concept Gemeentelijk waterprogramma 2024-2027 Woensdrecht

We volgen hierbij ook de landelijke ontwikkelingen. Ruimtelijke ontwikkeling Bij ontwikkelingen zetten we in op niet afwentelen om het stedelijk watersysteem niet zwaarder te belasten en waar het kan de sponswerking te bevorderen. We volgen de landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en bouwen op verstandige locaties. Grootschalige bodemafdekking voor woningbouw, industrie en infrastructuur zorgt voor problemen met waterafvoer en het veroorzaakt hittestress in versteende gebieden. Door nu bij de inrichting slimme keuzes te maken, kunnen we al veel doen om straks schade, extra kosten als gevolg van klimaatverandering te voorkomen.

28

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

In Woensdrecht gaan we komende planperiode aan de slag met veel inbreidingsprojecten. We infiltreren regenwater zoveel als mogelijk lokaal, maar voeren (pieken van) overtollige overstort op het gemengde stelsel. Tijdens de komende planperiode zal er een kavelpaspoort worden opgezet voor nieuwe ontwikkelingen binnen onze gemeente. Dit paspoort, in nauwe samenwerking met diverse beleidsvelden ontwikkeld, zal niet alleen duidelijke eisen en richtlijnen rondom hemelwaterbeheer bevatten, maar ook relevante eisen uit andere beleidsvelden integreren. Door deze integrale aanpak waarborgen we een duurzame en verantwoorde benadering in alle toekomstige projecten. Waterbergingseisen Zowel bij nieuwbouw als bij ontwikkelingen in bestaand bebouwd gebied wordt van de perceeleigenaar verlangt dat deze zijn/haar verantwoordelijkheid neemt om wateroverlast te voorkomen. Hierbij maken we onderscheid in de grootte van het oppervlak en/of de toename ervan en hanteren we de bergingseisen conform Tabel 2. Tabel 2 Bergingseisen gemeente Woensdrecht

Oppervlak

Nieuwe ontwikkelingen

<500 m² >500 m²

75 mm 75 mm

Ontwikkelingen in bestaand bebouwd gebied 20 mm 75 mm

Toelichting bij en aanvullingen op de tabel: ▪ Het onderscheid tussen kleine (<500m 2) en grote (>500 m 2) ontwikkelingen betreft het totale oppervlak van de ontwikkeling; ▪ Inbreidingen en herbouw na sloop beschouwen we als nieuwe ontwikkelingen. Verbouwingen en herstructureringen beschouwen we als ontwikkelingen in bestaand gebied; ▪ Een eis van 75 mm betekent ten minste 75 liter berging per m2 oppervlak;

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

▪

▪

3 Visie en ambitie

Het oppervlak waarover deze bergingseis berekend dient te worden, betreft "het totale verhard1 oppervlak (alle daken en (terrein)verhardingen)" in de nieuwe situatie; De bergingseisen zijn van toepassing op het werkgebied als geheel (particulier en openbaar terrein). De voorkeur gaat in de basis uit naar een voorziening op ieder particulier perceel binnen een ontwikkeling. Dit is echter afhankelijk van de (grootte van) de ontwikkeling en daarom is maatwerk gewenst.

De komende planperiode willen we onderzoeken of er een onderscheid gemaakt moet worden tussen de hemelwaterbergingseisen in het stedelijk gebied en die in het buitengebied.

4 Strategie en verankering

4.3

6 Middelen

GRONDWATER

Het grondwaterbeleid is gericht op het zo min mogelijk verplaatsen van grondwater, ofwel een zogenaamde hydrologisch neutrale inrichting. Indien grondwater toch wordt verplaatst, voeren we dit bij voorkeur niet af naar de RWZI, maar naar oppervlaktewater of in de bodem.

Hemelwater en de Omgevingswet

Kwetsbaarheid De Brabantse Wal, het landschap dat Woensdrecht met Bergen op Zoom, Steenbergen en een gedeelte van Roosendaal verbindt, is door haar hoogteverloop extra kwetsbaar voor een wisselende grondwatervoorraad. We willen de grondwaterbalans zoveel mogelijk helpen herstellen. In nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zijn water en bodem sturende elementen.

Juridische verankering Om meer grip te krijgen op een meer duurzame omgang met hemelwater bij herontwikkeling gaan we een traject in van informeren naar stimuleren (en indien nodig) richting afdwingen. Voor de lage en natte gebieden is de urgentie hoger en hiermee de noodzaak tot een meer dwingende aanpak in het gebied zelf of bovenstrooms daarvan.

Hoger gelegen zandgronden zijn geschikte locaties om hemelwater te infiltreren en vast te houden i.p.v. afvoeren. Op sommige locaties kan er echter niet zomaar geïnfiltreerd worden i.v.m. grondwaterwinning of beschermstatus (Natura 2000). Op deze plekken houden we rekening met de aandachtspunten zoals benoemd in de provinciale milieuverordening en de gebiedsdossiers drinkwaterwinning.

De komende planperiode willen we benutten om de waterbergingseisen juridisch te verankeren in het Omgevingsplan en om te bepalen welke regels we eventueel willen opleggen in het kader van een duurzame omgang met hemelwater. Bijvoorbeeld het maximeren van bouwoppervlak, bevorderen van een klimaatadaptatieve inrichting, verplichting tot waterberging op eigen terrein etc.

Grondwatermeetnet Wijzigingen in grondwateronttrekkingen en/of het optreden van langdurig droge of natte perioden als gevolg van klimaatverandering kunnen het verloop van de grondwaterstand beïnvloeden. Het is daarom goed om een vinger aan de pols te blijven houden via ons (gezamenlijke) grondwatermeetnet. Door veel verschillen in de bodemopbouw kunnen meetgegevens per meetlocatie erg verschillen. Het grondwatermeetnet wordt incidenteel uitgebreid wanneer daar behoefte aan is. We streven naar een natuurlijke fluctuatie zonder dat hierdoor overlast wordt ervaren als gevolg van structureel te hoge of te lage

1 Kunstgrasvelden beschouwen we als 50% verhard indien er kans is op onvoldoende

hemelwaterverwerkingscapaciteit in het gebied

29

5 Uitvoeringsprogramma

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

grondwaterstanden. Met de water en bodem sturende aanpak in gedachten is het aanleggen van nieuwe drainage niet wenselijk. Inzicht Als gemeente beschikken we over voldoende inzicht in de grondwaterhuishouding om klachten en meldingen goed te beoordelen. Structurele grondwaterproblemen op nieuwbouwlocaties voorkomen we door de wijze van bouwen en bouwrijp maken. Ruimtelijke ontwikkeling Bij ruimtelijke ontwikkelingen zetten we in op water en bodem als sturend element. We werken vanuit de randvoorwaarden die het water- en bodemsysteem stellen. De grondwatervoorraad in Brabant staat al lange tijd onder druk, wat zich vertaalt in toenemende waterschaarste in droge tijden, afname van grondwaterstanden en diepte stijghoogten en droogvallende beeksystemen in de zomer.

4 Strategie en verankering

6 Middelen

onderzoek gestart naar gebieden die in de toekomst geschikt zijn voor de aanleg van WKO’s. Dit onderzoek wordt meegenomen in de strategische voorkeur ten aanzien van WKO-locaties. Lozingen van WKO-systemen Direct na aanleg of bij periodiek brononderhoud wordt grondwater opgepompt om verstopping van het WKO-systeem te voorkomen. Dit grondwater moet zoveel mogelijk lokaal geïnfiltreerd worden en mag in de basis niet geloosd worden op het gemeentelijk rioolstelsel. We geven daarom geen lozingsvergunningen uit voor grondwater afkomstig van WKO’s.

Bodemenergiesystemen Met de toenemende behoefte aan duurzame energiebronnen neemt het aantal warmte-koude opslagsystemen (WKO) in de bodem toe. Dit brengt een risico voor de bescherming van het grondwater met zich mee, als niet volgens de voorschriften wordt gewerkt, meldingen niet worden gedaan en hier ook geen controle op is. Hierdoor bestaat de kans dat afsluitende lagen niet goed worden afgedicht en schoon grondwater uittreedt of ondiep, mogelijk vervuild, grondwater intreedt in de watervoerende laag. Over open (vaak grote) WKO-systemen heeft de provincie bevoegdheid. Bij de gesloten (vaak kleine) WKO-systemen heeft de gemeente de mogelijkheid om de toepassing ervan op bepaalde locaties of dieptes uit te sluiten. Bijvoorbeeld omdat op een locatie een open systeem de voorkeur heeft of omdat er reeds te veel systemen zich dicht op elkaar bevinden. Omdat de invloed van WKO-systemen op de waterhuishouding (grondwater en riolering) nog relatief onbekend is, stellen we de komende planperiode met de waterpartners een strategie op ten aanzien van WKO-systemen, bijvoorbeeld voor het selecteren van interferentiegebieden. In samenwerking met de provincie is een

30

5 Uitvoeringsprogramma

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Gebiedsdossiers en de Omgevingswet

4.4

Grondwater reikt van net onder maaiveld tot dieper dan 500 meter en heeft een nauwe samenhang met bodem en oppervlaktewater. Gebiedsdossiers brengen per drinkwaterwinning in beeld welke problemen en risico’s de bronnen voor drinkwater kunnen bedreigen binnen de komende zes jaar. Doel is de kwaliteitsafname van het grondwater te stoppen en op termijn de zuiveringsinspanning te verlagen zodat de voorraad schoon water op peil blijft. Hiermee voldoet de provincie Noord-Brabant, namens Nederland, aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW).

Drinkwater Het waterbedrijf Evides zorgt in de gemeente Woensdrecht ervoor dat er schoon water uit de kraan komt. Met het oog op een duurzame drinkwatervoorziening beschermen we onze bestaande zoetwaterbellen. Aangezien een groot deel van het hemelwater nog wordt afgevoerd, is de grondwaterstand en hiermee de waterwinning gebaat bij afkoppeling van verhard oppervlak en infiltratie van hemelwater in de bodem.

Het beheer van grondwater en de bescherming van bronnen voor drinkwater ligt niet alleen bij Provincie. Ook Rijk, waterschap en gemeente dragen verantwoordelijkheid. De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant heeft het gebiedsdossier voor de drinkwaterwinning in nauwe samenwerking opgesteld met drinkwaterbedrijf Evides, de gemeente Woensdrecht, waterschap Brabantse Delta en de provincie Noord-Brabant. Het document is een actualisatie van het in 2012 opgestelde gebiedsdossier en afsprakenkader voor de winning Ossendrecht en Huijbergen: ▪ ▪

Gebiedsdossier 2.0 Ossendrecht – Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant d.d. 12 februari 2019 Gebiedsdossier 2.0 Huijbergen – Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant d.d. 12 februari 2019

Het vaststellen van maatregelen valt buiten het kader van het gebiedsdossier. Dit gebeurt in het vervolg hierop, bij het opstellen van het Uitvoeringsprogramma.

31

4 Strategie en verankering

OVERIGE ZORGPLICHTEN IN DE WATERKETEN

Sinds juli 2016 is een samenwerkingsverband gestart met Samen Sterk in Brabant (SSIB). De samenwerking is gericht op toezicht in het buitengebied. Evides heeft met het bevoegd gezag (gemeenten, omgevingsdienst en provincie) en met de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant afspraken gemaakt over hoe het waterbedrijf bij een calamiteit wordt geïnformeerd en hoe er wordt gehandeld tijdens of na de calamiteit. Oppervlaktewater Om eind 2027 aan de doelen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) te voldoen, heeft het waterschap Brabantse Delta de toekomstige knelpunten in het watersysteem die een belemmering zijn voor de waterkwaliteit in beeld gebracht door middel van watersysteemanalyses. Welke inzet dit vervolgens vraagt van ons als gemeente, dient in overleg met de waterpartners verder te worden uitgewerkt. Voor de waterketen betreft dit voornamelijk effluentstromen en overstorten. Het wordt een opgave voor Woensdrecht om de doelstellingen die gesteld zijn voor de waterkwaliteit te behalen. Het waterschap verzorgt het proces om samen tot een aanpak te komen. De gemeente sluit aan en kijkt hierbij samen met het waterschap naar koppelkansen met andere gemeentelijke opgaves op het gebied van water, natuur en klimaatadaptatie.

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Oppervlaktewater en de Omgevingswet Het Rijk stelt in het Besluit kwaliteit leefomgeving omgevingswaarden voor luchtkwaliteit, waterkwaliteit, zwemwaterkwaliteit en waterveiligheid. De gemeente kan ervoor kiezen om aanvullende of strengere omgevingswaarden vast te leggen, bijvoorbeeld voor de te behalen waterkwaliteit. Eventuele omgevingswaarden krijgen hun beslag in het Gemeentelijk Omgevingsplan. Uitgangspunt is dat de gemeente (of waterschap) verantwoordelijk is voor het opstellen van een programma bij dreigende overschrijding van de omgevingswaarde, ook als die waarde door rijk of de provincie is vastgesteld.

4.5 Figuur 13: Ligging winputten in waterwingebied Ossendrecht (Bron: Evides)

BIJDRAGEN AAN KLIMAATBESTENDIGHEID

Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Gemeente Woensdrecht heeft een klimaatadaptatiestrategie en bijbehorend uitvoeringsprogramma (verwachte vaststelling in 2023). Vooruitlopend op de vaststelling van dit beleid voeren we ’altijd goed’ verbetermaatregelen uit in het tempo van boven- en ondergrondse ontwikkelingen. Afkoppelen en infiltreren heeft hierbij de voorkeur. Bestaande situatie Het voorkomen van toekomstige wateroverlast door het blijven verruimen van de ondergrondse riolering is geen optie, dat wordt uiteindelijk veel te kostbaar en is technisch niet altijd mogelijk. We houden daarom bij de (her)inrichting van de openbare ruimte rekening met de verwerking van extreme neerslaghoeveelheden en accepteren dat er wat vaker water op straat zal optreden.

Figuur 14: Ligging winputten in waterwingebied Huijbergen (Bron: Evides)

32

Naast waterrobuust willen we de bestaande bebouwde omgeving droogtebestendiger maken. Daartoe zetten we de koers van afkoppelen van verhard oppervlak en infiltratie van hemelwater de komende planperiode door. We zorgen er ook voor dat droogte onderwerp van gesprek wordt bij het klimaatbestendig herinrichten van

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

bedrijventerreinen en versterken de regie op de ondergrond. We gaan kritisch kijken hoe we ons eigen gemeentelijke waterbeleid, aansluitend op het waterbeleid van de waterbeheerders, verder kunnen verduurzamen. Bijvoorbeeld door beleid voor kleine onttrekkingen op te stellen (relevant voor o.a. sportvelden en plantsoenen) en de waterbehoefte binnen de gemeente te verlagen. We gaan vanuit ons werkveld sterk(er) sturen op het minder bedekken van de bodem (ontharden), uiteraard houden we ook aandacht voor de grondwaterbeschermingsgebieden. Nieuwe ontwikkelingen Bij ruimtelijke planprocessen is een sectorgerichte aanpak vaak gangbaar. Om klimaatadaptatie in de verschillende sectoren te integreren beschouwen we het waterbelang in beleidsthema’s/plannen en ontwerpen. We verankeren dit belang waar mogelijk en houden oog voor de koppeling met andere thema’s zoals droogte, hittestress en biodiversiteit. Dit doen we door de te verwijzen naar de eisen uit het GWP en sterk(er) op vergroening en klimaatadaptieve maatregelen te sturen binnen het proces van de Watertoets.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Klimaatbestendigheid en de Omgevingswet Het huidige wettelijke stelsel bevat al veel mogelijkheden om klimaatadaptief bouwen juridisch te borgen. In bestemmingsplannen op grond van de Wet ruimtelijke ordening kunnen eisen worden gesteld aan onder meer het minimale vloerpeil en het aanbrengen van waterberging bij (ver)nieuwbouw. De watertoets ondersteunt het gebruik van de mogelijkheden van het bestemmingsplan. Ook kunnen in een exploitatieovereenkomst eisen worden gesteld aan het bouwrijp maken van gronden (waaronder voldoende ophoging). De wetgeving biedt mogelijkheden om aan nieuwe en bestaande lozingen van afstromend hemelwater eisen te stellen, bijvoorbeeld over het bergen van dat water. Dit kan in individuele gevallen met een maatwerkvoorschrift, of gebiedsgericht met een gemeentelijke verordening of de keur van het waterschap. Ook het aanbestedingsrecht biedt mogelijkheden om klimaatadaptief bouwen mee te nemen als criterium in aanbestedingsprocedures. Met de stelselherziening omgevingsrecht worden de mogelijkheden voor decentrale regels over klimaatadaptief bouwen (nog) groter. Zo worden de regels over lozingen van hemelwater onder de Omgevingswet bijvoorbeeld volledig decentraal gesteld. Op grond van de bouwregelgeving (Woningwet en Bouwbesluit) kunnen echter decentraal geen aanvullende eisen worden gesteld aan dakconstructies, die groene daken mogelijk maken.

Ook in het nieuwe stelsel is decentraal maatwerk over constructieve eisen niet mogelijk.

Gezonde leefomgeving In de openbare ruimte creëren we ruimte voor hemelwater in de bodem, groen- en speelvoorzieningen en in het oppervlaktewater. We houden hierbij oog voor mogelijke gezondheidsrisico’s en stemmen ons beheer hier op af. Ook houden we bij de herinrichting van de openbare ruimte rekening met vitale infrastructuur zoals toegangswegen en regelinstallaties en kwetsbare objecten zoals ziekenhuizen en verzorgingstehuizen. De benodigde bovengrondse voorzieningen richten we zodanig in dat deze tevens een positieve bijdrage leveren aan het tegengaan

33

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

van hittestress en positief bijdragen aan een gezonde leefomgeving. We intensiveren via gerichte communicatie de samenwerking met andere partners (GGD’s, kennisinstellingen, onderwijs, woningcorporaties, etc.) rondom een klimaatbestendige en gezonde leefomgeving. Inwonersparticipatie We moedigen inwoners aan om zelf klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Daarom is er vanuit het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie een subsidieregeling beschikbaar voor groene daken. Daarbij zetten we in op communicatie rondom klimaatadaptatie, is er budget voor een afkoppelcoach die huiseigenaren helpt met het afkoppelen van hun regenwaterpijp om de druk op het rioolsysteem te verlichten. Nationale klimaatbewustzijnstrajecten zoals Operatie Steenbreek en NK Tegelwippen grijpen we aan om gemeente Woensdrecht klimaatbestendiger te maken. Deze en andere participatieprojecten zijn verder uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie (verwacht in 2023), de Groene Agenda en de Duurzaamheidsvisie.

4.6

BIJDRAGEN AAN EEN GOEDE WATERBALANS

Kwaliteitsbescherming Voor een goede leefomgeving vormt gezond oppervlaktewater van een natuurlijke kwaliteit een vanzelfsprekende randvoorwaarde. Voor de drinkwatervoorziening is grondwater van goede kwaliteit een primaire behoefte in zuidwest Nederland. Oppervlaktewater voedt het grondwater en is hiermee indirect een buffer voor de drinkwatervoorziening. Gebiedsgericht grondwaterbeheer Via gebiedsgericht grondwaterbeheer spelen we in op langdurige perioden van droogte en beschermen we ons (toekomstige) drinkwater. Hiertoe sturen we op een goede balans tussen het regionale watersysteem en de gebouwde omgeving voor de opvang van extreme neerslaghoeveelheden. Dit betekent dat waterstromen afkomstig uit landelijk gebied niet leiden tot overlast in de gebouwde omgeving en vice versa. We beperken verdroging van hoge en droge

34

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

zandgronden door zoveel mogelijk water in de bodem te infiltreren (hemelwater, effluentwater) en waterbergingsgebieden zodanig in te richten dat een bijdrage wordt geleverd aan gezonde en klimaatbestendige leefomgeving. Herstel grondwaterbalans Het herstel van de grondwaterbalans is een gedeeld belang van partijen. Het vraagstuk van droogte en verdroging zal in een brede maatschappelijke context moeten worden geplaatst, waar diverse sectoren, overheden en bedrijfsleven mee te maken hebben en/of zullen krijgen. Het probleem wordt als ernstig en urgent gezien in Brabant en daarbuiten. In het Grondwaterconvenant 2021-2027 hebben partijen afspraken gemaakt die zich richten op het vraag stuk van droogte en verdroging en het gewenste effect in 2027. Als gemeente onderschrijven we de bouwstenen in het Grondwaterconvenant 2021-2027 in Noord-Brabant en de aanbevelingen van de Adviescommissie Droogte ‘Zonder water geen later’ (zie tekstkader paragraaf 2.3). De acties uit het Grondwaterconvenant (korte termijn tot 2027) en het adviesrapport (gericht op lange termijn 2040) zijn gecombineerd tot een Droogteagenda voor Brabant 2040. Ook zijn we via het Platform Klimaatadaptatie Zuid-Nederland betrokken bij de verdere uitwerking van de Droogteagenda 2040. Waterlopen op orde We richten het beheer van retentievijvers zo doelmatig mogelijk in.

Het aantal bovengrondse voorzieningen voor de opvang van overtollig hemelwater zal in de toekomst toenemen. We zien waterschap Brabantse Delta als logische partner om deze op te nemen in het totale beheerareaal conform het beleid ‘waterlopen op orde’. Het waterschap is gespecialiseerd in deze taak en op deze wijze is er één verantwoordelijke partij. Dit geeft duidelijkheid en is (kosten)efficiënt.

4.7

BIJDRAGEN AAN WAARDEVOL WATER

Onderzoek naar droogtebestrijding Gemeente Woensdrecht wil in samenwerking met het waterschap een onderzoek starten naar de mogelijkheden van hergebruik van

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

effluent van de zuiveringen in Putte en Ossendrecht. Het hergebruik van effluent zou bij kunnen dragen aan de droogtebestrijding in Woensdrecht. Locatiekeuze We investeren bij voorkeur op enkele strategisch gunstige locaties dan op meerdere minder geschikte locaties. Op die strategische locaties bevorderen we innovaties en reserveren daarvoor budget en tijd. Om zicht te krijgen op mogelijke locaties stellen we een kansenkaart op. Ook brengen we in beeld waar de knelpunten bij droogte, hitte en wateroverlast gesitueerd zijn.

4 Strategie en verankering

DATABEHEER OP ORDE

Inzicht in beheerareaal In combinatie met wegreconstructies en andere uitvoeringsmaatregelen vinden ingrepen plaats aan het riool- en watersysteem. Om een goed beheer te kunnen voeren is het belangrijk dat de areaalkenmerken geborgd worden in het beheersysteem. Daarvoor is het van belang dat achterstanden uit het verleden worden weggewerkt, en dat nieuwe mutaties tijdig worden verwerkt. Hiermee verlagen we de kwetsbaarheid van verlies van gegevens (bijvoorbeeld door personeel verloop) en kunnen we investeringsbeslissingen onderbouwen. Meetdata Met behulp van onze meetnetten signaleren we vroegtijdig wanneer systemen niet naar verwachting functioneren. Om te waarborgen dat we als gemeente ‘het goede doen’ worden nieuwe ontwikkelingen en eventuele maatregelen getoetst aan de (inzichten verkregen uit) meetdata. GWSW We zijn aangesloten bij het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW), een open standaard voor het eenduidig vastleggen, uitwisselen en hergebruiken van gegevens in het stedelijk waterbeheer. In het beheer van stedelijk water en riolering

35

6 Middelen

worden gegevens (data) steeds belangrijker, mede vanwege het in toenemende mate samenwerken rond, meten aan en sturen van (afval)watersystemen. Voor het uitwisselen van data en informatie is het essentieel dat alle partijen met dezelfde systematiek en definities werken en dezelfde (computer)taal spreken. Het GWSW is die gezamenlijke taal. Het GWSW gaat significante verbeteringen geven aan het gegevensbeheer en -uitwisseling in het algemeen, maar ook aan specifieke knelpunten zoals revisieverwerking, dataverlies, moeizaam tot modelleren komen en datakerkhoven. Bron: Stichting Rioned.

CO2-neutraal in 2040 We willen het energiegebruik van het rioleringssysteem verminderen. We stellen deze planperiode een plan van aanpak op om de bestaande gemalen energieneutraal te maken en toe te werken naar emissieloos werken.

4.8

5 Uitvoeringsprogramma

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

5

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

UITVOERINGSPROGRAMMA

In dit hoofdstuk is weergegeven welke activiteiten en/of maatregelen de gemeente Woensdrecht in samenwerking met haar waterpartners of zelfstandig verricht om invulling te geven aan de ambities en watertaken in dit GWP. Omdat maatregelen bijdragen aan meerdere opgaven zijn de maatregelen gegroepeerd weergegeven per type: planvorming en onderzoek, beheer en onderhoud, uitvoeringsmaatregelen en overig.

Figuur 15 Een verlaagde middenberm voorkomt wateroverlast op straat

36

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

5.1

3 Visie en ambitie

GEZAMENLIJK PROGRAMMA

Binnen het samenwerkingsverband Water- en Klimaatkring West stellen we jaarlijks een programma vast met onderwerpen waarop we willen samenwerken. Zo ook het gezamenlijk uitvoeren van onderzoeken of ontwikkelen van beleid. De komende planperiode gaan we in de regio aan de slag met een aantal gezamenlijke activiteiten, waar bij de waterpartners een behoefte ligt om (verder) te verkennen of ontwikkelen. Het gaat om: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

5.2

Verkennend onderzoek naar de effecten van droogte en bodemdaling op het functioneren van ons watersysteem. Verkennend/experimenteel onderzoek naar drinkwaterbesparingstechnieken door hergebruik van afvalwater (grijswatersystemen) en regenwater. Verkennen van de impact van het toepassen van composietbuien voor het toetsen van de verwerkingscapaciteit van het watersysteem Verkenning naar het vervangen van de bestaande criteria voor IBA’s door een nieuw, transparant afwegingskader. Verkennend onderzoek naar het benutten van hemelwaterbergingsvoorzieningen als zoetwatervoorraad.

PLANVORMING EN ONDERZOEK

Planvorming is onmisbaar voor doelmatig rioleringsbeheer. Om inzicht te behouden en verkrijgen in de toestand en het functioneren van het rioleringssysteem is onderzoek noodzakelijk. De komende planperiode hebben we de volgende plannen en onderzoeken voorzien:

37

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Tabel 3: Overzicht planvorming en onderzoek. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Opstellen GRP € 7.500 € 7.500 € 7.500 € 7.500 BRP/SSW € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 Beheerplan riolering € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 Externe advieskosten € 11.500 € 11.500 € 11.500 € 11.500 Incidentele onderzoeken € 3.000 € 3.000 € 3.000 € 3.000 Onderzoek foutaansluitingen € 11.500 € 11.500 € 11.500 € 11.500 Uitvoeringsproject € 15.000 Waardevol water Kansenkaart Waardevol € 5.000 water Onderzoeksprojecten € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 samenwerking Waterkring West Onderhoud databeheer € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 Actualiseren databeheer € 10.000 Onderzoek € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 knelpunten/koppelkansen klimaatadaptatie Klimaatadaptatiemaatregelen € 50.000 € 50.000 € 50.000 € 50.000 uit uitvoeringsagenda DPRA Uitvoeringsprogramma € 7.500 € 7.500 klimaatadaptatie DPRA TOTAAL € 168.500 €146.000 € 168.500 € 146.000

5.3

BEHEER EN ONDERHOUD

Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden en goed laten functioneren van het systeem, waarbij risico’s optimaal worden vermeden (assetmanagement). De activiteiten bestaan uit inspecties, reinigen, regulier onderhoud en (reactieve) reparaties. De onderhoudskosten maken een significant deel uit van de totale exploitatie van de gemeente Woensdrecht. Deze kosten bestaan grotendeels uit het jaarlijks onderhoud van (druk)rioleringen, gemalen en rand- en hemelwatervoorzieningen.

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

Tabel 4: Overzicht beheer en onderhoud. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Onderhoud riolering € 155.000 € 155.000 € 155.000 € 155.000 Inspectie, reiniging en € 46.000 € 46.000 € 46.000 € 46.000 verwerking slib Reiniging kolken € 37.800 € 37.800 € 37.800 € 37.800 Onderhoud duikers € 22.500 € 22.500 € 22.500 € 22.500 Onderhoud gemeentelijke € 600 € 600 € 600 € 600 gebouwen Beheer en onderhoud € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 grondwatermeetnet Onderhoud watergangen € 97.500 € 97.500 € 97.500 € 97.500 Straatreiniging € 93.400 € 93.400 € 93.400 € 93.400 TOTAAL € 462.800 € 462.800 € 462.800 € 462.800

5.4

UITVOERINGSMAATREGELEN

Maatregelen zijn afgestemd op het in stand houden en optimaliseren van het functioneren van het systeem. Ten behoeve van de drie zorgplichten is het van belang dat het functioneren van het stelsel in stand gehouden wordt. Het is dus zaak dat oude leidingen tijdig vervangen worden. Het moment van vervangen wordt gebaseerd op de inspectieresultaten en/of optredende problemen. Ten behoeve van de verbetering van de afvoercapaciteit en/of een vermindering van de vuiluitworp worden verbeteringsmaatregelen uitgevoerd. De kosten voor onze vervangingsopgave zijn op basis van praktijkervaring en vervangingscapaciteit (uitvoering) gemiddeld om tot een stabiel investeringsvolume te komen. In de planperiode hebben we onderstaande maatregelen voorzien:

38

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Tabel 5: Overzicht vervangings- en verbetermaatregelen. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Schaatsvijver € 50.000 Verlengde Duinstraat € 750.000 Prinses € 1.825.800 Christinalaan/Europalaan e.o. Augustijnenstraat fase 2 € 736.600 Wilhelmietenstraat, € 675.800 Montgomerystraat e.o. TOTAAL €800.000 €1.825.800 €736.600 €675.800

5.5

FACILITAIR/OVERIG

Om het stedelijke watersysteem goed te beheren, worden ondersteunende activiteiten verricht en diensten afgenomen. Deze worden gegroepeerd onder ‘Facilitair/overig’ en Niet BTW-plichtige activiteiten. Tabel 6: Overzicht facilitair/overig. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Elektriciteitsverbruik € 88.000 € 88.000 € 88.000 € 88.000 Communicatie en voorlichting € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 Data- en telefoonkosten € 9.000 € 9.000 € 9.000 € 9.000 Lidmaatschap en contributies € 12.500 € 12.500 € 12.500 € 12.500 Belastingsamenwerking West€ 16.000 € 16.000 € 16.000 € 16.000 Brabant (BTW plichtige deel) TOTAAL € 130.500 € 130.500 € 130.500 € 130.500

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

Tabel 7: Overzicht Niet BTW-plichtige activiteiten. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023. Activiteit 2024 2025 2026 2027 Belastingsamenwerking West€ 29.000 € 29.000 € 29.000 € 29.000 Brabant (niet BTW-plichtige deel) Doorberekenen lasten € 21.300 € 21.300 € 21.300 € 21.300 organisatie Belasting en verzekeringen € 3.000 € 3.000 € 3.000 € 3.000 Onderhoud gebouwen € 1.600 € 1.600 € 1.600 € 1.600 gemalen TOTAAL € 54.900 € 54.900 € 54.900 € 54.900

39

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

6

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

MIDDELEN

De vervangingswaarde van het stedelijk watersysteem in de gemeente Woensdrecht bedraagt ca. € 152 miljoen. Voor het beheer van dit systeem zijn goede mensen en financiële middelen nodig. In de planperiode hebben we hier gemiddeld € 2,5 miljoen per jaar aan inkomsten voor nodig. Geld dat burgers en bedrijven via de rioolheffing bijeenbrengen. In dit hoofdstuk gaan we in op de benodigde personele en financiële middelen om invulling te geven aan goed en doelmatig rioleringsbeheer in Woensdrecht.

Figuur 16 We combineren bovengrondse en ondergrondse waterberging voor een optimaal resultaat 40

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

6.1

3 Visie en ambitie

Om ons areaal optimaal te beheren en adequaat in te spelen op de grote uitdagingen van klimaatverandering, is een doordachte personele inzet essentieel. Hieronder wordt de huidige, benodigde en toekomstige samenstelling van ons team weergegeven:

6 Middelen

Onderdeel Planvorming, onderzoek en facilitair Onderhoud Maatregelen

FTE 0,9 1,7 0,6 3,2

TOTAAL

Om onze ambities te realiseren beschikken we over de volgende personele middelen:

Tabel 8: Huidige samenstelling personele formatie

TOTAAL

5 Uitvoeringsprogramma

Tabel 10: Benodigde toekomstige personele samenstelling

PERSONELE MIDDELEN

Onderdeel Planvorming, onderzoek en facilitair Onderhoud Maatregelen

4 Strategie en verankering

FTE 0,6 1,3 0,3 2,2

Tabel 11: Overzicht loonkosten en overhead. Vermelde bedragen zijn op prijspeil 2023

Activiteit Loonkosten en inhuur

2024 € 308.400

2025 € 308.400

2026 € 308.400

2027 € 308.400

Hierin is reeds budget opgenomen voor de toevoeging van capaciteit.

Volgens de Rioned-kentallen is de benodigde formatie:

6.2 Tabel 9: Benodigde samenstelling personele formatie volgens de Rioned-kentallen

Onderdeel Planvorming, onderzoek en facilitair Onderhoud Maatregelen TOTAAL

FTE 1,4 2,8 0,6 4,8

Binnen de gemeente Woensdrecht merken we momenteel een tekort aan capaciteit voor zowel onze klimaatadaptatie als onze ondergrondse infrastructuur. Dit tekort zal naar verwachting in de komende planperiode blijven bestaan. Om onze ambities te kunnen realiseren, kiezen we voor specifieke en piekwerkzaamheden voor het inzetten van externe partijen en inhuur. Vanwege het aanhoudende tekort aan capaciteit voor de werkzaamheden is het in deze planperiode noodzakelijk om een (junior) beheerder toe te voegen aan ons team. Deze (junior) beheerder zal zich richten op zowel de ondergrondse als de bovengrondse infrastructuur en heeft de potentie om door te groeien tot een integraal beheerder/toezichthouder openbare ruimte.

41

FINANCIËLE MIDDELEN

In het kostenoverzicht investeringsuitgaven.

maken

we

onderscheid

in

exploitatiekosten

en

Exploitatie Bij de exploitatiekosten gaat het om jaarlijkse uitgaven voor beheer- en onderhoudsactiviteiten die nodig zijn voor een goed en doelmatig rioleringsbeheer. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. De kosten voor beheer en onderhoud worden jaarlijks hoger door algemene prijsstijgingen, stijgingen van de lonen, vergroting van het areaal en uitbreiding van werkzaamheden als gevolg van de Wet gemeentelijke watertaken. Door efficiënter te werken kan de noodzakelijke prijsstijging zoveel als mogelijk worden beperkt. Investering Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging) en verbeterings-investeringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die meerdere jaren

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

meegaan en kunnen worden gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daaruit voortkomen, -de kapitaallasten- bestaan uit rente en afschrijvingen.

4 Strategie en verankering

▪

We hanteren dezelfde systematiek als in de vorige planperiode, waarbij Belastingsamenwerking West-Brabant de rioolheffing heft en int. Om tot een kostendekkend tarief te komen hebben we een financiële doorrekening van de rioolheffing over de gemiddelde levensduur van de riolering gemaakt. Hierbij hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd:

▪ ▪

▪

▪ ▪

▪

▪ ▪

De rente op nieuwe investeringen en boekwaarden bedraagt 0.056%. Deze rente wordt doorbelast over de boekwaarde aan het begin van het jaar van de investering. Er vindt geen toerekening van rente plaats op positieve saldi van reserves en/of voorzieningen. In het kostendekkingsmodel vindt per geen indexatie (als gevolg van inflatie) van de uitgaven plaats. Indexatie moet dus separaat berekend worden.

BTW

De rioolheffing per equivalente heffingseenheid bedraagt in 2023 voor een meerpersoonshuishouden € 210,00. De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b). Reserveren voor tariefsegalisatie en/of toekomstige vervangingsinvesteringen – door dotaties aan de voorziening(en) – is toegestaan. Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan. De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de verbrede watertaken. Kwijtschelding van de rioolheffing (minimabeleid) komt voor rekening van het heffingstarief. In 2023 bedraagt de verwachte kwijtschelding €70.000. Dit is structureel als vast bedrag in het kostendekkingsplan verwerkt.

.

42

6 Middelen

Rente en inflatie

Uitgangspunten

Rioolheffing

5 Uitvoeringsprogramma

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

▪

Jaarlijks belasten we 21% BTW door aan de rioolheffing, op basis van exploitatie.

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

Investeringen ▪

De investeringslijn is gebaseerd op bedragen zoals door de gemeente aangeleverd en op bedragen zoals berekend door middel van kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water. o Voor de planperiode zijn projectbudgetten meegenomen o Voor de 30 jaar hierna zijn de investeringen gebaseerd op de kentallen van de Kennisbank Stedelijk Water en over blokken van 10 jaar gemiddeld. o Voor de 30 jaar daarna zijn de investeringen gebaseerd op de kentallen van de Kennisbank Stedelijk Water en over de 30 jaar gemiddeld.

4 Strategie en verankering

6 Middelen

Voorzieningen ▪ ▪ ▪ ▪

Het saldo van de Voorziening beklemde middelden derden (BBV 44.2), bedraagt per 1 januari 2023: € 11.098.815. Het saldo van de Spaarvoorziening toekomstige vervangingen (BBV 44.1d), bedraagt per 1 januari 2023: € 0. Het saldo van de voorziening(en) mag gedurende de gehele beschouwde periode niet negatief zijn. Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot.

Heffingseenheden ▪

Indien we investeringen activeren, hanteren we de volgende afschrijvingstermen: ▪ De afschrijvingstermijn op vervangingsinvesteringen voor vrijverval riolering en gemalen (bouwkundig) bedraagt 70 jaar. ▪ De afschrijvingstermijn op gemalen voor electromechanische onderdelen is 17 jaar. ▪ De afschrijvingstermijn op drukriolering voor electromechanische onderdelen is 13 jaar. ▪ De afschrijvingstermijn op de bouwkundige delen van drukriolering en persleidingen bedragen 75 jaar. ▪ De afschrijvingstermijn op IBA’s bedraagt 30 jaar. ▪ De afschrijvingstermijn op de bouwkundige onderdelen van randvoorzieningen bedraagt 100 jaar. ▪ De afschrijving vindt lineair plaats, startend op het moment van binnenkomst van de factuur. In het model wordt dit gemiddeld en meegenomen halverwege het jaar.

43

5 Uitvoeringsprogramma

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

▪

▪

Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2023: 10.080. Dit aantal eenheden is berekend uit de bruto inkomsten van 2023 (€ 2.116.800) gedeeld door het tarief van de rioolheffing 2023 van € 210,00. Het aantal (equivalente) heffingseenheden stijgt in 2023 met 159, in 2024 met 80, in 2025 met 58 en in 2026 met 26 tot 10.485 in 2027. Uitgangspunt: 75% van de woningbouwprognose.

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Kostendekking De hiervoor beschreven kosten en uitgangspunten leiden tot het volgende verwachte uitgavenpatroon voor de gemeente Woensdrecht in de periode 2023 t/m 2092:

Figuur 18: Boekwaardeverloop gemeente Woensdrecht. Bedragen op prijspeil 2023.

Gemeente Woensdrecht spaart voor de investeringen en heeft derhalve weinig boekwaarden met bijbehorende kapitaallasten.

Figuur 17 - Verwacht uitgavenpatroon gemeente Woensdrecht, 2023 t/m 2092. Bedragen op prijspeil 2023.

Te activeren investeringen leiden tot een oplopende boekwaarde en hieruit volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten).

44

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

6 Middelen

Het uitgavenpatroon in Figuur 17 en het boekwaardepatroon in Figuur 18 leidt tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 19. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven; deze volgen de lastenontwikkeling zo goed mogelijk.

eenmalig met 39,4%, en blijft voor de rest van de doorgerekende periode op dit lagere tarief staan.

Figuur 19 - Verwacht lasten- en batenverloop gemeente Woensdrecht, 2023 t/m 2092. Bedragen op prijspeil 2023.

Figuur 20 - Verwacht verloop rioolheffing meerpersoons huishouden gemeente Woensdrecht, 2023 t/m 2092. Bedragen op prijspeil 2023.

De benodigde inkomsten uit de rioolheffing zijn in onderstaande grafiek vertaald naar het benodigde tarief. Tabel 12: Tarieven in de planperiode (meerpersoonshuishouden). Bedragen beleidsmatig (zonder indexatie)

Jaar

Tarief (beleidsmatig)

2023 2024 2025 2026 2027

€ 210,00 (+5,0%) € 220,57 (+5,0%) € 231,67 (+5,0%) € 243,34 (+5,0%) € 255,59 (+5,0%)

Vanaf 2023 is 15 jaar een jaarlijkse stijging van 5,0% voorzien. Vervolgens blijft het tarief gelijk tot 2057. Om aan te sluiten bij lagere investeringen daalt het tarief dan

45

5 Uitvoeringsprogramma

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

1 Inleiding

2 Huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

Onderstaand is het verloop van de egalisatievoorziening weergegeven:

Figuur 21: Saldo egalisatievoorziening per 31/12 (vast prijspeil 2023)

Risico’s Bij de interpretatie van de resultaten in dit hoofdstuk dient rekening te worden gehouden met de (actuele) onzekerheden die de rioolheffing zullen beïnvloeden, zoals kostenontwikkelingen van (bouw)materialen, energiekosten, rentestijgingen en toenemende opgaven rondom klimaatadaptatie. Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient deze telkens te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie. Jaarlijks wordt, bij het vaststellen van de nieuwe programmabegroting, het te hanteren indexatiepercentage bepaald. Naast deze indexatie moet tenminste de beleidsmatige verhoging behouden blijven voor een rioolheffing die aansluit bij dit plan. Wanneer het werkelijk aantal heffingseenheden achterblijft, zal het tarief naar rato daarvan extra verhoogd moeten worden, bovenop de indexatie en beleidsmatige verhoging.

46

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

7

BIJLAGEN

Bijlage A Wettelijk Kader Bijlage B Taken en bevoegdheden Bijlage C Overzicht lozingspunten Bijlage D Referentieschema Stedelijk Waterbeheer Bijlage E Waterketenvisie Water- en Klimaatkring West

Figuur 22 Een van de Woensdrechtse wadi's in gebruik

47

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

Bijlage A Wettelijk kader In de Omgevingswet - Artikel 2.16 (gemeentelijke taken voor de fysieke leefomgeving) zijn de wettelijke watertaken van de gemeente opgenomen (cursief is door ons een korte toelichting opgenomen). 1.

Bij het gemeentebestuur berusten, naast de elders in deze wet en op grond van andere wetten aan dat bestuur toegedeelde taken voor de fysieke leefomgeving, de volgende taken: a.

48

op het gebied van het beheer van watersystemen en waterketenbeheer: i.

de doelmatige inzameling van afvloeiend hemelwater, voor zover de houder het afvloeiend hemelwater redelijkerwijs niet op of in de bodem of een oppervlaktewaterlichaam kan brengen, en het transport en de verwerking daarvan, (dit is de zorgplicht hemelwater)

ii.

het treffen van maatregelen in het openbaar gemeentelijke gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de op grond van deze wet aan de fysieke leefomgeving toegedeelde functies zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet op grond van artikel 2.17, 2.18 of 2.19 tot de taak van een waterschap, een provincie of het Rijk behoort, (dit is de zorgplicht grondwater)

iii.

de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, (dit is de zorgplicht stedelijk afvalwater)

iv.

het beheer van watersystemen, voor zover toegedeeld bij omgevingsverordening als bedoeld in artikel 2.18, tweede lid, of bij ministeriële regeling als bedoeld in artikel 2.20, derde lid, (art. 2.18: als beheer van specifieke provinciale wateren niet aan waterschap, maar aan gemeente is toegewezen, art. 2.20: als beheer van specifieke rijkswateren aan gemeente is toegewezen)

v.

de zuivering van stedelijk afvalwater, in gevallen waarin toepassing is gegeven aan artikel 2.17, derde lid (als met waterschap is overeengekomen dat zuivering door gemeente doelmatiger is, bijvoorbeeld via een IBA)

b.

het behoeden van de staat en werking van openbare wegen, voor zover niet in beheer bij een waterschap, een provincie of het Rijk, voor nadelige gevolgen van activiteiten op of rond die wegen,

c.

de beheersing van geluid afkomstig van wegen in beheer bij de gemeente, lokale spoorwegen, voor zover deze niet zijn aangewezen op grond van artikel 2.13a, eerste lid, aanhef en onder b, en industrieterreinen, voor zover deze niet zijn aangewezen op grond van artikel 2.12a, eerste lid.

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

2.

3.

Op grond van het eerste lid, onder a, onder 3°, wordt stedelijk afvalwater ingezameld en getransporteerd naar een zuiveringtechnisch werk als dat vrijkomt: a.

op de percelen, gelegen binnen een bebouwde kom van waaruit stedelijk afvalwater met een vervuilingswaarde van ten minste tweeduizend inwonerequivalenten als bedoeld in de richtlijn stedelijk afvalwater wordt geloosd, door middel van een openbaar vuilwaterriool, (als een bebouwde kom al boven de drempel van 2000 VE zit moet elk nieuw perceel daarbinnen gerioleerd worden).

b.

op andere percelen, voor zover dit doelmatig kan worden uitgevoerd door middel van een openbaar vuilwaterriool. (De landelijke afstands- en vervuilingscriteria komen vooralsnog in de bruidsschat terecht en blijven daarmee van kracht tot waterschap en gemeente(n) daar samen een eventuele nieuwe invulling aan geven)

In plaats van een openbaar vuilwaterriool en een zuiveringtechnisch werk kunnen andere passende systemen in beheer bij een gemeente, een waterschap of een rechtspersoon die door een gemeente of waterschap met het beheer is belast, worden toegepast, als daarmee hetzelfde niveau van het beschermen van het milieu wordt bereikt. (Dit biedt de mogelijkheid om alternatieve zuiveringen toe te staan).

Ad 2a. De Europese Commissie wil de richtlijn voor behandeling van stedelijk afvalwater aanscherpen. Naast aangescherpte lozingsregels bestaat het voornemen om gemeenten met 1.000 inwoners te verplichten om water te zuiveren (tegenover 2.000 inwoners nu). Nadere informatie over waterbeleid is te vinden op: www.helpdeskwater.nl www.infomil.nl www.riool.net www.stowa.nl www.wetten.overheid.nl www.samenwerkenaanwater.nl www.ruimtelijkeadaptatie.nl www.omgevingswet.nl www.iplo.nl

49

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

Bijlage B Taken en bevoegdheden Bij het uitvoeren van dit GWP hebben we te maken met verschillende taken en bevoegdheden van de diverse waterpartners en nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen waar we op willen anticiperen. De zorg en verantwoordelijkheid voor de gehele waterketen is in handen van gemeenten, waterschappen, waterbedrijven, provincie en perceeleigenaren. Iedere partij heeft hierin zijn eigen verplichtingen en bevoegdheden, die zijn vastgelegd in wetgeving of beleid.

50

Actor

Taken en bevoegdheden

Europa

Op 22 december 2000 is de Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht geworden. De KRW is een Europese richtlijn, die bedoeld is om de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater op goed niveau te krijgen en te houden. In 2027 moeten alle EU-lidstaten voldoen aan de doelen die de Kaderrichtlijn Water (KRW) stelt. Provincies stellen de ecologische doelen en de begrenzing van de regionale KRW-waterlichamen vast en zijn daarnaast verantwoordelijk voor grondwater. Het beheer van regionale KRW-waterlichamen is in handen van de waterschappen.

Rijk

Het Rijk is verantwoordelijk voor het nationale beleidskader en de strategische doelen en maatregelen voor het waterbeheer in Nederland. Op grond van Europese regelgeving en de nationale Waterwet zijn iedere 6 jaar nationale plannen voor water nodig. In het NWP komen het oude Nationaal Waterplan (voor beleid) en het Beheeren ontwikkelplan voor de rijkswateren (voor beheer) samen. Daarnaast zijn het Programma Noordzee, de stroomgebiedbeheerplannen en de overstromingsrisicobeheerplannen onderdeel van het NWP. Hiermee geeft het programma invulling aan de Europese richtlijnen voor water. Volgens Omgevingsbesluit artikel 8.14 dient het Nationaal Waterprogramma elke zes jaar te worden geactualiseerd door het Rijk.

Provincie

De provincie is verantwoordelijk voor de vertaling van het rijksbeleid naar een regionaal beleidskader en voor strategische regionale opgaven. De provincie is opsteller van het Het Regionaal Water en Bodem Programma (RWP). Dit is de opvolger van het Provinciaal Milieu en Waterplan. Het is onderdeel van het planstelsel voor de wateropgaven in Nederland, samen met het Nationaal Waterprogramma (NWP) en de waterbeheerprogramma’s van de waterschappen. De provincie is tevens bevoegd gezag voor vergunningverlening, het toezicht en handhaving van onderstaande grondwateronttrekkingen en -infiltraties: • Grote industriële onttrekkingen • Grondwateronttrekkingen t.b.v. drinkwaterwinning • Bodemenergiesystemen Ten aanzien van het Gemeentelijk Waterprogramma (GWP) heeft de provincie een adviserende en toetsende rol. De provincie kan een aanwijzing geven indien er tegenstrijdigheden zijn tussen het GWP en de provinciale plannen. De provincie is opsteller van de Brabantse Omgevingsvisie (2018).

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

Actor

Taken en bevoegdheden

Waterbeheerder

De waterbeheerder is verantwoordelijk voor het operationeel regionaal waterbeheer. De waterbeheerder draagt zorg voor droge voeten (veiligheid), schoon, voldoende en aantrekkelijk water. Conform artikel 3.7 uit de Omgevingswet stelt de waterbeheerder periodiek een Waterbeheerprogramma op, wat rekening houdt met het Regionale Waterprogramma. De waterbeheerder heeft een zorgplicht voor de zuivering van stedelijk afvalwater en is bevoegd gezag voor directe lozingen op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) en (in)directe lozingen op het oppervlaktewater. Voor de regulering van lozingen op de riolering heeft de waterbeheerder een adviserende rol naar gemeenten. De waterbeheerder heeft ook een zorgplicht voor het beheer van regionale wateren en keringen. Handelingen in het oppervlaktewatersysteem reguleren waterschappen via de waterschapsverordening (keur). De waterbeheerder is verantwoordelijk vergunningverlening, toezicht en handhaving van grondwateronttrekkingen en infiltraties binnen het beheergebied (met uitzondering van de drie categorieën waarvoor de provincie verantwoordelijk is). Om de waterbelangen bij ruimtelijke ontwikkelingen veilig te stellen doorlopen waterschap en gemeente bij alle ruimtelijke ontwikkelingen de watertoetsprocedure. Ten aanzien van het Gemeentelijk Waterprogramma (GWP) heeft het waterschap een adviserende rol.

Drinkwater beheerder

Drinkwaterbedrijven zorgen voor schoon drinkwater. Overheden die (in)direct betrokken zijn bij de bescherming van drinkwater hebben een verantwoordelijkheid voor de invulling van de zorgplicht drinkwater. Deze zorgplicht is opgenomen in de Drinkwaterwet. De zorgplicht drinkwater geldt zowel voor de bescherming van bronnen van drinkwater als voor de infrastructuur. De gemeente heeft drie zorgplichten t.a.v. stedelijk waterbeheer: • Doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater naar een zuiveringstechnisch werk (Wm art. 10.33) • Doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater dat perceeleigenaren redelijkerwijs niet zelf kunnen verwerken (Ww art. 3.5) • Treffen van doelmatige maatregelen om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Voorwaarde hierbij is dat de maatregelen doelmatig zijn en niet tot de zorg van het waterschap/provincie behoren.

Gemeente De gemeente is het loket voor grondwatervraagstukken binnen haar beheersgebied (Ww art.3.6). Ook is de gemeente deels bevoegd gezag voor bodemenergiesystemen. Lozingen van (afval)water zijn per doelgroep geregeld via lozingenbesluiten. In de meeste gevallen is de gemeente hiervoor het bevoegd gezag. Bij de verwerking van (afval)water dient de gemeente rekening te houden met de wettelijke voorkeursvolgorde. De uitvoering van de gemeentelijke taken kan effecten hebben op de kwaliteit van het oppervlaktewater. Hoe gemeenten die plichten vervullen, leggen ze vast in het GWP. Omgevingsdienst

De Omgevingsdienst is een overheidsorganisatie die als primaire taak heeft om vergunningverlening, toezicht en handhaving uit te voeren op milieugebied (VTH-milieutaken).

Netwerkorganisatie, die als primaire taak heeft om invulling te geven aan een (meer) doelmatig waterbeheer. Een regionaal samenwerkingsverband bestaat meestal uit Regionaal vertegenwoordigers van gemeenten, waterschap(pen) en drinkwaterbedrijf/drinkwaterbedrijven. We hebben een Samenwerkingsovereenkomst Water- en Klimaatkring samenwerkingsverband West (WKW) met de gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Steenbergen, Woensdrecht, waterschap Brabantse Delta, Brabant Water N.V., Evides N.V.

51

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

Actor

Taken en bevoegdheden

Perceeleigenaar

De perceeleigenaar is verantwoordelijk voor de staat van zijn woning en perceel. Dit betekent dat hij zelf verantwoordelijk is voor het op eigen perceel treffen van maatregelen om de waterdichtheid te garanderen en voor de inzameling van stedelijk afvalwater en overtollig hemel- en grondwater. Pas als de perceeleigenaar zich redelijkerwijs niet kan ontdoen van het overtollige hemel- en grondwater, ligt er een taak voor gemeente of waterschap. De perceeleigenaar heeft ook een zorgplicht. Dit betekent dat hij geen handelingen mag verrichten waarvan hij of zij kan verwachten dat deze het doelmatige functioneren van (water)voorzieningen belemmeren.

52

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

Bijlage C Overzicht externe lozingspunten Tabel 13 Externe overstort gemengd in gemeente Woensdrecht

Loost op Rioolstelsel Belgie Rioolstelsel Belgie RWA-stelsel gebied 22 Sloot Kooiweg Retentie St. Marie Via sloot op Vossenloop Heiloop Calfvensebosloop

Drempelhoogte (m + NAP) 10,53 10,3 17,8 16,73 18,8 1,04 0,98 3,1

Drempelbreedte (m) 2 x rond 300 1 3,45 1 2 2,5 1,25 1,1

X 85.876,567 85.646,000 81.932,918 82.064,832 85.220,960 81.212,918 80.470,093 80.460,000

Y 374.546,466 374.506,000 382.553,598 382.616,429 382.797,360 378.639,750 378.963,489 380.445,000

Tabel 14 Hemelwateruitlaten gemeente Woensdrecht

ID 1846 1852 2469 2599 3357 2866 2441 676 685 652 469 1667 1827

53

Locatie Huijbergseweg Parallelweg Zuid Marktje Oostlaan Antwerpsestraatweg Par. Oost Grindweg Verlengde Duinstraat Doelstraat Onderstal Bossestraat Onderstal Plantagelaan Onderstal Postweg

Aanlegjaar 1997 1984 1996 1985 1998 1965 1975 1986 1975 1966 1974 1986 1979

Putcode 37_LOZ.37 34_LOZ.34 23_LOZ.23 26_LOZ.26 35_LOZ.35 22_LOZ.22 31_LOZ.31 38_LOZ.38 32_LOZ.32 30_LOZ.30 36_LOZ.36 39_LOZ.39 29_LOZ.29

X 81.864,206 79.981,028 81.984,014 80.678,571 79.051,879 81.913,156 80.628,509 80.371,654 79.843,634 80.128,203 81.864,103 80.185,074 82.469,111

Y 382.063,896 382.223,128 382.531,099 383.263,391 382.783,835 382.577,396 383.410,492 382.302,647 383.709,488 382.575,408 381.611,368 382.469,049 382.255,562

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

Jaar: 1996 2001 1995 1979 2004 1976 1986 1982

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

Bijlage D Referentieschema Stedelijk Waterbeheer De referentielijn betreft de gezamenlijke visie vanuit de Water- en Klimaatkring West. Elke gemeente in de samenwerking onderschrijft deze visie maar heeft ook de ruimte om hier gemotiveerd van af te wijken. Lokale omstandigheden of interdisciplinaire afstemming binnen de gemeentelijke organisatie kunnen tot andere keuzes of aanvullingen leiden. De lokale beleidskeuzen zijn in onderstaand overzicht naast de regionale referentielijn weergegeven.

(STEDELIJK) AFVALWATER

Referentielijn gezamenlijke (lange termijn) visie

Beleidskeuzen gemeente Woensdrecht

Visie op afvalwaterbeheer

De inzameling en transport van (afval-)water is van belang voor een gezonde, veilige en comfortabele leefomgeving.

Idem gezamenlijke visie

Gemeente heeft verbrede zorgplicht aanvaard. Alle percelen en woonschepen op het gemeentelijk grondgebied waar afvalwater vrijkomt, moeten zijn voorzien van een aansluiting op de riolering, uitgezonderd bij specifieke situaties waar lokale behandeling doelmatiger is. Een IBA-systeem (Individuele Behandeling van Afvalwater) is voor de lozing van huishoudelijk afvalwater niet toegestaan als binnen 40 meter van de erfgrens riolering ligt. Voor WMinrichtingen is het afstandscriterium gekoppeld aan de omvang van de lozing (conform activiteitenbesluit). Afvalwater zoveel mogelijk afzonderlijk van hemel- en grondwater inzamelen en afvoeren naar een zuivering. Regen- en grondwater in de basis niet afvoeren naar de rwzi.

Regierol en loketfunctie (communicatie, meldingen en klachten)

Regierol De verantwoordelijkheid, het initiatief en de zorg voor het afvalwater, hemelwater en stedelijk grondwater ligt bij de gemeente. De feitelijke taken die bij de zorgplicht horen kunnen uitbesteed worden afhankelijk van de beschikbare personele capaciteit. Waar doelmatig worden taken in het samenwerkingsverband Water- en klimaatkring West opgepakt. Loketfunctie De gemeente is voor de inwoners en bedrijven het eerste aanspreekpunt voor alle waterzaken. Daarnaast geeft iedere gemeente zelf invulling aan de communicatie middels een loketfunctie met daarop praktische informatie en voorlichting naar burgers over afvalwater, hemelwater en

54

Onze referentie: FEHY2XEU56JT-607627100-679:01 - Datum: 26 september 2023 - Internal

Aanvullend: In drie van de vier kernen (namen kernen) ligt op dit moment een gemengd stelsel. Wanneer deze aan vervanging toe zijn, brengen we in de basis een gescheiden stelsel terug. In Woensdrecht gaan we komende planperiode aan de slag met veel inbreidingsprojecten. We infiltreren regenwater zoveel als mogelijk lokaal, maar voeren (pieken van) overtollige overstort op het gemengde stelsel. Er staat weinig grootschalige uitbreiding op de planning. In totaal zijn er 62 IBA’s geïnstalleerd in Woensdrecht. Deze zijn in beheer van het waterschap. Komende planperiode stemmen we af met het waterschap hoe we hier i.r.t. de Omgevingswet mee omgaan. Idem gezamenlijke visie Aanvullend: De gemeente werkt met een servicelijn waar klantvragen worden geregistreerd en naar gelang de aard van de melding worden doorgezet naar de betreffende verantwoordelijke.

GEMEENTELIJK WATERPROGRAMMA

Beheer en onderhoud (inclusief bijzondere constructies, analyse, basismeetnet, gegevensbeheer) Criteria doelmatige maatregelen (incl. risico analyse / MKBA)

grondwater. Klachten, meldingen en initiatieven die binnen komen worden geregistreerd in het meldingensysteem en volgens afgesproken regels afgehandeld door deskundige medewerkers. Inspectie o.b.v. ontwikkelingen in het gebied/straat of risicobenadering. Daarbij is de inspectiefrequentie afhankelijk van de verwachte kwaliteit van een streng in de tijd. Deze wordt o.a. bepaald door de leeftijd, functie en/of toestand van de objecten. De reinigingsfrequentie dient aangepast te worden op de (nieuwe) inspectiestrategie.