Concept Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht 03-10-2025
Tekst van het document
We bouwen voor ouderen om doorstroming te bevorderen, maar geven starters ook een kans Een belangrijk speerpunt voor de gemeente Woensdrecht is om doorstroming op gang te brengen. Doorstroming is de sleutel tot een goed functionerende woningmarkt. De slechte beschikbaarheid van (betaalbare) woningen komt namelijk voor een groot deel door de beperkte doorstroommogelijkheden van ouderen. In onze gemeente is het betaalbare en geschikte aanbod waar (toekomstige) senioren naartoe kunnen verhuizen immers beperkt. Nieuwbouw brengt doorstroomketens op gang, waarbij nieuwbouw die geschikt is voor ouderen voor de langste verhuisketens zorgt. Wanneer 75-plussers naar een nieuwbouwwoning in Woensdrecht verhuizen, levert dit een keten van gemiddeld 3,1 verhuisbeweging op. Wanneer alleenstaanden en stellen tot 55 jaar naar een nieuwbouwwoning verhuizen, levert dit een keten van ‘maar’ 2,2 verhuisbeweging op. Daarnaast valt op dat grote dure koopwoningen zorgen voor de langste verhuisketens. Een nieuwbouwwoning tussen de € 450.000 en € 550.000 levert bijvoorbeeld 4,1 verhuisbeweging op. Een nieuwbouwwoning tot €250.000 zorgt voor een gemiddelde keten van ‘maar’ 2,0 verhuisbeweging. Duurder of groter betekent echter niet automatisch een langere keten. Bij nieuwbouwwoningen boven de € 550.000 of groter dan 250 m² neemt de ketenlengte juist af.
Dure nieuwbouw zorgt dus voor de langste ketens, maar dient niet alle doelgroepen. Er komt in veel gevallen namelijk aan het eind van de keten geen betaalbare woning vrij. Dit terwijl starters juist naar dit woningtype zoeken. Enkel inzetten op doorstroming door middel van dure nieuwbouw helpt deze groep onvoldoende. Betaalbaar bouwen is dan ook noodzakelijk om jongeren in onze gemeente een kans te geven op de woningmarkt.
33
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Figuur 8: Gemiddelde lengte verhuisketen in de gemeente Woensdrecht naar eigendom, woningtype, omvang, prijs en doelgroep
Woningtype
Omvang
Prijs
Doelgroep
Bron: CBS (2025, cijfers 2019-2024). Bewerking Stec Groep (2025). *A&S staat voor de doelgroep ‘alleenstaanden en stellen’.
Er moet gebouwd worden in verschillende verschijningsvormen. Er is immers niet één type oudere. Dit betekent variatie in woningtypen (grondgebonden en appartementen) en prijssegment (huur en koop). We houden rekening met een goede opbouw en mix in onze dorpen, bewegen mee met de veranderende woonwensen en zorgen ervoor dat het nieuwbouwaanbod voor ouderen aantrekkelijker wordt. Toevoegingen moeten vooral nabij bestaande voorzieningen plaatsvinden, zoals de huisarts, apotheek, supermarkt en het openbaar vervoer. Daarnaast is de (bijpassende) inrichting van het openbaar gebied daarbij net zo belangrijk als de juiste woning. Denk hierbij aan bankjes en trottoirs die goed toegankelijk zijn als inwoners minder goed ter been zijn. We verkennen de mogelijkheid om onze eigen inwoners voorrang te geven De herziening van de Huisvestingswet geeft gemeenten meer mogelijkheden om eigen inwoners voorrang te geven (bij het kopen of huren van een huis) boven mensen die woonachtig zijn buiten de gemeente. We nemen dit in onze lokale huisvestingsverordening op en actualiseren hiervoor het schaarsteonderzoek. We zetten in op het bouwen van woningen in al onze kernen We zetten in op het bouwen van woningen in al onze kernen om inwoners in staat stellen hun wooncarrière zoveel mogelijk binnen hun eigen dorp voort te zetten.
De afgelopen jaren zagen we namelijk dat maar weinig jongeren een woning konden vinden in hun eigen kern en dat er geen passend aanbod is voor de ouderen die willen doorstromen in hun eigen wijk of kern. Hierdoor komt het voorzieningenniveau en de leefbaarheid onder druk te staan. Deze ontwikkeling willen we tegenhouden. We houden daarbij wel rekening met de omvang, het karakter en de kwaliteiten van de kernen en de aanwezige natuurbeperkingen. Bovendien bouwen we voor de lokale woonbehoefte. Elk dorp heeft een eigen uniek karakter dat zorgt voor een woonomgeving waarin mensen graag willen wonen, nu en in de toekomst. Deze moeten we behouden en waar nodig versterken. Nieuwbouw moet daarom passend zijn bij de lokale identiteit en in verhouding staan met de omvang van de kernen. We zetten in op een continue bouwstroom en versnelling Realisatie van voldoende nieuwbouwwoningen vraagt om versnelling van planvorming én om proactief samenwerken. Sinds 2023 werken we via de regionale woondeal West-Brabant samen
3,1
A&S 75 jaar en ouder
2,8
A&S 55-75 jaar
Meer dan 550.000
450-550.000
A&S tot 55 jaar
2,2
2,1
2,9
Gezinnen
3,1
350-450.000
2,6
250-350.000
2,0
Tot 250.000
2,2
Meer dan 250 m²
2,6
150 tot 250 m²
Tot 100 m²
Vrijstaande woning
Hoekwoning
2,8
1,6
Twee-onder-eenkapwoning
Huur
Eigendom
2,2
Tussenwoning
2,2
2,4
4,1
3,5
100 tot 150 m²
3,4
3,0
Koop
4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0
34
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
met andere gemeenten, marktpartijen, provincie en Rijk aan de versnelling van de (betaalbare) woningbouw. Aan de regionale versnellingstafel worden sleutelprojecten, (regionale) knelpunten, haalbaarheid en prioriteiten besproken. De ambitie is het verbeteren en versnellen van (besluitvormings-) processen, inkorten van planologische procedures en het verkorten van de doorlooptijd van initiatief- tot realisatiefase. Dit doen we bijvoorbeeld door te experimenteren met parallel plannen. Hierbij worden in een vroeg stadium alle stakeholders betrokken en is het proces van planontwikkeling niet in serie geschakeld maar loopt dat parallel. Hierdoor kan de go/no-go-beslissing van een project en de daarbij bijbehorende besluitvorming richting het college en/of de gemeenteraad substantieel worden verkort. Bij een parallelmatige aanpak werken alle stakeholders in een open source planproces. Iedereen heeft daarbij toegang tot dezelfde informatie en reageert actief op elkaars voorstellen. Er ontstaat een flow waarbij problemen snel worden opgelost. Bij tegenvallers worden afspraken gemaakt hoe deze in te lopen. Door dit te doen is het mogelijk om de ontwikkeltijd te verkorten van bijna zes naar bijna twee jaar. Ten tweede experimenteren we met de 100-dagen-regel. Dit gebeurt momenteel in de Semmelweisstraat in Hoogerheide.
Het gaat hierbij vooral om het voorkomen van vertraging van de planontwikkeling en het structureel verbeteren van het ontwikkelproces. Heeft een initiatief een positief advies gekregen aan de intake- en omgevingstafel, dan krijgt een initiatiefnemer honderd dagen de tijd om zijn initiatief verder uit te werken tot een haalbaar plan, waarbij we nauw samenwerken. Hierna vindt een ‘go-/no go-’moment plaats. Is de haalbaarheid voldoende aangetoond, dan volgt nogmaals een periode van honderd dagen waarbinnen een omgevingsplan in ontwerp opgesteld wordt. Waar geen voortgang wordt gemaakt met een initiatiefplan, schrapt of temporiseert de gemeente het plan, daarbij rekening houdend met voorzienbaarheid7. Het doel van deze werkwijze is dat wij onze inzet vooral richten op projecten waar daadwerkelijk voortgang in zit. Een derde manier waarmee we inzetten op een continue bouwstroom en versnelling is het vastleggen van sleutelprojecten. Dit helpt ons om middelen en capaciteit te richten. In het kader van de woningbouwversnelling worden door de regio projecten aangewezen als sleutelprojecten.
Deze initiatieven/plannen zijn ruimtelijk én regionaal afgestemd, leveren een substantiële bijdrage aan de woningbouwopgave (minimaal vijftig woningen), dragen bij aan de woningbouwproductie op korte termijn (binnen vijf jaar), zijn uitvoerig gereed of (juridisch) hard en voldoen aan de doelstelling 30-40-30. Onderbouwd is maatwerk mogelijk.
Tabel 4: Lijst sleutelprojecten in de gemeente Woensdrecht Q3 2025
7
Locatie
Kern
Procedure fase
Woningbouw capaciteit
30% sociaal
2/3 betaalbaar
Semmelweisstraat
Hoogerheide
Planvorming
32
Ja
Ja
METO
Hoogerheide
Planvorming
77
Ja
Ja
Dorpsstraat 16 / Vijverweg
Ossendrecht
Planvorming
75
Ja
Ja
Heideduin
Hoogerheide
Planvorming
35
Ja
Ja
Jan van der Heijdenstraat 21
Hoogerheide
Planvorming
20
Ja
Ja
Bij het bepalen van de ‘voorzienbaarheid’ gaat het om de vraag of de nadelige planontwikkeling, ten tijde van de aankoop van de onroerende zaak, kon worden voorzien.
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Bron: Woondeal West-Brabant (2025). Bewerking Stec Groep (2025). *Beoogde realisatie in 2025 t/m 2029. Deze lijst is een momentopname en is niet statisch. De lijst wordt tweemaal per jaar geactualiseerd. Er kunnen gedurende de looptijd van de woondeal plannen afvallen en bijkomen.
Ten slotte stimuleren we conceptueel ontwikkelen en industrieel bouwen om versneld voldoende (betaalbare) woningen te bouwen. Zo zorgen we voor continuïteit en voorspelbaarheid van de bouwsector. Conceptueel bouwen kan zowel bij flexwoningen als bij permanente woningbouw worden toegepast. Om de vergunningverlening voor deze vormen van woningen te versnellen, verwachten we van het Rijk meer typegoedkeuringen en systeemgoedkeuringen, zodat woningen niet meer in elk project apart getoetst hoeven te worden aan wettelijke vereisten. Bijkomende voordelen zijn dat de stikstofuitstoot van industrieel bouwen in de bouwfase beperkt is, het bijdraagt aan duurzaamheidsprestaties in de realisatie (milieu-impact) en in gebruik (energie). We passen het stroomschema toe bij evaluatie van nieuwe woningbouwplannen Om de komende jaren kwalitatief goede woningen te realiseren op de juiste plekken in onze gemeente, is het belangrijk dat we onderstaan stroomschema toepassen bij evaluatie van nieuwe woningbouwplannen.
Figuur 9: Visuele weergave totstandkoming nieuwe woningbouwplannen
35
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
3.4 Wat gaan we doen? Tabel 5: Doelstellingen met bijbehorende actiepunten en uitgangspunten Doelstelling
Actiepunten en uitgangspunten
We bouwen naar de behoefte van onze inwoners
Uitgangspunt
We sturen op betaalbaarheid van nieuwbouw en werken met vastgestelde percentages
Actiepunten
•
We houden bij onze woningbouwplanning altijd rekening met de laatste uitgangspunten van de woondeal West-Brabant én de laatste provinciale behoefteprognoses.
•
We verkennen de mogelijkheden om via contractuele overeenkomsten, zoals een anterieure overeenkomst, afspraken te maken met ontwikkelaars die de betaal- en beschikbaarheid van woningen ten goede kunnen komen.
•
Ten behoeve van starters op de woningmarkt verkennen we verder de mogelijkheid van alternatieve, betaalbare woonvormen zoals Tiny Houses en CPO’s.
Uitgangspunt •
We zetten in op het betaalbaar en beschikbaar houden van bestaande woningen
We blijven met de corporaties én ontwikkelaars in overleg over hoe de afspraken over 30% sociale huur in huidige en toekomstige woningbouwplannen geborgd kunnen worden.
Actiepunten •
We onderzoeken de mogelijkheid om constructies rondom verkoop onder voorwaarden (VOV’s) in te zetten.
•
We onderzoeken de mogelijkheid om een vereveningsfonds op te zetten.
Uitgangspunt • We zetten in op het bouwen voor ouderen en starters om doorstroming te bevorderen
Actiepunt •
Om doorstroming te bevorderen, stimuleren we de bouw van (alternatieve) woonvormen voor senioren actief.
Uitgangspunt •
We verkennen de mogelijkheid om onze eigen inwoners voorrang te geven
We blijven de Woensdrechtse starterslening inzetten.
We spreken samen met de woningcorporaties af dat lokale starters voorrang krijgen bij alle sociale huurwoningen die verkocht worden
Actiepunt •
We stellen een huisvestingsverordening op waarmee we eigen inwoners voorrang kunnen geven. We voeren hiervoor een schaarsteonderzoek uit.
Actiepunt
36
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
We zetten in op het bouwen van woningen in al onze kernen
•
We zetten in op een continue bouwstroom en versnelling
Actiepunten
We stimuleren nieuwbouw dat passend is bij de lokale identiteit van ieder dorp en in verhouding staat met de omvang.
•
We komen vier maal per jaar samen met de regionale versnellingstafel. Waar nodig werken we met partijen via een projectaanpak samen met externe kennis en eventuele begeleiding door RVO om een projectissue te beslechten en nieuwbouwprojecten te versnellen.
•
Om te versnellen denken we samen met woningcorporaties na over de realisatie van prefab woningen.
•
We experimenteren lokaal met de 100-dagen-regel en parallel plannen.
•
We hebben minimaal twee keer per jaar een overleg met de corporaties over de voortgang met betrekking tot nieuwbouwprojecten. Eventuele knelpunten worden tijdens dit overleg besproken.
•
Indien een woningbouwproject vastloopt op bepaalde wet- en regelgeving (zoals stikstof) kijken we samen met de betrokken stakeholders of en hoe het project vlot getrokken kan worden.
•
Samen met de woningcorporaties maken we strategische plannen waarbij voorgenomen investeringen van partijen op elkaar worden afgestemd en wordt bezien of zich daardoor aanvullende kansen voordoen.
37
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Thema 4: Betekenisvol leven: aandacht voor wonen, welzijn en zorg
38
39
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
4. Betekenisvol leven: aandacht voor wonen, welzijn en zorg Wonen, welzijn en zorg zijn drie thema’s die nauw met elkaar verbonden zijn. Tegelijkertijd schuurt het in het toewerken naar een balans hierbinnen. Zorgpersoneel is schaars, kosten voor zorg zijn hoog (waardoor zorg niet altijd betaalbaar of bereikbaar is) en gepaste woonzorgvormen zijn beperkt voor handen. Daarnaast spelen beleidsveranderingen een belangrijke rol in de toekomst van het woonzorglandschap. Denk aan de stop op de uitbreiding van het aantal verpleeghuisplekken voor ouderen en de overgang van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, waar mensen thuis zorg en ondersteuning ontvangen. Zoals beschreven in de beleidsvisie Woensdrechts Sociaal Domein, hebben wij de ambitie dat iedereen in Woensdrecht kan wonen waar diegene wil wonen, overal de hulp en zorg kan ontvangen die nodig zijn en dat in principe alle voorzieningen in de nabije omgeving te vinden zijn.
4.1 Wat zien we? Dubbele vergrijzing zorgt voor behoefte aan nultredenwoningen De gemiddelde leeftijd in Woensdrecht stijgt. Dubbele vergrijzing vindt momenteel al in onze gemeente plaats en dit zal in de aankomende jaren verder toenemen. De groep senioren wordt namelijk niet alleen ouder, maar ook groter. Volgens de Bevolkings- en woningbehoefteprognose voor Noord-Brabant neemt het aantal inwoners ouder dan 75 jaar met 21% toe t/m 2030. Daarnaast neemt de gemiddelde huishoudensgrootte af; er wonen steeds minder mensen in één woning. Dit samen zorgt ervoor dat de woonbehoefte van de inwoners van de gemeente Woensdrecht verandert. De behoefte aan kleine(re) nultredenwoningen groeit. Deze behoefte wordt extra gestuwd door het Rijksbeleid dat gericht is op ‘zo lang mogelijk thuis wonen’.
Tabel 6: Verwachte inwoners- en huishoudensontwikkeling in de gemeente Woensdrecht (2024 t/m 2030) Inwonersontwikkeling 2024
2030
Huishoudensontwikkeling %
2024
2030
%
Tot 15 jaar
2.995
+310
+12%
0
+0
+0%
15 tot 35 jaar
4.555
-35
-1%
1.215
+0
+0%
35 tot 55 jaar
5.575
-120
-2%
3.105
+5
+0%
55 tot 75 jaar
6.330
+300
+5%
3.745
+170
+5%
75 jaar en ouder
2.730
+585
+21%
1.925
+320
+17%
Totaal
22.190
+1.085
+5%
9.990
+490
+6%
Bron: de Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant (2023). Bewerking Stec Groep (2025).
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Bestaande woningvoorraad maar deels geschikt te maken We hebben in onze gemeente relatief veel grote grondgebonden woningen, waarvan een groot gedeelte bewoond wordt door kleine huishoudens met een leeftijd van 55 tot en met 74 jaar, of huishoudens ouder dan 75. Deze groepen geven vaak aan te groot te wonen, maar verhuizen op dit moment nog niet snel. Deels komt dit omdat de huidige woning aan veel gemakken voldoet, maar deels ook omdat er geen passend aanbod is dat aansluit op hun voorkeuren. Hiermee voorziet de bestaande voorraad niet in de behoefte aan kleine(re) nultredenwoningen. Een deel van deze groeiende behoefte kan worden gerealiseerd binnen de bestaande voorraad door woningaanpassingen uit te voeren. De rest betreft een nieuwbouw- of transformatieopgave. Zorg en ondersteuning staat onder druk Door de groeiende en complexer wordende zorgvraag in onze gemeente is het van groot belang dat zorg en ondersteuning bereikbaar en betaalbaar blijven. De druk op de zorg neemt echter sterk toe. Er is een tekort aan (gespecialiseerd) zorgpersoneel. Hoewel er relatief gezien meer mensen instromen in de zorg dan er uitstromen, is dit onvoldoende om het tekort te compenseren.
Een aanzienlijk deel van het zorgpersoneel stroomt namelijk uit, bijvoorbeeld door pensionering of een overstap naar een andere carrière, terwijl de totale beroepsbevolking nauwelijks groeit en in sommige groepen zelfs afneemt. Hierdoor zijn er relatief minder mensen beschikbaar om de uitstroom op te vangen, waardoor het personeelstekort in de zorg verder toeneemt. Dit is een uitdaging waarvoor we als gemeente, maar ook breder als land, voor staan. Meer beroep op informele zorg, maar mantelzorgpotentieel daalt Hoewel de vraag naar zorg toeneemt, groeit het aantal formele zorgplekken niet mee. In een samenleving, waarin de eenzaamheid stijgt en de arbeidstekorten in de zorgsector toenemen, wordt de informele zorg dus enorm belangrijk. Tegelijkertijd neemt het mantelzorgpotentieel af door de demografische ontwikkelingen. Door de vergrijzing die nu al gaande is, zal de groep mensen die het grootste deel van de mantelzorg verleent, zelf over een aantal jaar ook mantelzorg nodig hebben. Het mantelzorgpotentieel zal hierdoor dalen.
4.2 Wat horen we? “We zien een paradigmaverschuiving van focus op ziekte naar focus op gezondheid. We geloven in de kracht van sociale cohesie, innovatie en digitalisering voor ons zorgsysteem.” •
•
•
Preventie moet in het brede zorgstelsel meer structureel belegd worden. Zorg- en welzijnspartijen geven aan dat we preventie moeten erkennen als een belangrijke bouwsteen. Dit vraagt om een gezamenlijke sturing vanuit de zorg en het sociaal domein. Zet in op een leefomgeving die de gezondheid én het welzijn van alle inwoners bevordert. Dit is een van de doelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De sociale basis speelt zich voor een groot deel af in de fysieke leefomgeving van inwoners en deze leefomgeving kan bijdragen aan het ontstaan van sociale verbanden. Zorg ervoor dat jong en oud elkaar kan helpen. Doe dit bijvoorbeeld door het creëren van geclusterde woonvormen, waar
40
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
•
zowel vitale als minder vitale inwoners wonen. Dit kan eenzaamheid verminderen en de samenredzaamheid vergroten. Bouw woningen voor ouderen in verschillende prijssegmenten en verschijningsvormen. Behoefte voor ouderenhuisvesting niet alleen in het lage, maar met name ook in het middeldure, dure huur en koopsegment. Corporaties geven aan dat de zoektijd voor ouderen voor sociale huur relatief laag is. Zo was de gemiddelde zoektijd voor woningzoekenden van 68 jaar en ouder tussen 2022 en 2024 circa 8 maanden, tegenover 14 maanden voor woningzoekenden tussen 23 en 67 jaar.
Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Gemeenten hebben de taak om de gezondheid onder haar inwoners te bewaken, beschermen en bevorderen. Integraal samenwerken vanuit gezondheidszorg, sociaal domein en fysieke inrichting is daarom nodig. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA, opgesteld door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, gemeenten, GGD’en en zorgverzekeraars) is gericht op een integrale lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Het doel is een gezonde generatie in 2040 met weerbare mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, waarin sprake is van een sterke sociale basis.
4.3 Wat zijn onze doelstellingen? We stimuleren woningbouwplannen gericht op ouderenhuisvesting Een passende woning voor iedereen is niet vanzelfsprekend. De vergrijzing zorgt voor een grotere behoefte aan geschikte woningen aankomende jaren. Het Rijk formuleerde hiervoor de opgave voor ouderenhuisvesting van 290.000 woningen die met nieuwbouw of in bestaande bouw toegevoegd moeten worden tot en met 2030. Onderscheid wordt gemaakt naar drie typen woonvormen: • een nultredenwoning: woning waarbij ten minste de noodzakelijke leefruimtes zoals woonkamer, keuken, toilet, badkamer en één slaapkamer te bereiken zijn zonder een trap te betreden en zonder dat er drempels bij de deuren aanwezig zijn. • een geclusterde woning: woningen die tenminste bij nieuwbouw nultredenwoningen zijn en voor bestande bouw tenminste toegankelijk zijn voor mensen die niet kunnen traplopen. Daarnaast zijn deze woonvormen ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan. Hiervoor is een minimale clustering van twaalf eenheden nodig en een ontmoetingsruimte inpandig aanwezig. Het gaan onder andere om hofjeswoningen, serviceflats en seniorenflats. • een zorggeschikte woning: nultredenwoningen (die veelal onderdeel zijn van een geclusterde woonvorm) waarin Wlz-zorg geleverd wordt.
Om zorg te kunnen leveren is het van belang dat deze woningen rolstoel- of rollatorgeschikt zijn, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer en dient de woning brandveilig te zijn. Op landelijk niveau gaat het om zo’n 170.000 nultredenwoningen, 80.000 geclusterde woningen en 40.000 zorggeschikte woningen. Als gemeente sluiten we aan bij de afspraak om 280 nultredenwoningen, 25 geclusterde woningen en 145 zorggeschikte woningen toe te voegen tot en met 2030. We verwachten dat de werkelijke behoefte voor geclusterde woonvormen echter een stuk hoger ligt. Deze vraag is nu nog grotendeels latent. Zodra geclusterde woonvormen beschikbaar komen, verwachten we een aanzienlijke stijging in belangstelling. Daarom beschouwen we dit als absolute minimale opgave.
41
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
We richten nieuwe seniorenlocaties bij voorkeur in op locaties met een sterke combinatie van bestaande welzijns- en zorgvoorzieningen, waar bovendien al een substantieel aandeel ouderen woont.
Tabel 7: Opgave ouderenhuisvesting gemeente Woensdrecht Type huisvesting
Aantal
Nultreden
280
Geclusterd
25
Zorggeschikt*
145
Bron: Woondeal West-Brabant (2025). Bewerking Stec Groep (2025). *In lijn met het overheidsbeleid gericht op extramuralisering worden er geen verpleeghuisplekken toegevoegd. De opgave moet landen in de zorggeschikte woningen. Bij de opgave van zorggeschikte woningen hebben we daarom ook rekening gehouden met de behoefte aan verpleegzorghuisplekken.
We bouwen ouderenhuisvesting in het goedkope, middeldure en dure segment De behoefte aan ouderenhuisvesting bevindt zich zowel in het goedkope, middeldure als dure segment. Het is dus belangrijk om niet alleen woningcorporaties maar ook marktpartijen te betrekken bij deze opgave. Omdat marktpartijen in vergelijking met woningcorporaties een veel kortere horizon hebben met betrekking tot hun vastgoed en aanwezigheid in de wijken en kernen is het belangrijk om te ervoor te zorgen dat de zorgkwaliteit ook op langere termijn geborgd wordt. We stimuleren de mogelijkheden voor innovatieve woonconcepten Voor mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag die zelfstandig willen wonen is het ook belangrijk dat er meer passende woonvormen bijkomen. Voor hen zetten we in op duurzame woonvormen waar zij kunnen wortelen, zoals: • geclusterde woonvormen voor doelgroepen (zoals Knarrenhof); • collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) of Medeopdrachtgeverschap (MO) • gemengde doelgroepen (zoals kangeroewoningen of woonvormen met jongeren en ouderen) Bij elke nieuwbouw- of transformatielocatie verkennen we actief de mogelijkheid om zo’n concept te realiseren. We zetten in op versterking van de sociale basis en stimuleren de informele zorg We zijn doordrongen van het feit dat de beschikbaarheid van professionele ondersteuning en zorg niet meer vanzelfsprekend is.
Hier moeten we ons als samenleving beter op voorbereiden. We realiseren ons ook dat het anders organiseren van ondersteuning en welzijn nodig is om (ook bij toename van zorgvragen en krapte op de arbeidsmarkt) inwoners te kunnen blijven ondersteunen en het sociaal domein betaalbaar te houden. We zetten daarom in op positieve gezondheid als nieuwe norm. Diverse onderzoeken wijzen uit dat investeren in welzijn en het versterken van de sociale basis een voorwaarde is om zorgkosten te verminderen en kwaliteit van leven te verhogen. De sociale basis is het geheel van informele sociale verbanden (buurten, groepen, verenigingen, netwerken, gezinnen) van mensen, aangevuld en ondersteund vanuit de lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen. Het vraagt van alle betrokken partijen, met ons als gemeente, een omslag waarin preventie en welzijn sleutels tot succes vormen. De informele zorg ontstaat voornamelijk in hechte gemeenschappen, waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. In zijn algemeenheid is er in Woensdrecht sprake van een grote sociale betrokkenheid en inzet van inwoners in vrijwilligerswerk.
42
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
VanThuisUit: het nieuwe zorgconcept om langer thuis te blijven wonen VanThuisUit is een zorgconcept tussen thuis en het verpleeghuis in. Het is een plek voor ouderen die het liefst zo lang mogelijk thuis blijven wonen, maar door een beginnende zorgvraag daar steeds meer moeite mee krijgen. Het concept is samen met CZ zorgkantoor en zorgverzekeraar CZ ontwikkeld door TanteLouise. Het is door Reable Nederland erkend als hét voorbeeld van reablement in de praktijk. Een recent rapport concludeert dat ouderen met een zorgvraag, die deelnemen aan VanThuisUit, daadwerkelijk langer thuis kunnen blijven wonen, met een periode van minimaal 9 tot 12 maanden. TanteLouise en Woningstichting Woensdrecht hebben het gezamenlijk voornemen om Heideduin, voormalig verzorgingshuis van tanteLouise in Hoogerheide, om te vormen tot 35 seniorenappartementen inclusief een vestiging van VanThuisUit.
We zetten in op een levensloopbestendige leef- en woonomgeving De leefomgeving en de woningen moeten in de toekomst beter ingericht zijn op het langer thuis wonen. Ondersteuning moet bijvoorbeeld dicht bij de inwoner georganiseerd worden, om passende zorg goed bereikbaar te maken. Alleen wanneer welzijn, zorg en de gebouwde omgeving in balans zijn kan hybride zorg (mix van digitale en fysieke zorg) de norm worden. We stimuleren het levensloopbestendig maken van woningen, zowel via eigen initiatief als via noodzakelijke ondersteuning vanuit de Wmo. Daarnaast zetten we in op (pre)mantelzorgwoningen op het erf om bij te dragen aan de ontwikkeling van zorgzame buurten en het versterken van de eigen kracht van onze inwoners.
43
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Positieve gezondheid als nieuwe norm Positieve gezondheid biedt een brede kijk op gezondheid. Het gaat verder dan enkel het ontbreken van klachten en gezondheidsproblemen. Het idee van positieve gezondheid biedt een bredere kijk op gezondheid. Mensen zijn niet hun aandoening. Toch focust de zorg daar vaak wel op. De aandacht gaat te vaak uit medische klachten en gezondheidsproblemen, en hoe we die kunnen oplossen. Positieve Gezondheid kiest een andere invalshoek. Het accent ligt niet op ziekte, maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt.
We maken een verdieping per kern aan de hand van zorgcirkels Niet iedereen heeft familie, maar iedereen heeft buren. Door woningen slim te groeperen rond zorgorganisaties, gezondheidscentra en gemeenschapsvoorzieningen én door samen te werken met en in (wijk)teams, gezondheids- en woonzorgcentra ontstaat een samenhangend netwerk: de zorgcirkel. Zorgcirkels dragen bij aan de zelf- en samenredzaamheid van onze inwoners. In deze zorgcirkels kunnen bewoners elkaar helpen en naar elkaar omkijken. Voordelen hiervan zijn dat het eenzaamheid terug kan dringen, het deels de personeelskrapte kan verhelpen en uiteindelijk de druk op de (mantel)zorg kan verlichten. Op basis van de zorgcirkels richten we ons op passende woonprojecten voor ouderen. Daarbij wordt rekening gehouden met verschillende woonvormen, zoals nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen, waarop ingezet kan worden vanuit zowel nieuwbouw als renovatie/aanpassingen van bestaande woningen.
44
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
4.4 Wat gaan we doen? Tabel 8: Doelstellingen met bijbehorende actiepunten en uitgangspunten Doelstelling
Actiepunten en uitgangspunten
Bouwen voor ouderen
Actiepunten •
We zorgen voor de toevoeging van voldoende nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen. Dit maakt onderdeel uit van de regionale woondeal West-Brabant.
•
We stimuleren doorstroming (binnen de koop- en huurvoorraad) door ouderen in eengezinswoningen actief te informeren over hun woonmogelijkheden. Dit doen we via bewustwordingscampagnes.
•
We faciliteren zorgconcepten die inzetten op reablement. Dit betreft woonzorgvoorzieningen waarin zelfstandig wonen wordt gecombineerd met tijdelijke, doelgerichte ondersteuning, zoals intramurale 24-uurszorg en het VanThuisUit-concept, zodat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.
We bouwen ouderenhuisvesting met name in het goedkope, middeldure en dure segment
Actiepunt
We stimuleren de mogelijkheden voor innovatieve woonconcepten
Actiepunt
We zetten in op versterking van de sociale basis en stimuleren de informele zorg
Actiepunt
•
•
•
De woonzorgopgave voor senioren is niet alleen een corporatievraagstuk. Juist in de middeldure en duurdere huursector én het koopsegment is er veel behoefte. We betrekken daarom marktpartijen actief bij de opgave ouderenhuisvesting, zodat er voldoende passend woningaanbod beschikbaar is voor verschillende doelgroepen.
We faciliteren de mogelijkheid om in de toekomst meer innovatieve woonconcepten in de gemeente te krijgen, zoals bijvoorbeeld de VanThuisUit-vestiging van tante Louise in Hoogerheide.
We maken ruimte voor gemengd wonen projecten waarin onderlinge betrokkenheid centraal staat. In deze woonvormen leven mensen met én zonder ondersteuningsvraag samen, met aandacht voor elkaar en ruimte voor ieders eigenheid. We onderzoeken samen met zorgorganisaties en woningcorporaties waar en hoe dit type projecten kunnen worden gerealiseerd.
Uitgangspunt • We zetten in op een levensloopbestendige woon- en leefomgeving
We onderzoeken in project Vraagwijzer de mogelijkheid om burenhulp te stimuleren in de gemeente.
Uitgangspunt •
Ouderen worden gestimuleerd om langer thuis te wonen door middel van de Blijverslening en Verzilverlening (stimuleringslening) voor woningaanpassingen.
45
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
We maken een verdieping per kern aan de hand van zorgcirkels
Actiepunt •
We zetten in op het werken met zorgcirkels. Daarbij wordt rekening gehouden met verschillende woonvormen, zoals nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen, waarop ingezet kan worden vanuit zowel nieuwbouw als renovatie/aanpassingen van bestaande woningen.
46
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Thema 5: Een thuis voor iedereen
47
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
5. Een thuis voor iedereen In het wetsvoorstel van de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) worden de maatregelen en doelen uit het Rijksprogramma ‘een thuis voor iedereen’ wettelijk verankerd. Dit betekent dat (conform het voorstel dat er nu ligt) gemeenten in hun volkshuisvestingsprogramma benoemen hoe ze invulling geven aan de vraag naar huisvesting van ouderen en andere aandachtgroepen8. Daarbij moet ook de relatie met de noodzakelijke zorg en ondersteuning worden beschreven. Verder staat in het wetsvoorstel dat gemeenten verplicht worden om in een huisvestingsverordening een urgentieregeling op te nemen voor een aantal verplichte urgentiecategorieën9. We sorteren voor op de wet waar kan.
5.1 Wat zien we? Aandachtsgroepen hebben extra ondersteuning nodig bij het vinden van een geschikte woning Veel mensen zijn op zoek naar een woning waarin ze prettig kunnen leven. Sommige mensen hebben nog minder kans op het vinden van een passend huis doordat zij in een kwetsbare fase van hun leven zitten. Zij zoeken niet alleen woonruimte, maar hebben ook ondersteuning, zorg of werk nodig. Binnen de aangewezen aandachtsgroepen zijn ouderen verreweg de grootste groep in de gemeente Woensdrecht. In het voorgaande hoofdstuk is beschreven hoe we deze opgave handen en voeten willen geven. De woon- en zorgopgaven van andere aandachtsgroepen is in onze gemeente in absolute termen een stuk kleiner, maar daarmee niet minder belangrijk. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de uitstroom van maatschappelijke opvang, beschermd wonen, jeugdzorg en detentie. Alle gemeenten in de regio zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de huisvesting van deze groepen. Voor deze kwetsbare doelgroepen worden verschillende woonvormen overwogen, zoals geclusterde eenheden, reguliere woningen en het omvormen van intramurale voorzieningen naar zelfstandige woonruimtes. Voor sommige bewoners blijft intramuraal wonen echter noodzakelijk, waarbij adequate ondersteuning essentieel blijft. Enkel voor beschermd wonen beschikken we over voldoende aanbod aan huisvesting.
Ook hebben we ons zich sterk ingezet voor de huisvesting van woonwagenbewoners. De gemeente Woensdrecht heeft in verhouding de meeste woonwagenstandplaatsen in de regio. Op landelijk niveau behoort de gemeente zelfs tot de meest vooruitstrevende op dit gebied. Samen met Stichting Woonwagenbeheer Zuid-West Nederland en bewoners onderzoekt de gemeente de mogelijkheid om extra standplaatsen te realiseren in de gemeente.
8
Dit zijn: mantelzorgverleners- en ontvangers, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking of psychische kwetsbaarheid, uitstromers uit intramurale zorginstellingen, woningzoekenden na (jeugd)detentie, (dreigend) dakloze mensen, stoppende sekswerkers, statushouders, arbeidsmigranten, studenten en woonwagenbewoners. 9 Dit zijn: mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking, of psychische kwetsbaarheid, uitstromers uit instellingen, mantelzorgers- en ontvangers en uitstappende sekswerkers.
48
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Verder wonen er relatief veel arbeidsmigranten in de gemeente Woensdrecht, door de gunstige ligging van de gemeente tussen twee grote havens (Rotterdam en Antwerpen) en in een regio waar veel glastuinbouw is. We streven ernaar om arbeidsmigranten zoveel mogelijk in passende, kwalitatief goede doelgerichte en tijdelijke woonvormen te huisvesten. Hiermee willen we voorkomen dat arbeidsmigranten en beroep doen op de reguliere woningvoorraad. Samen met de woningcorporaties zetten we ons in om statushouders die aan onze gemeente zijn gekoppeld te huisvesten, zodat we de halfjaarlijkse taakstelling kunnen blijven realiseren. Het huidige aanbod van sociale huurwoningen voor statushouders is echter niet toereikend. Extra sociale huurwoningen zijn dan ook nodig, zowel om deze kwetsbare groep op te vangen als om te voldoen aan de vraag van reguliere inwoners. Vanwege het stilliggen van veel bouwplannen vanwege stikstof lukt dit momenteel echter niet. Aandachtsgroepen worden regionaal opgepakt Hoe kleiner en kwetsbaarder de doelgroep, hoe specialistischer de benodigde zorg. Daarom zal de zorg voor de aandachtsgroepen soms over onze gemeentegrenzen heen vloeien. Regionaal optrekken is nodig en gebeurt al.
De regio West-Brabant heeft samen met zorg- en welzijnspartijen en het Zorgkantoor een integrale woonzorgvisie ontwikkeld met speciale aandacht voor de aandachtsgroepen en sociaal urgenten. Nadat de Wet Versterking regie op volkshuisvesting van kracht wordt en na vaststelling van de woonzorgvisie, leggen we afspraken over woningtoewijzing en urgentie vast in een regionaal afgestemde huisvestingsverordening. Elke gemeente neemt een eerlijk deel (faire share) op zich van de opgave om kwetsbare of speciale groepen mensen passende woonruimte te bieden. Zo wordt gezamenlijk geborgd dat alle aandachtsgroepen een passend thuis krijgen, terwijl de verdeling rechtvaardig en uitvoerbaar blijft. Aandachtsgroepen wonen nu vaak geconcentreerd in de wijk Voor leefbare en vitale wijken is het belangrijk dat er mensen met diverse achtergronden wonen en dat er een eerlijke verdeling is van aandachtsgroepen over onze gemeente. We zien dat dat in onze gemeente nog niet overal het geval is. We hebben een relatief kleine sociale huurwoningvoorraad, die niet evenwichtig verdeeld is over de gemeente. Toenemende concentraties van kwetsbare bewoners kunnen leiden tot verminderde draagkracht van buurten en meer (sociale) problematiek zoals overlast en onveiligheid.
Aandachtsgroepen hebben vaak naast een huis, ook zorg en begeleiding nodig Een passend dak boven het hoofd is een essentiële eerste stap, maar zeker niet de enige. Deelname aan de maatschappij is minstens zo belangrijk. Het draait om begeleiding naar werk, toegang tot passende zorg, ondersteuning bij het opbouwen van sociale netwerken en het creëren van kansen om actief deel te nemen aan onze samenleving. Vroege sociale en economische deelname van aandachtsgroepen levert voordelen op voor zowel de betrokkenen als de samenleving als geheel. Zonder goede begeleiding dreigt isolement, overbelasting van de zorg en toenemende spanningen in onze wijken. We hebben als gemeente een faciliterende en aanjagende rol om woningcorporaties, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties, werkgevers en onderwijsinstellingen intensief met elkaar te laten samenwerken. Alleen dan lukt het om trajecten op maat te maken waarin wonen, welzijn, werk en participatie elkaar versterken. Hierbij is het van belang om niet uitsluitend te focussen op de aandachtsgroepen zelf, maar ook aandacht te hebben voor de huidige bewoners. Inwoners van wijken waar aandachtsgroepen worden gehuisvest verdienen betrokkenheid, erkenning en ondersteuning. Dit bevordert draagvlak en wederzijds begrip. Zo bouwen we samen aan inclusieve buurten waarin iedereen zich welkom voelt en een waardevolle bijdrage kan leveren.
49
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
5.2 Wat horen we? “Wat ooit uitzonderlijk was, moet nu normaal worden. Normalisering van aandachtsgroepen in de wijk is nog volop gaande in onze gemeente.” •
•
Pas maatwerk toe bij het huisvesten van aandachtsgroepen. Verspreiding over verschillende wijken bevordert integratie, maar vereist een kritische blik op de haalbaarheid. In situaties waar intensieve zorg nodig is, kan clustering juist functioneel zijn. Spreiding en clustering van aandachtsgroepen verschilt dus per doelgroep en locatie. Stuur op spreiding via nieuwbouw. Realiseer sociale huurwoningen bij voorkeur in wijken waar het aandeel sociale huur nog beperkt is. Dit draagt bij aan een evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen over onze kernen.
5.3 Wat zijn onze doelstellingen? We maken afspraken op regionaal niveau voor de huisvesting van aandachtsgroepen We spannen ons in om het, conform de taakstelling van het Rijk en/of de regio West-Brant, aantal aandachtsgroepen te huisvesten. De huisvesting van aandachtsgroepen (exclusief ouderen) is vooral een regionaal vraagstuk. Niet iedere gemeente heeft namelijk (voldoende) passend woonen/of zorgvastgoed voor iedere aandachtsgroep; dit kan ook niet. Deze opgave moet daarom niet gezien worden in een lokaal vacuüm, maar moet in de bredere regio opgepakt worden. Bij de verdeling van aandachtsgroepen is ‘fair share’ het leidende principe: een evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen over de verschillende gemeenten. Deze regionale afspraken zullen landen in onze lokale urgentieregeling. We zetten in op spreiding van aandachtsgroepen binnen onze gemeente We vinden het belangrijk om te kijken naar een passende kwalitatieve verdeling van aandachtsgroepen binnen de gemeente. Dit betekent dat er aandacht moet zijn voor de juiste aandachtsgroep op de juiste plek. Alleen zo kunnen we er met zijn allen voor zorgen dat passende woningen beschikbaar komen, doorstroming vanuit instellingen op gang komt, zorgvastgoed optimaal benut wordt en iedereen zich thuis voelt. We kiezen er daarom bewust voor om aandachtsgroepen te spreiden over de gemeente en regio.
We streven naar een goede balans tussen ‘vragende’ en ‘dragende’ bewoners. Dit draagt bij aan leefbare kernen en een evenwichtige sociale dynamiek. Dit vraagt om bewuste keuzes. We kijken samen met de woningcorporaties welke locaties geschikt zijn, afgestemd op draagkracht van wijken. We streven naar een weloverwogen verdeling van de beschikbare sociale voorraad onder de diverse woningzoekende doelgroepen. Ook streven we ernaar nieuwbouw in het sociale huur segment ‘gespikkeld’ toe te voegen aan onze gemeente. We selecteren locaties waar de veerkracht groot is om te voorkomen dat de leefbaarheid onder druk komt te staan. Corporaties geven hieraan uitvoering door passende woningen toe te wijzen aan aandachtsgroepen en huursegmenten zorgvuldig te verdelen. Door goede samenwerking en korte lijnen tussen gemeenten en woningcorporaties lukt het vaak om in acute situaties een oplossing te vinden.
50
51
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Tabel 9: Opgave huisvesting van aandachtsgroepen Aandachtsgroep
Regio West-Brabant West*
Gemeente Woensdrecht
Ouderen – Nultredenwoningen
3.820 woningen (2025-2030)
280 woningen (2025-2030)
Ouderen - Geclusterde woonvormen
230 woningen (2025-2030)
25 woningen (2025-2030)
Ouderen - Zorggeschikte woningen
1.215 woningen (2025-2030)
145 woningen (2025-2030)
Uitstromers10 en (dreigend) dak- en thuislozen
120 plekken11 (jaarlijks)
7 plekken (jaarlijks)
Mensen met een verstandelijke beperking
-225 tot +635 plekken** (2025-2040)
0 tot 20 plekken (2025-2040)
Mensen met een lichamelijke beperking
-20 tot +65 plekken** (2025-2040)
5 tot 10 plekken (2025-2040)
Beschermd wonen
280 plekken (2025-2040)***
0 plekken
Statushouders
Wettelijke taakstelling
Wettelijke taakstelling
Asielzoekers
1.000 plekken (2025-2026)
124 plekken
Arbeidsmigranten
7.500 plekken (2025-2030)
466 plekken
Woonwagenstandplaatsen
58 plekken (2025-2035)
21 plekken
Bron: Woondeal West-Brabant (2025). Bewerking Stec Groep (2025). *Opgave ouderenhuisvesting maakt onderdeel uit van de Woondeal West-Brabant. De gemeente Moerdijk, die wel is aangesloten bij de Woondeal, is niet aangesloten bij de zorgregio West-Brabant West. ** Bandbreedte van het minimum- en maximumscenario. Het minimumscenario ligt nu voor de hand. Dit betekent dat er in de regio nu en in 2040 naar verwachting voldoende zorgwoningen zijn voor mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking.*** Woensdrecht heeft voldoende aanbod.
10 11
Uit maatschappelijke opvang, beschermd wonen, jeugdzorg en detentie
Dit aantal is een ‘onderbouwde aanname’ op basis van de regionale woonzorganalyse. Jaarlijks vindt afstemming plaats over vraag en aanbod.
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
5.4 Wat gaan we doen? Tabel 10: Doelstellingen met bijbehorende actiepunten en uitgangspunten Doelstelling
Actiepunten en uitgangspunten
We maken afspraken op regionaal niveau voor de huisvesting van aandachtsgroepen
Actiepunten •
Samen met de Stichting Woonwagenbeheer Zuid-West Nederland en bewoners onderzoekt de gemeente de mogelijkheid om extra standplaatsen te realiseren.
•
We werken samen met regiogemeenten toe naar een eerlijk regionaal toewijzingsbeleid voor woonwagenstandplaatsen.
•
Het woningaanbod van de corporaties is niet toereikend voor het huidige aantal statushouders. We onderzoeken hiervoor alternatieve huisvestingsmogelijkheden.
Uitgangspunten
We zetten in op spreiding van aandachtsgroepen binnen onze gemeente
•
Samen met de woningcorporaties spannen we ons in om statushouders die aan onze gemeente zijn toegewezen passend te huisvesten, zodat we gezamenlijk kunnen voldoen aan de halfjaarlijkse taakstelling.
•
We faciliteren Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang volgens het Plan van Aanpak 2020 en het Uitvoeringsplan 2020 en stemmen het aanbod hierop af met de woningcorporaties en de zorgpartijen.
•
We voorkomen oplopende betalingsachterstanden en huisuitzettingen met het incassobeleid. Ook geven we uitvoering aan de afspraken zoals vastgelegd in het Landelijke Convenant Vroegsignalering.
Actiepunten •
Bij de toewijzing van woningen aan kwetsbare groepen wordt zoveel als mogelijk rekening gehouden met spreiding over de wijken/kernen.
•
Bij de bouw van sociale huurwoningen wordt zoveel als mogelijk rekening gehouden met spreiding over wijken/kernen.
•
Twee keer per jaar monitoren we samen met de woningcorporaties de verdeling van aandachtsgroepen in de gemeente.
52
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Verdieping per kern
53
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Figuur 10: Kaart van de gemeente Woensdrecht
54
55
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Hoogerheide en Woensdrecht Hoogerheide en Woensdrecht: centraal wonen met veel voorzieningen in de buurt Door hun centrale ligging op de Brabantse Wal zijn Woensdrecht en Hoogerheide belangrijke woonkernen in de gemeente Woensdrecht. Hoogerheide is de grootste kern en biedt een compleet pakket aan voorzieningen (winkels, scholen, sport en cultuur). De luchtvaartsector vervult met Hive Aerospace Collective en Vliegbasis Woensdrecht een centrale rol in deze kernen. Woensdrecht zelf ligt rustiger en grenst aan de polders, maar profiteert van de nabijheid van bedrijvigheid en bereikbaarheid in Hoogerheide. Samen combineren de dorpen centrale ligging, goede voorzieningen en een actief verenigingsleven. Aantal inwoners neemt licht af, aantal huishoudens neemt toe Hoogerheide en Woensdrecht tellen samen circa 10.845 inwoners. De leeftijdsopbouw komt vrijwel overeen met het gemeentelijke gemiddelde: 14% is jonger dan 15 jaar, 10% is tussen de 15 en 25 jaar, 22% tussen de 25 en 45 jaar, 29% tussen de 45 en 65 jaar en 25% is 65 jaar of ouder. In totaal zijn er 4.775 huishoudens, met een gemiddelde huishoudensgrootte van 2,2 personen. Dit staat gelijk aan het gemiddelde binnen de gemeente. Waar het inwonertal tussen 2015 en 2024 licht daalde met circa 50 personen, nam het aantal huishoudens in dezelfde periode juist toe met 55.
Dit wijst op een lichte huishoudensverdunning in Hoogerheide en Woensdrecht.
Figuur 11: Inwonersontwikkeling (links) en huishoudensontwikkeling (rechts) in Hoogerheide en Woensdrecht (2015-2024)
14.000
7.000
13.000
6.500
12.000
6.000
11.000
5.500
10.000
5.000
9.000
4.500
8.000
4.000
7.000
3.500 2015
2016
2017
2018
Inwoners
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Huishoudens
Bron: CBS (2025). Bewerking Stec Groep (2025).
Kernen met de grootste woningvoorraad en relatief veel (sociale)huurwoningen In Hoogerheide en Woensdrecht staan samen circa 5.060 woningen, waarmee deze kernen de grootste woningvoorraad van de vijf dorpen in de gemeente Woensdrecht hebben. In totaal bestaat 69% van de woningvoorraad in Hoogerheide en Woensdrecht uit koopwoningen. De koopprijzen liggen iets onder het gemeentelijk gemiddelde: de gemiddelde WOZ-waarde bedraagt € 342.000, tegenover € 344.000 in de hele gemeente. Binnen de huurvoorraad is het
56
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
aandeel sociale huur hoger dan gemiddeld in de gemeente (26%)12. Daarnaast bestaat 4% van de woningvoorraad uit betaalbare huurwoningen en 1% uit dure huurwoningen. Relatief veel tussenwoningen en hoekwoningen Wat het woningtype betreft, zijn in Hoogerheide en Woensdrecht relatief veel tussenwoningen (33%) en hoekwoningen (17%) aanwezig, terwijl het aandeel vrijstaande woningen (27%) en tweeonder-één-kapwoningen (11%) lager ligt dan het gemeentelijke gemiddelde. Het aandeel appartementen (12%) komt overeen met het gemiddelde.
Figuur 12: Woningvoorraad naar woningtype in Hoogerheide en Woensdrecht 0% Hoogerheide en Woensdrecht
10% 27%
Gemeente Woensdrecht Vrijstaande woning
20%
33%
Tussenwoning
30%
40%
50%
33%
27%
Twee-onder-één-kap-woning
60%
70%
80%
90%
100%
11%
17%
12%
14%
15%
12%
Hoekwoning
Appartementen
Bron: CBS (2024). Bewerking Stec Groep (2025).
Woonzorglandschap nu nog onvoldoende geschikt voor ouderen Uit de Woonzorganalyse Woensdrecht (2024) blijkt dat Hoogerheide en Woensdrecht momenteel nog niet optimaal zijn ingericht om senioren prettig oud te laten worden. Voorzieningen en de woonomgeving sluiten onvoldoende aan op de behoeften van ouderen. Er zijn in deze kernen extra investeringen nodig zijn om de leefomgeving toekomstbestendig te maken voor een groeiende groep ouderen. Woonzorglandschap relatief aantrekkelijk voor mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid Tegelijkertijd laat de Woonzorganalyse Woensdrecht (2024) zien dat Hoogerheide en Woensdrecht momenteel een gunstige woonomgeving bieden voor mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid (zie figuur 12). De nabijheid van voorzieningen, de inzet van vrijwilligers, de sociale mix van inwoners, de veiligheid in de omgeving, de aanwezigheid van corporatiewoningen en de goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer dragen hieraan bij. Ook het bestaan van een voorziening voor beschermd wonen speelt een belangrijke rol. Daarmee zijn deze kernen voor deze groepen aantrekkelijker ingericht dan voor ouderen. Woonbehoefte Hoogerheide en Woensdrecht sterke focus op ouderenhuisvesting In Hoogerheide en Woensdrecht is er een woningbehoefte van circa 365 extra woningen tot 203113.
We verwachten dat de vraag naar zowel grondgebonden woningen als appartementen geleidelijk zal toenemen. Door een aanzienlijk deel van deze woningen nultreden, geclusterd en zorggeschikt te bouwen, spelen we in op de groei van het aantal senioren in deze kernen en brengen we de doorstroming op gang, zodat ook gezinswoningen en starterswoningen beschikbaar komen. We zetten in op het toevoegen van zowel koop- als (sociale)huurwoningen.
12
Op basis van de prijsgrenzen uit het Woningbehoefteonderzoek Woensdrecht (2024): sociale huurgrens (€ 879,07), betaalbare huurwoningen (€ 879,07 tot € 1.125) en dure huurwoningen (boven € 1.125). 13 Deze woningbehoefte heeft betrekking op de periode 2024 tot 2031. In 2024 zijn in Woensdrecht echter al 85 woningen gerealiseerd; dit aantal dient proportioneel in mindering te worden gebracht op de totale opgave per kern voor de periode 2025 tot 2031.
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
De groeiende koopbehoefte doet zich voor in alle prijssegmenten, met een duidelijk zwaartepunt op betaalbare koopwoningen.
Figuur 13: Woonzorglandschap gemeente Woensdrecht voor ouderen
Bron: Woonzorganalyse Gemeente Woensdrecht (2024). Bewerking Stec Groep (2025).
57
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Figuur 14: Woonzorglandschap gemeente Woensdrecht voor mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid
Bron: Woonzorganalyse Gemeente Woensdrecht (2024). Bewerking Stec Groep (2025).
58
59
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Ossendrecht Ossendrecht kenmerkt zich door verbondenheid en nabijheid natuur Ossendrecht ligt centraal in de gemeente, op de overgang van de Brabantse Wal naar de polders. Het dorp is omringd door natuurgebieden die uitnodigen tot wandelen en fietsen, maar kent ook fijne voorzieningen zoals de bibliotheek en het Streekmuseum Den Aanwas. Daarnaast zijn er meerdere actieve carnavalsverenigingen, naast verenigingen voor biljart, voetbal, wandelsport, tafeltennis en wielersport. Deze combinatie maakt Ossendrecht aantrekkelijk voor gezinnen die de nabijheid van scholen en activiteiten waarderen, én voor senioren die rust in de buurt zoeken. Inwoners in Ossendrecht met 5% gestegen over de afgelopen tien jaar, huishoudens met 10% Ossendrecht telt momenteel 5.450 inwoners. De leeftijdsverdeling komt grotendeels overeen met het gemeentelijk gemiddelde: 13% is jonger dan 15 jaar, 10% is tussen 15 en 25 jaar, 22% tussen 25 en 45 jaar, 31% tussen 45 en 65 jaar en 25% is 65 jaar of ouder. Het dorp heeft 2.430 huishoudens, met een gemiddelde grootte van 2,2 personen. Dit staat gelijk aan het Woensdrechtse gemiddelde. Zowel het aantal inwoners als het aantal huishoudens is de afgelopen tien jaar toegenomen: het inwonertal groeide met 5% en het aantal huishoudens met 10%.
Figuur 15: Inwonersontwikkeling (links) en huishoudensontwikkeling (rechts) in Ossendrecht (2015-2024) 7.000
3.500
6.500 6.000
3.000
5.500 5.000
2.500
4.500 4.000
2.000
3.500 3.000
1.500 2015
2016
2017
2018
Inwoners
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Huishoudens
Bron: CBS (2025). Bewerking Stec Groep (2025).
Relatief veel dure koopwoningen in Ossendrecht, weinig sociale huurwoningen Ossendrecht telt circa 2.435 woningen en heeft daarmee de op één na grootste woningvoorraad van de vijf kernen in de gemeente. In totaal bestaat 77% van de woningvoorraad in Ossendrecht uit koopwoningen. De gemiddelde WOZ-waarde bedraagt €360.000 en ligt daarmee boven het gemeentelijk gemiddelde van €344.000. Binnen de huurvoorraad is het aandeel sociale huur lager dan gemiddeld in de gemeente (15%)14. Daarnaast bestaat 3% van de woningvoorraad uit betaalbare huurwoningen en 1% uit dure huurwoningen.
14
Op basis van de prijsgrenzen uit het Woningbehoefteonderzoek Woensdrecht (2024): sociale huurgrens (€ 879,07), betaalbare huurwoningen (€ 879,07 tot € 1.125) en dure huurwoningen (boven € 1.125).
60
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Relatief veel vrijstaande en twee-onder-één-kapwoningen Qua woningtypen zijn vrijstaande woningen (42%) en twee-onder-één-kapwoningen (15%) relatief goed vertegenwoordigd, terwijl tussenwoningen (19%), hoekwoningen (13%) en appartementen (10%) lager scoren dan het gemeentelijke gemiddelde.
Figuur 16: Woningvoorraad naar woningtype in Ossendrecht 0%
10%
20%
Ossendrecht
Gemeente Woensdrecht Vrijstaande woning
42%
33% Tussenwoning
30%
40%
50%
60%
19%
27% Twee-onder-één-kap-woning
70%
80%
90%
100%
15%
13%
10%
14%
15%
12%
Hoekwoning
Appartementen
Bron: CBS (2024). Bewerking Stec Groep (2025).
Woonzorglandschap van Ossendrecht onvoldoende geschikt voor ouderen en mensen met een psychische kwetsbaarheid Uit de Woonzorganalyse Woensdrecht (2024) komt naar voren dat het centrum van Ossendrecht goed aansluit op de woon- en zorgbehoeften van ouderen (zie figuur 13 en 14). Hier zijn voorzieningen, zorg en ondersteuning relatief dichtbij aanwezig, waardoor dit gebied aantrekkelijk is om te wonen en oud te worden. In vergelijking met het centrum, voorziet het stedelijk gebied rondom het centrum en het landelijke gebied daarbuiten in mindere mate in deze behoeften. In deze meer afgelegen delen zijn voorzieningen en zorg minder goed bereikbaar, waardoor ouderen vaker afhankelijk zijn van mantelzorg of vervoer naar het centrum van Ossendrecht. Eenzelfde patroon is zichtbaar voor mensen met een psychische kwetsbaarheid: ook voor hen biedt het centrum van Ossendrecht de meest gunstige omstandigheden, terwijl het buitengebied minder goed aansluit op hun woon- en ondersteuningsbehoeften. Woonbehoefte Ossendrecht sterke focus op levensloopgeschiktheid In Ossendrecht bestaat een woningbehoefte van circa 215 woningen tot 2031. Vooral de behoefte aan grondgebonden, levensloopgeschikte woningen neemt in deze kern toe. Om doorstroming op de woningmarkt te bevorderen, is het belangrijk om het woningaanbod uit te breiden in zowel het dure als het betaalbare huur- en koopsegment.
61
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Putte Putte onderscheidt zich als kern aan de grens Putte, gelegen in het zuidwesten van de gemeente Woensdrecht direct aan de grens met België, onderscheidt zich door een unieke combinatie van rust en natuur. Het dorp biedt bewoners een kleinschalige en gemoedelijke woonomgeving, omringd door bossen, heidevelden en recreatieve mogelijkheden. Tegelijkertijd profiteren inwoners van de nabijheid van voorzieningen over de grens en de sociale cohesie binnen het dorp, met actieve verenigingen en betrokken bewoners. Daarnaast kent Putte een levendig lokaal ondernemersklimaat, met diverse bedrijven en voorzieningen die bijdragen aan de economische vitaliteit van het dorp. Inwoners in Putte met 5% gestegen over de afgelopen tien jaar, huishoudens met 4% Putte telt in totaal 3.870 inwoners, met een leeftijdsverdeling die grotendeels overeenkomt met het gemeentelijke gemiddelde: 12% is jonger dan 15 jaar, 9% is tussen 15 en 25 jaar, 24% tussen 25 en 45 jaar, 30% tussen 45 en 65 jaar en 25% is 65 jaar of ouder. Het dorp heeft 1.805 huishoudens, met een gemiddelde grootte van 2,1 personen, iets lager dan het gemeentelijke gemiddelde van 2,2. Zowel het aantal inwoners als het aantal huishoudens is in de afgelopen tien jaar (2015-2024) toegenomen: het inwonertal groeide met 5% en het aantal huishoudens met 4%.
Figuur 17: Inwonersontwikkeling (links) en huishoudensontwikkeling (rechts) in Putte (2015-2024) 4.000
2.000
3.800
1.900
3.600
1.800
3.400
1.700
3.200
1.600
3.000
1.500
2015
2016
2017
2018
Inwoners
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Huishoudens
Bron: CBS (2025). Bewerking Stec Groep (2025).
Koopwoningvoorraad in Putte is relatief betaalbaar, aandeel sociale huur vergelijkbaar met gemeentelijk gemiddelde In Putte staan circa 1.815 woningen, waarmee het dorp de op één na kleinste woningvoorraad in de gemeente heeft. Wat betreft de verdeling naar eigendom valt op dat het merendeel van de woningvoorraad in Putte uit koopwoningen (76%) bestaat, terwijl slechts 24% huurwoning betreft. De gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen bedraagt €305.000 en ligt daarmee onder het gemeentelijk gemiddelde van €344.000. Binnen de huurvoorraad is het aandeel sociale huur vergelijkbaar met het gemiddelde in de gemeente (18% ten opzichte van gemiddeld 20%)15. Daarnaast bestaat 2% van de woningvoorraad uit betaalbare huurwoningen en 1% uit dure huurwoningen. 15
Op basis van de prijsgrenzen uit het Woningbehoefteonderzoek Woensdrecht (2024): sociale huurgrens (€ 879,07), betaalbare huurwoningen (€ 879,07 tot € 1.125) en dure huurwoningen (boven € 1.125).
62
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Relatief veel twee-onder-één-kapwoningen en appartementen Wat woningtypen betreft, zijn twee-onder-één-kapwoningen (17%) en appartementen (13%) relatief goed vertegenwoordigd, terwijl tussenwoningen (14%) en hoekwoningen (12%) minder voorkomen dan het gemeentelijke gemiddelde. Het aandeel appartementen (13%) komt overeen met het gemiddelde.
Figuur 18: Woningvoorraad naar woningtype in Putte 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
Putte
33%
24%
17%
12%
Gemeente Woensdrecht
33%
27%
14%
15%
Vrijstaande woning
Tussenwoning
Twee-onder-één-kap-woning
Hoekwoning
90%
100%
13%
12% Appartementen
Bron: CBS (2024). Bewerking Stec Groep (2025).
Woonzorglandschap van Putte onvoldoende geschikt voor ouderen, aantrekkelijker voor mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid Volgens de Woonzorganalyse Woensdrecht (2024) is Putte op dit moment nog onvoldoende geschikt om senioren prettig oud te laten worden (zie figuur 13 en 14). Vooral in het stedelijk gebied buiten het centrum en in het omliggende landelijke gebied sluiten de woonomgeving en voorzieningen minder goed aan bij de behoeften van ouderen. Voor mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid biedt Putte daarentegen wel een relatief gunstige woonomgeving. De aanwezigheid van een voorziening voor beschermd wonen speelt hierbij een belangrijke rol en versterkt de geschiktheid van de kern voor deze groepen. Woonbehoefte Putte sterke focus op betaalbaarheid De totale woningbehoefte in Putte bedraagt ongeveer 150 woningen. We zetten in Putte in op de bouw van zowel koop- als (sociale)huurwoningen. Verder is het van belang dat in Putte een aanzienlijk deel van de nieuw te realiseren woningen levensloopbestendig wordt gebouwd, zodat deze aansluiten bij de groeiende groep huishoudens van 65 jaar en ouder.
63
Volkshuisvestingsprogramma gemeente Woensdrecht
Huijbergen Huijbergen kenmerkt zich door rust, kleinschaligheid en gemeenschapszin Huijbergen, gelegen in het oosten van de gemeente Woensdrecht, onderscheidt zich door zijn rust, natuur en rijke cultuurhistorie. Het dorp heeft een sterke gemeenschapszin, zichtbaar in actieve verenigingen, vrijwilligersinitiatieven en duurzame projecten zoals leefgemeenschap de Huijberg. Erfgoedlocaties zoals het Wilhelmietenmuseum en molen Johanna geven het dorp een bijzondere identiteit en verbinden bewoners met het verleden. In Huijbergen wonen relatief veel ouderen en is sprake van huishoudensverdunning Huijbergen telt in totaal 2.045 inwoners, met een relatief hoog aandeel 65-plussers (30%) en inwoners tussen 45 en 65 jaar (32%). Jongere leeftijdsgroepen tot 44 jaar zijn met 38% daarentegen minder goed vertegenwoordigd. Het dorp heeft 920 huishoudens, met een gemiddelde grootte van 2,2 personen. In de afgelopen tien jaar (2015-2024) is het aantal inwoners licht gedaald met circa 40 personen, terwijl het aantal huishoudens juist toenam met 55. Dit wijst op een lichte huishoudensverdunning in Huijbergen.