Ruimtelijke onderbouwing Energieopslagsysteem Masterveldweg (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Inhoudsopgave BOPA Onderbouwing ...................................................2 Bijlage 1 - Notitie landschappelijke inpassing EOS Masterveldweg ............................................................62 Bijlage 2 - Communicatie- en participatieplan .........75 Bijlage 3 - Geluidsonderzoek EOA Masterveldweg ..........................................................114 Bijlage 4 - Quickscan Flora en fauna ......................153
Energieopslagsysteem Masterveldweg BOPA Onderbouwing
Opdrachtgever: Statkraft Renewables Benelux B.V. Martijn van der Pouw Pettelaarspark 10 5216 PD ‘s-Hertogenbosch
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: Versie:
206060 28-4-2025 MvA MBi MvA Definitief 6
© 2025 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.
Inhoudsopgave 1
Aanleiding en doel ...................................................................................................................................... 5
1.1
Aanleiding ............................................................................................................................................... 5
1.2
Ligging en begrenzing plangebied .......................................................................................................... 5
1.3
Huidig planologisch regime .................................................................................................................... 6
1.4
Leeswijzer ............................................................................................................................................... 7
2
Voorgenomen ontwikkeling ........................................................................................................................ 8
2.1
Inleiding .................................................................................................................................................. 8
2.2
Huidige situatie ....................................................................................................................................... 8
2.3
De ontwikkeling ...................................................................................................................................... 9
2.4
Landschappelijke inpassing .................................................................................................................. 13
2.5
Conclusie............................................................................................................................................... 15
3
Voorbereiding en participatie ................................................................................................................... 16
3.1
Inleiding ................................................................................................................................................ 16
3.2
Vooroverleg .......................................................................................................................................... 16
3.3
Participatie omgeving ........................................................................................................................... 16
4
Beleid en regelgeving ................................................................................................................................ 18
4.1
Inleiding ................................................................................................................................................ 18
4.2
Rijksbeleid en Rijksregels ...................................................................................................................... 18
4.3
Provinciaal beleid en provinciale regels ............................................................................................... 20
4.4
Regionaal beleid ................................................................................................................................... 21
4.5
Gemeentelijk beleid.............................................................................................................................. 23
4.6
Conclusie............................................................................................................................................... 25
5
Omgevingsaspecten .................................................................................................................................. 26
5.1
Geluid ................................................................................................................................................... 26
5.2
Luchtkwaliteit ....................................................................................................................................... 31
5.3
Geur ...................................................................................................................................................... 32
5.4
Bodemkwalitiet ..................................................................................................................................... 33
5.5
Mobiliteit en parkeren .......................................................................................................................... 34
5.6
Omgevingsveiligheid ............................................................................................................................. 34
5.7
Natuur................................................................................................................................................... 42
5.8
Cultureel erfgoed en archeologie ......................................................................................................... 47
5.9
Water .................................................................................................................................................... 49
5.10
Ladder voor duurzame verstedelijking ................................................................................................. 51
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 3
5.11
M.e.r.-beoordeling................................................................................................................................ 52
5.12
Milieubelastende activiteiten ............................................................................................................... 53
5.13
Gezondheid ........................................................................................................................................... 53
6
Uitvoerbaarheid ........................................................................................................................................ 55
6.1
Ruimtelijke uitvoerbaarheid ................................................................................................................. 55
6.2
Maatschappelijk uitvoerbaarheid ......................................................................................................... 55
6.3
Economische uitvoerbaarheid .............................................................................................................. 56
6.4
Conclusie............................................................................................................................................... 56
7
Conclusie ................................................................................................................................................... 57
Bijlagen ................................................................................................................................................................... 59
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 4
1 Aanleiding en doel 1.1 Aanleiding Initiatiefnemer is voornemens om bij het reeds gerealiseerde zonneveld Masterveldweg een energieopslagsysteem (EOS) te realiseren met een vermogen / capaciteit van 20 MW / 80 MWh . Het EOS bestaat uit een nog exact te bepalen aantal batterijcontainers. Gezien de snelle technische ontwikkelingen op het vlak van energieopslagsystemen is het nog niet wenselijk de keuze voor het te plaatsen systeem reeds vast te leggen. De opslagcapaciteit van het EOS zal leidend zijn voor de te maken keuze(s). Afhankelijk van het te plaatsen systeem kan de exacte omvang van de individuele objecten variëren, het aantal te plaatsen objecten staat echter wel vast. In deze onderbouwing wordt voor de maatvoering uit gegaan van het systeem met de grootste installaties. Tevens wordt het bestaande inkoopstation uitgebreid. Het inkoopstation is gesitueerd in het westen van het zonnepark aan de zijde van de Masterveldweg. Binnen de opzet van het zonneveld is reeds 2750 m2 ruimte gereserveerd voor het EOS. Met het EOS wordt de in het zonnepark opgewekte energie opgeslagen om op een later moment terug te leveren aan het elektriciteitsnet. Zodoende kan de vraag en aanbod naar elektriciteit beter op elkaar worden afgestemd. De levering van de opgewekte energie wordt zodoende verplaatst van het moment van opwekken naar het moment dat er daadwerkelijk vraag naar is.
De realisatie van een EOS past niet binnen de omgevingsvergunning voor het zonneveld en is strijdig met het vigerende omgevingsplan, dit maakt de realisatie van een EOS tot een buitenplanse omgevingsplanactiviteit waarvoor op grond van artikel 5.1 lid 1 van de Omgevingswet een omgevingsvergunning vereist is, oftewel een BOPA.
1.2 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied is gelegen in het buitengebied van de gemeente Winterswijk, op circa 4,6 kilometer ten noordoosten van de kern Winterswijk, tussen Winterswijk en Vreden (Duitsland), zie figuur 1.
Figuur 1: Ligging plangebied (rode ster) t.o.v. Winterswijk
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 5
Zonnepark Masterveldweg bestaat uit drie velden met zonnepanelen. De locatie voor het EOS is in het oosten van het meest noordelijke veld, aan de rand van het zonnepark en tegen de Duitse grens. Het bestaande inkoopstation bevindt zich aan de westrand van het noordelijke veld, nabij de Masterveldweg (zie figuur 2).
Figuur 2: Ligging plangebied voor EOS (geel) binnen zonnepark Masterveldweg en uitbreiding inkoopstation (groen) (Bron: Satelliet Dataportaal)
1.3 Huidig planologisch regime Het plangebied is gelegen binnen het werkingsgebied van het bestemmingsplan Buitengebied Winterswijk (vastgesteld 28 februari 2011), sinds 1 januari 2024 deel van het tijdelijk omgevingsplan van de gemeente Winterswijk. Het plangebied heeft de bestemmingen ‘Agrarisch – Cultuurlandschap’ (artikel 3) en deels ‘Waarde – Archeoligische verwachting 3’ (artikel 25) en ‘Waarde – Archeologische verwachting 4’ (artikel 26) , zie figuur 3. De voor ‘Agrarisch – Cultuurlandschap’ aangewezen gronden zijn o.a. bestemd voor uitoefening van een grondgebonden agrarisch bedrijf, uitoefening van intensieve veehouderij, een bedrijfswoning bij een agrarisch bedrijf en diverse nevenactiviteiten bij het agrarische bedrijf. De voor ‘Waarde – Archeologische verwachting 3’ en ‘Waarde – Archeologische verwachting 4’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen , mede bestemd voor het behoud en de bescherming van de te verwachten archeologische waarden in de bodem. Binnen de ‘Waarde – Archeologische verwachting 3’ geldt een vergunningsplicht met bijbehorend archeologisch onderzoek voor het bouwen en uitvoeren van werkzaamheden met een oppervlakte groter dan 100 m 2 en dieper dan 0,3 meter onder het maaiveld.
Binnen de ‘Waarde – Archeologische verwachting 4’ geldt voor de vergunningsplicht met bijbehorend onderzoek een drempelwaarde van 2.500 m2 en 0,3 meter. Tevens ligt het plangebied binnen het besluitvlak van de op 13-03-2024 verleende omgevingsvergunning Zonneveld Masterveld 2023.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 6
Figuur 3: Uitsnede plankaart bestemmingsplan Buitengebied Winterswijk. Plangebied voor EOS in rood aangegeven, locatie uitbreiding inkoopstation in oranje aangeven. Begrenzing zonnepark Masterveldweg met witte stippellijn aangegeven.
1.3.1 Strijdigheid met het omgevingsplan Het realiseren van een energieopslagsysteem is strijdig met de bepalingen van de bestemming ‘Agrarisch – Cultuurlandschap’. Tevens is de realisatie van een EOS niet meegenomen in de reeds verleende vergunning voor het zonneveld, wat reeds gerealiseerd en operationeel is. Ook het uitbreiden van het inkoopstation is strijdig met de regels van het omgevingsplan en valt niet binnen de reeds verleende vergunning voor het zonnepark.
1.3.2 Opheffen strijdigheid Uit vooroverleg met de gemeente Winterswijk is naar voren gekomen dat een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit dient te worden aangevraagd om de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken. Voorliggende onderbouwing heeft betrekking op een afzonderlijke procedure voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, bovenop de vergunning voor het zonneveld.
1.4 Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk vormen de hiernavolgende hoofdstukken de verantwoording van de activiteit die mogelijk worden gemaakt met de aanvraag van een BOPA waar voorliggend stuk de onderbouwing voor vormt.t. Hoofdstuk 2 bevat een uitgebreide beschrijving van de voorgenomen ontwikkeling en een analyse van de huidige ruimtelijk-functionele situatie. Hoofdstuk 3 gaat vervolgens in op de voorbereiding van het initiatief en het participatieproces. In hoofdstuk 4 is het Rijks-, provinciaal-, regionaal- en gemeentelijk beleid beschreven. Vervolgens geeft hoofdstuk 5 inzicht in de diverse aspecten van de fysieke leefomgeving, die relevant zijn in het kader van de voorgenomen ontwikkeling. Hoofdstuk 6 gaat in op de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid en procedurele aspecten. Hoofdstuk 7 bevat de eindconclusie of voorliggend initiatief aanvaardbaar is met het oog op de evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 7
2 Voorgenomen ontwikkeling 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt nader in gegaan op de voorgenomen ontwikkeling. Eerst wordt de huidige ruimtelijke en functionele situatie en de relatie met de omgeving worden behandeld, vervolgens wordt er nader in gegaan op de ontwikkeling en de landschappelijke in
2.2 Huidige situatie Het plangebied voor het EOS is gelegen binnen de begrenzing van het reeds gerealiseerde zonneveld Masterveldweg (zie figuur 4). Het zonnepark is gerealiseerd op agrarische grond die voorheen voornamelijk in gebruik was als grasland en voor de teelt van mais en aardappelen. Binnen de inrichting van het zonneveld is een oppervlak van circa 2750 m2 vrijgehouden van opstellingen met panelen. Het plangebied wordt langs het noordwesten en westen begrenst door de opstellingen met panelen. Langs de noordoostelijke rand een groene zoom gelegen die de grens met Duitsland vormt. De zuidoostelijke rand wordt gevormd door een onderhoudspad van het zonneveld.
Figuur 4: Luchtfoto huidige situatie, locatie voor EOS binnen rode kader, inkoopstation binnen oranje cirkel
2.2.1 Ruimtelijke en functionele situatie Het zonneveld Masterveldweg is voorzien van een landschappelijke inpassing die voorziet in het behouden en versterken van de bestaande groenstructuren binnen en om het zonneveld. Daarnaast voorziet het inrichtingsplan van het zonneveld in een groene rand die het zonneveld grotendeels aan het zicht onttrekt.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 8
2.2.2 Relatie met de omgeving Het plangebied voor het energieopslagsysteem waar voorliggende onderbouwing betrekking op heeft ligt geïsoleerd van de omgeving binnen de begrenzing van het zonneveld. Door de groene omkadering van het zonneveld heeft het plangebied geen directe relatie met de omgeving.
2.3 De ontwikkeling 2.3.1 Het initiatief De voorgenomen ontwikkeling betreft de realisatie van een EOS, bestaande batterijcontainers, omvormers en transformatoren, afhankelijk van de definitieve systeemkeuze, met een aanvullende landschappelijke inpassing. Hiervoor is 2750 m2 gereserveerd binnen de begrenzing van het gerealiseerde zonneveld. Gezien de snelle technologische ontwikkelingen op het vlak van energieopslag is het niet mogelijk reeds een definitieve systeemkeuze te maken. In deze aanvraag wordt daarom van een ‘worst case’ scenario uitgegaan met de keuze voor het systeem met de grootste omvang als maximale waarden. Tevens wordt het bestaande inkoopstation uitgebreid met een nieuw te plaatsen unit met een hoogte van 3,25 meter, een breedte van 3,56 meter en een maximale lengte van circa 5 meter. Op basis van technische ontwikkelingen kan de lengte van het inkoopstation nog variëren. De hoogte en breedte zijn standaardwaarden. De op onderstaande tekening aangeduide aantallen zal door de uiteindelijke systeem keuze echter niet meer veranderen.
Figuur 5: Technische tekening EOS Masterveldweg
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 9
2.3.2 Locatiekeuze Door de toename van particuliere én commerciële opwekking van elektriciteit uit zonne-energie ontstaan er pieken in de opwekking van elektriciteit, met overbelasting van het net als gevolg. Dit maakt het wenselijk om het zonneveld te voorzien van een EOS om energie op te slaan en op een later moment terug te leveren aan het net om overbelasting tegen te gaan en vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. De locatie van het EOS binnen het zonnepark is in samenspraak met de omgeving tot stand gekomen. De initiële locatie was voorzien op kortere afstand van omliggende woningen. Met de huidige locatie, op grotere afstand wordt de kans op mogelijke geluidshinder geminimaliseerd.
2.3.3 Technische gegevens Het energieopslagsysteem bestaat uit de volgende onderdelen: Containers met batterijmodules Power conversie systeem (omvormer) voor het omzetten van gelijkstroom naar wisselstroom en omgekeerd Transformatorsysteem voor het verkrijgen van het gewenste spanningsniveau Schakelsysteem voor het beschermen en het kunnen op- en afschakelen van het complete systeem. Het gewenste vermogen van het EOS bedraagt 20 MW met een capaciteit van 80 MWh. De maximale hoogte van de batterijcontainers, transformatoren en MV Switchgear room (middenspannings schakel- en controlesysteem) van zal 3,70 meter bedragen. Gezien de snelle technologische ontwikkelingen op het gebied van energieopslagsystemen is er nog geen keuze gemaakt over het exact te plaatsen systeem, waardoor de exacte dimensionering nog niet kan worden vastgelegd. De gegeven maximale hoogte van 3,70 meter is op basis van de grootst mogelijke systemen inclusief ruimte voor de fundering, Ter indicatie zijn hieronder twee mogelijke systemen weergegeven als indicatie voor het te realiseren EOS. Evenals bij onderstaande voorbeelden worden de batterijcontainers, transformatoren en het middenspanning schakel- en controlesysteem in het wit uitgevoerd.
Figuur 6: Energieopslagsysteem gerealiseerd door Statkraft te Dörverden, Duitsland
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 10
Figuur 7: Indicatieve detailtekening van een Fluence EOS (Bron: Fluence Energy LCC.)
Figuur 8: Bestaande inkoopstation bij zonnepark Masterveldweg
Om de bodemverstoring te beperken worden de installaties voor het EOS niet dieper dan 0,3 meter onder het maaiveld gefundeerd op stelcon platen waarop vervolgens de grond weer wordt aangevuld en opgehoogd tot 30 cm boven het maaiveld. Met deze werkwijze blijft, ongeacht de oppervlakte, de bodemverstoring beperkt tot maximaal 30 centimeter De uitbreiding van het inkoopstation betreft een bouwwerk wat in materiaalgebruik en uitstraling overeenkomt met het bestaande inkoopstation (zie figuur 8). Dergelijke bouwwerken hebben standaardafmetingen. De breedte zal in ieder geval 3,56 meter bedragen en de hoogte in ieder geval 3,25 meter. Dit is gelijk aan het bestaande inkoopstation. De lengte staat nog niet vast, maar zal maximaal 5 meter bedragen, oftewel maximaal de helft van het bestaande inkoopstation. Het nieuw te voegen gebouw wordt in dezelfde kleur als het bestaande inkoopstation uitgevoerd; RAL6005 (donkergroen).
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 11
Figuur 9: Aanzicht bestaande inkoopstation ter indicatie voor uitbreiding bestaande inkoopstation
In verband met de geluidsproductie van het EOS systeem wordt rondom de batterijopstelling een akoestisch scherm gerealiseerd met een hoogte van 4,1 meter. Tussen het maaiveld en het geluidsscherm wordt 10 centimeter vrij gehouden zodat hemelwater over het maaiveld af kan stromen om te infiltreren in de bodem. Het geluidscherm wordt gefundeerd met schroefpalen die 2 meter de bodem in gaan (diameter 168 mm) (zie figuur 10). Voor de stabiliteit wordt het scherm aan de buitenzijden voorzien van diagonale schoren, die eveneens met schroefpalen in de grond worden verankerd. Deze schoren vallen weg in de landschappelijke inpassing.
Figuur 10: Voor- en zijaanzicht geluidscherm
2.3.4 Bouw en looptijd De bouw van het energieopslagsysteem, inclusief uitbreiding van het inkoopstation, zal circa 3 maanden in beslag nemen. De looptijd van het (reeds operationele) zonneveld waar het EOS deel van uit maakt is 30 jaar. Na de looptijd wordt het volledige zonneveld, inclusief EOS, volledig ontmanteld. Initiatiefnemer is voornemens zo spoedig mogelijk na verlenen van de vergunning te starten met de realisatie van het EOS.
2.3.5 Verkeer en parkeren De voorgenomen ontwikkeling heeft korte tijd een stijging in het verkeer tot gevolg voor de aanleg van het systeem. Gedurende de exploitatie zal er beperkt verkeer noodzakelijk zijn ten behoeve van onderhoud en beheer, voor een groot deel samenhangend met het zonneveld.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 12
2.4 Landschappelijke inpassing Het bestaande zonneveld heeft een landschappelijke inpassing die het zicht op de panelen grotendeels filtert. De panelen zijn echter lager dan de beoogde batterijen. De bestaande inpassing is daarmee niet voldoende om het zicht op de panelen te ontnemen. Daarom wordt er dichtbij het energieopslagsysteem een extra haag aangeplant en een geluidsscherm van dezelfde hoogte als de batterijopstelling. Deze ontneemt direct het zicht op de technische installaties. Door de groene uitstraling met de bomen langs de grens als achtergrond valt deze hier tegen weg. Zie ook het als bijlage toegevoegde inrichtingsplan.
Figuur 11: Inrichtingsplan + dwarsdoorsnede inpassing EOS binnen zonneveld Masterveldweg
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 13
EOS Aan de noord en westkant komt een gemengde haag aan de zichtkant van het geluidsscherm, met gelijke aantallen beuk, haagbeuk, hondsrood, meidoorn, veldesdoorn en liguster. Aan de zuidkant wordt de bestaande ruigtestrook ingeplant met inheems bosplantsoen en meerstammige zwarte elzen t.b.v. hakhout. De meerstammige elzen zijn snelgroeiend en filteren het zicht op het geluidsscherm zo veel als mogelijk. De oostkant krijgt tussen het hekwerk en de bomen aan de Duitse grens over een lengte van circa 100 meter meer struweel en een mantel zoomvegetatie zodat een dichte houtsingel ontstaat.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 14
Wadi Om te voorkomen dat er bij piekbuien hemelwater afstroomt op de naastgelegen watergangen wordt een wadi aangelegd van 217 m2 en 0,3 meter diep. De oevers worden flauw, 1:2. Vanwege de geringe diepte, bestaat de vegetatie in de wadi uit grasland en kan het in het reguliere beheer mee gemaaid worden. Om te zorgen dat het regenwater in de wadi terecht komt wordt het EOS onder afschot aangelegd, aflopend richting de wadi. Tevens wordt het te realiseren geluidscherm 10 cm van het maaiveld gerealiseerd zodat het geen barrière vorm voor het afstromende water. Uitbreiding inkoopstation Links van de toegangspoort staat het inkoopstation. In verband met de aanleg van de batterijopslag moet er een extra inkoopstation worden bijgeplaatst. Deze krijgt dezelfde uitstraling en hoogte als het bestaande gebouw maar is in oppervlakte kleiner. Het komt aan de noordwestkant van het huidige inkoopstation. In verband met de ligging van kabels is het niet mogelijk de uitbreiding achter het reeds aanwezige station te realiseren. Om beide inkoopstations landschappelijke in te passen wordt de reeds aanwezige groene rand van het zonnepark versterkt door hier diverse struiken en boomvormers aan te planten. De toe te passen soorten zijn haagbeuk, meidoorn, veldesdoorn, hondsroos en liguster.
Figuur 12: Dwarsprofielen landschappelijke inpassing. Boven dwarsprofiel 1, onder dwarsprofiel 2 (zie figuur 11)
2.5 Conclusie Met de realisatie van een EOS binnen het zonneveld Masterveldweg wordt een bijdrage geleverd aan de energietransitie en het beter op elkaar afstemmen van de vraag en aanbod naar (duurzame)energie. Hierdoor wordt vraag en aanbod beter op elkaar afgestemd en wordt het elektriciteitsnet efficiënter gebruikt. Door de verscholen ligging binnen het kader van het zonneveld en de aanvullende maatregelen kan het EOS vrijwel volledig aan het zicht onttrokken worden. Ten aanzien van de noodzakelijk uitbreiding van het inkoopstation geldt dat deze met de bestaande landschappelijke inpassing van het zonnepark in te passen valt in het landschap. In de volgende hoofdstukken wordt nader in gegaan op het voor de voorgenomen ontwikkeling relevante beleid, de effecten op de fysieke leefomgeving en relevante belangen om aan te tonen dat er gezien de nut en noodzaak sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 15
3 Voorbereiding en participatie 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vooroverleg en participatie van de omgeving bij de totstandkoming van voorliggend plan. Onder de Omgevingswet is dit een belangrijk aspect in de procedure voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor een BOPA. Ieder initiatief heeft invloed op de fysieke leefomgeving en de mensen die daar wonen, werken en recreëren. Het vroegtijdig betrekken van betrokken partijen met een mogelijk belang bij het initiatief en omwonenden zorgt uiteindelijk voor een beter plan en meer draagvlak voor het initiatief. Voorliggend plan betreft een initiatief wat niet voorkomt op de door de gemeenteraad van gemeente Winterswijk vastgestelde lijst met gevallen waarvoor participatie verplichts is gesteld. In dit hoofdstuk zal verder in worden gegaan op het vooroverleg en de participatie in de voorbereidende fase van voorliggend plan.
3.2 Vooroverleg Er heeft een eerste vooroverleg met de gemeente Winterswijk plaatsgevonden. Hieruit is naar voren gekomen dat de gemeente positief staat tegenover de realisatie van een EOS en er kan worden gestart met het aanvragen van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
3.3 Participatie omgeving 3.3.1 Betrekken van de omgeving Initiatiefnemer heeft een communicatie- en participatieplan opgesteld (zie bijlage 2) waarin is vastgelegd op welke wijze omwonenden en andere belanghebbenden bij het plan voor een EOS binnen het zonneveld Masterveldweg worden betrokken. Initiatiefnemer heeft het participatieproces vormgegeven door met de omwonenden op diverse manieren in gesprek te gaan. Daarbij is externe expertise betrokken van een landschapsarchitect en een geluidemissieexpert om mee te denken en de wensen en eisen verder vorm te geven. Binnen het participatietraject is er specifieke aandacht voor de direct omwonenden, die hierom ook als eerste worden benaderd. Met direct omwonenden worden één-op-één gesprekken gevoerd en er wordt een specifieke informatiebijeenkomst georganiseerd voor direct-omwonenden én indirect omwonenden. Verder in het participatieproces, als het ontwerp definitief is, wordt een algemene informatieavond georganiseerd. Door krachten te bundelen en inwoners te betrekken in het ontwerpproces ontstaat draagvlak en een ontwerp dat past in de omgeving. Mede hierdoor heeft het ontwerp een veranderproces doorgemaakt vanaf de eerste gesprekken met direct-omwoneden tot de laatste algemene informatieavond.
Om de landschappelijke inpassing goed aan te laten sluiten op zonnepark Masterveldweg, is het Particulier Agrarisch Natuurbeheer uit Winterswijk benaderd. Zij hebben geadviseerd over de type landschappelijke inpassing en te gebruiken soorten. Het verloop van het participatieproces is opgenomen in bijlage 2.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 16
De belangrijkste procesparticipatieresultaten zijn: Het verplaatsen van de initiële locatie van het EOS om een grotere afstand ten opzichte van omliggende woningen te realiseren. Initiatiefnemer heeft besloten aan de wens van direct omwonenden te voldoen om een geluidsscherm te plaatsen bij het energieopslagsysteem. Het geluidscherm is in het definitieve ontwerp voor de vergunningsaanvraag opgenomen. Er zijn wensen geuit om de landschappelijke inpassing rondom het energieopslagsysteem op een dusdanige manier te ontwerpen dat er gedurende het hele jaar géén zicht is op het energiesopslagsysteem. Ook is de voorkeur uitgesproken dat er met streekeigen soorten wordt gewerkt. Met het Particulier Agrarisch Natuurbeheer uit Winterswijk en landschapsarchitect Eelerwoude is op basis van deze input van omwonenden een nieuw ontwerp ontstaan voor de landschappelijke inpassing, dat zo veel mogelijk aan deze wensen voldoet. Er zijn hagen opgenomen en er wordt gewerkt met inheems bosplantsoen en elzen. Omdat er zorgen zijn over de veiligheid van een energieopslagsysteem heeft initiatiefnemer het technisch ontwerp nogmaals en definitief getoetst aan het in Nederland geldende veiligheidsbeleid voor elektriciteitsopslagsystemen. Hier zijn geen grote veranderingen uit voortgekomen.
3.3.2 Financiële participatie Naast procesmatige participatie biedt Statkraft ook mogelijkheden voor financiële participatie. Statkraft zal de direct omwonenden korting bieden op een thuisbatterij en beoogd een extra bijdrage aan het omgevingsfonds. Een toelichting staat in het proces-participatie documenten (bijlage 1).
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 17
4 Beleid en regelgeving 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het beleid beschreven dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling. Het wordt benaderd vanuit het Rijks-, provinciaal-, regionaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt getoetst aan dit beschreven beleid. Hierbij worden ook de instructieregels voor lagere overheden behandeld die zijn opgenomen in het Bkl en/of de provinciale omgevingsverordening.
4.2 Rijksbeleid en Rijksregels 4.2.1 Nationale omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie vastgesteld. De NOVI is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met provincies en gemeenten, waterschappen, maatschappelijke partijen en burgers. Met de NOVI geeft het kabinet richting aan grote opgaven waardoor Nederland de komende 30 jaar verandert. In Nederland staan we voor een aantal dringende maatschappelijke opgaven. Denk aan: -
periodes van droogte afgewisseld met extreme regenval;
-
de zeespiegelstijging;
-
de overgang naar duurzame energie;
-
de ruimte die nodig is voor windmolens en zonnepanelen;
-
de bouw van nieuwe woningen om het nationale woningtekort op te lossen;
-
de groei en het bereikbaar houden van steden;
-
plekken voor distributiecentra;
-
het versterken van de natuur en biodiversiteit;
-
het behoud van het landschap;
- de vitaliteit van de landbouw. Dit zijn voorbeelden van grote, ingewikkelde opgaven. Deze opgaven kunnen niet meer apart van elkaar worden opgelost. Ze moeten in samenhang bekeken worden. Ze grijpen in elkaar en vragen meer ruimte dan beschikbaar is in Nederland. Niet alles kan, niet alles kan overal. De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen we staan, wat daarbij de nationale belangen zijn, welke keuzes we maken en welke richting we meegeven aan decentrale keuzes. Die keuzes hangen samen met de toekomstbeelden van de fysieke leefomgeving, de maatschappelijke opgaven en economische kansen die daarbij horen. Met de Nationale Omgevingsvisie geeft het Rijk dus een langetermijnvisie om de grote opgaven aan te pakken met als doel om het land mooier en sterker te maken en daarbij voort te bouwen op het bestaande landschap en de (historische) steden. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De realisatie van een EOS bij het zonneveld Masterveldweg is een dusdanig kleinschalige ontwikkeling dat de NOVI hier geen concrete uitspraken over doet. Wel kan gesteld worden dat met het EOS een bijdrage wordt geleverd aan de energietransitie (de overgang naar duurzame energie) doordat opgewekte elektriciteit uit zonne-energie efficiënter benut kan worden. Hiermee sluit de ontwikkeling aan bij de doelen zoals gesteld in de NOVI.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 18
4.2.2 Instructieregels Rijk De Omgevingswet werkt door in vier algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s); het Omgevingsbesluit (Ob), het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit Bouwwerken leefomgeving (Bbl). Deze besluiten bevatten de regels voor het praktisch uitvoeren van de Omgevingswet. Artikel 8.0b, eerste lid, van het Bkl bepaalt dat bij een aanvraag om een buitenplanse omgevingsvergunning de instructieregels in hoofdstuk 5 van het Bkl, de provinciale instructieregels en eventuele instructies het beoordelingskader vormen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit Uit het tweede lid van artikel 8.0b van het Bkl volgt dat de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit geweigerd wordt als: 1. 2. 3.
de activiteit zou leiden tot een situatie die niet is toegelaten op grond van instructie(regel)s; de omgevingsplanactiviteit betrekking heeft op een voorbeschermingsregel in het omgevingsplan (opvolger van het voorbereidingsbesluit); de omgevingsplanactiviteit het uitvoeren van een project waarvoor een projectbesluit is vastgesteld door provincie of Rijk, belemmert.
De instructieregels van het Rijk, zoals opgenomen in het Bkl hebben betrekking op: • • • • • •
•
waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, Rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8).
Aanvullend op bovenstaande bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. Hieronder zal in worden gegaan op de instructieregels die voor voorliggend plan relevant zijn. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In voorliggende onderbouwing wordt in hoofdstuk 5 (Omgevingsaspecten) de voorgenomen ontwikkeling getoetst aan de relevante instructieregels uit het Bkl. In het kader van de realisatie zijn enkel de paragrafen 5.1.6, 5.1.7 en 5.1.8 niet relevant aangezien er geen sprake is van nieuw ruimtebeslag en geen nationale belangen als gebieden met militaire doeleinden, grootschalige elektriciteitsvoorziening of Rijksvaarwegen in het geding zijn. Evenmin is toegankelijkheid van de openbare buitenruimte niet aan de orde in de voorgenomen ontwikkeling.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 19
4.2.3 Conclusie Afgaande op het bovenstaande is de realisatie van een EOS bij zonneveld Masterveldweg passend binnen het Rijksbeleid. Op de voorgenomen ontwikkeling zijn meerdere instructieregels uit het Bkl van toepassing. In hoofdstuk 5 wordt aangetoond op welke wijze er aan de relevante instructieregels uit het Bkl wordt voldaan.
4.3 Provinciaal beleid en provinciale regels 4.3.1 Provinciale omgevingsvisie De provinciale omgevingsvisie ‘Gaaf Gelderland” is vastgesteld op 19 december 2018. In deze visie streeft Gelderland naar een forse vergroting van het aandeel duurzame energie, passend bij de Gelderse kwaliteiten. De provincie Gelderland ambieert om in 2050 klimaatneutraal te zijn, met als tussendoel in 2030 55% broeikasgasreductie gerealiseerd te hebben. De provinciale ambitie is: • In 2050 is Gelderland klimaatneutraal. Dit bereiken we door grootschalige besparing en opwekking uit verschillende duurzame bronnen van energie, zoals wind, zon, waterkracht, biomassa en bodemenergie. En we stimuleren innovatie en het uitrollen van bewezen technieken. • Als tussendoel realiseren we in 2030 55% broeikasgasreductie in Gelderland. Aangezien de technologie voor het opslaan van energie zich pas in de laatste jaren heeft ontwikkeld worden in de omgevingsvisie Gaaf Gelderland geen concrete uitspraken hierover gedaan zoals wel het geval is voor zonneparken. Relatie met voorgenomen ontwikkeling De realisatie van het energieopslagsysteem vindt plaats binnen het reeds gerealiseerde zonneveld Masterveldweg. Evenals het zonneveld draagt het EOS bij aan het doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn als provincie door de overgang naar duurzame energie.
Door het EOS toe te voegen aan het zonneveld kan de opgewerkte energie die niet direct aan het net kan worden geleverd worden opgeslagen om op een moment van grotere vraag terug te leveren. Hiermee wordt duurzame energie efficiënter benut, wat een nuttige bijdrage is aan de energietransitie. Hiermee past de voorgenomen ontwikkeling binnen het beleid zoals gesteld in de provinciale omgevingsvisie.
4.3.2 Provinciale omgevingsverordening De Omgevingsverordening van de provincie Gelderland is voor het eerst op 15 november 2023 door Provinciale Staten vastgesteld en is in werking getreden na invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024. Op 23 april 2024 is de meest recente wijziging van verordening vastgesteld. In de verordening staan alle provinciale regels voor de fysieke leefomgeving. De verordening is onderdeel van de beleidscyclus van de provincie en één van de instrumenten waarmee wordt gewerkt aan de in de omgevingsvisie geschetste ambities. De omgevingsverordening is er op gericht om door middel van instructieregels en rechtstreeks werkende regels een goede balans te bereiken tussen het beschermen en borgen van belangen en het mogelijk maken van ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. De instructieregels gelden onder meer voor onderwerpen als natuur, landschap, erfgoed, milieu, klimaat, ruimtelijke inrichting of verkeer. In het kader van de voorgenomen ontwikkeling en de locatie zijn de volgende instructieregels uit de omgevingsverordening van toepassing:
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 20
Artikel 5.33 (beschermen landschap algemeen) 1. Als een omgevingsplan een activiteit of ontwikkeling toelaat, bevat de toelichting op het omgevingsplan een beschrijving van de wijze waarop rekening is gehouden met de in het plangebied aanwezige kernkwaliteiten, in het bijzonder de nationale landschappen. 2. Als een activiteit of ontwikkeling leidt tot een aantasting van de kernkwaliteiten, laat het omgevingsplan die alleen toe als uit de toelichting op het omgevingsplan blijkt dat: a. per saldo sprake is van versterking van het landschap in lijn met de ontwikkeldoelen, bedoeld in bijlage Kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen landschap die in de betreffende Gelderse streek van toepassing zijn; en b. de versterking en de uitvoering hiervan worden vastgelegd. Artikel 5.34 (beschermen landschap Gelderse streken: Achterhoek) Voor zover een omgevingsplan van toepassing is op locaties binnen de Gelderse streek Achterhoek wordt bij een nieuwe activiteit of ontwikkeling rekening gehouden met de voor die streek vastgestelde kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen van het landschap als bedoeld in bijlage Kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen landschap Gelderse streek Achterhoek. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied is niet gelegen binnen het Gelders Natuurnetwerk (GNN).
Voor de voorgenomen ontwikkeling zijn derhalve enkel de algemene instructieregels ter bescherming van het landschap (artikel 5.33) en ter bescherming van de Gelderse Streken, specifiek de Achterhoek (artikel 5.34) van belang. Aangezien de voorgenomen ontwikkeling plaatsvindt binnen de begrenzing van een reeds vergund zonneveld met landschappelijke inpassing is er geen sprake van nieuw ruimtebeslag. In hoofdstuk 2 van voorliggende onderbouwing is reeds aangetoond dat met eenvoudige maatregelen het EOS zich goed laat inpassen binnen het landschappelijke inpassing van het zonneveld Masterveldweg. Hiermee is voldoende onderbouwd dat er voldoende rekening is gehouden met de aanwezige kernkwaliteiten van landschap en er geen sprake is van aantasting van de kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen van het landschap.
4.3.3 Conclusie Op basis van het voorgaande wordt geconcludeerd dat de ontwikkeling van een EOS binnen het zonneveld Masterveldweg passend is binnen de kaders van het provinciale beleid, zoals vastgelegd in de provinciale omgevingsvisie en verordening.
4.4 Regionaal beleid 4.4.1 RES 1.0 Achterhoek In de RES 1.0 van de energieregio Achterhoek (oktober 2021) doen de gezamenlijke gemeenten een bod van 1,35 TWh opwek aan duurzame energie (uit wind- en zonne-energie) in 2030. Tevens wordt in de RES nader ingegaan op de impact van de opwek van duurzame energie op het elektriciteitsnetwerk en de problematiek die dit met zich meebrengt. Door de groei in het aantal zonnepanelen op daken van woningen en bedrijven, zonneweides en windmolenparken die elektriciteit leveren aan het net raakt het netwerk vol. Ook stijgt de vraag naar elektriciteit door de uitbreiding van industrieterreinen en woonwijken en de toename van het aantal elektrische auto’s. Hierdoor is het onder andere niet mogelijk om op alle locaties zonneparken aan te sluiten op het net, of enkel met hoge bijkomende kosten. Een evenwichtige energieproductie is belangrijk voor een systeemefficiënt en kosteneffectief elektriciteitsnetwerk. Wind- en zonne-energie zijn min of meer complementair. Als de zon schijnt waait het meestal niet hard, en als het hard waait is het veelal niet zonnig. In
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 21
de RES 1.0 worden innovaties op het gebied van onder andere energieopslag in batterijen voorzien. In de RES wordt gesteld dat het belangrijk is de flexibiliteit van het energiesysteem te vergroten zodat het productievermogen maximaal kan worden ingezet. Dit kan onder meer door productie en opslag van energie met elkaar te combineren. Door energie op te slaan kan deze worden afgeleverd op het moment dat er vraag naar is. In de RES 1.0 is de rol van opslag van energie nog niet meegenomen omdat dit destijds nog geen sluitende businesscase was. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In de RES wordt enkel benoemd dat het gezien de problematiek op het net, het belangrijk is om de flexibiliteit van het energiesysteem te vergroten om zodoende het productievermogen maximaal te benutten. Gezien het feit dat de ontwikkelingen op het gebied van energieopslagsystemen pas sinds kort leiden tot haalbare businesscases worden er geen concrete uitspraken over gedaan of doelen voor gesteld. Met de realisatie van een EOS bij zonneveld Masterveldweg wordt er een combinatie gemaakt van het opwekken van energie en het opslaan er van, om op een later moment terug te leveren aan het net. Hiermee draagt de voorgenomen ontwikkeling bij aan het vergroten van de flexibiliteit van het energiesysteem en kan het productievermogen optimaal worden benut. De voorgenomen ontwikkeling sluit hiermee aan op de RES.
4.4.2 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energietransitie Achterhoek 2023 13 december 2023 De gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk trekken al sinds 2009 gezamenlijk op in de energietransitie. De regionale samenwerking is met het Akkoord van Groenlo 3.0 (AvG3.0) opnieuw bekrachtigd. Het Regionaal Uitvoeringsprogramma Energietransitie Achterhoek 2023 (RU23, 19 december 2023) is de vertaling van de afspraken uit het AvG3.0. Deel 1 bevat de agenda tot 2030: de opgave uitgedrukt in concrete cijfers. Vanuit het nationaal Klimaatakkoord en de vertaling daarvan naar de Achterhoek is de energie-gerelateerde CO2-reductie in de Achterhoek in beeld gebracht. Binnen het handelingsperspectief van de gemeenten in de energietransitie staan de sectoren elektriciteit en gebouwde omgeving centraal. Doelstelling: Zo spoedig mogelijk, uiterlijk in 2050, is de Achterhoek energieneutraal: op jaarbasis wordt net zoveel energie duurzaam opgewekt als gebruikt. Concreet tussendoel: 55% CO2-reductie in 2030. Aanpak: De gemeenten zetten tot 2030 in op 7 speerpunten in 2 categorieën. -
Categorie 1 – Energiebesparing: in de gebouwde omgeving De totaal te realiseren energiebesparing tot 2030 in de Achterhoek is 3.391 TJ, waarvan meer dan de helft gerealiseerd moet worden in de gebouwde omgeving, m.n. door het verlagen van de vraag naar aardgas. De focus ligt op aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. o Speerpunt 1: Huishoudens – Isolatie: Een kwart van de woningen (36.000-40.000) zetten minimaal 1 labelstap naar minimaal label B. o Speerpunt 2: Huishoudens – Verwarming: Een kwart van de woningen (36.000-40.000) stappen over naar een (hybride) warmtepomp. o Speerpunt 3: Huishoudens – Zon-pv: De totale productie door zonnepanelen bij huishoudens verdubbeld (naar 1.196 TJ). o Speerpunt 4: Gebouwen – Besparing: Verbetering van de gemiddelde isolatiegraad van alle gebouwen naar label B/A en 12,5% van de warmtevraag door (hybride) warmtepompen i.p.v. HR-combiketels op gas.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 22
-
Categorie 2 – Opwekking duurzame elektriciteit: RES1.0 wordt uitgevoerd; de Achterhoekse bijdrage aan het landelijke doel voor grootschalige duurzame energie opwekking op land in 2030 is 1,35 TWh. Minimaal 0,35 TWh grootschalig zon op gebouwen (bedrijfsgebouwen en agrarische bebouwing), 0,546 TWh windenergie en 0,210 TWh zon op veld. Over de niet gealloceerde 0,244 TWh moet duidelijkheid komen in de RES-herijking. o Speerpunt 5: Zon op gebouwen: De productie zal moeten verdubbelen om de RES-opgave te halen. Er is voldoende dakpotentieel, maar netcongestie is een belemmerende factor. o Speerpunt 6: Wind: Minimaal 23 windmolens van 5,5 MW zijn nog nodig. De RES-opgave is haalbaar als vaart wordt gemaakt op het winddossier. o Speerpunt 7: Zon op veld: De RES-opgave van 0,210 TWh wordt behaald mits minimaal 140 ha aan projecten in de pijplijn daadwerkelijk gerealiseerd worden. (Additioneel zou nog eens 200 ha nodig zijn als de niet gealloceerde RES-opgave volledig door zon op veld wordt ingevuld.)
In het Regionaal Uitvoeringsprogramma wordt ‘netcongestie’ benoemd als remmende factor voor de ontwikkeling van duurzame energie. Uitbreiding van het energienet is één van de oplossingen om meer capaciteit op het netwerk te creëren. De vereiste uitbreiding zal echter naar verwachting niet snel genoeg gaan waardoor het de komende jaren een serieus probleem zal blijven. In afwachting van de netverzwaring moet er daarom slim worden omgegaan met de bestaande netcapaciteit. Wanneer er sprake is van gelijktijdigheid in opwekking en gebruik is dit minder belastend voor het elektriciteitsnet. Een van de manieren om voor deze gelijktijdigheid te zorgen is het opslaan van duurzaam opgewerkte energie om ten tijde van grotere vraag terug te leveren aan het net. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Door een EOS te realiseren bij het zoneveld Masterveldweg wordt een bijdrage geleverd aan de energietransitie door het beter op elkaar aan laten sluiten van vraag en aanbod naar (duurzame) energie. De energie die ten tijde van pieken in de opwek wordt opgeslagen in de batterijen wordt op momenten van grotere vraag terug geleverd aan het elektriciteitsnet. Hiermee wordt het aanbod van duurzame energie minder weersafhankelijk en vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd.
4.4.3 Conclusie Op basis van het voorgaande wordt geconcludeerd dat de realisatie van het EOS bij zonneveld Masterveldweg passend is binnen het relevante regionale beleid zoals vastgelegd in de RES 1.0 en de Regionaal Uitvoeringsprogramma Energietransitie Achterhoek.
4.5 Gemeentelijk beleid 4.5.1 Omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk De omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk (door de gemeenteraad vastgesteld op 19 december 2019) is een integrale visie voor de fysieke leefomgeving. De visie bevat de strategische hoofdkeuzen van het beleid voor de lange termijn. De visie heeft twee functies. Enerzijds is het hét afwegingskader voor initiatieven die worden ingediend die niet binnen het bestaande bestemmingsplan passen. Hiervan wordt dan aan de gemeente gevraagd om te overwegen om van de bestemmingsplanregels af te wijken. Anderzijds is het hét inhoudelijk kader voor het nieuwe omgevingsplan. In de figuur hieronder zijn de door de gemeente geformuleerde kernkwaliteiten van het buitengebied gegeven:
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 23
Figuur 13: Kernkwaliteiten buitengebied Winterswijk
Omdat de ontwikkelingen van de techniek voor energieopslagsystemen pas in de laatste jaren serieuze sprongen heeft genomen worden in de omgevingsvisie (nog) geen concrete uitspraken over dit thema gedaan. Wel wordt in de visie gekozen voor het realiseren van zonnevelden in het buitengebied om de duurzaamheidsambities waar te kunnen maken. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met de ontwikkeling van het gerealiseerde zonneveld Masterveldweg is reeds een versterking van de kernkwaliteiten in gang gezet door met de landschappelijke inpassing de landschappelijk en ecologische waarden een impuls te geven. De realisatie van het EOS vindt plaats binnen de begrenzing van het zonneveld en de bijbehorende landschappelijke inpassing. Met aanvullende maatregelen worden de installaties van het EOS ingepast binnen de landschappelijke inpassing van het totale zonneveld. Gesteld wordt dat de ontwikkeling daarmee passend is binnen de uitgangspunten van de omgevingsvisie.
4.5.2 Energievisie Winterswijk De energievisie Winterswijk is in Mei 2017 vastgesteld. Het doel van de Energievisie is om voor de lange termijn de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap en daarmee de leefbaarheid van Winterswijk, te borgen. Daarnaast bevestigt de energievisie de ambities en doelstellingen van Winterswijk op het gebied van de energietransitie, benoemt deze de leidende principes die Winterswijk bij de energietransitie hanteert en beschrijft deze hoe de komende periode tot een concrete invulling ervan (passende energiemix) gekomen wordt. Cruciaal onderdeel van de energievisie is de energiemix waarmee we gaan werken: met welke maatregelen gaan we onze doelstellingen halen? Wat kunnen we besparen, wat kunnen we schoon opwekken, en hoe? Voor het samenstellen van de passende energiemix hanteren we de Trias Energetica van Winterswijk 1: 1. Besparen daar waar kan. Immers wat je aan energie bespaart, hoef je ook niet op te wekken; 2. De energiebehoefte die resteert, moet schoon opgewekt worden met zon, restwarmte, geothermie, biomassa en andere bronnen anders dan wind; 3. Indien de opwekbronnen genoemd onder 2) ontoereikend blijken om de ambitie energieneutraal 2030 te bereiken, is schone opwekking met wind aan de orde.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 24
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Gezien de recente ontwikkelingen in de technieken voor energieopslagsystemen worden hier in de Energievisie nog geen uitspraken over gedaan. Ten aanzien van voorliggend plan wordt gesteld dat er geen sprake is van nieuw ruimtebeslag omdat de ontwikkeling plaatsvind binnen de begrenzing van het reeds gerealiseerde zonneveld Masterveldweg. Dit zonneveld is landschappelijk ingepast op een wijze waarbij de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap en de leefbaarheid van Winterswijk zijn geborgd. Middels eenvoudige maatregelen wordt het EOS ingepast in het zonneveld en aan het zicht onttrokken. De realisatie van het EOS draagt bij aan het efficiënter benutten van zonne-energie door dit op momenten van grotere vraag terug te leveren aan het net. Hiermee wordt de opwek van duurzame energie minder weersafhankelijk, wat een positieve bijdrage is aan ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn als gemeente.
4.5.3 Conclusie Op basis van het voorgaande wordt geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling passend is binnen de kaders van het gemeentelijke beleid.
4.6 Conclusie Op basis van het voorgaande wordt geconcludeerd dat voorliggend initiatief passend is binnen de gestelde kaders van het Rijks-, provinciaal-, regionaal- en gemeentelijk beleid en de van toepassing zijnde instructieregels.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 25
5 Omgevingsaspecten In dit hoofdstuk wordt de impact van het EOS bij zonneveld Masterveldweg op de verschillende omgevingsaspecten beschreven. Hieronder vallen onder meer geluid, luchtkwaliteit, geur, bodem, klimaat, natuur en omgevingsveiligheid. Er wordt beschreven wat er is onderzocht en welke resultaten hieruit zijn gekomen. Vervolgens wordt hieruit een conclusie getrokken met betrekking tot de voorgenomen ontwikkeling.
5.1 Geluid Geluid is voor veel activiteiten in de fysieke leefomgeving een relevant aspect. Sommige activiteiten zijn een bron van geluid, andere activiteiten worden er aan blootgesteld. De regels voor geluid gaan over het beheersen van geluid afkomstig van wegen, spoorwegen en industrieterreinen en de bescherming van geluidsgevoelige gebouwen zoals woningen. De regelgeving omtrent geluid waar aan moet worden voldaan is opgenomen in het Bkl, de omgevingsverordening en het omgevingsplan. Daarnaast mogen bedrijven in de omgeving niet worden belemmerd in hun bedrijfsvoering door een nieuwe ontwikkeling en moet er binnen en rond het plangebied sprake blijven van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.
5.1.1 Wettelijk kader De instructieregels uit het Bkl wijzen geluidgevoelige gebouwen (artikel 3.21) en geluidgevoelige ruimten aan (artikel 3.22). Dit ter bescherming van mensen tegen geluid. Het gaat hierbij om aanwezige, in aanbouw zijnde en geprojecteerde gebouwen. Voor het toelaten van een nieuwe activiteit met een geluidgevoelig gebouw of geluidgevoelige ruimte moet er sprake zijn van een aanvaardbaar geluidsniveau. Anderzijds dient er bij een nieuwe ontwikkeling of activiteit ook sprake te zijn van een aanvaardbaar geluidsniveau in reeds aanwezige geluidgevoelige gebouwen of ruimten en mag een nieuwe woning of andere geluidgevoelige functie reeds aanwezige activiteiten niet al te zeer beperken.
5.1.2 Onderzoek Een EOS is geen geluidsgevoelig object wat bescherming geniet tegen geluid afkomstig van bronnen uit de omgeving. Wel is het een bron van geluid die mogelijk van invloed is op geluidsgevoelige locaties in de omgeving. Derhalve is in opdracht van Statkraft door Royal Haskoning DHV in november 2024 een akoestisch onderzoek uitgevoerd (zie afzonderlijke bijlage) conform de vereisten van de Omgevingswet. In dit onderzoek is, gezien de grote richtafstand van 500 meter uit het activiteitenbesluit, een toetsing uitgevoerd aan een etmaalwaarde van 50 dB(A) op de gevels van geluidsgevoelige gebouwen in de omgeving van het EOS.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 26
De dichtst bij de geluidbronnen van het EOS gelegen geluidsgevoelige bestemmingen zijn gelegen in Duitsland aan de Gaxel: -
Gaxel, locatie NW, op circa 275 meter ten noordwesten van de geluidbronnen;
-
Gaxel, locatie NO, op circa 310 meter ten noordoosten van de geluidbronnen.
De meegenomen geluidsgevoelige bestemmingen in Nederland: -
Masterveldweg 19, 19a, 19c, 21, 21a, op circa 500 meter ten zuiden van de geluidbronnen;
-
Masterveldweg 25, op circa 550 meter ten zuiden van de geluidbronnen;
-
Masterveldweg 15, op circa 575 meter ten zuidwesten van de geluidbronnen;
-
Masterveldweg 17, op circa 625 meter ten zuidwesten van de geluidbronnen;
-
Boldermansweg 12 en 15 op 675 – 725 meter ten zuidwesten van de geluidbronnen.
Figuur 14: Ligging plangebied EOS binnen Zonnepak Masterveld (oranje)
Voor geluid met een tonaal karakter geldt een straftoeslag van 5 dB(A). Deze toeslag kan worden toegepast als bij de woningen het tonale geluid waarneembaar is. Voor het geluid afkomstig van de transformators geldt dat de ventilatoren maatgevend zijn en dat het onwaarschijnlijk is dat het gezamenlijke geluid een tonaal karakter heeft. Voor de omvormers (De PCS en de meegenomen omvormers in de cumulatieve geluidbelastingen) geldt dat op de locaties waar deze niet in de nabijheid staan van transformators met ventilatie het niet uit te sluiten is dat het geluid tonaal van karakter kan zijn. Het is onwaarschijnlijk, maar wel mogelijk dat op de toetspunten tonaal geluid ervaren wordt. Dit speelt uitsluitend bij de beschouwing van de cumulatie van alle bronnen van het zonnepark. In de beschouwing van de cumulatie komt een toeslag van 5 dB terug. Uitgangspunt voor de berekeningen is de zogenaamde Representatieve Bedrijfssituatie (RBS), die in het geluidsonderzoek in beeld wordt gebracht. De RBS bestaat uit de situatie van maximale geluidsproductie, behoudens incidenten of calamiteiten.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 27
Piekgeluiden zijn van deze installaties niet te verwachten, daarom worden de optredende maximale geluidsniveaus niet doorgerekend. In het onderzoek is uitgegaan van een EOS van Sungrow, bestaande uit Battery packs en Medium voltage subs (MVS) met waterkoeling. In het onderzoek is gekozen voor een ‘worst-case’ benadering voor de toe te passen installaties en werkcondities. Afhankelijk van de definitieve keuze van het toe te passen systeem kan de geluidsproductie lager uitvallen dan in het onderzoek berekend.
Figuur 15: Rekenresultaten langtijdgemiddeld beoordelingsniveau maatgevende geluidgevoelige bestemmingen (Bron: Royal HaskoningDHV)
De rekenresultaten tonen aan dat de geluidimmissie vanwege het energieopslagsysteem ter plaatse van de geluidgevoelige bestemmingen ten hoogste 35 dB(A) bedraagt. Deze waarde treedt op in elke periode van het etmaal. De etmaalwaarde bedraagt 45 dB(A) (35+10). De nachtperiode is hiervoor maatgevend. In de contourenkaarten (figuren 14 en 15) zijn de geluidbelastingen weergeven als contourvlakken in klassen van 5 dB. Uit deze kaarten is af te lezen dat de verspreiding van het geluid in dit gebied vrij gelijkmatig is. Alleen ter hoogte van de bebouwing is te zien dat door reflecties en afscherming van de bebouwing verstoring in de contouren optreedt. De contourvlakken zijn weergegeven vanaf de contourklasse van 35 dB – 40 dB en gelden buiten de woning. De contouren zijn gegeven in etmaalwaardes, waarin de extra hinderlijkheid van geluiden in de nacht is meegenomen. Dit houdt in deze situatie in dat de dagperiode 10 dB lager uitkomt. Ofwel, de contouren voor 55-60 dB zijn in de dagperiode de contouren van 45-50 dB.
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 28
Figuur 16: Contouren geluidbelasting Letm op rekenhoogte 1.5m (Bron: Royal HaskoningDHV)
Figuur 17: Contouren geluidbelasting Letm op rekenhoogte 5m (Bron: Royal HaskoningDHV)
Energieopslagsysteem Masterveldweg | Eelerwoude | 29
In het kader van een evenwichtige toedeling van activiteiten (functies) aan locaties is het gewenst de optredende geluidsniveaus tevens te cumuleren met omliggende, reeds aanwezige geluidsbronnen. Voor het zonnepark zijn dit de overige bronnen op het park, namelijk de omvormers en de transformators, die in een aparte vergunningsprocedure zijn onderzocht.
Figuur 18: : Rekenresultaten cumulatie langtijdgemiddeld beoordelingsniveau maatgevende geluidgevoelige gebouwen
In bovenstaande tabel zijn de cumulatieve geluidbelastingen weergeven van geluidbelasting van alle bronnen op het zonnepark. Uit de tabel is af te lezen dat bij de hoogst belaste locaties aan de Gaxel in Duitsland de gecumuleerde geluidbelastingen niet hoger liggen. Voor de woningen aan de Masterveldweg ligt de gecumuleerde geluidbelasting wel hoger dan de geluidbelasting vanwege uitsluitend het EOS, vanwege de ligging van de omvormers dichter bij deze woningen. De gecumuleerde geluidbelasting komt nergens boven 45 dB(A). Omdat enkele van omvormers uit de meegenomen bronnen bij de zonnepanelen niet worden overstemd door ander geluid, zou mogelijk hinder kunnen worden ondervonden van tonaal geluid. De maatgevende periode van het EOS is echter de nachtperiode en dan zullen de omvormers bij de panelen niet in werking zijn. Wanneer uitsluitend naar de dagperiode wordt gekeken dan komt het gecumuleerde geluid inclusief toeslag voor tonaal geluid op maximaal 46 dB (41 + 5 dB) etmaalwaarde. Effect geluidsscherm Rondom het EOS wordt een geluidscherm met een hoogte van 4 meter geplaatst. Bij de uitgangspunten van de Modellering is gekozen voor een worst-case, versimpelde wijze van modellering, waarbij de gehele bronsterkte van de batterij-opslag als punt op een hoogte van 4 meter is gemodelleerd. Bij deze wijze van modellering heeft het te realiseren geluidscherm vrijwel geen effect.