03d.-toezeggingen-moties-en-aanvullende-zaken.pdf

Wij achten de getroffen maatregelen afdoende voor dit moment. Uiteraard blijven wij kijken naar oplossingen om de overschrijding van de grenswaarde van koolmonoxide bij training met het semi-automatisch schoudervuurwapen te voorkomen, ook bij het gebruik van nieuwe munitie. Tot het moment dat die oplossing gevonden is, zullen de maatregelen blijven gelden. 2.3 Veiligheidsagenda Vanwege de coronacrisis en de werkdruk in de basisteams heeft mijn ambtsvoorganger voor 2021 besloten om de landelijke beleidsdoelstellingen uit de Veiligheidsagenda 2019-2022 op hetzelfde niveau te handhaven als afgesproken voor het jaar 2019. Uitzondering hierop betrof het thema mensenhandel. Bij dit thema is de doelstelling voor het aantal bij het openbaar ministerie aangeleverde verdachten van mensenhandel vastgesteld op 205 (ten opzichte van 190 in 2020). Terugkijkend op 2021 constateer ik voor de afspraken uit de Veiligheidsagenda 2019-2022 overwegend positieve resultaten. Dit is een verdienstelijke prestatie, zeker tegen de a chtergrond dat er in het afgelopen jaar veel is gevraagd van de politie. Een mooi resultaat is te melden voor het aantal 25

Kamers tukken I I 2 018/19, 2 9 628, nr. 5 1 7 . P agina 20 van 32

verdachten van mensenhandel dat in 2021 door de politie is aangeleverd bij het openbaar ministerie. Met 236 OM-verdachten ligt de realisatie ruim boven de doelstelling. Er zijn ook resultaten die achterblijven bij de doelstelling. Dit geldt binnen het thema mensenhandel voor het aantal gemelde slachtoffers bij Comensha en binnen het thema cybercrime voor de high tech crime onderzoeken en bij de categorie van ‘keyplayers/netwerken’ binnen de doelstelling voor online seksueel kindermisbruik. Voor de uitgebreide verantwoording van de Veiligheidsagenda voor 2021 verwijs ik naar de jaarverantwoording van de politie.26

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Eind 2021 heb ik besloten om de landelijke beleidsdoelstellingen voor 2022wederom - te handhaven op het niveau van 2019 en voor mensenhandel de doelstelling voor het aantal bij het openbaar ministerie aangeleverde verdachten van mensenhandel vast te stellen op 220, als ondergrens voor de ambitie. Tegelijkertijd ben ik met de gezagen en politie in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie in gesprek over de invulling van de volgende Veiligheidsagenda die moet gaan gelden voor de jaren 2023 tot en met 2026. Op dit moment wordt er een gezamenlijke verkenning uitgevoerd of er op vier thema’s gekomen kan worden tot concrete landelijke beleidsdoelstellingen. Het betreft de thema’s ‘ondermijning en georganiseerde criminaliteit’, ‘cybercrime (inclusief online seksueel kindermisbruik) en gedigitaliseerde criminaliteit’, ‘verbinding met de samenleving, maatschappelijke onrust en polarisatie’ en ‘mensenhandel’. Daarmee kan ik, indachtig mijn toezegging aan het lid Bikker (ChristenUnie), gedaan in het debat over de hoofdlijnen van mijn minis terie op 10 maart jongstleden, richting uw Kamer aangeven dat alle inspanningen erop zijn gericht om de aanpak van mensenhandel ook in de volgende Veiligheidsagenda prioriteit toe te kennen.

2.4 Sensing technologie en gezichtsherkenning Het toepassen van sensing technologie, en daarnaast specifiek van gezichtsherkenningstechnologie in de context van politie, heeft de afgelopen jaren veel maatschappelijke en politieke aandacht gekregen. Het is belangrijk dat de inzet van dergelijke technologie zorgvuldig e n binnen strenge kaders plaatsvindt. De politie vindt het zelf ook erg belangrijk dat helder is binnen welke kaders de toepassing van technologie plaatsvindt, en heeft ten behoeve hiervan diverse kaders opgesteld. Hieronder ga ik nader in op mijn toezegging, naar aanleiding van vragen van mevrouw Kathmann, over de kaders die gelden voor proeftuinen op het gebied van sensing.27 De politie duidt een proeftuin als e en fysieke of digitale omgeving binnen de politie die het mogelijk maakt nieuwe sensortechnologieën te testen in een praktijk situatie. De politie heeft aan mij aangegeven dat zij zelf op dit moment geen proeftuinen heeft lopen op het gebied van sensing technologie. Ontwikkelingen vinden zo veel als mogelijk in de operatie plaats. Alleen bij een experimentele techniek zal deze door middel van proeftuinen beproeft worden. Er is een aantal innovatieve projecten die in het verdere verloop mogelijk tot een proeftuinsituatie gaan leiden.

De politie werkt wel mee aan proeftuinen van anderen, bijvoorbeeld van Smart City, Impact Coalitie Safety & Security (https://veiligesmartcities.nl/) en City Deal Future City foundation, een slimme 26 27

Kamers tukken I I 2 021/22, 3 6 100-VI, nr. 1 , bijlage Kamers tukken I I, 2 0 21/22, 2 6643, nr 8 4 9 . T oezegging aan mevrouw Kathmann. P agina 21 van 32

stad zo doe je dat. De politie participeert in deze samenwerkingen om te bezien welke leerpunten er voor politie en nieuwe veiligheidsconcepten uit te halen zijn. Ook in proeftuinen geldt dat de politie moet voldoen aan de wet. Het leidende kader is dan ook de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Ter ondersteuning heeft de politie een algemeen intern kader opgesteld met de te maken algemene afwegingen (op bv. juridisch/privacy en ethisch gebied) voor het uitvoeren van proeftuinen met sensing technologie. Dit kader is ontstaan uit de opgedane ervaringen en leerpunten uit eerdere proeftuinen.

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Specifiek voor gezichtsherkenning werkt de politie aan een Inzetkader Gezichtsherkenningstechnologie Politie. Dit kader heeft als doel een specifieke procedure verplicht te stellen die moet worden doorlopen voordat gezichtsherkenningstechnologie operationeel mag worden ingezet. In deze procedure moet worden getoetst aan juridische regels, ethische beginselen en op technische uitvoerbaarheid. De procedures van het inzetkader moeten bij elke nieuwe inzet worden doorlopen. Het gaat dus niet alleen om de techniek die wordt getoetst, maar om de specifieke techniek in een specifieke context. Wanneer dit inzetkader door de Korpsleiding is vastgesteld zal deze worden gedeeld met uw Kamer. Door mijn voorganger is aangegeven in de beantwoording van Kamervragen van 13 december 2021 28 dat het systeem Catch de enige applicatie is die de politie gebruikt waarin biometrische gezichtsherkenningstechnologie wordt toegepast. De politie heeft een interne beleidslijn die het inzetten van andere toepassingen van gezichtsherkenningstechnologie in de operationele processen van de politie verbiedt, tenzij er tevoren een positief advies is op basis van een juridisch ethische toets, dit ter beoordeling van de portefeuillehouder Ethiek en Privacy en de portefeuillehouder Digitalisering.

Zoals toegezegd in de beantwoording van de hierboven genoemde Kamervragen wordt uw Kamer geïnformeerd wanneer er intern bij de politie goedkeuring wordt gegeven voor een ander gebruik van biometrische gezichtsherkenningstechnologie dan Catch.29 2.5 Rapport Algoritmes Getoetst – Criminaliteits Anticipatie Systeem Op 18 mei 2022 heeft de Algemene Rekenkamer haar rapport Algoritmes Getoetst openbaar gemaakt.30 In dat rapport heeft de Algemene Rekenkamer naar 9 algoritmes gekeken, één van die algoritmes was het Criminaliteits Anticipatie Systeem (CAS) van de politie. De Rekenkamer gaf in haar rapport aan dat op de onderwerpen van haar eigen toetsingskader 31 bij het CAS sprake was van resterende risico’s. Tijdens het tweeminutendebat Politie dat plaatsvond op 19 mei 2022 heb ik op het verzoek van lid Van Nispen een toezegging gedaan om voor het aankomende Commissiedebat Politie op 7 juli a.s. schriftelijk een reactie te geven op de bevindingen van de Rekenkamer met betrekking tot het CAS. Hiermee doe ik die toezegging gestand. In algemene zin wil ik eerst benadrukken dat ik het een goede ontwikkeling vind dat de Algemene Rekenkamer uitvoerig naar diverse algoritmes bij de overheid heeft gekeken. Toezicht is een belangrijk instrument om te leren wat de overh eid 28

Kamers tukken I I 2 021/22, A anhangsel van de handelingen, 1 0 53. I dem. A lgemene Rekenkamer, ‘A lgoritmes G etoetst’, 1 8 mei 2 0 22. 31 A lgemene Rekenkamer, ‘D igitaal T oetsingskader A lgoritmes’, 2 6 januari 2 020. 29 30

P agina 22 van 32

(en in het bijzonder hier: de politie) beter kan doen en ik waardeer de inspanningen van de Rekenkamer. Een van de algoritmes waar de Rekenkamer naar heeft gekeken is het CAS. Het CAS is een voorbeeld van een hotspot benadering waarbij op basis van bestaande data wordt bepaald waar het waarschijnlijk is dat bepaalde vormen van openbare orde verstoring of criminaliteit voorkomen. CAS geeft een verwachting voor een bepaald gebied en geeft geen output die tot personen te herleiden is. De verwachtingen die CAS levert, worden in het daarop volgende werkproces verrijkt met kwalitatieve informatie door een informatiespecialist. Dit verbetert de informatiepositie van de politie en zorgt ervoor dat de politie vroegtijdig kan ingrijpen en kan voorkomen dat mensen slachtoffer worden van misdrijven. Deze informatie wordt vervolgens besproken met de operatie en zo wordt een aanpak van de problematiek voor de betreffende week vastgesteld. Het CAS wordt gebruikt ter voorkoming van diefstal/inbraak woning, straatroof, diefstal van personenauto’s of uit personenauto’s, zakkenrollerij, diefstal van snor/brom/fiets, diefstal uit bedrijf of kantoor, overlast jeugd, vernieling, openbare schennis der eerbaarheid en verdovende middelen / drugshandel. De aanwezigheid van de politie op plekken waar een verhoogde kans is op deze en andere soorten delicten kan bijdragen aan de voorkoming ervan.

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Op basis van de beoordeling van de Algemene Rekenkamer zijn er voor de politie diverse punten waarop zij gemaakte keuzes omtrent het ontwerp, de gebruikte data, van toepassing zijnde beleidskaders en de beheersbaarheid van de risico’s verbonden aan toepassing van het CAS aantoonbaar kunnen maken. Het gaat voor een groot deel van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer om maatregelen die de politie wel heeft getroffen, bijvoorbeeld op het gebied van periodieke toetsing, maar waar de politie nadrukkelijker aandacht kan besteden aan de vastlegging hiervan. Deze documentaire onvolkomenheden zien zowel op IT-gerelateerde checks als op genomen waarborgen rond dataminimalisatie. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het beter vastleggen van de voortdurende controles op bias in de data en op bias in het model, waar de Rekenkamer van heeft aangegeven dat dit onvoldoende gebeurt. Ik heb de politie gevraagd hier goed naar te kijken, en waar noodzakelijk mitigerende maatregelen te treffen voor de risico’s die de Rekenkamer identificeert. Tegelijk heeft de politie voor, tijdens en na het onderzoek van de Rekenkamer stappen gezet, zo ook met het oog op da taminimalisatie en het voorkomen van bias. Zo is er een samenwerkingsverband opgestart met de Vrije Universiteit Amsterdam om een methodiek te ontwikkelen voor bias-detectie in algoritmes.

Naar aanleiding van de gesprekken met de Rekenkamer heeft de politie enige tijd geleden ook besloten om de ontvangst van bepaalde gegevens al aan de poort te blokkeren, in plaats van deze gegevens later in het proces te excluderen. Verder wordt er gewerkt aan gebruik van zo spaarzaam mogelijke datasets (dataminimalisatie) en het verbeteren van de documentatie in het algemeen. Een werkgroep van de politie richt zich op elk van de risico’s die volgens de Rekenkamer nog niet of niet geheel effectief zijn gemitigeerd. Van een deel hiervan zijn de eerste stappen al gezet. Ik hecht er tenslotte nog waarde aan om hier te benadrukken dat bij de bevindingen van de Rekenkamer ook enkele nuances te maken zijn. Zo heeft de Rekenkamer de inzet van het CAS aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) getoetst, terwijl op de inzet van het CAS niet de P agina 23 van 32

AVG maar de Wet Politiegegevens (Wpg) van toepassing is. Daarnaast komt uit de beoordeling door de Rekenkamer naar voren dat van het totaalaantal risico’s dat de Rekenkamer ingevolge haar toetsingskader beoordeelt, in totaal 23 maal de Rekenkamer de door de politie genomen risico -mitigerende maatregelen als (geheel) effectief heeft beoordeeld. Door de opzet van het rapport (welke gericht was op algoritmes bij de overheid in het algemeen, en niet op elk individueel algoritme) komt dit minder helder naar voren. 2.6

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Vernieuwd stelsel Integriteit en interne onderzoeken

De politie besteedt veel aandacht aan integriteit. Dit gebeurt in het politieonderwijs, door middel van trainingen en communicatie gericht op preventie en bewustwording van de normen en waarden van de politieorganisatie. Indien er sprake is van mogelijk plichtsverzuim, wordt intern onderzoek gedaan en waar nodig maatregelen getroffen. Daarnaast werkt de politie aan het vernieuwd stelsel integriteit en interne onderzoeken, waarbij zij inzet op rechtszekerheid, verbetering van kwaliteit van onderzoeken, centrale sturing bij complexe zaken en een helder onderscheid tussen disciplinaire en strafrechtelijke zaken. Hierbij geldt een integrale benadering en de ontwikkelingen moeten worden bezien in samenhang met andere verbetertrajecten als die op de klachtenprocedure, de stelselherziening geweldsaanwending en alle inspanningen die worden verricht het kader van Politie voor Iedereen. Over de voortgang bij de vernieuwing van het integriteitsstelsel informeer ik u hieronder. Om de samenhang tussen de verbetertrajecten te bevorderen zijn er verschillende ontwikkellijnen op het gebied van het thema integriteit. Deze zijn op te delen in een tweetal centrale thema’s, te weten integriteitsbevordering en de aanpak van corruptie. Er is eind vorig jaar een uitvoerend portefeuillehouder aangesteld die namens de Korpschef deze thema’s stuurt en positioneert in de organisatie.

De kerntaak van de portefeuille is gericht op doorontwikkeling van integriteitsbeleid, het onderhouden van kennis over integriteitsbevordering, de evaluatie van afspraken en beheermaatregelen gericht op integriteitsbevordering en de aanpak van corruptie. Aanvullend daarop zal een nieuw onderdeel worden ingericht binnen de politie dat zich bezig gaat houden met de aanpak van corruptie. Integriteitsbevorderende maatregelen Ten behoeve van de integriteitsbevordering werkt de politie aan verschillende trajecten en initiatieven. Concreet worden ten behoeve van integriteitsbevordering bijvoorbeeld voorlichtingssessies over de kwetsbaarheden en risico’s van social media en interactieve voorstellingen gegeven. Ook wordt er periodiek overleg georganiseerd tussen de verschillende afdelingen Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) en worden periodiek overleggen georganiseerd op verschillende niveaus en tussen verschillende disciplines om zaken en best practices te bespreken. Zo worden tussen coördinatoren ervaringen op het gebied van preventie uitgewisseld, best practices gedeeld en actuele onderwerpen besproken. Triage aan de voorkant (casescreening) De politie heeft door middel van pilots diverse vormen van triage uitgeprobeerd binnen de organisatie. Hierbij is een werkproces beschreven met daarin uniforme én door de eenheden te kiezen facultatieve elementen.

De politie is in het tweede kwartaal van 2022 gestart met de implementatie van het hiervoor genoemde P agina 24 van 32

werkproces in de eenheden. Met de toevoeging van triage aan het werkproces werkt de politie eenduidig, wat de rechtszekerheid bevordert en wordt helderheid bereikt over de start en keuze voor welk soort onderzoek, de onderzoeksopdracht. Registratie en monitoring van interne onderzoeken De politie is begin 2022 gestart met een vorm van eenduidige registratie binnen de gehele organisatie, om zo relevante sturingsinformatie op te halen en te monitoren. Het landelijke informatiebeeld groeit in kwaliteit en uniformiteit, waardoor op termijn concreet op data gestuurd kan worden. Registratie en monitoring zal nog verder worden doorontwikkeld. Eind 2021 is de politie gestart met het werken met landelijke registratie categorieën om eenduidige vastlegging en duiding te bevorderen. Er zijn interne afspraken gemaakt over rijkere vastleggingen waardoor zicht wordt verkregen op het aantal onderzoeken en de doorlooptijden.

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Er worden analyses gemaakt van verschillende vormen van normoverschrijdend gedrag en de omstandigheden waarin deze zich hebben voorgedaan met als doel om hiervan te leren en aanpassingen te doen in beleid, training en communicatie. Dit reduceert het risico dat ongewenste gedragingen als incident worden beschouwd en versterkt het lerende vermogen van de politie en van de medewerker. Met het uitlopen van casuïstiek over lekken van informatie, is bijvoorbeeld het uitgeven van de telefoon aan de aspirant politiemensen uitgesteld naar een later mome nt in de opleiding. Dit in verband met het creëren van meer bewustzijn ten aanzien van het raadplegen van informatie en het verschil van context tussen werk en privé. Landelijk Team voor Interne Onderzoeken De review interne onderzoeken 32 heeft geconstateerd dat zeer complexe interne onderzoeken een bovengemiddeld beroep doen op de tijd (met name ook dossiervorming) binnen de huidige afdelingen VIK. Het vraagt veel van de politie om bij complexe interne onderzoeken de juiste competenties op het juiste moment inzetbaar te krijgen. Een Landelijke Voorziening voor Interne Onderzoeken biedt hier een structurele oplossing voor. De politie heeft aan de hand van verschillende scenario’s de keuze gemaakt voor het scenario van een vaste kern met een flexibele schil bestaande uit verschillende disciplines vanuit de eenheden.

In een inrichtingsplan is neergelegd wat er nodig is om dit team structureel in te bedden in de organisatie. Recentelijk is een teamleider geworven. Omdat er nog interne besluitvorming plaats moet vinden laat de daadwerkelijke inrichting én start van de landelijke voorziening op zich wachten. De politie heeft aangegeven dat dit nog in 2022 zal gebeuren. Ik benadruk dat de politie ook nu al ad hoc een operationele structuur heeft waarbinnen comple xe en eenheidsoverstijgende zaken zorgvuldig kunnen worden opgepakt. Preventie en lerend vermogen Om het lerend vermogen van de politieorganisatie een prominentere positie te geven binnen interne onderzoeken en het integriteitsstelsel, wordt eenduidig geregistreerd en gemonitord zodat geleerd kan worden van trends en het doen van onderzoek (wetenschappelijk en in de praktijk) beter mogelijk is. Dit sluit 32

Kamers tukken I I 2 020/21, 2 8 844, 2 20 (bijlage). P agina 25 van 32

naadloos aan op de driedeling beschermen, bekrachtigen en begrenzen uit het integriteitsbeleid van de politie en vraagt van de organisatie om op een andere manier naar de materie te kijken. Concreet betekent het namelijk een verschuiving van focus op straffen, naar een focus op leren en preventie. In plaats van in eerste instantie te kijken naar wie iets verkeerd heeft gedaan, zal er gekeken moeten worden naar waarom iets verkeerd is gedaan en hoe dit een volgende keer voorkomen kan worden. Om hier invulling aan te geven binnen de organisatie, is een roadmap gemaakt waarin is beschreven middels welke producten de politie zowel op landelijk als op eenheidsniveau preventie kan vormgeven en kan leren van incidenten. Aan de hand van de roadmap zal de komende tijd verder gewerkt worden aan dit thema.

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Zorg en recht betrokkene Medewerkers moeten altijd terecht kunnen bij hun leidinggevende, bij een vertrouwenspersoon, bij de politieombudsfunctionaris of het Landelijk Meldpunt Misstanden, per 1 juni 2022 Klokkenluiders Meldpunt Politie (KMP). Belangrijk is ook dat er met de medewerker wordt bekeken hoe hij of zij weer veilig kan terugkeren in het team en zijn of haar werkzaamheden weer kan oppakken. Hierbij wordt door de werkgever maatwerk toegepast. In het kader van de verbetering van het stelsel zal dit jaar een onderzoek worden gedaan door de Politieacademie naar de ervaringen van betrokkenen in een intern onderzoek. Ook wordt in kaart gebracht in hoeverre het duidelijk is wat de rechten en plichten van betrokkenen zijn en of de menselijke maat gedurende het onderzoek gewaarborgd blijft. Aan de hand hiervan kan gekeken worden of de processen dienen te worden verbeterd. Over de uitkomsten van het onderzoek zal ik uw Kamer informeren in het volgende halfjaarbericht. Lokettenwijzer Het lokettenlandschap is eind vorig jaar in de vorm van een lokettenwijzer gepubliceerd op politie intranet. Dit overzicht maakt het voor medewerkers beter inzichtelijk waar zij met welke hulpvraag terecht kunnen (welke functionaris en/of welk loket). Dit betreft zowel interne loketten binnen de politieorganisatie als externe (onafhankelijke) loketten.

Het betreft een eerste aanzet die doorontwikkeld wordt, op het gebied van vormgeving, vindbaarheid, toegankelijkheid en toepasbaarheid. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van best practices vanuit andere organisaties. De lokettenwijzer staat daarbij niet op zichzelf, maar maakt onderdeel uit van een verandering om het lokettenlandschap voor de medewerker te vereenvoudigen en loketten meer te laten aansluiten op elkaar, t.b.v. het versterken van de integrale benadering. Het dient voor de mede werkers duidelijk te zijn bij welke loketten hij of zij voor het specifieke vraagstuk terecht kan. Hiertoe lopen verschillende verbetertrajecten c.q. opdrachten naast elkaar. Eén daarvan is een invoering van een zogenoemd “Sociaal loket”, oftewel een voorportaal voor selectie en doorgeleiding naar bestaande loketten om de medewerker te ondersteunen bij het vinden van de juiste hulp. Dat neemt niet weg dat de medewerker ook nog steeds direct zelf de loketten kan benaderen. 2.7

Realisatie Politie voor Iedereen

Ik informeer uw Kamer periodiek over de inspanningen die de politie levert in het kader van Politie voor Iedereen, de visie van waaruit de politie zich de komende P agina 26 van 32

jaren verder blijft ontwikkelen als een diverse en inclusieve organisatie die herkenbaar en benaderbaar is voor alle burgers en groepen in onze samenleving. Ik heb vertrouwen in de aanpak en de geleverde inspanningen laten vooruitgang zien op een aantal gebieden. Ik wil hierbij benadrukken dat ook binnen de politieorganisatie er geen plek voor racisme en discriminatie is. Recente uitlatingen van moedige (ex-) politiemedewerkers in de documentaire ‘De Blauwe Familie’ over hun ervaringen binnen de politie met discriminatie, laten zien dat ook op dit gebied nog veel inspanning nodig is . De korpsleiding heeft onlangs aangegeven deze norm voortaan strenger te zullen handhaven. Ik vind het daarom belangrijk om te blijven inzetten op maatregelen ter bevordering van het welzijn van medewerkers en het creëren van een veilig en inclusief werkklimaat .

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Het realisatieplan Politie voor Iedereen is breed en zal de komende jaren met kracht worden voortgezet. De politie heeft ter ondersteuning van haar aanpak de Externe Raad voor Advies en Inspiratie ingesteld. Deze Raad van Advies en Inspiratie is een belangrijke aanjager van de ambitie om een ‘Politie voor Iedereen’ te zijn. Hiermee draagt zij op autonome wijze bij aan een diverse en verantwoordelijke organisatie waar gelijkwaardigheid en inclusiviteit als belangrijke uitgangspunten gelden voor alle bij de politie werkzame professionals. De raad is divers samengesteld met onder andere deskundigen uit de wetenschap en maatschappelijke organisaties en komt sinds de zomer van 2021 bijeen. De raad heeft met de top van de politie gesproken over de neutraliteit van he t uniform, de manier waarop wordt gewerkt aan het verbeteren van professioneel controleren en de recente documentaire de Blauwe Familie. De inzichten van de raad worden door de korpsleiding gebruikt bij de doorontwikkeling van de inspanningen en de voortgang als onderdeel van rijker verantwoorden. Veilige en inclusieve teams Het verbeteren van de werkomgeving tot een inclusieve werkcultuur, waar normen worden gesteld aan het gedrag van medewerkers en waar omgangsvormen onderwerp van gesprek zijn, is onderdeel van het realisatieplan.

De Medewerkersmonitor is het huidige instrument voor het periodiek meten van de arbeidsbeleving en de veiligheid in teams bij medewerkers. Dat instrument wordt voor eind 2023 vervangen door de Weerbaarheidsmonitor. De ze weerbaarheidsmonitor kunnen leidinggevenden frequenter inzetten en indien nodig ook op een kleinere schaal dan de huidige medewerkersmonitor. Verder zijn er vanaf het voorjaar 2022 ook kleinere instrumenten beschikbaar waarmee op een kleinschaliger manier signalen van medewerkers kunnen worden opgehaald. Daarnaast voert de politie gesprekken over de veiligheid in de organisatie en de aanpak van discriminatie. Blauwe Familie heeft de noodzaak van deze inspanningen nogmaals benadrukt en stimuleert om ze me t kracht voor te zetten. De politie beziet momenteel welke maatregelen verder genomen worden naar aanleiding van de signalen uit deze documentaire en de wijze waarop de normstelling zal worden gehandhaafd. De uitkomsten van deze afweging zullen op korte termijn met uw Kamer worden gedeeld. Aanpak Discriminatie (waaronder pilot Discriminatierechercheurs) De politie zet zich in om haar rol binnen de (strafrechtelijke) aanpak van discriminatie verder te versterken. Dit doet zij onder andere via de pilot met het Expertise Centrum Aanpak Discriminatie Politie (ECAD-P).

Dit expertisecentrum spiegelt zich aan het expertisecentrum dat binnen het Openbaar Ministerie (OM) actief is en werkt aan het vergroten van kennis en expertise met betrekking tot de behandeling van meldingen en aangiftes van discriminatie. Binnen ECAD-P zullen als pilot een aantal discriminatierechercheurs en inhoudsdeskundigen werken ten behoeve van de hele politie. Een van de doelen van de pilot is om te onderzoeken of en hoe discriminatierechercheurs een bijdrage kunnen leveren bij het opvolgen van meldingen en aangiftes van discriminatie, of delicten met een discriminatie aspect, door alle politie -eenheden. P agina 27 van 32

Er zijn vier discriminatierechercheurs geworven en de verwachting is dat ze op korte termijn van start gaan. De inhoudsdeskundigen zijn al vanaf 2021 aan het werk in de pilot. De gedachte is dat een betere herkenning en afhandeling door de politie van discriminatie-incidenten kan bijdragen aan een grotere bereidheid om een melding of aangifte te doen, omdat het slachtoffer toenemend vertrouwen zal hebben in een goede afhandeling van de aangifte door de politie en het OM. Voor het vergroten van het vertrouwen van de politie en haar partners in het oppakken en afhandelen van discriminatiezaken is ook een goede samenwerking met de partners in de keten, zoals de gemeenten, antidiscriminatie voorzieningen en het OM van belang. Dit is dan ook een belangrijk aandachtspunt waar ik mij als minister van JenV samen met de Minister van BZK voor inzet.33

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Professioneel controleren Een belangrijke pijler binnen Politie voor Iedereen is de inzet om professioneel controleren te bevorderen en onder de aandacht te houden. Voor politiemensen is het handelingskader professioneel controleren34 ontwikkeld dat via trainingen en profcheck onder de aandacht wordt gebracht. Zoals ook gemeld in het gesprek met uw Kamer tijdens het dertigledendebat van 19 mei jl. za l het onderzoek van de Politieacademie naar de bekendheid van het handelingskader dat in 2018 en 2019 is uitgevoerd 35 herhaald worden en dit onderzoek eind dit jaar wordt gestart. Een aanvullend belangrijk instrument om de bewustwording te vergroten maar vooral om daadwerkelijk voor gedragsverandering te zorgen zijn de simulaties van (preventieve) controles via de Virtual Reality brillen. Een pilot met deze VR-simulaties is geëvalueerd, als deel van een meerjarig promotieonderzoek naar de inspanningen om professioneel controleren te bevorderen, en de resultaten waren positief. Het is een goed middel om bewustwording en gedrag op het gebied van professioneel controleren te stimuleren. Momenteel worden mogelijkheden gezocht om in de komende jaren het aanbieden van deze simulaties op grotere schaal in het korps mogelijk te maken.

Een ander middel om de bewustwording van het professioneel handelen te vergroten betreft de professioneel controleren functionaliteit in de applicatie voor mobiel werken op straat in MEOS36 (de Proco-app). Deze applicatie laat de politieagent onder andere zien hoe vaak een bepaalde bevraging op een persoon heeft plaatsgevonden in een periode of hoe vaak een controle van een persoon heeft plaatsgevonden. Deze informatie geeft de politieagent feedback helpt bij de afweging of voor een nog uit te voeren controle voldoende grondslag bestaat. Naar aanleiding van motie Azarkan 37 is toegezegd om uw kamer tweemaal per jaar te informeren over een analyse van de door de Proco -app verzamelde gegevens ten aanzien van professioneel controleren. Zoals vermeld in het tweede halfjaarbericht politie van 2021 hebben politie en CBS allereerst de mogelijkheid bekeken om de gegevensbronnen samen te brengen ten behoeve van een dergelijke analyse, vanuit de vraag of bij de controle voldoende volgens te handelingskader professioneel controleren wordt gewerkt. Gebleken is dat het koppelen van deze datasets mogelijk is. De politie beziet op welke termijn hieraan prioriteit kan worden gegeven.

33

V erwijzing brief 2 3 februari 2 0 22 - versterking ketensamenwerking. Bron C RM- toetsingskader. 35 Bron onderzoek: 3 ,7 % van de politiemedewerkers is bekend met het handelingskader professioneel c ontroleren. 36 M E O S s taat voor "Mobiel Effectiever op Straat". H et gaat om het raadplegen van informatie in politiesystemen middels genoemde app waarmee mobiele diensttelefoons zijn uitgerust. 37 M otie 9 s eptember 2 021 van het lid A zarkan, T K, 2 9 628, nr. 1 0 3 6. V erzoekt de regering, om halfjaarlijks te rapporteren over de analyse van de door de P roc o -app verzamelde gegevens ten aanzien van profes s ioneel c ontroleren. 34

P agina 28 van 32

Netwerk Divers Vakmanschap De politie heeft het Netwerk Divers Vakmanschap (NDV) ingericht en verankerd in alle organisatieonderdelen. Mede door de aansluiting van de (landelijke) netwerken groeide het NDV naar meer dan duizend vakbekwame leden. Zij brengen hun persoonlijke kennis en expertise over gemeenschappen, verschillende leefstijlen en culturen in, gevraagd en ongevraagd, bij operationele of bedrijfsvoering vraagstukken en delen deze kennis met hun collega’s. Er is ingezet op professionalisering van het netwerk via bijvoorbeeld de opleiding van medewerkers die actief zijn in het NDV. Dit gebeurt in een samenwerking tussen NDV-het practoraat diversiteit en de Politieacademie . In deze samenwerking is het NDV-on-line ontwikkeld, dat ook in het curriculum van de politieacademie is opgenomen om ook studenten hiermee te ondersteunen. Vanaf 2021 vindt structureel overleg plaats tussen de Chief Diversity Officer, de opgavemanagers PVI en het NDV.

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

Een voorbeeld van hoe een netwerk zich inzet en een verschil maakt ten behoeve van het vraagstuk rondom discriminatie, inclusiviteit en veiligheid, zowel binnen de politieorganisatie als erbuiten, is het netwerk Roze in Blauw dat dit jaar 25 jaar bestaat. Zij is het boegbeeld voor de LHBTI+ gemeenschap binnen de politieorganisatie en zij vormt een belangrijk aanspreekpunt voor vragen uit de basisteams en andere teams binnen de politie, ten aanzien van vraagstukken rondom discriminatie. Tijdens de Algemene politie beschouwingen van 2021 heeft uw Kamer incidentele middelen toegekend voor de aanpak van geweld tegen LHBTQI+ -personen 38. Momenteel wordt er door de politie met het NDV, netwerk Roze in Blauw en het COC uitgewerkt op welke wijze deze bedragen besteed kunnen worden. De uitwerking zal in lijn liggen met de voornemens uit het realisatieplan Politie voor Iedereen en de initiatieven uit het actieplan LHBTi. Indicatief wordt gedacht aan onderzoek naar geweld dat een relatie heeft me t het bezoeken van datingsites en onderzoek naar de relatie tussen eer-gerelateerd geweld en LHBTQI+ aspecten. Daarnaast is het Joods Politie Netwerk in staat gesteld om voorlichting te geven en relevante kennis te delen in alle politie eenheden. Hierdoor zullen politiemedewerkers beter in staat zijn om antisemitisme te herkennen en hierop adequaat te reageren.

Tevens wordt er informatiemateriaal ontwikkeld voor alle eenheden. 2.8 Aanpak administratieve lasten (opvolging commissie Bruins) Vanaf 2021 heeft de heer Bruins op mijn verzoek invulling gegeven aan een aanbeveling in de tussenrapportage van de commissie administratieve lastenreductie in de opsporing (commissie Zuurmond). De commissie adviseerde een aanjager aan te stellen om tot een verdere lastenreductie te komen. De heer Bruins heeft samen met de strafrechtketenpartners verschillende mogelijke verbetertrajecten verkend. Tijdens deze gesprekken kwam naar voren dat vele van deze trajecten die zien op lastenreductie reeds belegd zijn. Vanuit de praktijk is er behoefte aan voortvarende uitvoering van de ingezette verbetertrajecten, zoals de ontwikkeling van een gebruiksvriendelijk systeem voor inbeslagname. Daarom blijven een regelmatige voortgangsuitwisseling en goede communicatie tussen de ingezette verbetersporen en de uitvoeringspraktijk voortdurende aandachtspunten. Ik heb de korpschef en de voorzitter van het College gevraagd dit mee te nemen in de verbetertrajecten die zien op administratieve lastenverlichting. Hiermee komt de opdracht van de heer Bruins ten einde en ik heb de heer Bruins bedankt voor zijn inzet en de bijdrage die hij heeft geleverd

38

N aar aanleiding van de motie H ermans is 2 miljoen euro per jaar vrijgemaakt gedurende de periode 2 0 2 2 tot en met 2 0 25. P agina 29 van 32

aan het hernieuwd onder de aandacht brengen van administratieve lasten in de opsporing. De commissie Zuurmond werkt op dit moment aan haar eindrapportage. Dat zal, zoals de tussenrapportage die u op 26 juni 2020 ontving reeds aangaf, meer gaan over achterliggende aspecten van cultuur, structuur en ordeningsparadigma's. De commissie zal de eindrapportage in het najaar van 2022 aan mij overhandigen. Ik zal uw Kamer te zijner tijd hierover informeren.

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

2.9 Inspectierapport hackbevoegdheid Op 31 mei jl. is het derde verslag van de Inspectie JenV aan uw Kamer aangeboden inzake het toezicht op de inzet van de bevoegdheid door de politie om een geautomatiseerd werk dat in gebruik is bij een verdachte, heimelijk en op afstand binnen te dringen en hier onderzoek in te doen. De Inspectie JenV rapporteert dat in 2021 de inzet van de wettelijke hackbevoegdheid door de politie in 28 strafrechtelijke onderzoeken heeft plaatsgevonden. De Inspectie concludeert dat de politie ten opzichte van de voorgaande twee ja ar beter heeft voldaan aan de eisen, toelichtingen en toezeggingen uit het rechtskader door verbeteringen in te zetten en door te voeren. Daarnaast geeft de Inspectie een tweetal voornaamste aandachtspunten mee. Ten eerste constateert de Inspectie dat de politie diverse initiatieven heeft genomen voor het verbeteren en bewaken van de kwaliteit in de uitvoering en op onderdelen daarin is geslaagd, maar dat een samenhangend systeem nog ontbreekt. De Inspectie schrijft dat een interne borging van de informatiebeveiliging en kwaliteit voorwaarden zijn voor het verminderen van het toezicht door de Inspectie. Ook dit jaar onderneemt de politie diverse initiatieven om de inzet van de bevoegdheid verder te professionaliseren waarmee de kwaliteit van de inzet beter wordt geborgd.

De Inspectie heeft geen aanwijzingen gevonden dat er grote beveiligingsrisico’s zijn in de technische infrastructuur. Om aantoonbaar te voldoen aan de veiligheidseisen heeft de politie de aanpak van de informatiebeveiliging geïntensiveerd. Onder andere door binnen het team dat is belast met de uitvoering van de bevoegdheid een kerngroep informatiebeveiliging aan te wijzen. Ten tweede heeft de Inspectie er begrip voor dat de politie gebruik maakt van commerciële software in het belang van de opsporing, maar signaleert dat hierdoor spanning ontstaat met het rechtskader. Het rechtskader is als volgt. Conform de afspraken in het Regeerakkoord 2017– 2021 dient het inkopen van binnendringsoftware die mogelijk gebruik maakt van onbekende kwetsbaarheden te worden beperkt door dit enkel in specifieke zaken mogelijk te maken. Wanneer in een toekomstige zaak het gebruik van binnendringsoftware van derden wederom is aangewezen, zal eerst de bruikbaarheid van de minder ingrijpende middelen worden beoordeeld en het daarvoor benodigde gehele toetsings - en beslissingsmodel doorlopen, voordat kan worden overgegaan tot een (hernieuwde) aanschaf van een softwarepakket of van een nieuwe licentie.

P agina 30 van 32

Als de officier van justitie bepaalt dat gebruik van binnendringsoftware van een externe leverancier noodzakelijk is, zal dit centraal in het openbaar ministerie worden getoetst alvorens in die specifieke zaak wordt overgegaan tot aanschaf. Daarnaast worden de leveranciers van dergelijke software gescreend door de AIVD en mogen deze leveranciers de software niet verkopen aan dubieuze regimes. Voorts wordt de werking van de binnendringsoftware op functionaliteit getest voordat deze wordt ingezet voor het opsporingsonderzoek. Daarbij wordt aandacht besteed aan de risico’s voor het te onderzoeken geautomatiseerd werk, waaronder schade aan derden. Deze software kan alleen worden gebruikt wanneer minder ingrijpende middelen zoals het gebruik van inloggegevens, social engineering of bekende kwetsbaarheden niet toereikend zijn om heimelijk toegang te verkrijgen tot een geautomatiseerd werk. Niettemin is het gebruik van software onvermijdelijk om ernstige criminaliteit te kunnen bestrijden. 39

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

De spanning die de Inspectie signaleert komt eruit voort dat de resultaten van de binnendringsoftware zichtbaar zijn maar voor de gebruiker niet bekend is hoe de software precies werkt. Het is technisch niet afdwingbaar en controleerbaar wat de leverancier van deze software precies op welk moment doet. De leverancier kan daarbij mogelijk ook toegang verkrijgen tot de tijdens een inzet met deze software verkregen gegevens. De Inspectie stelt daarbij ook vast dat in een addendum bij het contract procedurele afspraken zijn gemaakt met de leverancier in dit kader. De Inspectie stelt terecht dat de technische werking van binnendringsoftware niet afdwingbaar of controleerbaar is. Dit is een dilemma omdat onmisbare expertise op deze terreinen bij commerciële partijen ligt. Dit dilemma beperkt zich niet tot de opsporing. Zoals gesteld in mijn beleidsreactie op het Inspectieverslag van 2020 is de Nederlandse overheid vaker afhankelijk van goede samenwerking met commerciële partijen vanwege de onmisbare expertise. Voor de betrokken commerciële partijen zijn de belangen om een betrouwbare partner voor de overheid te zijn en zich te houden aan de afspraken evident. De genoemde bindende contractuele afspraken die zijn gemaakt met leveranciers van commerciële software vormen een gebruikelijke waarborg om de samenwerkingsrelatie en de integere uitvoering van de afgenomen dienst te borgen.

Momenteel legt het WODC de laatste hand aan de evaluatie van de Wet CCIII, meer specifiek naar de wettelijke hackbevoegdheid. Naar verwachting zal dit deel van de evaluatie na de zomer worden gepubliceerd. Met inachtneming van de uitkomsten van de evaluatie zal samen met de politie en het OM specifiek aandacht worden besteed aan de aanschaf en de inzet van commerciële binnendringsoftware, in lijn met het Regeerakkoord 2017-2021. Afhankelijk van het moment van publicatie van het rapport van de PG HR zullen de bevindingen daaruit tevens worden betrokken. In dit traject zal ook de Inspectie worden gevraagd om hun expertise en inzichten.

39

Kamers tukken E K 2 017-2018, 3 4 3 72, G . P agina 31 van 32

2.10 WODC evaluatie preventief fouilleren Hierbij bied ik uw Kamer het onderzoeksrapport van de recent uitgevoerde evaluatie van het instrument preventief fouilleren aan.40 De aanleiding voor de evaluatie ligt in de motie van de voormalig leden Van Dam en Yeşilgöz -Zegerius, waarin de regering wordt verzocht het instrument te laten evalueren en up-todate te brengen naar de eisen van deze tijd.41 Uit het onderzoek blijkt dat respondenten positief zijn over de bevoegdheidsverdeling in artikel 151b Gemeentewet, waarin is opgenomen dat er besluiten van de gemeenteraad, burgemeester en officier van justitie vereist zijn voor de toepassing. Een deel van de respondenten blijkt behoefte te hebben aan een verruiming van de reikwijdte van het instrument, die ziet op een meer persoonsgerichte aanpak en een toepassing op vuurwerk. Deze behoefte is echter niet eenduidig en evenmin breed onderschreven. Daarom zullen eerst op ambtelijk niveau met de diverse betrokken partijen als Openbaar Ministerie, politie en gemeenten gesprekken worden gevoerd ter verdere oriëntatie hierop. Mijn dank gaat uit naar het WODC en de onderzoekers voor het onderzoek.

Directoraat -Generaal Politie en Veiligheidsregio’s Datum 2 0 juni 2022 Ons kenmerk -

De evaluatie geeft een goed beeld van de toepassing van het instrument preventief fouilleren, de wensen daaromtrent en de mogelijkheden tot verbetering. Hierop zal ik mij de komende tijd ins pannen. Aan het eind van dit jaar informeer ik uw Kamer over de stand van zaken rondom de mogelijke verruimingen, zoals genoemd in het evaluatierapport.

40 41

Zie bijlagen 1 0 en 1 1 . Kamers tukken I I 2 020/21, 2 8 6 84, nr. 6 3 1 . P agina 32 van 32