Ontwerp Omgevingsvisie gemeente Woensdrecht.pdf

Omgevingsvisie Woensdrecht

Colofon Project Opdrachtgever

Omgevingsvisie Woensdrecht Gemeente Woensdrecht

Datum

Omgevingsvisie Concept 18 februari 2022

Projectnummer

0873.20181749.00

Document Status

2 Omgevingsvisie Woensdrecht

INHOUD 1

INLEIDING

5

1.1 1.2 1.3

Waarom een omgevingsvisie? Hoe komen we tot de Omgevingsvisie? Uit welke onderdelen bestaat de visie en hoe wordt die ontsloten? Leeswijzer

5 6

1.4

7 7

2

UITGANGSPUNTEN

8

2.1 2.2 2.3

DNA Woensdrecht Trends, ontwikkelingen en opgaven Stip op de horizon

8 9 10

3

VISIE

11

4

TOELICHTING OP DE KAART EN MATRIX

14

4.1

Toelichting deelgebieden 4.1.1 Sterke dorpen 4.1.2 Brabantse Wal 4.1.3 Bedrijven en maintenance 4.1.4 De Polders 4.1.5 Grenzen en verbindingen Toelichting basisprincipes en omgevingswaarden 4.2.1 Omgevingskwaliteit 4.2.2 Gezondheid 4.2.3 Duurzaamheid 4.2.4 Veiligheid 4.2.5 Biodiversiteit en klimaatadaptatie 4.2.6 Mobiliteit en bereikbaarheid Afweging tussen deelgebieden en thema’s

14 14 16 18 20 21 21 22 22 23 25 25 27 28

4.2

4.3

4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.3.5

Sterke dorpen Brabantse Wal Bedrijven en maintenance De Polders Grenzen en verbindingen

28 29 30 31 32

5

UITVOERING

35

5.1 5.2 5.3 5.4

Samen Spelregels nieuwe ontwikkelingen Monitoring beleid en projecten Houdbaarheid en de relatie met andere instrumenten 5.4.1 De houdbaarheid van de omgevingsvisie 5.4.2 Het programma 5.4.3 Het omgevingsplan 5.4.4 De omgevingsvergunning 5.4.5 Overige instrumenten Projecten

35 35 36 36 36 37 37 37 38 38

5.5

3 Omgevingsvisie Woensdrecht

4 Omgevingsvisie Woensdrecht

1 INLEIDING 1.1

Waarom een omgevingsvisie?

Hoe willen we dat onze gemeente er over 15 à 20 jaar uitziet? Welke ontwikkelingen komen er op ons af? Op welke ontwikkelingen hebben we invloed en hoe spelen we daar op in? Waar willen we dan staan? Hoe zorgen we dat we dan nog steeds een aantrekkelijke leefomgeving hebben? Waar zijn we als Woensdrechtenaren trots op en waar moeten we echt wat aan gaan doen? Hoe gaan we dat samen doen? Concreet zijn er twee aanleidingen voor een omgevingsvisie voor Woensdrecht:  De Toekomstvisie vormt een goede basis voor deze omgevingsvisie. Onze leefomgeving moet bruikbaar blijven en geschikt moet zijn voor een veranderende samenleving waarin steeds nieuwe vragen, problemen en mogelijkheden zijn. We hebben actueel beleid nodig om in te spelen op initiatieven uit de samenleving, om initiatieven aan te zwengelen en voor onze eigen werkzaamheden. Wie bepaalt of een idee een goed idee is? Het is logisch dat niet alles overal kan. Hoe gaan we om met nieuwe initiatieven? Hoe zorgen we voor een duidelijke visie, zonder dat alles dichtgetimmerd is? Kortom, tijd voor een omgevingsvisie, die zowel uitnodigend is en tegelijkertijd duidelijk is over wat waar kan (en wat niet). Hiermee willen we richting geven aan ruimtelijke ontwikkelingen. Maar dan alleen waar dat nodig is én van toegevoegde waarde is.  De tweede aanleiding is de komst van de Omgevingswet.

Deze nieuwe wet heeft als doel al het beleid dat met de fysieke leefomgeving te maken heeft bij elkaar te brengen. Burgers en bedrijven weten dan beter wat de overheid als doelen heeft gesteld. Daardoor wordt het voor initiatiefnemers makkelijker om passende initiatieven te ontplooien.

Vervolg op Toekomstvisie Inwoners willen graag een tolerante, hechte, groene, gezonde en gastvrije gemeenschap vormen. Deze visie op hoofdlijnen staat in de Toekomstvisie 2035 van de gemeente Woensdrecht. Een goede balans tussen natuur, toerisme en bedrijvigheid wordt belangrijk gevonden, evenals de samenhorigheid in de kernen van Woensdrecht, het voorzieningenniveau en geschikte woningen voor eenieder. De Omgevingsvisie is de vervolgstap op de toekomstvisie voor de fysieke leefomgeving. Omgevingswet De Omgevingswet stelt het verplicht dat gemeenten voor hun hele grondgebied één omgevingsvisie maken. Gemeenten worden door het Rijk aangemoedigd om nu al te beginnen met onderdelen van de wet. Veel gemeenten, waaronder Woensdrecht, hebben er voor gekozen om direct te starten met een omgevingsvisie voor het gehele gemeentelijke grondgebied.

5 Omgevingsvisie Woensdrecht

Op weg naar uitnodigingsplanologie Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat we in Nederland van de traditionele toelatingsplanologie overgaan naar uitnodigingsplanologie. Waarom doen we dat en wat is uitnodigingsplanologie? De samenleving verandert voortdurend. De veranderingen zijn divers van aard en omvang en versnellen onder invloed van demografische ontwikkeling, klimaatverandering en de ontwikkeling van technologie. Er is een lange lijst van nieuwe behoeften te maken die nieuwe voorzieningen nodig hebben (zie uitlichting). Hoewel de veranderingen omvangrijk zijn, gaat de ruimtelijke aanpassing in kleine projecten. De transformatie die nodig is, moet met veel kleine stapjes gemaakt worden. De inrichting van onze fysieke leefomgeving moet die veranderingen mogelijk maken, faciliteren en soms ook initiëren. De overheid kan, namens de samenleving, deze transformatie op hoofdlijnen aansturen. Om de juiste hoofdlijn te bepalen is het nodig om te weten wat de te verwachten trends zijn en wat de vraag is vanuit de samenleving. De initiatieven die bijdragen aan de transformatie komen veelal vanuit de samenleving. Een nieuwe vorm van planologie, uitnodigingsplanologie, gaat hier hopelijk een extra impuls aan geven. Uitnodigingsplanologie is een algemene uitnodiging aan de samenleving om transformatieprojecten te initiëren en uit te voeren.

De overheid zet daar wat tegenover, zij belooft dat zij die initiatieven die bijdragen aan de gebiedsdoelstellingen zo actief mogelijk faciliteert. In de Omgevingsvisie staat het strategisch beleid voor de fysieke leefomgeving voor het gehele gemeentelijk grondgebied in één omgevingsvisie op hoofdlijnen bij elkaar zodat burgers, ondernemers en ontwikkelaars weten waar ze aan toe zijn. Op naar Excellent leven in Woensdrecht.

1.2

Hoe komen we tot de Omgevingsvisie?

De toekomstvisie 2035 vormt de basis van deze visie. De omgevingsvisie gaat echter een stapje verder. Met de komst van de Omgevingswet worden aanvullend ook aspecten zoals klimaatadaptatie, gezondheid en energietransitie belangrijke aspecten die tevens te vertalen zijn in ruimtelijk/fysieke maatregelen.

We hebben de Toekomstvisie met de aanvullende thema’s in drie stappen ruimtelijk vertaald: ophalen, vertalen en vaststellen. Ophalen Voor het ophalen van informatie, ambities en speerpunten hebben we onderscheid gemaakt in verschillende shareholders. Daarbij zijn we het proces open ingestapt:  De raadswerkgroep: Dit is een vertegenwoordiging van de gemeenteraad met ambtelijke ondersteuning;  De Experts: Dit zijn vertegenwoordigers van inwoners, ondernemers en belangenorganisaties (zoals de dorpsplatforms, waterschappen, etc.);  De inwoners van Woensdrecht. Voor de opstelling van de visie hebben we eerst breed opgehaald wat iedereen belangrijk vindt. Wat maakt Woensdrecht Woensdrecht? Tijdens een aantal bijeenkomsten is boven komen drijven waar Woensdrechtenaren trots op zijn en wat de plekken zijn waar echt iets moet gebeuren. In april 2019 was de startbijeenkomst met de raadswerkgroep. Daarbij is in eerste instantie besproken wat de omgevingsvisie zou moeten bieden. Er is gesproken over de identiteit van Woensdrecht en belangrijkste thema’s voor de omgevingsvisie. Daarnaast is voortgeborduurd op de drie deelgebieden zoals reeds in de toekomstvisie 2035 benoemd:  Sterke dorpen;  Bedrijven en maintenance;  Brabantse Wal. Vervolgens heeft een bijeenkomst met de Experts plaatsgevonden.

Daarbij is besproken waar men graag veranderingen gerealiseerd zou zien, waarom die verandering plaats moet vinden, waar en onder welk thema dit zou moeten vallen. Daarna is de raadswerkgroep wederom bij elkaar gekomen. Tijdens die bijeenkomst is nader ingegaan op de verschillende thema’s in combinatie met de deelgebieden. Vertalen De opbrengst uit de eerste stap is vertaald in een raamwerk voor de omgevingsvisie. Dat heeft tevens geresulteerd in een 4e deelgebied: De Polders (het landelijk

6 Omgevingsvisie Woensdrecht

buitengebied). Dit aangezien het gaat om een belangrijk gebied met een eigen karakter en dat een bijdrage kan leveren aan de thema’s klimaatadaptatie en energietransitie. Het raamwerk is naar de shareholders toegezonden met het verzoek te reageren. Daarnaast is het raamwerk met een delegatie van de gemeenteraad besproken en getest: kan er voldoende sturing gegeven worden aan nieuwe ontwikkelingen met de doelen die voor de deelgebieden zijn beschreven? De reacties op het raamwerk en de uitkomst van de test zijn verwerkt in de ontwerp-omgevingsvisie die ter inzage is gelegd. Vaststellen Deze omgevingsvisie is in 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. De visie is bindend voor het gemeentebestuur. Met andere woorden, u mag er van uitgaan dat de gemeente handelt naar deze visie.

1.3

Uit welke onderdelen bestaat de visie en hoe wordt die ontsloten?

De omgevingsvisie geeft aan wat we willen bereiken. Het is een visie waarin onderscheid wordt gemaakt in thema’s die voor delen van het grondgebied of het hele grondgebied gelden en een visie voor deelgebieden, met ieder haar eigen kwaliteiten, kansen, ambities en opgaven, die weer leiden tot verschillende ontwikkelingsmogelijkheden. Met de visie ontsluiten we ons beleid voor de leefomgeving en maken we dit snel (digitaal) vindbaar. We maken het begrijpelijk voor inwoners en ondernemers en toepasbaar voor iedereen die ermee gaat werken. Daarmee inspireren we onze omgeving om met ideeën en initiatieven te komen die passen bij onze koers.

We hebben gekozen voor de visiekaart en matrix als belangrijkste hoofdtoegang. De gebieden en de bijbehorende koers per gebied zijn hierin afgezet tegen de verschillende relevante thema’s. Op die manier vindt u de integrale afweging tussen de koers voor de gebieden die we onderscheiden en de belangrijke beleidsthema’s. Vervolgens kan van grof naar fijn de informatie bekeken worden. De hoofdlijnen van de visie vindt u terug op de kaart en de matrix. Als u meer wil weten, dan leest u dat in de relevante toelichting, die zowel ingaat op gebiedsgerichte- als themagerichte doelen en de onderlinge afweging. Door deze opzet wordt de samenhang en terugvindbaarheid van het beleid helder. Na de vaststelling van de visie is deze gepubliceerd op ruimtelijkeplannen.nl.

1.4

Leeswijzer

De uitgangspunten van de omgevingsvisie, waarin antwoord wordt gegeven op de vraag: ‘wie zijn wij, wat komt er op ons af en wat is onze stip op de horizon, vindt u terug in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 vallen wij met de deur in huis. Hierin staat onze visie in het kort. De visiekaart is daarvoor de belangrijkste ingang. Ook vindt u hier een matrix waarin de integrale afweging in de verschillende gebieden is samengevat. Vervolgens hebben wij onze visie toegelicht voor de verschillende kenmerkende deelgebieden waar onze gemeente uit bestaat en de thema’s die binnen de gemeente gelden (hoofdstuk 4). In dit hoofdstuk sluiten wij af met een toelichting op de afweging. De visie moet uiteindelijk worden uitgevoerd. De manier waarop we dat gaan doen, leest u in hoofdstuk 5. Daar is beschreven hoe we met bestaande projecten willen omgaan en welke ‘spelregels’ we hanteren als er zich een nieuw initiatief aandient.

7 Omgevingsvisie Woensdrecht

2 UITGANGSPUNTEN Het opstellen van een omgevingsvisie voor Woensdrecht is niet gebeurd vanuit een blanco situatie. We hebben te maken met eerder opgesteld beleid dat nog steeds geldend is. Denk bijvoorbeeld aan de provinciale omgevingsvisie en –verordening en afspraken die voort komen uit regionaal overleg. Dichter bij huis heeft de gemeente beleid opgesteld, zoals sectorale visies (duurzaamheidsvisie, detailhandelsvisie, economische visie, woonvisie, e.d.) en zijn vertaald in diverse bestemmingsplannen. En we hebben enkele jaren geleden onze Toekomstvisie opgesteld. Op dit beleid, met name op de toekomstvisie, borduren we voort. Maar de tijd staat niet stil. Sinds de totstandkoming van dit beleid hebben nieuwe ontwikkelingen en trends ons pad gekruist. De Omgevingswet is in aantocht, we moeten werk maken van energietransitie en klimaatadaptatie. En ookgezondheid en veiligheid vragen nadrukkelijk om aandacht binnen onze beleidsvorming. In dit hoofdstuk zetten we het relevante beleid en belangrijkste ontwikkelingen op een rij, als uitgangspunt voor de omgevingsvisie. Naast divers sectoraal beleid, vormt onze toekomstvisie een belangrijk uitgangspunt. De visie gaat in op wie we zijn, vertaald in wat je het DNA van Woensdrecht zou kunnen noemen en die de belangrijkste kwaliteiten van Woensdrecht weergeeft.

Dit DNA komt tot uiting in vier gebieden met elk hun eigen doelen en ambities waarover we in de omgevingsvisie uitspraken willen doen. Voordat we dat doen gaan we dieper in op het DNA van Woensdrecht.

2.1

DNA Woensdrecht

In onze Toekomstvisie 2035 hebben we de gebieden benoemd die samen het DNA van Woensdrecht vormen:  Excellent leven: Sterke dorpen  Natuur in Woensdrecht: De Brabantse Wal  Hoogwaardig en innovatief bedrijvencluster: Bedrijven en Maintenance  Landbouw als economische pijler: De Polders Deze gebieden zijn ook gekozen als invalshoek voor de omgevingsvisie. Wij voegen daar nog een begrip aan toe. Geen gebied, maar wel behorend tot het DNA: grenzen en verbindingen. We laten u kort kennis maken met het DNA. Sterke Dorpen Belangrijke kwaliteit van de vijf dorpen is de prettige maat en schaal en de goede dorpse sfeer. De kwaliteit van de woonomgeving, zowel in de dorpen zelf als met de Brabantse wal binnen handbereik, is goed. Het brede aanbod aan voorzieningen en de goede bereikbaarheid ervan, maken het prettig wonen in Woensdrecht. Voldoende mogelijkheden om elkaar te ontmoeten (zowel fysieke plekken als via het actieve verenigingsleven) dragen bij aan de kwaliteit van leven. Keerzijde van het dorpse leven is het ontbreken van stedelijke voorzieningen. In Woensdrecht zijn deze onder handbereik in Bergen op Zoom en Antwerpen. Brabantse Wal De Brabantse Wal is in Woensdrecht in optima forma aanwezig en herkenbaar. Het is een prachtig Natuurgebied met een bijzonder landschap.

De schitterende omgeving biedt tal van belevingsmogelijkheden voor onze inwoners maar ook voor bezoekers van buitenaf. Er wordt veel gewandeld, gefietst en op andere manieren

8 Omgevingsvisie Woensdrecht

gerecreëerd. De overgang van de Wal naar de polders vormt een fraai contrast in het landschap. Bedrijven en maintenance Met het Businesspark Aviolanda (hierna: BPA) en Vliegbasis Woensdrecht heeft de gemeente Woensdrecht een bedrijvencluster op Europees niveau rondom aircraft and maintenance, drones en composiettechniek. Bedrijven, grootschalig en gerenommeerd in combinatie met innovatieve startups en onderwijs versterken elkaar hier. BPA en Vliegbasis Woensdrecht hebben een belangrijke betekenis voor de gemeentelijke economie, werkgelegenheid en voor het onderwijs. Daarmee heeft dit bedrijvencluster ook een belangrijke sociaal maatschappelijke functie. De Polders De landbouw was, is en blijft een belangrijke functie in de gemeente. Niet alleen voor wat betreft het ruimtegebruik, ook economisch en sociaal maatschappelijk zit de landbouw in het Woensdrechtse DNA. Grenzen en verbindingen Woensdrecht is door haar ligging een echte grensgemeente, zowel gemeentelijk, regionaal, provinciaal als internationaal. Verbindingen met de buren zijn belangrijk. Samen opgaven aanpakken en in goed overleg zoeken naar afstemming, zit ook in het DNA van Woensdrecht. Een voorbeeld waar dat expliciet aan de orde is, is in het grensdorp Putte. In paragraaf 4.1.5 wordt daar nader op ingegaan.

2.2

Trends, ontwikkelingen en opgaven

Verschillende trends en ontwikkelingen komen op ons af en vormen daarmee belangrijke opgaven waar de gemeente Woensdrecht mee te maken heeft. We gaan in op de belangrijkste:

aan voorzieningen en de ontwikkeling van de zorg. Met name de sociale cohesie die sterk aanwezig is in de dorpen, speelt een belangrijke rol bij het met elkaar opvangen van verschillende zorgtaken. Gezondheid Gezondheid is een steeds belangrijker thema geworden, onder meer als gevolg van de demografische ontwikkeling. Via milieuregelgeving voorkomen we al langere tijd dat we (te veel) worden blootgesteld aan schadelijke invloeden. Het voorkomen van gezondheidsproblemen door een gezonde leefstijl is een ontwikkeling die de laatste jaren steeds meer aandacht vraagt Duurzaamheid In Nederland willen we in 2050 CO2-neutraal zijn. Voor Woensdrecht hebben we in de duurzaamheidsvisie afspraken gemaakt hoe we dat sneller gaan bereiken. En het streven naar duurzaamheid gaat niet alleen over herwinbare energiebronnen. Ook sociale duurzaamheid en een circulaire economie spelen een rol. Veiligheid We streven naar een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Veiligheid kent vele vormen: sociale veiligheid, verkeersveiligheid, externe veiligheid, waterveiligheid zijn zomaar een aantal begrippen waar we mee te maken hebben. Biodiversiteit en klimaatadaptatie De transitie naar een duurzame economie en samenleving hangt nauw samen met biodiversiteit en klimaatadaptatie.

Dit dwingt ons de fysieke leefomgeving zo in te richten dat we wateroverlast en hittestress voorkomen of beperken en de biodiversiteit vergroten. Deze trends en ontwikkelingen vormen belangrijke opgaven voor onze fysieke leefomgeving. We moeten daar rekening mee houden en zijn daarom vaak voorwaarden stellend.

Demografische ontwikkeling Ook Woensdrecht vergrijst langzaam maar zeker. Deels wordt deze trend gecompenseerd door arbeidsmigranten en Belgen die steeds vaker in Nederland een betaalbare woning zoeken. Dit heeft gevolgen voor onze woningmarkt, het aanbod

9 Omgevingsvisie Woensdrecht

2.3

Stip op de horizon

Het DNA onderscheidt een aantal gebieden, met elk hun specifieke ambitie: wat willen we bereiken in dat gebied. Wat zijn onze doelen (per gebied), wat is onze stip op de horizon? De gebieden worden geconfronteerd met de opgaven die voort komen uit trends en ontwikkelingen waar we mee te maken hebben of krijgen. Zij zijn vaak randvoorwaarden stellend. In onze omgevingsvisie zijn we daar als volgt mee omgegaan: 1. Per gebied hebben wij onze koers bepaald; 2. Wij hebben voor de belangrijkste (thematische) opgaven aangegeven welke randvoorwaarden zij stellen aan nieuwe ontwikkelingen; 3. Wij confronteren de doelen die we per gebied nastreven met de opgaven die randvoorwaarden stellend zijn. Op deze manier ontstaat een gebiedsgerichte integrale afweging, waarmee we nieuwe initiatieven tegemoet kunnen treden. In hoofdstuk 3 zijn de gebiedsgerichte koers en de (thematische) randvoorwaarden die daarop van toepassing zijn beknopt in een matrix weergegeven. In hoofdstuk 4 vindt u een toelichting daarop. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de uitvoering van onze koers.

10 Omgevingsvisie Woensdrecht

3 VISIE In dit hoofdstuk hebben we met een kaart en de matrix onze koers in één beknopt overzicht weergegeven. Op de visiekaart maken wij onderscheid in de verschillende deelgebieden en thema’s met eigen beleidsdoelen. De deelgebieden zijn terug te vinden in de matrix. Per deelgebied is een koers geformuleerd. In de matrix treft u ook de opgaven aan die randvoorwaarden stellend zijn. We noemen dat de sturende thema’s. Met één blik op de kaart en matrix wordt direct duidelijk wat de hoofdlijn van de visie is voor een bepaalde plek en welke randvoorwaarden gelden vanuit de sturende thema’s. Met de kaart en de matrix kunt u snel een inschatting maken welke initiatieven bijdragen aan de doelen en passen binnen de randvoorwaarden. Deze initiatieven kunnen rekenen op een positieve grondhouding van de gemeente. Een uitgebreide toelichting op de doelen per gebied, de sturende thema’s en hun onderlinge afweging vindt u in hoofdstuk 4.

11 Omgevingsvisie Woensdrecht

12 Omgevingsvisie Woensdrecht

Wat willen we bereiken?

Matrix Sterke dorpen

Brabantse Wal

Bedrijven en Maintenance

De Polders

Grenzen en verbindingen

 Excellent wonen: hoge kwaliteit van dorps leven in een groene omgeving. We streven naar: o Verbetering en/of instandhouding van de ruimtelijke kwaliteit van de woon- en leefomgeving; o Een woningvoorraad die kwantitatief en kwalitatief afgestemd is op de behoefte; o Behoud en/of versterking van sociale cohesie, welzijn en cultuur; o Goed bereikbare voorzieningen.

 Behoud, toekomstbestendig maken en versterking van natuur staat voorop. We beschermen de identiteit van de Brabantse Wal. Daaraan ondergeschikt streven we naar: o Benutting van de economische betekenis van de Brabantse Wal; o Ontwikkeling van recreatie voor inwoners van Woensdrecht en toeristen, door:  de belevingswaarde voor natuur te versterken, de bereikbaarheid van het gebied te verbeteren en de recreatieve routestructuren te versterken.  kwaliteitsverbetering van verblijfsrecreatie. o Circulaire en natuurinclusieve landbouw (in de landbouwenclaves).

 Een economisch sterk Woensdrecht.  Voldoende ruimte voor bedrijvigheid nu en in de toekomst.  Behoud en bevordering van werkgelegenheid voor inwoners van Woensdrecht.  Inzet op een groen en toekomstbestendig bedrijfsimago.

 Behoud van het karakteristieke open polderlandschap, ‘verstening’ van het landschap willen we voorkomen.  Behoud en versterking van circulaire landbouw als belangrijke economische pijler.  Leegstand van stoppende bedrijven voorkomen.  Ruimte bieden voor nieuwe functies die bijdragen aan de kwaliteiten van het landschap en de ontwikkeling van circulaire landbouw niet hindert.  Ontwikkeling van recreatief medegebruik in de polder.

 Onderdeel van de identiteit van Woensdrecht zijn de vele grenzen; zowel gemeente- regionale, provinciale als landsgrenzen spelen een rol. Met al deze partijen staat Woensdrecht in verbinding. Overleg en samenwerking zijn belangrijke factoren voor het realiseren van de koers van Woensdrecht.

Omgevingskwaliteit

 Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de gebiedskwaliteiten van de omgeving.  We geven ruimte aan transformatie als dit de gebiedskwaliteiten verbetert.  We zijn zuinig op ons groen, onze monumenten en op ons archeologisch/geologisch erfgoed.  Ontwikkelingen passen binnen de Woonvisie en Detailhandelsvisie.

 Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de gebiedskwaliteiten van de omgeving.  We geven ruimte aan transformatie als dit de gebiedskwaliteiten verbetert, in het bijzonder aan initiatieven die bijdragen aan transformatie van de agrarische sector.  We zijn zuinig op de natuurwaarden, onze monumenten en op ons archeologisch/geologisch erfgoed.

 Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de gebiedskwaliteiten van de omgeving.  We geven ruimte aan transformatie als dit de gebiedskwaliteiten verbetert.

 Nieuwe ontwikkelingen met grensoverschrijdende effecten sluiten aan bij de gebiedskwaliteiten van onze omgeving.

Gezondheid  Fysieke gezondheid  Sociale samenhang  Welzijn en welbevinden

 Bij nieuwe inrichting stimuleren wij beweging (fietsen, wandelen, e.d.).  We zetten in op verder vergroening van woongebieden.  We bieden ruimte voor lokale verenigingen en gemeenschapsactiviteiten.  Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan mogelijkheden voor ontmoeting.  De fysieke leefomgeving draagt bij aan een samenleving waarin iedereen zo volwaardig mogelijk kan deelnemen.  Nieuwe ontwikkelingen zijn energiezuinig en leveren bij voorkeur hernieuwbare energie op.  We stimuleren zonnepanelen op daken.  We streven naar gasloze en geïsoleerde woningen.

 De Brabantse Wal is een belangrijk gebied voor beweging (fietsen, wandelen). Wij bieden ruimte voor initiatieven die daar aan bijdragen en natuurwaarden versterken.  Landbouw mag een gezonde woon- en leefomgeving niet schaden.

 Bedrijven dragen bij aan een gezond verblijfsklimaat op het bedrijf zelf en op het bedrijventerrein.  Initiatieven hebben geen negatief en zo mogelijk een positief effect op de gezondheid van inwoners en bezoekers.

 Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de gebiedskwaliteiten van de omgeving.  Het schaarse open landschap willen we behouden en versterken. Onnodige ‘verstening’ van het landschap willen we voorkomen.  Nieuwe ontwikkelingen passen in het landschap of worden passend gemaakt.  We zijn zuinig op de natuurwaarden, onze monumenten en op ons archeologisch/geologisch erfgoed.  Kwaliteitsverbetering en afronding van het netwerk aan routestructuren die bijdragen aan meer bewegen.  Nieuwe ontwikkelingen zijn mede gericht op het verbeteren van contact tussen boer en burger.  Landbouw mag een gezonde woon- en leefomgeving niet schaden.

 Nieuwe vormen van opwekken van duurzame energie mogen de identiteit van de Brabantse Wal en haar landschappelijke kenmerken niet aantasten.

 Bedrijfsvoering van bedrijven is gericht op een circulaire economie.  Bedrijven zijn energiezuinig en gebruiken zo mogelijk 100% duurzaam opgewekte energie.  Het “People, Planet, Profit”-thema is in alle bedrijven doorgevoerd.  Ontwikkelingen leiden tot een veiligere fysieke leefomgeving.  Ontwikkelingen dragen bij aan vergroting van de verkeersveiligheid.

 Ontwikkelingen dragen bij aan de transformatie naar circulaire landbouw.  Ruimte voor duurzame herwinbare energie door aanleg van zonnevelden (zie uitnodigingskader zonne-energie).

 We maken regionale afspraken over de mogelijkheden voor duurzame herwinbare energie (RES, havens Antwerpen, restwarmte, warmtenet via leidingen).

 Ontwikkelingen dragen bij aan voorkoming van leegstand van agrarische bedrijven, het tegengaan van oneigenlijk gebruik van gebouwen en vergroting van de verkeersveiligheid.

 We zetten in op bestrijding van grenscriminaliteit.

 Ontwikkelingen benutten om kansen te creëren voor het vergroten van de biodiversiteit.  We voorkomen verdroging door benutting van kansen om water vast te houden.

 Ontwikkelingen benutten om kansen te creeren voor het vergroten van de biodiversiteit.  We zetten in op versteviging van het natuurnetwerk.  We sturen op klimaatbestendige en natuur inclusieve nieuw- en herbouw en behoud van bestaande groen-, water- en landschapsstructuren.  We voorkomen verdroging door benutting van kansen om water vast te houden.

 We zetten in op kwaliteitsverbetering/versteviging van het natuurnetwerk.  We maken een verbinding met onze gebiedspartners om klimaatadaptatie ook in groter verband aan te pakken en de rol van Woensdrecht hierin te duiden.

 Ontwikkelingen dragen bij aan goede ontsluiting van bedrijven en bedrijventerreinen.

 Ontwikkelingen versterken (recreatieve) routestructuren of sluiten hier bij aan.  Ontwikkelingen passen binnen de bestaande infrastructuur of dragen bij aan noodzakelijke aanpassingen.

 Ontwikkelingen versterken (recreatieve) routestructuren of sluiten hier bij aan.  Ontwikkelingen dragen bij aan een goede bereikbaarheid van grensoverschrijdende voorzieningen.

Basisprincipes

Koers

Deelgebied:

Duurzaamheid  Energie  Vermindering broeikasgassen  Circulaire economie en afval

 Ontwikkelingen hebben een positieve invloed op veiligheidsbeleving en dragen bij aan vergroting van de fysieke veiligheid.  Ontwikkelingen dragen bij aan een veilige openbare ruimte en vergroting van de verkeersveiligheid.

Biodiversiteit en klimaatadaptatie

 Ontwikkelingen benutten om kansen te creëren voor het vergroten van de biodiversiteit.  We sturen op klimaatbestendige en natuur inclusieve nieuw- en herbouw en behoud van bestaande groen-, water- en landschapsstructuren.  Ontwikkelingen dragen bij aan het voorkomen van wateroverlast in de kernen.  Ontwikkelingen verkleinen het effect van klimaatverandering door beperking van verhard oppervlak en stimulering van vergroening van de leefomgeving.  Ontwikkelingen dragen bij aan bereikbaarheid van voorzieningen (ook voor minder mobiele mensen).  Ontwikkelingen passen binnen de bestaande infrastructuur of dragen bij aan noodzakelijke aanpassingen.

Omgevingswaarden

Veiligheid

Mobiliteit en bereikbaarheid

 Ontwikkelingen hebben een positieve invloed op veiligheidsbeleving en dragen bij aan vergroting van de fysieke veiligheid.  Ontwikkelingen dragen bij aan vergroting van de verkeersveiligheid.  Ontwikkelingen hebben positieve invloed op de brandveiligheid en de bereikbaarheid van bosgebieden.  Ontwikkelingen benutten om kansen te creëren voor het vergroten van de biodiversiteit.  We streven naar versteviging van het natuurnetwerk.  We sturen op klimaatbestendige en natuurinclusieve nieuw- en herbouw en behoud van bestaande groen-, water- en landschapsstructuren.  We voorkomen verdroging door benutting van kansen om water vast te houden.

 Ontwikkelingen versterken (recreatieve) routestructuren of sluiten hier bij aan.

13 Omgevingsvisie Woensdrecht

 Kwaliteitsverbetering en afronding van het netwerk aan routestructuren die bijdragen aan meer bewegen.  Bestaande routes met elkaar verbinden.  Overleg met de haven Antwerpen om grensoverschrijdende milieubelasting te beperken.

4 TOELICHTING OP DE KAART EN MATRIX In hoofdstuk 3 hebben we met een kaart en de matrix onze koers in één beknopt overzicht weergegeven. In dit hoofdstuk lichten we deze koers verder toe. Dat doen we voor de deelgebieden en de sturende principes (basisprincipes en omgevingswaarden) aan de hand van drie vragen:  Waar hebben we mee te maken? Onze koers is niet vanuit een blanco situatie ontstaan, maar vanuit een bestaande beleidscontext en actuele trends en ontwikkelingen. Daarover geven we met deze vraag meer inzicht.  Wat willen we bereiken? Dit zijn de doelen die we nastreven; onze koers voor de toekomst.  Hoe willen we dat doen? Het is zinvol om niet alleen in beeld te brengen wat we willen bereiken, maar ook hoe we dat gaan doen en met wie. Dat wordt onder deze vraag in beeld gebracht. Gebieden en sturende principes zijn in de matrix onderling afgewogen. Deze afweging wordt eveneens in dit hoofdstuk toegelicht.

4.1

Toelichting deelgebieden

Binnen de gemeente zijn de volgende deelgebieden onderscheiden:  Sterke dorpen  Brabantse Wal  Bedrijven en maintenance  De Polders  Grenzen en verbindingen

Elk deelgebied heeft een eigen identiteit en karakter en verschillende opgaven en kansen komen er samen. Voor elk deelgebied gaan we in op de drie hoofdvragen.

4.1.1

Sterke dorpen

Waar hebben we mee te maken? De gemeente Woensdrecht telt vijf sterke dorpen: In volgorde van grootte: Hoogerheide, Ossendrecht, Putte (Nederlands deel), Huijbergen en Woensdrecht. De dorpen kenmerken zich allemaal door hun fraaie ligging op de Brabantse Wal. De opzet is ruim en de kwaliteit van de openbare ruimte is goed. Er is sprake van ‘dorps leven’ dat wordt gekenmerkt door een grote sociale cohesie. Dit maakt de dorpen sterk. Deze combinatie draagt nadrukkelijk bij aan de kwaliteit van leven: excellent leven, zoals we in Woensdrecht zeggen! Wonen Op basis van de laatste woningbouwprognoses en de regionale afspraken hieromtrent, is er in Woensdrecht een woonvisie vastgesteld, waarin een woondifferentiatie per kern is afgesproken. Ook is een woningbouwplanning opgesteld. Deze zijn leidend voor nieuwe initiatieven. Voorzieningen Door het goede voorzieningenniveau met een gezond verenigingsleven, educatiemogelijkheden op alle niveaus en voldoende werkgelegenheid, is het wonen in Woensdrecht aantrekkelijk en gewild onder starters, jongeren en jonge gezinnen. De voorzieningen zijn verspreid over de kernen, waarbij er verschillende accenten zijn. Zo zijn de hoofdwinkelvoorzieningen in Hoogerheide gevestigd, voorziet

14 Omgevingsvisie Woensdrecht

Ossendrecht voor een groot deel in haar eigen voorzieningen en wordt Putte gekenmerkt door de grenseconomie. Het commerciële aanbod staat onder druk. De afgelopen 10 jaar is de leegstand in de gemeente Woensdrecht toegenomen. Aanpak van de leegstand wordt opgepakt in het economisch beleid. Bereikbaarheid De dorpen zijn goed bereikbaar per auto en fiets. Het openbaar vervoer beperkt zich tot de bus. In geval van filevorming op de A4 (aansluiting A58) vindt er sluipverkeer plaats waar Ossendracht en Hoogerheide dan hinder van ondervinden. Wat willen we bereiken? In de matrix is de volgende koers voor de sterke dorpen aangegeven: Excellent wonen in de sterke dorpen. We streven naar een hoge kwaliteit van dorps leven in een groene omgeving door:  De ruimtelijke kwaliteit en de leefbaarheid van de woonomgeving in de Sterke Dorpen in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren.  De woningvoorraad kwantitatief en kwalitatief af te stemmen op de behoefte.  De aanwezige sociale cohesie te behouden en te versterken.  Het gehele voorzieningenpakket voor iedereen bereikbaar te houden. Ruimtelijke kwaliteit De ruimtelijke kwaliteit is over het algemeen nu al goed. Deze komt in belangrijke mate voort uit onze groene leefomgeving met de ruime opzet van de dorpen zelf en hun ligging op de Brabantse Wal. Nieuwe ontwikkelingen moeten aan deze goede ruimtelijke kwaliteit bijdragen.

Woningvoorraad Onze kwantitatieve behoefte is opgenomen in onze woonvisie. Deze wordt bij voorkeur gerealiseerd op herstructureringslocaties of inbreidingslocaties. Als hierin niet kan worden voorzien, komen andere stedelijke locaties in beeld. Het is niet uit te sluiten dat ook gebruik moet worden gemaakt van uitleglocaties. Voorzien in de kwalitatieve behoefte betekent, dat er in Woensdrecht voldoende woningen moeten zijn voor de verschillende doelgroepen. Voldoende woningen

voor senioren (levensloopbestendig), starters en jonge gezinnen. Maar ook voldoende huisvesting voor arbeidsmigranten en vergunninghouders. Sociale cohesie Nieuwe initiatieven voor woningbouw zullen worden beoordeeld op hun bijdrage aan de sociale cohesie. Bouwen voor de doelgroepen waar behoefte aan is, is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Maar ook de wijze waarop nieuwbouw aansluit op de openbare ruimte, het creëren van ontmoetingsplekken en de ligging nabij voorzieningen die voor de doelgroep relevant zijn, bevorderen de sociale cohesie. Voorzieningen Belangrijke voorwaarde voor excellent leven in sterke dorpen is een voor eenieder bereikbaar voorzieningenniveau op het gebied van (medische) zorg, maatschappelijke voorzieningen, sport, onderwijs en commerciële voorzieningen. Dat betekent in ieder geval dat het voorzieningenniveau moet aansluiten bij de behoefte. Dat wil niet zeggen dat er in elk dorp hetzelfde voorzieningenniveau aanwezig moet zijn. Voorzieningen waar in een dorp niet in kan worden voorzien, moeten wel goed bereikbaar zijn in andere dorpen dan wel in de regio. Een goede infrastructuur (voor eigen- en openbaar vervoer, maar ook digitaal) is van belang om het voorzieningenniveau bereikbaar te houden. De leegstand, met name bij winkels, willen we verder terugdringen. Ook dat komt de ruimtelijke kwaliteit ten goede.

Hoe willen we dit bereiken? Ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid Aan nieuwe initiatieven wordt in ieder geval de eis gesteld dat het initiatief bijdraagt aan de doelen die we gezamenlijk nastreven, of daar in ieder geval geen afbreuk aan doet. Voor ruimtelijke kwaliteit betekent dit dat de initiatiefnemer duidelijk maakt hoe het initiatief bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. Die bijdrage kan betrekking hebben op de uiterlijke verschijningsvorm (welstand), maar ook op de aansluiting op de openbare ruimte, verkeersafwikkeling, biodiversiteit, voorkomen van hittestress en dergelijke.

15 Omgevingsvisie Woensdrecht

De leefbaarheid wordt in geval van filevorming nadelig beïnvloed door sluipverkeer, met name in Ossendrecht en Hoogerheide. De gemeente onderzoekt in hoeverre verkeersmaatregelen dit probleem kunnen verminderen. Wonen Voor de kwantitatieve behoefte hanteren we een drietrapsraket:  Woningbouw voor behoefte via herstructurering en inbreiding.  Als dat niet mogelijk is, is woningbouw op binnenstedelijke locaties mogelijk. Denk daarbij aan locaties waar nu al stedelijke voorzieningen aanwezig zijn, zoals sportvelden en andere functies aan de randen van de kernen.  Als dat niet mogelijk is, komt woningbouw op locaties buiten bestaand stedelijk gebied in beeld. Dit past niet in de omgevingsvisie. Het is aan de gemeenteraad of en onder welke voorwaarden we hier aan mee willen werken. De mens staat in deze visie centraal. Onder andere de woningvoorraad dient dan ook geschikt te zijn voor alle inwoners van Woensdrecht en haar Sterke dorpen. Het aanbod van woningen is ook van invloed op de sociale samenhang van de gemeente. De kernen moeten beschikken over een gedifferentieerd woningaanbod afgestemd (in aantal en soort) op de actuele bevolkingsomvang en samenstelling. Daarbij is, naast geschikte woningen voor ouderen, starters en jongeren, ook voldoende ruimte voor specifieke doelgroepen zoals arbeidsmigranten en mensen met een beperking.

Hoe we het aantal en soort woningen verdelen over de vijf kernen, is uitgewerkt in de gemeentelijke woonvisie en woningbouwplanning. Bij de realisatie van woningen, wordt bezien in hoeverre ook andere doelen worden meegenomen. In paragraaf 4.3 wordt hier nader op ingegaan. Voorzieningen Wij willen het voorzieningenpakket voor iedereen bereikbaar houden. De gemeente heeft echter maar beperkt invloed op de markt van vraag en aanbod. Leegstand is daar op dit moment de resultante van. Wij willen de leegstand beperken door sterke centrumgebieden te realiseren. Dat kan door clustering van voorzieningen na te streven. Daarnaast willen we leegstand beperken door mogelijkheden te bieden voor transformatie van objecten ten behoeve van de woningbouwopgave.

4.1.2

Brabantse Wal

Waar hebben we mee te maken? De Brabantse Wal vervult een belangrijk deel van de identiteit van Woensdrecht. Die identiteit wordt vooral ontleend aan de natuurwaarden van het gebied, die weer het gevolg zijn van de bijzondere ligging op de overgang van de lage zeekleigebieden naar de hoger gelegen zandgronden. Het voor Woensdrecht belangrijke natuurgebied verbindt de Brabantse Wal in Halsteren en Bergen op Zoom met natuurgebieden in België, zoals de Kalmthoutse heide. Ook is het gebied een belangrijk recreatiegebied. Niet alleen voor inwoners van Woensdrecht, maar ook voor toeristen van buiten de gemeentegrenzen. Dit komt tot uiting in de verschillende routenetwerken, recreatieve voorzieningen en in de accommodaties voor verblijfsrecreatie. De Brabantse Wal vertegenwoordigt hiermee een belangrijk economisch belang. Daarnaast komt er een aantal specifieke functies voor met een eigen belang. Denk aan militaire terreinen, waterwinning en landbouwenclaves. Ook huisvesting speelt indirect een rol. Op de verblijfsrecreatieve terreinen vindt namelijk permanente bewoning en huisvesting van arbeidsmigranten plaats. Ook staat de Brabantse Wal onder invloed van klimaatverandering. Verdroging speelt een belangrijke rol, waardoor ook het gevaar voor (grootschalige) bosbranden toeneemt.

Wat willen we bereiken? De primaire koers voor de Brabantse Wal is om dit unieke natuurgebied te behouden en versterken. Naast deze primaire koers zijn de volgende ambities te onderscheiden, die ondergeschikt zijn aan het primaire doel:  De economische betekenis van de Brabantse Wal beter benutten.  De Brabantse Wal als belangrijk recreatiegebied voor zowel de bewoners van Woensdrecht als voor toeristen. Daarvoor willen we: o De belevingswaarde voor natuur versterken; o De bereikbaarheid van het gebied verbeteren, o Recreatieve routestructuren versterken.

16 Omgevingsvisie Woensdrecht

 

o Kwaliteitsverbetering van de verblijfsrecreatie. Circulaire en natuurinclusieve landbouw (in de landbouwenclaves). Bestaande overige functies kunnen voortbestaan voor zover zij het primaire doel niet schaden.

Natuur De natuur van de Brabantse Wal is een samenhangend natuurgebied met bijzondere ecologische kwaliteiten, als integraal onderdeel van een groter, grensoverschrijdend natuurgebied. Bij nieuwe ontwikkelingen dient aangetoond te worden dat de natuurwaarden niet geschaad worden. Bij ontwikkelingen dient de ecologische kwaliteit per saldo toe te nemen. Economische betekenis beter benutten De kwaliteiten van de Brabantse Wal behouden, vormt het primaire doel voor dit gebied. De kwaliteiten van dit gebied ook economisch beter benutten, kan aan het primaire doel bijdragen. De Brabantse Wal als ‘merk’. Ontwikkelingen op het gebied van recreatie leveren inkomsten op die niet alleen bijdragen aan de economie van Woensdrecht, maar kunnen (deels) ook ten goede komen aan behoud en versterking van de natuur. Een goede bereikbaarheid van het gebied met voldoende parkeerplaatsen en routestructuren dragen bij aan het kunnen beleven, en zo economisch benutten van de Brabantse Wal. Recreatie en toerisme De Brabantse Wal moet een gebied zijn waar bewoners, toeristen en recreanten van kunnen genieten. Tegelijkertijd legt recreatie een zekere druk op de natuurwaarden in de Brabantse Wal. Om het gebied te beschermen en beleefbaar te maken zijn er in het Beheerplan Natura 2000 Brabantse Wal zoneringen aangewezen., die we betrekken bij het beoordelen van nieuweontwikkelingen.

Ook willen we de Brabantse wal voor recreatie versterken door de bereikbaarheid te verbeteren, zowel vanuit de sterke dorpen maar ook voor toeristen. Daarbij horen goed geoutilleerde parkeerplaatsen, die goed verlicht zijn en voorzien zijn van

laadpalen. Ook draagt versterking van de routestructuren voor fiets (en mountainbike), wandelaar en ruiter bij aan de versterking en bereikbaarheid van recreatie. Dat bereiken we enerzijds met het invullen van (grensoverschrijdende) ontbrekende schakels in de routenetwerken, anderzijds met goede bewegwijzering en onderhoud. Met de verbetering van de bereikbaarheid, de zorg voor goede parkeergelegenheid en aanvulling van het routenetwerk, kan de benodigde zonering van de Brabantse wal verder worden vorm gegeven. De vraag naar recreatiewoningen ten behoeve van regulier recreatief gebruik is beperkt. Het is wenselijk om het recreatief gebruik te laten groeien, binnen de capaciteit van de huidige verblijfsrecreatieve terreinen. Uitbreiding van bestaande terreinen is niet gewenst vanwege het (beperkte) draagvlak van het gebied. Momenteel zijn veel recreatiewoningen echter in gebruik als huisvesting voor arbeidsmigranten en permanente bewoning. Om de kwaliteit van verblijfsrecreatieve terreinen te verbeteren en de problematiek van permanente bewoning en huisvesting van arbeidsmigranten aan te pakken, is een nieuw evenwicht nodig. Cultuurhistorie en erfgoed Op de Brabantse Wal komen cultuurhistorisch waardevolle complexen voor. Deze willen we zoveel mogelijk behouden. Omdat deze over het algemeen in particuliere handen zijn, willen wij het behoud door stimulering veilig stellen.

Dit doen we onder meer met onze erfgoedverordening die het behoud en beheer van ons cultureel erfgoed regelt. De verordening is ook voorzien van een archeologische en cultuurhistorische waardenkaart. De cultuurhistorische waardenkaart biedt een overzicht van het bovengronds cultuurhistorisch erfgoed van de gemeente. De kaart bevat onder andere groene structuren, zichtrelaties, landschapselementen en landschappelijke gebieden met cultuurhistorische waarde. De archeologische waardenkaart geeft de verwachtingswaarden van vondsten in de gemeente Woensdrecht weer. Nieuwe ontwikkelingen moeten rekening houden met ons erfgoed.

17 Omgevingsvisie Woensdrecht

Overige functies  Militair gebruik heeft voor- (beperkte toegankelijkheid) en nadelen (verstoring, fysieke impact) voor de ecologische waarden. In beginsel zal het militair oefenterrein (Ossendrecht) ter plaatse gehandhaafd blijven. Indien zich mogelijkheden voordoen waarbij de oefenfunctie uitgeplaatst kan worden, heeft dat ecologische voordelen. Verplaatsing naar de Koude Heide kan in de toekomst onderwerp van gesprek zijn.  Waterwinning voorziet in een belangrijke nutsfunctie. Een negatief effect hiervan is de verdroging van de Brabantse Wal. Hierover worden gesprekken gevoerd in het kader van de klimaatdialoog.  Agrarische enclaves en -bedrijven dragen bij aan het karakteristieke landschap van de Brabantse Wal. Intensieve vormen van landbouw zijn een bedreiging voor de natuur. Daarom is in de enclaves alleen ruimte voor die vormen van landbouw die geen negatieve gevolgen voor de natuurwaarden hebben. We richten ons daarom op circulaire en natuurinlcusieve landbouw. Voor nevenfuncties die bijdragen aan ‘het merk’ Brabantse Wal, is volop ruimte onder voorwaarde van behoud van natuurwaarden.  Bestaande woningen leveren weinig belemmeringen voor natuurwaarden op. Er is buiten de kernen alleen ruimte voor enkele nieuwe woningen op de Brabantse Wal, indien de natuur daarbij gebaat is. (denk aan ruimte-voor-ruimte woningen).

Hoe willen we dit bereiken? Het beschermen van natuurwaarden doen we door maatregelen te nemen waar de natuur direct baat bij heeft: opheffen van ecologische barrières en werken aan een natuurlijke waterhuishouding. Hiervoor is samenwerking met onze gebiedspartners van belang (provincie, terreinbeheerders, waterschap, e.d.). De gemeente stuurt nieuwe ontwikkelingen aan, door deze te toetsen aan ons primaire doel: behoud en de versterking van natuurwaarden op de Brabantse Wal.

Bij het verbeteren van de bereikbaarheid en het verder optimaliseren van de recreatieve routestructuren, sluiten we aan bij het Beheerplan Natura 2000 Brabantse Wal . Op die manier kunnen kwetsbare gebieden worden ontzien. Bekendheid geven aan de unieke kwaliteiten van de Brabantse Wal, en op die manier het gebied economisch beter kunnen benutten, krijgt gestalte door een goede marketingstrategie. Om het recreatief verblijf te laten groeien, is het nodig de kwaliteit van de verblijfsrecreatieterreinen te verbeteren. Hiervoor is een nieuw evenwicht tussen recreatie en huisvesting arbeidsmigranten nodig. Intussen kunnen de inkomsten vanuit de huisvesting van arbeidsmigranten gebruikt worden om te investeren in de accommodaties, waardoor een kwaliteitsverbetering teweeg wordt gebracht. Uiteindelijk zal maximaal 50% van de eenheden gebruikt worden voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Dat wordt verankerd in het omgevingsplan. Om cultuurhistorisch waardevolle complexen te behouden, bieden wij hergebruiksmogelijkheden. Doel daarvan is de waardevolle verschijningsvorm van deze complexen te behouden. Dit doen we door nieuwe functies mogelijk te maken die economisch renderen, waardoor onderhoud van het complex gefinancierd kan worden. Voor overige functies zullen nieuwe ontwikkelingen beoordeeld worden aan de hand van de geformuleerde doelen en de erfgoedverordening.

4.1.3

Bedrijven en maintenance

Waar hebben we mee te maken? Business Park Aviolanda (BPA) en Vliegbasis Woensdrecht bieden veel lokale, regionale en zelfs landelijke werkgelegenheid. BPA zelf is goed voor circa 3.000 arbeidsplaatsen en heeft zich de laatste jaren, in samenwerking met de vliegbasis, verder ontwikkeld. Het is zowel de ambitie van Woensdrecht, maar ook een realistische verwachting, dat het aantal arbeidsplaatsen de komende jaren substantieel zal toenemen. De gehele gemeente en haar inwoners varen daar wel bij. Met de komst van het onderhoud van delen van de F-35, ofwel de Joint Strike

18 Omgevingsvisie Woensdrecht

Fighter (JSF), zal het BPA een nieuwe impuls krijgen en zich nog verder kunnen ontwikkelen. Ook de overige bedrijventerreinen zoals De Kooi en Driehoeven zijn goed lopende bedrijventerreinen. Er is weinig leegstand en de bedrijfskavels zijn vrijwel allemaal vergeven. Dit vormt een bedreiging voor verdere ontwikkeling van de gevestigde bedrijven maar ook ten aanzien van het vergroten van de werkgelegenheid en de aanwezige kennisindustrie. Op een enkele plek zijn (grootschalige) bedrijven aanwezig buiten bedrijventerreinen en nabij de kernen. Wat willen we bereiken?  Een economisch sterk Woensdrecht.  Voldoende ruimte voor bedrijvigheid nu en in de toekomst.  Behoud en bevordering van werkgelegenheid voor inwoners van Woensdrecht.  Inzet op een groen en toekomstbestendig bedrijfsimago. Economisch sterk Woensdrecht Een sterk economisch Woensdrecht genereert welvaart voor alle bewoners van Woensdrecht en zorgt voor de nodige investeringskracht binnen de gemeente. Een sterke economie zorgt tevens voor een stabiele werkgelegenheid, die belangrijk is voor de sociale samenhang. Business Park Aviolanda (BPA) en Vliegbasis Woensdrecht leveren een belangrijke bijdrage aan de gemeentelijke economie en de sociale samenhang (banen en opleidingsplaatsen).

Woensdrecht heeft hiermee een onderhoudshub voor militaire en civiele vliegtuigen en aanverwante zaken (dronetechniek, inzet van composiet) op Europees topniveau. BPA is dan ook “State of the art” wat betreft technische kennis, innovatie en duurzaamheid. Er is sprake van een goede synergie tussen Vliegbasis Woensdrecht, BPA, onderwijsinstellingen en overheid. We zetten daarom in op het aantrekken van nog meer toonaangevende internationale bedrijven. Voldoende ruimte voor bedrijvigheid Om een sterke economie te behouden, is het zaak dat er voldoende ruimte is om bestaande en nieuwe bedrijven te accommoderen. Daarom wordt ingezet op het behoud en de verdere ontwikkeling van het BPA en de vliegbasis.

In afwijking van het terughoudende bedrijventerreinenbeleid van de provincie is uitbreiding van de bestaande bedrijventerreinen in Woensdrecht onder voorwaarden afweegbaar. De gronden binnen de bedrijventerreinen zijn vrijwel allemaal uitgegeven. Er zijn beperkte mogelijkheden voor inbreiding. Kwaliteitsverbetering van bestaande bedrijventerreinen is gewenst. Voor ontwikkeling van de bestaande sectoren is uitbreiding van de bedrijventerreinen dan ook gewenst en voor een economisch sterk Woensdrecht zelfs noodzakelijk. Voorwaarde voor uitbreiding van bedrijventerreinen de Kooi en Driehoeven is onder andere dat de beoogde sector aan moet sluiten op de bestaande sectoren in Woensdrecht, lokaal gebonden en van toegevoegde waarde dient te zijn. Bedrijven met een solitaire ligging in de gemeente worden gestimuleerd om zich te verplaatsen naar een van deze bedrijventerreinen. Werkgelegenheid Veel inwoners van de gemeente zijn werkzaam in de gemeente zelf of in de regio. Wij richten ons met ons werkgelegenheidsstreven op de regionale arbeidsmarkt (West Brabant). Dit is een specifieke kwaliteit van Woensdrecht die voor de toekomst moet worden bestendigd en waar mogelijk moet worden uitgebreid. BPA en Vliegbasis Woensdrecht hebben een belangrijk aandeel in de werkgelegenheid van Woensdrecht.

Bovendien is het door de hoge werkgelegenheid aantrekkelijk voor jongeren om in Woensdrecht te werken en wonen. Ook de overige bedrijventerreinen in Woensdrecht (De Kooi en Driehoeven) zijn upto-date en bieden vol op werkgelegenheid. Deze bedrijventerreinen bieden onderdak aan de lokale bedrijven. Ter plaatse van de bedrijventerreinen is sprake van een goede ruimtelijke en milieukwaliteit en van veilige bedrijventerreinen. Groei van de werkgelegenheid voor de inwoners van Woensdrecht betekent ook voorzien in voldoende huisvesting en overige voorzieningen voor werknemers. Een bijzondere groep werknemers wordt gevormd door arbeidsmigranten. Met name voor de huisvesting van hen, heeft de gemeente aandacht.

19 Omgevingsvisie Woensdrecht

Inzet op een groen en toekomstbestendig bedrijfsimago Bij nieuwvestiging vindt de gemeente het belangrijk dat een bijdrage wordt geleverd aan duurzaamheidsambities.



 Hoe willen we dat bereiken? De gemeente speelt een belangrijke rol als het gaat om werven van nieuwe bedrijven en het aanbieden van goed geoutilleerde bedrijventerreinen. Hetzelfde geldt voor het op peil houden van huisvesting en het aantal voorzieningen, als werkgelegenheid verder toeneemt.

4.1.4

De Polders

Waar hebben we mee te maken? Het landelijke gebied in Woensdrecht is in transitie. Deze transitie sluit aan op de landelijke trend dat het aantal agrarische bedrijven afneemt, en het aantal overblijvende agrarische bedrijven steeds groter wordt. Het landschap van de polders biedt economische mogelijkheden voor de landbouw. Diezelfde landbouw staat ook onder druk. Door verschillende duurzaamheidsvraagstukken (stikstofproblematiek, dierenwelzijn en andere milieuvraagstukken) moet de moderne landbouw zich transformeren naar circulaire vormen van landbouw. Genoemde trend van stoppende agrarische bedrijven brengt een groot aantal vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen (VAB’s) met zich mee. Leegstand kan een probleem opleveren, maar biedt ook mogelijkheden voor nieuwe functies.



Wij willen de landbouw als belangrijke economische pijler in Woensdrecht, behouden en versterken. Wij zetten in op transformatie naar duurzame en circulaire landbouw; Wij willen leegstand van stoppende bedrijven voorkomen, door hen ruimte te bieden voor nieuwe functies, voor zover die bijdragen aan de kwaliteiten van het landschap en de ontwikkeling van circulaire landbouw niet hindert; We zetten in op verdere ontwikkeling van recreatief medegebruik in de polder.

Behoud van het karakteristieke weidse polderlandschap betekent dat we terughoudend omgaan met nieuwe bebouwing. Nieuwe bouwkavels zijn niet nodig. Bestaande bouwkavels kunnen worden uitgebreid als dat nodig is voor de omschakeling naar circulaire landbouwbedrijven. We streven naar afname van de bouwmassa van stoppende bedrijven. Een goede landschappelijke inpassing draagt bij aan het behoud van het karakteristieke polderlandschap. Uitbreiding van bestaande bedrijven is gericht op die bedrijven die verduurzamen en zich richten op circulaire landbouw. Bij uitbreiding is een goede landschappelijke inpassing een voorwaarde. Stoppende agrarische bedrijven (VAB’s) kunnen voor een nieuwe economische impuls zorgen. Nieuwe functies kunnen er een plaats krijgen, voor zover deze passen qua schaal en ruimtegebruik. Denk bijvoorbeeld aan bedrijven in de recreatieve sfeer of andere kleinschalige bedrijvigheid. Milieugevoelige functies in de nabijheid van bestaande agrarische bedrijven zijn niet wenselijk.

Tegelijkertijd biedt de polder, in combinatie met uitzicht op de Brabantse Wal en andere groen- en natuurwaarden, veel recreatieve mogelijkheden. Mensen genieten van het landelijke gebied van Woensdrecht. Bestaande kwaliteiten moeten worden beschermd en ontwikkeld en de transitie moet op een goede manier worden begeleid.

De polders lenen zich prima voor recreatief medegebruik, zoals wandelen en fietsen. Uitbreiding van het routenetwerk ligt voor de hand. Maar ook het mogelijk maken van (kleinschalige) recreatieve accommodaties in vrijkomende agrarische bebouwing, is mogelijk.

Wat willen we bereiken?  Wij willen het karakteristieke weidse polderlandschap behouden en ‘verstening’ voorkomen;

Hoe willen we dit bereiken? We vertalen de doelen die we ons gesteld hebben voor de polders als duidelijk toetsbare randvoorwaarden in het omgevingsplan. Alle ontwikkelingen dragen bij

20 Omgevingsvisie Woensdrecht

aan behoud en versterking van het open polderlandschap, conform het ‘Afsprakenkader Kwaliteitsverbetering Landschap’ Voor de landbouw zullen criteria worden opgenomen om begrippen als circulair en duurzaam toetsbaar te maken. Voor stoppende bedrijven wordt ingezet op criteria die bijdragen aan kwaliteitswinst.

4.1.5

Grenzen en verbindingen

Waar hebben we mee te maken? Woensdrecht is een gemeente van grenzen en verbindingen: letterlijk op de grens met België en met Zeeland, met overgangen tussen laag en hoog en tussen zand en klei. De gemeente heeft een belangrijke verbindingsfunctie met de A4/A58 en diverse buisleidingen. Grote steden als Antwerpen en Rotterdam maar ook Bergen op Zoom zijn vanuit Woensdrecht eenvoudig bereikbaar met verschillende vervoersmiddelen. Deze grenzen en verbindingen zijn mede bepalend voor het karakter van Woensdrecht. Een grensgemeente als Woensdrecht zorgt voor veel dynamiek en biedt daardoor kansen, maar kan ook bedreigingen met zich meebrengen. We zetten in op de kansen. Bedreigingen signaleren we tijdig, zodat we daarop goed kunnen acteren. Een voorbeeld hiervan is het dorp Putte. De veranderende bevolkingssamenstelling heeft grote invloed op de beschikbare woningvoorraad en voorzieningen. Op dit moment worden kansen en bedreigingen middels een onderzoek in beeld gebracht, zodat passende maatregelen kunnen worden genomen. Deze ligging bepaalt ook het grote aantal overlegpartners waarmee Woensdrecht samenwerkt. Dit is van groot belang om de opgaven ter hand te kunnen nemen die van belang zijn voor Woensdrecht, maar die als gemeente alleen niet hanteerbaar of oplosbaar zijn. Wat willen we bereiken? Wij willen onze positie als grensgemeente optimaal inzetten.

Dit kan door:  De bijzondere ligging tot uitdrukking te brengen in de profilering van de gemeente richting bedrijven, potentiële inwoners en toeristen en op die manier verdere invulling geven aan onze identiteit;



Optimaal gebruik maken van regionale en internationale samenwerking voor de opgaven die gemeentegrens overstijgend zijn.

Hoe willen we dit bereiken? Samenhang en samenwerking heeft nadrukkelijk betrekking op onze relatie met andere overheden: provincie en omliggende gemeenten. Belangrijk is de samenwerking met de Nederlandse en Belgische overheden, daar waar het gaat om aspecten die de kwaliteit van de leefomgeving in onze gemeente zowel positief als negatief kunnen beïnvloeden. Concreet gaat het daarbij om:  Vergroten van de samenhang en profilering van de Brabantse Wal.  De leefomgeving in Putte: het Nederlandse deel van het dorp vormt in feite één geheel met het Belgische deel. Om de kwaliteit van de leefomgeving verder te verbeteren is nadrukkelijk afstemming en samenwerking met het Belgische gemeentebestuur noodzakelijk. Wij zetten ons in om gezamenlijk te werken aan de ontwikkeling van Putte. We verkennen daarbij de mogelijkheden van een grensoverschrijdende rechtspersoon, met een aantal bevoegdheden.  De samenwerking in het Grenspark; gericht op versterking van de ecologische waarden en versterken van de recreatieve gebruiksmogelijkheden.  De effecten van de Antwerpse haven op de omgevingskwaliteit in Woensdrecht.

4.2

Toelichting basisprincipes en omgevingswaarden

Naast de vijf gebieden, onderscheidt de gemeente een aantal sturende principes in de vorm van basisprincipes en omgevingswaarden die randvoorwaarden stellend zijn voor nieuwe ontwikkelingen. Deze sturende principes zijn gebied overstijgend en worden in deze paragraaf beschreven. In de volgende paragraaf wordt ingegaan op de relatie van de ’sturende principes met de gebieden en worden afwegingen uit de matrix toegelicht. De volgende sturende principes zijn belangrijk voor de gemeente Woensdrecht en worden in dit overzicht beschreven. In de beschrijving wordt onder de kop ‘wat is er aan de hand’ de context beschreven. Onder de kop ‘wat gaan we doen?’ wordt de sturende werking ervan beschreven:

21 Omgevingsvisie Woensdrecht

Basisprincipes:  Omgevingskwaliteit  Gezondheid (fysieke gezondheid, sociale samenhang, welzijn en welbevinden)  Duurzaamheid Omgevingswaarden:  Veiligheid  Biodiversiteit en klimaatadaptatie  Mobiliteit en bereikbaarheid

4.2.1

de ecologische verbindingszones. Het buitengebied wordt verrijkt met groene elementen door deelname aan de Stimuleringsregeling Landschap. De groenstructuur per kern staat is in bijlage 2 van de Groene Agenda weergegeven en dient als signaalfunctie voor nieuwe initiatieven. Bijlage 5 van de Groene Agenda is onze landschapsvisie.

4.2.2

Omgevingskwaliteit

Wat is er aan de hand De gemeente Woensdrecht is een groene gemeente. Deze titel hebben we hoofdzakelijk te danken aan onze ligging in en naast beschermde natuurgebieden. Circa 60% van de oppervlakte van onze gemeente bestaat uit Natura2000-gebied. Ook direct buiten onze gemeentegrenzen bevinden zich verschillende beschermde natuurgebieden. De westzijde van de gemeente ligt gesitueerd op de kenmerkende steilrand van de Brabantse Wal met weids uitzicht over de polders terwijl de oostzijde van de gemeente wordt omzoomd door talrijke bossen met daarin vennen, heidevelden en stuifduinen. Die verscheidenheid aan typologieën landschap op zo’n korte afstand van elkaar is uniek en maakt onze gemeente niet alleen fijn als woongebied maar ook erg aantrekkelijk voor bezoekers. Ook binnen de kernen is er volop groen. De voordelen van wonen in een groene omgeving worden de laatste jaren steeds duidelijker; zo zijn mensen over het algemeen gelukkiger en gezonder wanneer ze groen direct voor de deur of in de directe omgeving hebben. Wat gaan we doen? Uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen is behoud en versterking van deze groene omgevingskwaliteit. We zien de meerwaarde van een groene leefomgeving stijgen. Die meerwaarde willen we vasthouden en benutten samen met onze gebiedspartners.