en berekenen conform BWKP-methode.
75% (situatie 2018)
78%
Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: ROVA, AVU Relevante samenwerkingspartners: Amfors, Waterschap, Platform Water Vallei en Veluwe, Provincie Utrecht Wat gaat het kosten? In onderstaand tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Programma 2 Leefomgeving
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Bedragen
2022
2023
2024
2025
Lasten
-4.908.975
-4.893.760
-4.918.589
-4.925.775
Baten
3.335.611
3.336.611
3.337.611
3.337.611
Resultaat programma 2 voor bestemming
-1.573.364
-1.557.150
-1.580.978
-1.588.164
Resultaat in begroting 2021
-1.564.925
-1.554.042
-1.556.422
-1.556.422
-8.439
-3.108
-24.556
-31.742
Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2021
79%
81%
81%
- 32 -
Financiële toelichting programma 2 Programma 2 Leefomgeving
- = nadelig Verwerkt
2022
2023
2024
2025
+ = voordelig kaderbrief IBOR (dagelijks beheer)
Ja
-9.000
-60.000
-72.000
-72.000
IBOR (extern bestek)
Ja
-3.400
-9.900
-12.500
-14.800
IBOR (vegen wegen)
Ja
-2.500
-5.200
-6.900
-8.300
Speelvoorzieningen
Ja
-500
-1.500
-2.000
-2.000
Wegen (opstellen wegenbeheersplan)
Ja
-25.000
-
-
-
Kosten afval
Ja
-12.500
-12.500
-15.000
-15.000
Onderhoud kunstwerken
Ja
-440
-440
-440
-440
Gladheidsbestrijding
Ja
-
-1.000
-1.000
-2.000
Opbrengst afvalstoffenheffing
Ja
12.500
12.500
15.000
15.000
Reclame lichtmasten
Ja
2.000
3.000
4.000
4.000
Verkeersmaatregelen (uitstel in 2021)
Nee
-7.400
-
-
-
Wegen (uitstel in 2021)
Nee
-24.000
-
-
-
Landschapsbeheer (uitstel in 2021)
Nee
-4.500
-
-
-
Openbaar groen (uitstel in 2021)
Nee
-5.000
-
-
-
Speelvoorzieningen (uitstel in 2021)
Nee
-4.000
Speelvoorzieningen (aanpassing raming kapitaallasten)
Nee
3.628
3.628
3.628
3.628
Werkkleding (uitstel in 2021)
Nee
-2.000
Speelvoorzieningen (investering 2025)
Nee
-
-
-
-4.000
Begraafplaats opbrengsten leges
Nee
-5.569
-11.307
-11.307
Doorbelaste btw en overhead afval en riolering
Nee
35.197
37.392
39.494
39.921
Onttrekking voorziening afval € 10 per huishouden naar algemene reserve
Nee
54.600
54.600
54.600
54.600
Loonkosten (verdeling per programma)
Nee
-17.450
-17.450
-17.450
-17.450
Kapitaallasten
Nee
1.327
-669
-2.682
-1.594
-8.438
-3.108
-24.557
-31.742
Totaal
IBOR (dagelijks beheer) Betreft areaaluitbreidingen Schaarweide, Vijverhof, Westerwoud, Elzenhof/Prunushof, Zorgwoningen Prins Hendrikstraat, Cootje v Raaihof, Amalialaan, Hoevelaar fase 1, Nijverheidsweg (verdeeld over Ibor-posten dagelijks beheer). IBOR (extern bestek) Betreft areaaluitbreidingen Schaarweide, Vijverhof, Westerwoud, Elzenhof/Prunushof, Zorgwoningen Prins Hendrikstraat, Cootje v Raaihof, Amalialaan, Hoevelaar fase 1, Nijverheidsweg.
- 33 -
IBOR (vegen wegen) Betreft areaaluitbreidingen Schaarweide, Vijverhof, Westerwoud, Elzenhof/Prunushof, Zorgwoningen Prins Hendrikstraat, Cootje v Raaihof, Amalialaan, Hoevelaar fase 1, Nijverheidsweg. Speelvoorzieningen Betreft inspectie en onderhoud speelvoorzieningen betreffende areaaluitbreidingen, Zorgwoningen Prins Hendrikstraat, Hoevelaar fase 1, Nijverheidsweg. Wegen (opstellen wegenbeheersplan) Betreft opstellen wegbeheerplan op basis van vierjaarlijkse weginspectie om onderhoudstoestand en kosten te bepalen voor de jaren 2023 tot en met 2027 (dekking via reserve wegen). Kosten afval Betreft stijging kosten papierinzameling ROVA als gevolg van areaaluitbreiding Hoevelaar (dekking via egalisatievoorziening afval en tariefsverhoging afval). Onderhoud kunstwerken Stijging van de kapitaallasten als gevolg van vervanging voetgangersbrug v Steenbergenlaan (versneld einde levensduur). De investering bedraagt € 22.000 (afschrijving over 50 jaar = € 440 per jaar). Gladheidsbestrijding Toename kosten gladheidsbestrijding vanaf 2023 als gevolg van areaaluitbreiding Hoevelaar. Opbrengst afvalstoffenheffing De stijging van de kosten papierinzameling ROVA als gevolg van areaaluitbreiding Hoevelaar wordt gedekt via de egalisatievoorziening afval of door aanpassing tarieven afval.
Reclame lichtmasten We verwachten vanaf 2021 inkomsten uit reclame-uitingen aan de lichtmasten, te weten € 650 per bak. Vanaf 2022 verwachten we ook opbrengsten uit reclame op de rotondes. Verkeersmaatregelen (uitstel in 2021) * Het voorlopig begrotingsresultaat 2021 van nadelig € 751.000 (medio mei 2021) in combinatie met de betrekkelijk lage stand van de reserves heeft het college doen besluiten de ambtelijke organisatie de opdracht te gegeven om ook in 2021 de uitgaven kritisch onder de loep te nemen en waar mogelijk uit te stellen dan wel niet te doen. Betreffende het budget verkeersmaatregelen (straatmeubilair) is besloten in 2021 € 17.400 te bezuinigen, waarvan € 7.400 betrekking heeft op uitstel tot 2022. Wegen (uitstel in 2021) * Betreffende het budget wegen (onderhoud) is besloten in 2021 € 24.000 te bezuinigen, waarvan € 24.000 (het gehele bedrag) betrekking heeft op uitstel tot 2022.
- 34 -
Landschapsbeheer (uitstel in 2021) * Betreffende het budget landschapsbeheer (voorlichting en uitvoering onderhoudsplan) is besloten in 2021 € 5.500 te bezuinigen, waarvan € 4.500 betrekking heeft op uitstel tot 2022. Openbaar groen (uitstel in 2021) * Betreffende het budget openbaar groen (uitvoering bomenbeleidsplan en overige) is besloten in 2021 € 15.000 te bezuinigen, waarvan € 5.000 betrekking heeft op uitstel tot 2022. Speelvoorzieningen (uitstel in 2021) * Betreffende het budget speelvoorzieningen (inspectie, onderhoud en vervanging) is besloten in 2021 € 15.700 te bezuinigen, waarvan € 4.000 betrekking heeft op uitstel tot 2022. Werkkleding (uitstel in 2021) * Betreffende het budget werkkleding is besloten in 2021 € 2.000 te bezuinigen, waarvan € 2.000 (het gehele bedrag) betrekking heeft op uitstel tot 2022. Speelvoorzieningen (investering 2025) In de vorige begroting 2021-2024 zijn de investeringen speelruimtebeleidsplan tot en met boekjaar 2024 verwerkt. De verwerking tot en met boekjaar 2025 is meegenomen in deze begroting (de investeringen fluctueren jaarlijks) Doorbelaste btw en overhead afval en riolering De interne doorbelasting aan afval en riolering is opnieuw bekeken en uitgerekend. De interne doorbelasting stijgt als gevolg van hogere kosten belastingen en lonen. Onttrekking voorziening afvalfonds In 2019 was het tekort op de afvalstoffenheffing € 337.706.
Afgesproken is dat er jaarlijks € 10,- extra per huishouden doorberekend wordt in het afvaltarief om dit “terug te verdienen” en later weer toe te voegen aan de algemene reserve. De jaarlijks geraamde toevoeging aan de voorziening afvalfonds van € 54.600 onttrekken we nu gelijk weer om toe te voegen aan de algemene reserve. Loonkosten (verdeling per programma) De totale loonkosten worden jaarlijks toegerekend aan de diverse programma’s en projecten. Ten opzichte van 2021 wordt in 2022 € 17.450 meer loonkosten toegerekend aan programma 2. De loonkosten worden toegelicht bij de paragraaf Bedrijfsvoering verderop in de begroting. Kapitaallasten Stijging/daling kapitaallasten op basis van actualisering investeringen programma 2. * Het voorlopig begrotingsresultaat 2021 van nadelig € 751.000 (medio mei 2021) in combinatie met de betrekkelijk lage stand van de reserves heeft het college doen besluiten de ambtelijke organisatie de opdracht te gegeven om ook in 2021 de uitgaven kritisch onder de loep te nemen en waar mogelijk uit te stellen dan wel niet te doen. Het effect hiervan is te zien in de posten aangemerkt met een *, waarbij (deels) sprake is van uitstel van 2021 naar 2022.
- 35 -
Veiligheid Programma 3 Visie van het programma Woudenberg is een gemeente waarin inwoners zich veilig voelen, weerbaar zijn, omzien naar elkaar en waar respect de basisnorm is. En waarin overlast en (ondermijnende) criminaliteit een uitzondering zijn en indien aanwezig, integraal worden aangepakt.
Wat houdt het programma in? Onder programma veiligheid valt de brandweerzorg (Veiligheidsregio Utrecht), voorbereidingen met betrekking tot rampen en crisisbeheersing, toezicht in het publieke domein en diverse samenwerkingsvormen, zoals Bureau Regionale Veiligheidsstrategie, het Veiligheidshuis en het RIEC. Kosten die verbonden zijn aan uiteenlopende initiatieven, maatregelen of projecten op het gebied van veiligheid worden gedekt uit het programma veiligheid.
- 36 -
Trends en ontwikkelingen • •
•
Aanpak mensenhandel: elke gemeente moet in 2022 een duidelijke en geborgde aanpak van mensenhandel hebben. Deze afspraak in het Interbestuurlijk Programma staat ook in het programma Samen tegen Mensenhandel. Regionale veiligheidsstrategie 2022-2026: in de Veiligheidsstrategie worden de gezamenlijke prioriteiten, ambities en strategische keuzes voor de komende jaren vastgelegd. Met deze Veiligheidsstrategie geven de 39 gemeenten, het Openbaar Ministerie en de politie van Midden-Nederland gevolg aan hun wens om de verantwoordelijkheid voor de integrale aanpak van de veiligheidsthema's ook echt gezamenlijk invulling te geven. Kadernota integrale veiligheid 2023-2026: in 2022 wordt de nieuwe kadernota integrale veiligheid 2023-2026 van de gemeente Woudenberg ontwikkelt. Bij het opstellen van de kadernota wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de prioriteiten van de Regionale Veiligheidsstrategie.
Maatschappelijk effect 1 – Een veiliger Woudenberg Wat willen we bereiken? Bijdragen aan de veerkracht en eigen kracht in de buurt door ongewenst gedrag zoveel mogelijk te voorkomen en waar het zich voordoet, consequent aan te pakken. We doen dit door het inzetten van persoonsgerichte, gebiedsgerichte en themagerichte maatregelen. Wat gaan we ervoor doen? Voor het goede leven is het heel belangrijk hoe veilig je je voelt. En dat veiligheidsgevoel wordt voor een belangrijk deel bepaald door de directe leefomgeving en door de privésituatie waarin je verkeert. Vaak wijken de harde cijfers af van het veiligheidsgevoel. De leefbaarheid in de wijken, het gevoel van saamhorigheid, het kennen van je buren en het doorbreken van anonimiteit is daarbij essentieel. Integriteit en het veilig kunnen uitvoeren van de publieke taak zijn van belang voor het waarborgen van de rechtstaat. Dit vraagt om een samenspel tussen samenleving, partners en gemeente. De coronacrisis zal zijn sporen nalaten, ook in 2022. In het kader van veiligheid anticiperen we daarop. Wij blijven investeren in het oprichten van WhatApp-groepen in de buurt, het inzetten van Burgernet, het gebruik van Mob-eyes en blijven hier actief over communiceren. Ook het vergroten van de meldingsbereidheid onder de inwoners blijft onze aandacht houden. Zonder meldingen krijgen wij geen zicht op wat er speelt in de buurt.
Maatschappelijk effect 2 - Betere verbinding tussen zorg en veiligheid Wat willen we bereiken? De onderlinge verbinding tussen het zorg- en veiligheidsdomein versterken en verbeteren. We doen dat door het creëren van een integrale (beleids-)aanpak, het maken van afspraken met partners over onder meer op- en afschaling van casuïstiek en informatiedeling en het lokaal en bovenlokaal leggen van de benodigde verbindingen. Wat gaan we ervoor doen? Woudenberg kent, net als andere gemeenten, ook een groep inwoners die in kwetsbare situaties verkeren. Om deze inwoners te helpen en om de veiligheid(gevoelens) en overlast voor de omgeving beheersbaar te maken, is intensieve samenwerking nodig tussen het sociale en veiligheidsdomein. Bij het dichter bij elkaar brengen van zorg en veiligheid, hanteren we de volgende uitgangspunten:
- 37 -
• • • • •
zorg- en veiligheidsprofessionals werken intensiever samen aan concrete veiligheidsvraagstukken; meer ‘eropaf’; investeren in kwetsbare groepen; signalen herkennen en oppakken; ruimte maken voor maatwerk: doen wat nodig is.
Vanuit de basis richten we ons op verschillende doelgroepen. Hierbij moet gedacht worden aan jeugd, slachtoffers en daders bij huiselijk geweld, mensen met verward en gevaarlijk gedrag en multi-problem gezinnen.
Maatschappelijk effect 3 – Minder ondermijnende criminaliteit Wat willen we bereiken? Samen met professionals signaleren, voorkomen en bestrijden van de onzichtbare criminaliteit die het gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. En de gemeente Woudenberg en haar inwoners weerbaarder te maken tegen ondermijnende criminaliteit. Wat gaan we ervoor doen? We zetten in op een strategie waarin preventieve maatregelen en tijdige signalering en onderkenning van ondermijningsproblematiek centraal staan. Met een positief handelingsperspectief weten we te voorkomen dat mensen verleid worden tot crimineel gedrag. Positieve en welwillende krachten in de samenleving worden gemobiliseerd. Denk hierbij aan ondernemers, ouders, scholen en organisaties zoals het jongerenwerk een actieve rol laten pakken bij het vergroten van de leefbaarheid in de buurt, of maatregelen om de aanwas van jongeren in de criminaliteit terug te dringen. Weerbare overheid In de pijler weerbare overheid willen we de organisatie en haar professionals (bestuurders, politici en ambtenaren) weerbaar maken tegen ondermijning, integriteitskwesties en intimidatie. Zij voelen zich gesteund vanuit de gemeente, worden getraind in weerbaarheid en weten waar zij signalen en dilemma's kwijt kunnen.
Daarnaast wordt in deze pijler ingezet op het effectief inzetten van het instrument Bibob, het optimaal benutten van de in te zetten bestuurlijke maatregelen (bijvoorbeeld Last onder dwangsom, sluiting panden, etc.), het versterken van bewustwording en training van professionals op signalen van ondermijning (thema’s zoals drugs, uitbuiting en het criminele verdienmodellen, zoals zorgfraude). Verstoren criminele ondernemersklimaat Daarnaast zetten wij in op repressieve aanpak van criminelen, het terugdringen en verstoren van georganiseerde criminaliteit en beperking van de effecten daarvan op de samenleving. We stellen duidelijke grenzen door de criminelen en hun netwerken krachtig integraal aan te pakken. Door het versterken van onze informatiepositie door bijvoorbeeld slimme signalering en integrale acties maken wij, samen met het RIEC, politie, Openbaar Ministerie en netwerkpartners, optimaal gebruik van onze handhavende bevoegdheden om criminele activiteiten tegen te gaan.
- 38 -
Indicatoren Indicatoren Totaal aantal misdrijven Rapportcijfer veiligheid
Definitie Aantal aangiften van het totaal van misdrijven Rapportcijfer over hoe de inwoner veiligheid ziet danwel ervaart in de gemeente Woudenberg
Wijze van meten
Norm
2022
2023
2024
2025
Overzicht uit het politieregistratiesysteem Onderdeel van de gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar
Misdrijven in 2018 - 323
<320
< 310
< 300
-
Rapportcijfer in 2017 – 7,7
7,8
-
8
-
Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: Veiligheidsregio Utrecht Relevante samenwerkingspartners: inwoners, ondernemers, politie, Openbaar Ministerie, Bureau Regionale Veiligheidsstrategie, Regionaal Informatie- en Expertisecentrum, Veiligheidshuis Amersfoort, Coöperatie De kleine Schans, Omnia Wonen, maatschappelijke instanties, Bureau Halt, Buurtbemiddeling, Jeugdpunt, etc. Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Programma 3 Veiligheid Lasten Baten
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
-974.077
-972.123
-980.123
-976.123
0
0
0
0
Resultaat programma 3 voor bestemming
-974.077
-972.123
-980.123
-976.123
Resultaat in begroting 2021
-951.881
-951.923
-951.923
-951.923
Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2021
-22.197
-20.200
-28.200
-24.200
- 39 -
Financiële toelichting programma 3 Programma 3 Veiligheid
- = nadelig Verwerkt
2022
2023
2024
2025
+ = voordelig kaderbrief Bijdrage VRU
Ja
-11.000
-9.000
-17.000
-17.000
Uitvoering beleid
Ja
-5.000
-5.000
-5.000
-5.000
Versterking omgevingsveiligheidsdiensten
Nee
-4.000
-4.000
-4.000
-
Overheveling Stichting art 1. (overheveling naar programma 1)
Nee
5.100
5.100
5.100
5.100
Overheveling bureau Halt (overheveling naar programma 1)
Nee
2.200
2.200
2.200
2.200
Loonkosten (verdeling per programma)
Nee
-9.500
-9.500
-9.500
-9.500
Kapitaallasten
Nee
Totaal
3 -22.197
-
-
-
-20.200
-28.200
-24.200
Bijdrage VRU In de meerjarenraming in de begroting van 2021 was de bijdrage van de gemeente Woudenberg vastgesteld op € 707.000 voor het jaar 2021. In de begroting 2022 stijgt de bijdrage naar € 718.000. De stijging wordt veroorzaakt door de loon- en prijsstijgingen. In de zienswijze op de begroting 2022 van de VRU is opgenomen dat voor stijgingen anders dan loon- en prijsstijgingen, de VRU voor bezuinigingsvoorstellen moet komen om de gemeentelijke bijdrage niet te laten stijgen. Uitvoering beleid Door indexering en stijging van het aantal inwoners van Woudenberg worden de kosten voor de diverse overeenkomsten hoger dan voorgaande begroting. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten De gemeente ontvangt, via de algemene uitkering, jaarlijks in het kader van cluster 4 van de meerjaren agenda omgevingsveiligheid 2021-2024 een bedrag van € 4.000. De middelen zijn bedoeld voor lokale versterking omgevingsveiligheid. Dit geeft de gemeente ruimte om te komen tot lokale prioriteiten bij de uitvoering van omgevingsveiligheidsbeleid. Op die wijze wordt omgevingsveiligheid goed lokaal ingebed. Overheveling Stichting art 1. (overheveling naar programma 1) In het kader van herverdeling van werkzaamheden wordt Stichting art. 1 overgeheveld van programma 3 naar programma 1 (valt meer onder zorg dan veiligheid).
Overheveling bureau Halt (overheveling naar programma 1) In het kader van herverdeling van werkzaamheden wordt bureau Halt overgeheveld van programma 3 naar programma 1 (valt meer onder zorg dan veiligheid). Loonkosten De totale loonkosten worden jaarlijks toegerekend aan de diverse programma’s en projecten. Ten opzichte van 2021 wordt in 2022 € 9.500 meer loonkosten toegerekend aan programma 3. De loonkosten worden toegelicht bij de paragraaf Bedrijfsvoering verderop in de begroting.
- 40 -
Kapitaallasten Stijging/daling kapitaallasten op basis van actualisering investeringen programma 3.
- 41 -
Ruimte, wonen en ondernemen Programma 4 Visie van het programma Een sterk raamwerk van landschappelijke en ruimtelijke structuren van Woudenberg door duurzaam verbinden, combineren en vernieuwen van kwaliteiten.
Wat houdt het programma in? Het programma ruimte, wonen en ondernemen omvat een diversiteit aan beleidsterreinen in het fysieke domein. Het gaat zowel om lokaal beleid, waarover gerapporteerd wordt via de diverse beleidsnota’s, maar ook over de uitvoering van diverse wettelijke taken. De integraliteit van het beleid krijgt steeds meer vorm en een nieuw wettelijk kader via de toekomstige Omgevingswet. Het programma heeft ook diverse raakvlakken met onderdelen van andere programma’s.
- 42 -
Trends en ontwikkelingen • • •
• • •
De taken en ontwikkelingen die verband houden met het klimaatakkoord, zoals de Regionale Energiestrategie (hierna: RES), het verduurzamen van panden, het opstellen van een Warmtevisie en de veranderingen in het fysiek domein die hiermee samenhangen. De druk op het buitengebied door nieuwe functies, wetgeving en de transitie van de landbouw, naast het belang van een gezond en vitaal platteland. Woudenberg is een aantrekkelijke woongemeente en merkt de druk op de woningmarkt. De samenstelling van de bevolking verandert, we vergrijzen net als andere gemeenten in Nederland, maar er is in Woudenberg geen sprake van ontgroening. Daarnaast is er ook in Woudenberg sprake van een huishoudensverkleining. Bij een goede woonomgeving past ook een sterke werkomgeving. Het versterken van de synergie tussen denkers en doeners in de beroepsbevolking, een goede bereikbaarheid, maar ook behoud en versterking van natuur en landschap, zijn daarbij belangrijk. De beleidskaders over de ruimtelijke kwaliteit moeten ervoor zorgen dat geen sprake is van ad-hoc-aanpassingen maar een ontwikkeling die ook op de lange termijn bijdraagt aan Woudenberg als aantrekkelijke woon-, werk- en verblijfsgemeente. Het wettelijke kader zal medio 2022 aanzienlijk veranderen met de Omgevingswet.
Deze wetswijziging heeft effect maar versterkt ook de speerpunten van de dienstverlening in het bijzonder op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De landelijke coronamaatregelen hebben verschillende effecten gehad op de diverse programmaonderdelen en per onderdeel zal de komende jaren blijken wat de langetermijneffecten zijn.
Maatschappelijk effect 1: Ondersteunen van meer duurzaamheid voor mens, milieu en markt Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat in Woudenberg iedereen meewerkt om van Woudenberg een duurzame gemeente te maken. Voor wat betreft de klimaatdoelstellingen sluiten we aan bij de landelijke doelen. Daarnaast wordt de circulaire economie steeds belangrijker. Het rijk heeft de ambitie om in 2050 een volledige circulaire economie te hebben. De komende jaren wordt bekeken hoe we daar als Woudenberg onze bijdrage aan kunnen leveren. We werken aan vier grote duurzaamheidsthema’s, te weten energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit. Wat gaan we ervoor doen? De lokale duurzaamheidsmeter laat zien hoe de gemeentelijke organisatie scoort op duurzaamheid. Uitgangspunt is dat de duurzaamheidsscores verbeteren naar mate het duurzaamheidsbeleid meer wordt verankerd in de organisatie. Het instrument begint wat gedateerd te raken. Met het uitvoeren van een CO2-prestatieladder wordt inzicht verkregen in de uitstoot en reductiemogelijkheden van CO2 voor de gemeentelijke organisatie. Inmiddels verschuift de focus steeds meer van interne duurzaamheid van de gemeentelijke organisatie naar een duurzame samenleving. Met de uitvoering van de RES en de transitievisie warmte, het groenbeleidsplan en het duurzaamheidsbeleid wordt hier vorm aan gegeven.
Voor het verduurzamen van de energievoorziening is een regionale energiestrategie (RES) 1.0 in juli 2021 vastgesteld en in Q4 2021 is de transitievisie warmte vastgesteld. Hierin wordt een pad uitgestippeld hoe en wanneer Woudenberg overgaat op duurzame warmte zonder fossiele brandstoffen. Ondersteunend daaraan is de campagne “Energie in Woudenberg”, waarin huiseigenaren worden ondersteund in het verduurzamen van hun woning. Ook blijven we actief met bewustwording, bijvoorbeeld door WAUW!denberg. Er wordt gewerkt in het ontwikkelteam duurzaamheid met het uitvoeringsprogramma aanpak duurzaamheid, waar medewerkers voor alle pijlers (energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit) zitting in hebben. Het uitvoeringsprogramma is zo ingericht dat altijd gezocht wordt naar koppelkansen en een efficiënte manier van samenwerken.
- 43 -
In het kader van het beleid op orde, ter voorbereiding op de Omgevingswet, zijn diverse beleidsdocumenten vastgesteld en dienen als bouwsteen voor het omgevingsplan. Onze uitvoeringsdienst voor het milieubeleid en vergunningverlening, de RUD Utrecht, is bezig met een traject van doorontwikkeling van de organisatie. Hiervoor zullen het eerder gestarte proces Kleur Bekennen en de voorbereiding op de gewijzigde taakstelling onder de Omgevingswet gecombineerd worden. Daarbij zal verder bezien worden welke extra taken bij de RUD ondergebracht kunnen worden. Het gaat daarbij onder andere om de bodemtaken die op grond van de wet verschuiven van de provincie naar gemeenten, maar ook om welke nieuwe werkafspraken gemaakt moeten worden om de integrale dienstverlening van de Omgevingswet te kunnen uitvoeren. De financiële vertaling daarvan is nog niet inzichtelijk gemaakt mede doordat de overgang naar de nieuwe wet 1 juli 2022 verwacht wordt, dus midden in het begrotingsjaar. In de begroting gaan wij daarom nu uit van ervaringsgegevens.
Maatschappelijk effect 2: Meer ruimte voor het ontwikkelen van passende woningen en bedrijfsaanbod Wat willen we bereiken? Wij willen bereiken dat het van jong tot oud goed wonen is in Woudenberg. De woonwensen en woningbehoefte van al onze inwoners willen wij zoveel mogelijk binnen onze gemeentegrenzen mogelijk maken. Duurzaam en toekomstbestendig voor iedereen in Woudenberg. Daarnaast maken wij jaarlijks prestatieafspraken met Omnia Wonen en de SHOW (Stichting Huurders Omnia Wonen). Een gezond economisch klimaat is van belang voor onze inwoners. Hier willen wij ons voor inzetten. Wonen en werken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en dragen bij aan de gemeenschap die Woudenberg is. Werken in de buurt is goed voor mens en milieu. We willen graag mogelijkheden creëren voor (startende) ondernemers die ruimte nodig hebben voor hun bedrijf. Zo blijft het prettig wonen en werken in Woudenberg voor iedereen. Wat gaan we ervoor doen? Elke twee jaar wordt een woonbehoefteonderzoek (WBO) uitgevoerd. Het laatste WBO is van 2020 en dat is de onderlegger geweest voor de Oplegger 2020+ behorende bij de Woonvisie 2019+. In de Woonvisie 2019+ zijn onder andere opgenomen: aantallen te realiseren woningen en het uitgangspunt dat bij grotere woningbouw ontwikkelingen 20% aan sociale huurwoningen wordt gerealiseerd.
In de Oplegger 2020+ behorende bij de Woonvisie 2019+ is onder andere de zelfbewoningsplicht en het anti-speculatiebeding opgenomen. Het WBO 2020 geldt samen met de Woonvisie 2019+ en de Structuurvisie Woudenberg 2030 als leidraad voor de sturing op woningbouwplannen. In 2022 staat het volgende onderzoek gepland. Vanuit de Woonvisie 2019+ en de bijbehorende oplegger kijken we samen met Omnia Wonen naar de mogelijkheden voor jongeren, het zoveel mogelijk op gang brengen van de doorstroming en de kernvoorraad. Ook het aspect wonen en zorg blijft onder de aandacht. Naar verwachting zijn er in 2021 circa 166 woningen gerealiseerd en worden voor 2022 circa 138 woningen verwacht. Meer ruimte voor bedrijven ontstaat mede door een sterk ondernemers- en vestigingsklimaat. We willen doorgaan met de samenwerking met het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT). Het RBT heeft tijdens de Coronacrisis een Herstelplan gemaakt met als doel een duurzaam herstel van het zelfstandig verdienvermogen van ondernemers in de gastvrijheidseconomie op de Heuvelrug en in de Gelderse Vallei. Stapsgewijze opening met stapsgewijze marketing, waarbij de aandacht eerst is gericht op mensen die al op de Heuvelrug zijn (bezoekers en inwoners), dan nationaal en pas daarna weer internationaal te beginnen bij de omliggende landen als Duitsland en België.
Verder is er een plan ontwikkeld om de zakelijke markt een extra impuls te geven. Deze plannen zullen in 2022 verder worden uitgerold. Deze samenwerking is goed voor de hele recreatiesector. Op basis van het convenant wandelknooppuntennetwerk zal dit systeem in de regio gerealiseerd worden. Een goed systeem van wandelpaden draagt bij aan de benutting van de paden en aan het wandelplezier, is goed voor de gezondheid van inwoners en recreanten en draagt bij de gewenste zonering (gebieden met hoge natuurwaarde en rust behoefte kunnen gemeden worden) en het maakt het gebied aantrekkelijker voor bezoekers en draagt zo bij aan de bestedingen in de
- 44 -
vrijetijdseconomie. Er wordt nog onderzocht in welke mate realisatie van het wandelknooppuntennetwerk kan leiden tot een besparing op het pakket routes en paden en welk effect het heeft op de bijdragen aan het LEU in het kader van de klompenpaden. Daarnaast is overeenstemming nodig over een regeling van de aansprakelijkheid en boomveiligheid. Hieraan wordt komend jaar gewerkt. De coronacrisis heeft veel impact op bedrijven en werkgelegenheid. De effecten verschillen tussen de verschillende sectoren en in 2022 is de verwachting dat voor verschillende bedrijven duidelijk zal worden of duurzaam herstel na corona mogelijk is. Wij blijven dat in de gaten houden. Daarbij blijven wij zoeken naar mogelijkheden voor het versterken van het ondernemers- en vestigingsklimaat. Tevens blijven wij werken aan bewustwording en stimulering van verduurzaming van bedrijven vanuit de Uitvoeringsagenda Duurzame Economie Woudenberg 2030. Ten behoeve van de ondernemers in het centrum zal in 2022 verder uitvoering gegeven worden aan de Visie op de retail, een plan van aanpak voor een Vitaal Dorpshart. Een Vitaal Dorpshart is van belang voor de hele Woudenbergse gemeenschap en draagt bij aan de aantrekkelijkheid als woongemeente. Van groot belang voor de Vitaliteit van Woudenberg in de toekomst, is dat er voldoende ruimte is voor de ontwikkeling van woningen en bedrijven.
Bij de regionale programmering en in het overleg met de provincie Utrecht blijven we inzetten op het opnemen van een ontwikkellocatie voor bedrijven en woningen aan de zuidoostkant van de gemeente, om de groei en ontwikkelbehoefte van de bedrijven te ondersteunen. Met daarbij aandacht voor de effecten van N224 en N226.
Maatschappelijk effect 3: Verdere versterking en behoud van het ruimtelijke en maatschappelijk raamwerk van Woudenberg Wat willen we bereiken? Woudenberg wil het culturele erfgoed en het ruimtelijk raamwerk goed onderhouden en 'beleefbaar' maken. Dit is belangrijk voor de identiteit van Woudenberg. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de nota ruimtelijke kwaliteit, de Structuurvisie Woudenberg 2030 en de oplegger. Het wordt nader uitgewerkt in bestemmingsplannen en in de toekomst in omgevingsplannen. Wat gaan we ervoor doen? Doel is actuele bestemmingsplannen met aandacht voor de versterking van het karakter, maar ook ruimte voor toekomstgerichte doorontwikkeling. Door het uitstel van de Omgevingswet zal nog een half jaar en mogelijk een jaar langer sprake zijn van bestemmingsplannen. We faciliteren projecten en voeren deze deels uit zoals opgenomen in de Structuurvisie. Daarbij zijn de uitgangspunten van ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke inpassing bij ontwikkelingen van toepassing. De fysieke ligging van Woudenberg op de Heuvelrug en in de Vallei maakt dat Woudenberg zich niet kan beperken tot één samenwerkingsverband, maar juist gebruik kan maken van de voordelen van meerdere samenwerkingsverbanden. Helaas houdt dat vanuit meerdere samenwerkingen in dat om een bijdrage gevraagd wordt.
Het bestuur regio Amersfoort is daarbij belangrijk, maar voor een Vitaal Buitengebied ook Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en het landbouwnetwerk Food Valley. De gevolgen van de energietransitie zullen de komende jaren van invloed zijn op het ruimtelijke en maatschappelijk raamwerk.
- 45 -
Maatschappelijk effect 4: Meer facilitering van particulier initiatief en gebruikmaken van expertise en creativiteit van de markt Wat willen we bereiken? De rol van de gemeente kan veranderen en dat wordt juridisch verankerd door de komst van de Omgevingswet. We willen de rol en verantwoording van een initiatiefnemer verder versterken. Dit geldt voor het participeren met de omgeving en betrokkenen, waarmee inmiddels enkele jaren ervaring is en welke met de Omgevingswet een juridische basis krijgt. Als gemeente zullen we binnen de kaders van rechtszekerheid ruimte bieden in ons beleid en in onze dienstverlening. Wat gaan we ervoor doen? Door het uitstel van de invoering van de Omgevingswet, zijn de activiteiten van de voorbereiding aangepast en deels verschoven naar 2022. Gelijktijdig wordt binnen het programma Omgevingswet al wel uitwerking gegeven aan de wijze waarop concreet invulling gegeven wordt aan de rol en verantwoording van een initiatiefnemer. Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren wordt verder invulling gegeven aan de ondersteuning die initiatiefnemers en burgers nodig hebben voor een succesvolle participatie en welke persoonlijke en digitale hulpmiddelen daarvoor geschikt zijn. Het vooroverleg met betrokkenen blijft een belangrijk moment om uitleg te geven over het verwachte eigen initiatief van particulieren en ondernemers.
De doorontwikkeling van werkprocessen en afspraken met uitvoeringsdiensten op dit onderdeel als de VRU en RUD vallen hier ook onder. Door in 2021 veel voorbereidingen zover mogelijk af te ronden en te benutten onder de Wro en Wabo en ter financieren op basis van de legesinkomsten, zien wij mogelijkheden om het invoeringsbudget dat voor 2021 beschikbaar was door te schuiven naar 2022. In 2022 zal de definitieve aansluiting op de wet nodig zijn en daar is invoeringsbudget voor nodig.
Indicatoren Indicatoren
Definitie
Wijze van meten
Norm
2022
2023
2024
2025
Verankering van duurzaamheid binnen de gemeentelijke organisatie, mate van burgerparticipatie en duurzame samenleving
Te bepalen aan de hand van de lokale duurzaamheidsmeter, ingevuld begin 2014: 56% Doel: bewustwording
Jaarlijks in januari invullen van de vragenlijsten van de lokale duurzaamheidsmeter
2014: 56%
60%
62%
64%
66%
Spanning op de woningmarkt
Kijkend naar de woningbehoefte zien wij dat er vraag is naar 90 – 110 woningen per jaar.
De twee jaarlijkse behoefte meting.
90 – 110 woningen per jaar
90110
90110
90110
90110
Aantal verleende omgevingsvergunningen voor bouwen
Per jaar verleende omgevingsvergunningen voor bouwen
Per jaar verleende omgevingsvergunningen voor bouwen. Uit Key2.
2018: 140
140
140
140
70
Lokale werkgelegenheid
Ontwikkeling arbeidsplaatsen
Jaarlijks beschikbaar in Economische monitor Regio Amersfoort
2019: 5.463
5.400
5.400
5.400
5.400
Particuliere plan initiatieven
Aantal per jaar vastgestelde bestemmingsplannen / wijzigingsplannen naar aanleiding van particuliere initiatieven.
Tussen 1-1 en 31-12 vaststellingsbesluiten tevens rapportage aan provincie
Norm 2018: 6
6
6
6
6
- 46 -
Verbonden partijen / relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: RUD Utrecht, Mooi sticht, Veiligheidsregio Utrecht. Samenwerkingspartners: Omnia Wonen (per 2020 in plaats van Vallei Wonen), Huurdersbelangenvereniging Woudenberg, regio Amersfoort, Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, Koninklijk Horeca Nederland, DES (winkeliersvereniging Door Eendracht Sterk), BSW (bedrijvenkring Scherpenzeel Woudenberg), LTO-Noord, RBT (Regionaal Bureau voor Toerisme) Heuvelrug en Vallei, Projectontwikkelaars / initiatiefnemers ruimtelijke ontwikkelingen, Stichting Duurzaam Woudenberg, landbouwnetwerk Food Valley, Natuur- en Milieufederatie Utrecht. Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Programma 4 Ruimte, wonen en ondernemen
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
Lasten
-8.410.090
-3.390.316
-1.960.603
-1.961.897
Baten
7.430.121
2.049.421
551.559
552.918
Resultaat programma 4 voor bestemming
-979.968
-1.340.895
-1.409.044
-1.408.979
Resultaat in begroting 2021
-186.438
-1.129.209
-1.366.751
-1.366.751
Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2021
-793.530
-211.686
-42.293
-42.228
Financiële toelichting programma 4 Programma 4 Ruimte, wonen en ondernemen
- = nadelig Verwerkt
2022
2023
2024
2025
+ = voordelig kaderbrief Recreatie en toerisme (indexering Routebureau)
Ja
-
498
1.006
1.006
RUD
Ja
-26.000
-26.000
-26.000
-26.000
Klimaatdoelstellingen
Ja
-5.000
-5.000
-5.000
-5.000
Wonen
Nee
-1.202
-1.232
-1.263
31
Wabo vergunning (inhuur derden)
Nee
-55.000
-55.000
-55.000
-55.000
Opbrengst leges omgevingsvergunning
Nee
55.000
55.000
55.000
55.000
Grondbedrijf (winsten/verliezen via reserve grondbedrijf)
Nee
-753.609
-169.660
Loonkosten (verdeling per programma)
Nee
-12.300
-12.300
-12.300
-12.300
Kapitaallasten
Nee
4.581
2.007
1.263
-31
Overige mutaties
Nee
-
1
1
66
-211.686
-42.293
-42.228
Totaal
-793.530
-
- 47 -
Recreatie en toerisme Correctie in verband met automatisch in begroting verwerkte indexering. Na toepassing van deze correctie wordt ten aanzien van deze post aangesloten bij het uitgangspunt dat alleen voor het eerste jaar indexering wordt toegepast en niet voor de jaren erna. RUD De nieuwe begroting RUD laat zien dat de kosten structureel stijgen met € 26.000. Betreft indexering dienstverlening RUD 5% en overdracht bodemtaken (nog onduidelijk of voor bodemtaken via de algemene uitkering extra geld komt). Klimaatdoelstellingen Betreft hogere kosten digitaal energieloket tot en met 2025. De hogere kosten worden tot en met 2025 gedekt uit de reserve duurzaamheid. Wonen Betreft aflossing geldlening. Wabo vergunning (inhuur derden) / opbrengst leges omgevingsvergunning Door de woningbouwproductie worden de komende jaren meer omgevingsvergunningen aangevraagd. Dit leidt tot extra werkzaamheden waarvoor de gemeente gebruik maakt van haar flexibele schil. De kosten van deze extra inhuur bedragen in de komende jaren € 55.000 waar extra leges inkomsten tegen over staan. Grondbedrijf De winsten en verliezen op grondexploitaties loopt via de reserve grondbedrijf. Voor de begroting is dit budgettair neutraal. Loonkosten De totale loonkosten worden jaarlijks toegerekend aan de diverse programma’s en projecten.
Ten opzichte van 2021 wordt in 2022 € 12.300 meer loonkosten toegerekend aan programma 4. De loonkosten worden toegelicht bij de paragraaf Bedrijfsvoering verderop in de begroting. Kapitaallasten Stijging/daling kapitaallasten op basis van actualisering investeringen programma 4. Overige mutaties De overige verschillen zijn het gevolg van verschuivingen binnen de vijf beleidsprogramma’s onder andere betreffende verzekeringen/indexeringen/etc.
- 48 -
Dienstverlening Programma 5 Visie van het programma Samen met de inwoners, ondernemers en organisaties van Woudenberg beter zorgen voor een veilig, sociaal en leefbaar Woudenberg. We willen dat iedereen zich thuis voelt in ons dorp en de gemeente ziet als professioneel partner. Daarom realiseren wij onze ambities samen met inwoners, (commerciële) organisaties en andere overheden. Daarbij zijn we: 1. betrouwbaar: onze inwoners hebben vertrouwen in de gemeente en andersom. We zeggen wat we doen EN doen wat we zeggen; 2. initiatiefrijk: onze medewerkers en samenwerkingspartners denken mee met onze klanten en bieden maatwerk waar nodig. Zij hebben als vertrekpunt: ‘ja, tenzij…’; 3. open: we laten zien wat we doen en leveren. Onze processen zijn transparant. We staan open voor (nieuwe) initiatieven en feedback en koppelen altijd terug naar de initiatiefnemer: inwoners zijn welkom in ons gemeentehuis.
Wat houdt het programma in?
- 49 Trends en ontwikkelingen •
• • • •
• •
•
Gemeenten richten steeds meer wendbare en flexibele organisaties in, om in te spelen op de maatschappelijke vragen en initiatieven van inwoners, ondernemers & organisaties en om te voldoen aan de aanvullende eisen van onze dienstverlening. Hierdoor staan zij steeds meer naast de inwoners en is de traditionele overheidsrol veranderd. Alles wat een organisatie doet is mede door de vergaande digitalisering snel zichtbaar en informatie is voor een groter publiek beschikbaar. Bovendien maken digitale ontwikkelingen het makkelijker voor inwoners om zelf het initiatief te nemen of zichzelf te organiseren. Dit vraagt om een overheid die samenwerkt, faciliteert en loslaat. Onze gemeente werkt langs het principe van het zogenaamde ‘ uitdaagrecht’ of ‘Right to challenge’. Wij zijn dan ook gereed voor de komst van de Omgevingswet in 2022 en al gewend aan een dergelijk besluitvormingsproces en bijbehorende werkwijze. We zijn flexibel geworden in en op en af schalen van de regels van ‘1,5 meter de samenleving’ Deze bewegingen blijven invloed hebben op de samenwerking met de samenleving, het organisatiebeleid, de dienstverlening, het HR-beleid en het communicatiebeleid. Informatietechnologie is de grote ‘gamechanger’ van onze samenleving. Door de voortschrijdende technologie komt steeds meer (big en open) data beschikbaar, zowel binnen de eigen gemeente als daarbuiten.
Data vervullen een steeds belangrijkere rol in het functioneren van de overheid/gemeenten. De afhankelijkheid van ICT en internet groeit. ICT gaat steeds meer in de cloud. Uit landelijk onderzoek blijkt dat de ICT kosten bij gemeenten gemiddeld de afgelopen tien jaar zijn toegenomen. Dit als gevolg van verdergaande digitalisering, extra personele lasten door meer aandacht voor beveiliging, privacy, applicatie- en gegevensbeheer en de opkomst van data-science. Gemeenten hebben op verschillende terreinen te maken met een veranderende arbeidsmarkt, een vergrijzend ambtenarenbestand en het veranderen, verschijnen en verdwijnen van functies. Bijvoorbeeld door opgaven als klimaatverandering en digitalisering. Vooral in functiegebieden ruimtelijke ordening/milieu/vergunningen, sociaal domein en automatisering/ICT/communicatie wordt groei verwacht. De financiële positie van de gemeente Woudenberg vraagt om herstelmaatregelen die nodig zijn om de begroting weer structureel en reëel in evenwicht te krijgen. De ambities bevinden zich op basisniveau: de basis op orde om te kunnen voldoen aan wet- en regelgeving en voorgeschreven kwaliteitseisen, overheidsbrede dienstverlening 2020 (Vereniging Directeuren Publiekszaken), de Digitale Agenda (VNG-KING) en de trends en ontwikkelingen voor de gemeenten van de toekomst (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties).
De taken worden in veel gevallen uitgevoerd in samenwerking met en door ketenpartners. Kosten van dienstverlening door ketenpartners laten een stijgende lijn zien, onder andere loon- en prijsstijgingen. De focus ligt op het beheersen van de(ze) kosten.
Maatschappelijk effect 1 – Gemakkelijker maken voor inwoners, ondernemers en organisaties om initiatieven te realiseren Wat willen we bereiken? Veel inwoners zetten zich graag in voor het verbeteren van de eigen buurt, anderen richten zich op thema’s als eenzaamheid, klimaat, wonen en duurzaamheid. Zij verwachten hierbij een overheid die meedoet en niet meer alleen vertelt hoe het moet. Dit vraagt om een overheid die samenwerkt, faciliteert en loslaat. Wat gaan we er voor doen? Bij het stimuleren van inwoners, ondernemers en organisaties om nieuwe initiatieven te ontwikkelen, speelt de gemeente Woudenberg een faciliterende rol. Dit betekent dat wij actief communiceren dat wij als gemeente ruimte bieden aan ideeën en initiatieven van inwoners. Daarbij geven we ook aan hoe wij hier als gemeente in kunnen faciliteren. Dit vraagt om een flexibele en open houding van de gemeente. Daarnaast willen wij onze waardering voor initiatieven en activiteiten van inwoners en maatschappelijke organisaties die zijn ontwikkeld, blijven uitspreken en de samenleving daarin blijven aanmoedigen. Met de invoering van de Omgevingswet in 2022 moet het met minder regels en meer ruimte voor initiatief makkelijker zijn voor inwoners om zelf aan de slag te gaan voor de verbetering van hun leefomgeving.
- 50 Maatschappelijk effect 2 – Tijdiger betrekken van inwoners, ondernemers en organisaties bij het opstellen en uitvoeren van beleid Wat willen we bereiken? Begrijpelijk en gedragen beleid en besluiten die aansluiten bij de wensen en behoeften van de Woudenbergse samenleving. De samenleving staat centraal. Meer dan ooit zien we dat beleid vaak beter wordt als inwoners daadwerkelijk worden betrokken bij de voorbereiding daarvan en dat het draagvlak onder inwoners de legitimiteit en acceptatie van beslissingen vergroot. Wat gaan we er voor doen? Om te blijven leren van doorlopen participatietrajecten is het belangrijk om continu te evalueren op het proces en de beleving van de betrokkenen en de volgende keer waar nodig bij te sturen. Op dit moment worden na afloop van een participatieproces nauwelijks evaluaties gehouden. Om de organisatie hierbij te ondersteunen ontwikkelen we een toolkit om participatieprocessen eenvoudig en effectief te evalueren. We geven uitvoering aan het in het najaar van 2021 geactualiseerde participatiebeleid. Hierbij zetten we in op een combinatie van offline en online middelen om inwoners te betrekken. De gemeente Woudenberg wil dat iedereen kan meedenken en meedoen en invloed kan uitoefenen op wat de gemeente doet. Inwoners, ondernemers en organisaties staan centraal en bij alles wat wij doen zoeken wij de verbinding met de samenleving.
Participatie gaat over de vraag: hoe maken wij met elkaar Woudenberg? Nieuwe manieren en experimenten om inwoners direct te betrekken zijn nodig vanwege onder andere de decentralisaties in het sociaal domein, de implementatie van de Omgevingswet en de energietransitie. De gemeente zorgt voor goed toegankelijke gemeentelijke apps en websites met begrijpelijke taal (B1) die voldoen aan het Tijdelijke besluit digitale toegankelijkheid. Dit blijft een doorlopend proces.
Maatschappelijk effect 3 – Meer digitale dienstverlening en alleen persoonlijke dienstverlening waar nodig Wat willen we bereiken? Inwoners, bedrijven en organisaties verwachten (24/7) een beroep te kunnen doen op gemeentelijke dienstverlening via meerdere kanalen. Dit vraagt om een organisatie die de basis op orde heeft en gebruik kan maken van beschikbare informatie en technische mogelijkheden. Met een voldoende informatiehuishouding kan de gemeente Woudenberg haar ambities (blijven) waarmaken. We zijn aangesloten op de gemeenschappelijke visie en ambitie op dienstverlening van gemeenten, provincies, waterschappen, uitvoeringsorganisatie en het Rijk: ‘één digitale overheid: betere service, méér gemak’. Hierin staat de vraag van inwoners, organisaties en ondernemers centraal. We richten onze dienstverlening zo efficiënt mogelijk in. Waar mogelijk heeft digitaal contact met inwoners, organisaties en bedrijven de voorkeur. Hierbij voldoen we zoveel mogelijk aan het tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid voor onze websites en mobiele applicaties. We houden rekening met onze lezers, kiezen een persoonlijke benadering kiezen en zorgen dat de taal begrijpelijk is. Dit volgens de ‘direct duidelijk-deal’ van 2020. Waar persoonlijk contact noodzakelijk is en/of dit de kwaliteit van de dienstverlening bevordert, maken we dit mogelijk.
- 51 Wat gaan we er voor doen? De gemeente Woudenberg heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in het verbeteren van de dienstverlening, gebaseerd op de dienstverleningsvisie én het bijbehorende uitvoeringsplan 2016 – 2021. Deze visie heeft en houdt verband met het informatiebeleidsplan en de bedrijfsvoering. De visie op dienstverlening, informatiebeleid en bedrijfsvoering wordt in 2022 geactualiseerd en gekoppeld aan een uitvoeringsplan. Ons gemeentelijk informatielandschap (volgens de VNG-norm, common ground) wordt zo ingericht dat de samenhang en uitwisselbaarheid van informatie van en voor inwoners steeds verder wordt verbeterd. Uit het KlantContactSysteem (KCS) krijgen we meer zicht op de wijze waarover en wanneer de gemeente bevraagd wordt door inwoners, bedrijven en instellingen. Ook krijgt de KCC-medewerker voldoende informatie beschikbaar om snel en deskundig vragen van inwoners juist te beantwoorden. Door zaakgericht te werken én in 2022 de informatie rondom belastingen (bijv. aanslag, taxatie, kwijtschelding, bezwaar) aan te sluiten op mijnoverheid.nl kunnen we inwoners online inzage geven in de status van de zaken die ze met de gemeente doen. We houden oog voor een goede balans tussen digitaal en persoonlijk contact met inwoners.
We registreren en monitoren onze klantcontacten en houden interviews over klanttevredenheid om inwoners en ondernemers te betrekken bij diensten en producten van onze gemeente. De websites van de gemeente worden 2 jaarlijks onderzocht op toegankelijkheid en doorlopend op het gebruik van zo duidelijk mogelijke taal. Als gevolg van corona wordt het werk en de samenwerking met inwoners, keten, samenwerkingspartners en leveranciers grotendeels digitaal uitgevoerd. Plaats- en tijdonafhankelijk. Het op afstand moeten werken heeft duidelijk gemaakt dat de interne processen volledig digitaal moeten zijn. Tijd dus om de digitalisering door te zetten. Alle nog in gebruik zijnde papierstromen en dossiers moeten zoveel mogelijk weggewerkt worden en alles wat digitaal kan moet digitaal worden. De digitale transformatie stelt hoge eisen aan medewerkers. Alle hiervoor genoemde trends/ontwikkelingen in informatisering en automatisering vereisen dat we blijvend investeren in de kennis en kunde van de huidige medewerkers (zowel de gebruikers als de professionals). Daar zijn we alert op bij het aantrekken van nieuwe medewerkers. We willen digitaal vitaal zijn en blijven. De landelijke overheid kent een meerjarig programma NL DIGIbeter en de VNG ontwikkelt aanpakken, toekomstvisies en innovaties op het terrein van informatisering en automatisering.
Ook worden op meerdere terreinen collectieve aanbestedingen voorbereid door de VNG. Dit onder de noemer ‘samen organiseren’. Samen organiseren beoogt kostenbesparing en voorkomt dat 355 gemeenten steeds opnieuw het wiel moeten uitvinden. Alle gemeenten dragen bij aan het fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) waaruit de ‘samen organiseren’ wordt gefinancierd. We doen mee met de VNG initiatieven, tenzij we echt een hele goede reden hebben om dat niet te doen. Latere invoering van de Omgevingswet geeft in 2022 tijd om weloverwogen stappen te zetten in het ICT-proces voor burgerparticipatie: inspraak en beleidsvorming over de inrichting van de buitenruimte. De essentie van de omgevingswet vraagt om anders denken en werken en daarmee ook om passende applicaties en aangepaste inrichting van de werkprocessen. Het organiseren van de lokale verkiezingen in 2022 met inachtneming van eventuele maatregelen in verband met het coronavirus vraagt extra inzet van en uitgaven voor gemeenten. Gemeenten krijgen daarvoor een financiële compensatie, zodat zij de verkiezingen goed en veilig kunnen organiseren. Met de VNG is een compensatie van € 30 miljoen overeengekomen. Dit zou voor Woudenberg betekenen € 2 per inwoner/kiesgerechtigde = € 20.000.
Meer informatie over de exacte verdeling van de compensatie ontvangen we bij de septembercirculaire 2021 (zodoende nu niet meegenomen in financiële toelichting). Voor het organiseren van activiteiten rondom deze lokale
- 52 verkiezingen is een eenmalig budget nodig. Dit budget wordt besteed aan opkomst bevorderende activiteiten en voor uitgaven die verband houden met het afscheid van de oude raad de installatie van de nieuwe raad. Samenwerken om zelfstandig te blijven in dienstverlening vraagt om sturing die de continuïteit van onze bedrijfsprocessen waarborgt. Met onze samenwerkingspartners maken we afspraken over hoe we de teams van onze organisatie voldoende faciliteren en vullen onze rol van opdrachtgever in. Voorbeelden hiervan zijn de transitie belastingsamenwerking en de samenwerking met de gemeente Veenendaal op het terrein van ICT en de basisregistratie grootschalige topografie (BGT).
Maatschappelijk effect 4 – Beter beheer en zorgvuldig gebruik van gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties Wat willen we bereiken? Toenemende digitalisering vereist dat we zorgvuldig en veilig omgaan met de informatie en gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties. Een betrouwbare, beschikbare en correcte informatiehuishouding is essentieel. Inwoners willen zaken digitaal kunnen regelen bij de gemeente, ongeacht plaats en tijd. Denk bijvoorbeeld aan het maken van een afspraak of het aanvragen van producten of diensten. Dit vraagt om een organisatie die informatieveiligheid op orde heeft en gebruik kan maken van beschikbare data en technische mogelijkheden. De gemeente voldoet aan BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) waarin wordt gestreefd naar één basisniveau voor informatiebeveiliging binnen de gehele overheid. Hiernaast voldoen we aan de AVG en ENSIA-normen die worden gesteld aan informatieveiligheid, privacy, beheer en ontsluiting van gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties. Bijvoorbeeld het gebruik van DIGID, Suwinet en de basisregistraties. Wat gaan we er voor doen? We gaan als gemeente Woudenberg voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De BIO beoogt een eenduidige en herkenbare stevige basis voor een veilige digitale overheid. Volledig voldoen aan de BIO is een proces van jaren.
Daarom wordt door Woudenberg gewerkt volgens het principe “pas toe of leg uit”. Het uiteindelijke doel is om volledig aan de BIO te voldoen. Een belangrijk onderdeel van het voldoen aan de BIO is het aansluiten bij GGI Veilig. Hierin wordt onder andere geregeld dat er door gemeenten proactief wordt gehandeld bij kwetsbaarheden in de ICT-infrastructuur, phising en hacking zoveel mogelijk voorkomen, en het beveiligen van mobiele apparatuur en verbindingen. De gemeente Woudenberg was al bezig met een visie op de werkplek van de toekomst, deze is in ieder geval plaats- en tijdsonafhankelijk. Door de komst van corona is het plaats- en tijdsonafhankelijk werken in een stroomversnelling gekomen. In 2020 en 2021 werkten werknemers nog voor het grootste gedeelte met eigen apparaten. Eind 2021 worden alle werkplekken zowel thuis als op kantoor beheerd door de gemeente. Hierdoor wordt een grote stap gemaakt in het nog veiliger maken van de digitale werkplek. Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) is een gezamenlijk project van het ministerie van Binnenlandse Zaken, de VNG, gemeenten, het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en het ministerie van Infrastructuur & Milieu en is bedoeld om het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten verder te professionaliseren.
Door het toezicht te bundelen en aan te sluiten op de gemeentelijke planning & control-cyclus heeft het gemeentebestuur meer overzicht over de stand van zaken van de informatieveiligheid en kan het hier ook beter op sturen. De ENSIA-selfassessments worden jaarlijks, periodiek afgenomen, gevolgd door een collegeverklaring en een assurance-verklaring voor DIGID, Suwinet en de basisregistraties BAG, BGT, BRP en PUN.
- 53 Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). In het kader van de Wet WOZ wordt elk jaar de waarde vastgesteld van alle WOZ-objecten zoals woningen, garages, bedrijfsgebouwen, winkels en bouwterreinen. De basisregistratie adressen en gebouwen is hiervoor randvoorwaardelijk. Deze zal in 2022 gemigreerd worden. Hieraan zijn eenmalige kosten verbonden. Basisregistratie ondergrond (BRO). In 2019 is binnen bestaande functies gestart met de opbouw van de basisregistratie ondergrond. Voor het beheer is structurele capaciteit nodig. Eind 2021 is duidelijk welke capaciteit voor 2022 noodzakelijk is en of we die lokaal of in samenwerking met Veenendaal invullen.
Maatschappelijk effect 5 - Effectievere en efficiëntere bedrijfsvoering Wat willen we bereiken? Uitgangspunt bij de visie op het dorp Woudenberg en bij de organisatieontwikkeling is dat de samenleving een netwerk is. Wij sluiten daarop aan. De inwoner en maatschappelijke vraagstukken in de Woudenbergse samenleving zijn het uitgangspunt. Daarom zijn wij in 2020 gestart met onze bedrijfsvoering door te ontwikkelen naar de organisatievorm die hierbij past: een netwerkgemeente die maximaal samenwerkt met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en partners in de regio en zo meebeweegt met de vragen die zich voordoen in de samenleving. Een gemeente die initieert, luistert en anticipeert zodat zij goed aansluit op de behoeftes en belangen van ons dorp. De opgaven en uitdagingen waar gemeenten, en ook Woudenberg, voor staan op het gebied van bedrijfsvoering worden steeds complexer. De schaalgrootte van onze gemeente, het ambitieniveau van de dienstverlening, de gewenste organisatieontwikkeling en de complexiteit van informatisering maken samenwerken noodzakelijk. Hierdoor kunnen (en blijven) we kwalitatief hoogwaardige (e-)dienstverlening leveren en verminderen we de kwetsbaarheid in onze bedrijfsvoering.
We verstevigen de samenwerking en het opdrachtgeverschap op het gebied van informatisering & automatisering, in de belastingsamenwerking, in de opzet en het implementeren en beheren van basisregistraties, in beleidsdomeinen met verbonden partijen en met Coöperatie de Kleine Schans. We volgen voortdurend of commerciële partners, verbonden partijen en samenwerkingsverbanden schaal- en efficiencyvoordelen (blijven) opleveren om de kosten voor de gemeente (én inwoners) aanvaardbaar te houden. Om als organisatie in te kunnen spelen op maatschappelijke ontwikkelingen en vraagstukken is een wendbare organisatie nodig. Meer wendbaarheid betekent minder hiërarchie, meer zelforganisatie door medewerkers, teams en in wisselende samenstellingen, taken en rollen werken aan vraagstukken. Met ruimte en ondersteuning om hun vakmanschap in & aan te vullen en integraal te werken, zowel met de samenleving als met collega’s. Wij stimuleren medewerkers zelf aan het stuur te staan van hun ontwikkeling en na te denken over wat zij nodig hebben voor hun eigen loopbaan. Wat gaan we er voor doen? Eind 2017 is de samenwerking met Veenendaal op het terrein van ICT gestart. In de overeenkomst hiervoor is de bepaling opgenomen dat eens per 3 jaar de exploitatiekosten worden herzien. Veenendaal heeft aangekondigd dat de lasten voor exploitatie in 2022 zullen stijgen.
Wij hebben hiervoor een budget van 40.000 euro geraamd. Dit wordt in 2021 onderbouwd. Conform overeenkomst wordt de aanpassing in 2021 geadviseerd aan beide colleges. Daarnaast heeft de corona-crisis het belang van een betrouwbare ICT infrastructuur overduidelijk aangetoond. Ook dit heeft implicaties op gebied van personeel, financiën en leverbetrouwbaarheid. Het beheer van de ICT infrastructuur is een nieuwe kerntaak. Sinds 2021 zijn we aangesloten bij de belastingsamenwerking Veenendaal met kwaliteitsverbetering en aanslagoplegging. Onder maatschappelijk effect 4 wordt de samenwerking op basisregistraties en wat hiervoor nodig is toegelicht.
- 54 Gemeente Woudenberg verzorgt de levering van diensten aan Coöperatie de Kleine schans op het terrein van financiën, ICT, privacy & informatieveiligheid, communicatie, HR, facilitaire zaken & huisvesting, post en archief en inkoop/aanbesteding. Dit om de processen van de Coöperatie te ondersteunen, zowel voor de interne ondersteuning van de bedrijfsprocessen als in relatie met de klanten (medewerkers en inwoners van de gemeente Woudenberg) die gebruik maken van diensten van de Coöperatie. In 2022 werken we verder aan de uitvoering van Juridische kwaliteitszorg om de juridische kennis van medewerkers en de kwaliteit van producten en diensten voor inwoners te waarborgen en verbeteren. Dit gebeurt op verschillende manieren. De coronacrisis heeft ertoe geleid dat het aanbod van veelal gratis e-learnings enorm is toegenomen. De mogelijkheden tot bijscholing zijn daardoor laagdrempeliger geworden. Tegelijkertijd blijft het nodig om Juridische kwaliteitszorg te blijven verankeren in de organisatie gelet op de voortdurend veranderende wet- en regelgeving en een organisatie die in beweging is en blijft. Er is ook in 2022 een Team Juridische Kwaliteit dat bestuur en medewerkers ondersteunt bij organisatie brede vraagstukken. Vanaf het boekjaar 2022 geven colleges van burgemeester en wethouders zelf een rechtmatigheidsverantwoording af in de jaarstukken.