Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Programmabegroting 2027 2
3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................... 3 Voorwoord .................................................................................................................. 4 De financiële positie van de gemeente Winterwijk in meerjarenperspectief ............... 6 Leeswijzer ................................................................................................................... 9 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ............................................................... 10 1.1 Volksgezondheid ............................................................................................. 11 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................... 12 1.3 Investeren in jeugd .......................................................................................... 14 1.3.1 Investeren in jeugd .................................................................................... 14 1.3.2 Jeugd en ondersteuning ............................................................................ 19 1.3.3 Ontmoeten en activiteiten ......................................................................... 19 1.4 Sociale kracht en leefbaarheid ........................................................................
19 1.4.1 Sterke buurten en sociale samenhang ...................................................... 19 Financiële afwijkingen programma 1 ..................................................................... 19 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ..................................................................... 22 2.1 Cultuur ............................................................................................................. 23 2.2 Sport ................................................................................................................ 26 2.3 Inkomen en participatie ................................................................................... 27 2.4 Educatie .......................................................................................................... 29 Financiële afwijkingen programma 2 ..................................................................... 31 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ....................................................... 36 3.1 Openbare ruimte ............................................................................................. 37 3.2 Klimaat, water en milieu .................................................................................. 40 3.3 Duurzaamheid en milieu ..................................................................................
42 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ....................................................................... 45 3.5 Economie en Lobby ......................................................................................... 56 3.6 Toekomstbestendig buitengebied .................................................................... 62 3.6.1 Toekomstbestendige agrarische sector en innovatie ................................ 62 3.6.2 Wonen in het buitengebied ....................................................................... 62 3.6.3 Balans in de gebiedsopgaven ................................................................... 62 3.6.4 Versterken van biodiversiteit en ecologie .................................................. 62 3.6.5 Bereikbaarheid buitengebied..................................................................... 62 3.6.6 Een overheid die mogelijk maakt .............................................................. 62 3.7 Ruimte om te wonen, werken en ontmoeten ................................................... 63 3.7.1 Wonen en wijken ....................................................................................... 63 4 3.7.2 Veiligheid en bereikbaarheid ..................................................................... 63 3.7.3 Bedrijvigheid..............................................................................................
63 3.7.4 Duurzaamheid ........................................................................................... 63 Financiële afwijkingen programma 3 ..................................................................... 64 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk ....................................................................... 69 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening .......................................................... 69 4.2 Openbare orde en veiligheid ........................................................................... 71 Financiële afwijkingen programma 4 ..................................................................... 73 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk................................................................. 76 5.1 Algemene middelen ......................................................................................... 77 5.2 Lokale belastingen .......................................................................................... 78 Financiële afwijkingen programma 5 ..................................................................... 79 Paragrafen ................................................................................................................ 80 Paragraaf lokale heffingen ....................................................................................
80 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................... 88 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen .............................................................. 100 Paragraaf financiering ......................................................................................... 106 Paragraaf bedrijfsvoering .................................................................................... 109 Paragraaf verbonden partijen .............................................................................. 116 Paragraaf grondbeleid ......................................................................................... 132 Paragraaf wet open overheid (Woo) .................................................................... 139 Bijlagen ................................................................................................................... 140 Bijlage 1 Financiële tabellen ................................................................................ 140 Bijlage 2 Reserves en voorzieningen .................................................................. 145 Bijlage 3 Beleidsindicatoren ................................................................................ 147 Bijlage 4 Investeringen ........................................................................................
149 Bijlage 5 Uitgangspunten begroting 2027-2030 .................................................. 153 Voorwoord Voorwoord Beste leden van de gemeenteraad van Winterswijk, Het college presenteert met trots de eerste begroting van deze bestuursperiode. Het college voert ook in 2027 een financieel solide beleid. Het college bouwt met deze begroting voort op het bestaande beleid en geeft hieraan een extra impuls met de vier thema’s die in het Hoofdlijnenakkoord ‘Bouwen aan morgen’ zijn opgenomen. Deze thema's worden in concrete activiteiten uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma. Dit programma wordt, inclusief de financiële consequenties in het 1e kwartaal van 2027 aan u voorgelegd. De begroting die nu voorligt is in lijn met de Kaderbrief, is beleidsarm en in afwachting van het Uitvoeringsprogramma. 5 Met de gemeenteraadsverkiezingen in maart van dit jaar staan wij aan het begin van de bestuursperiode 2027 – 2030. Het college richt zich de komende jaren op de jonge inwoners van ons dorp, een toekomstbestendig buitengebied, een sterke samenleving en ruimte om te wonen, te werken en te ontmoeten. Deze vier thema’s bouwen voort op het bestaand beleid en geven richting aan de accenten die we de komende jaren willen aanbrengen. Tegelijkertijd gaan we door met de plannen en de projecten die al in gang zijn gezet.
Ruimte om te wonen, te werken en te ontmoeten krijgt vorm door te investeren in de openbare ruimte en maatschappelijke voorzieningen. In 2027 wordt verder gewerkt aan de realisatie van de woningbouwopgave in Winterswijk. Bestaande projecten zoals de woningbouw aan de Europalaan en De Rikker komen in een volgende fase. we staan open voor nieuwe initiatieven en benutten kansen als deze zicht voordoen. De gemeente ontwikkelt het bedrijventerrein Arrisveld en start met de voorbereidingen van de vernieuwing van de wijk Bargerbosch. Hier wordt groot onderhoud aan zowel de wegen, de rioleringen en de groenvoorzieningen uitgevoerd. Ook voor een toekomstbestendig buitengebied staat Winterswijk voor grote opgaven. We beschermen graag het unieke cultuurlandschap. We zien dat de druk op landbouw, natuur en leefbaarheid toenemen. Dit betekent dat we soms keuzes moeten maken. Niet alles kan en past binnen het grondgebied van Winterswijk. Daarom gaan we aan de slag met een Omgevingsvisie voor het geheel Winterswijk. Uw raad heeft in 2026 €18 miljoen beschikbaar gesteld voor investeringen in bouw en renovatie van schoolgebouwen. We maken vaart met de eerste fase van ons Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP).
In 2027 starten we met de plannen voor de renovatie van basisschool ’t Kempken in Meddo en werken we de nieuwbouwplannen voor buurtschapsschool Woold en Vrijeschool De Esch verder uit. We maken vaart met de eerste fase van ons Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). In 2027 starten we met de plannen voor de renovatie van basisschool ’t Kempken in Meddo en werken we de nieuwbouwplannen voor buurtschapsschool Woold en Vrijeschool De Esch verder uit. Voor het sociaal domein zijn uitvoeringsprogramma sociaal domein, het beleidsplan Armoedevrij, het project Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) en het project Aanvullende Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) een belangrijke basis voor de programma’s sociaal krachtig Winterswijk en meedoen in Winterswijk. Met investeringen in jeugd, sociale kracht en weerbaarheid brengen we extra accenten aan. In 2027 werken we verder aan het vormen van sterke lokale teams met als doel de integrale toegang te verbeteren en zo onze inwoners beter te ondersteunen. Ook werken we verder aan de Hervormingsagenda Jeugd, De focus ligt daarbij op het normaliseren van hulpvragen, het inzetten op preventie en het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners en hun netwerk.
Gemeenten staan voor toenemende onzekerheden; daarom zijn we gestart met het versterken van weerbaarheid en veerkracht van onze inwoners, onze samenleving en onze gemeentelijke organisaties, zodat Winterswijk ook bij crises, maatschappelijke spanningen en andere onverwachte ontwikkelingen sterk en goed voorbereid blijft. Dit krijgt in 2027 vervolg. 6 Wij continueren de versterking van onze dienstverlening, versterken onze organisatie en reduceren de kwetsbaarheden in de bedrijfsvoering en ambtelijke organisatie. Wij verbeteren onze bedrijfscontinuïteit en digitale toegankelijkheid. Hiervoor zijn in de begroting van 2027 middelen gereserveerd. De regionale samenwerking krijgt verder vorm. Met de nieuwe Flexpool Regio Achterhoek worden we beter in staat flexibel in te spelen op personele capaciteitsvraagstukken. Het amendement over het Grenslandcollege, die door uw raad is ingediend bij de behandeling van de Kaderbrief 2027, is in de begroting verwerkt. Onze financiële positie is solide. Wij beschikken over een ruime reservepositie. De ontwikkeling van de lokale lasten wordt beperkt tot een trendmatige stijging. De riool- en afvalheffing zijn kostendekkend. De toeristen- en forensenbelasting blijven gelijk. De structurele begrotingsruimte voor de jaren 2028 en daarna vormen een aandachtspunt. Voor het jaar 2027 presenteren we een sluitende begroting.
Wij voldoen hiermee aan de adviezen van de VNG en de kaders van de Provincie Gelderland. Wij maken gebruik van de mogelijkheid om een deel van het surplus in de algemene reserve in te zetten als structureel dekkingsmiddel. Met deze begroting kijken we met vertrouwen vooruit. We zijn ervan overtuigd dat Winterswijk, met focus, samenwerking en daadkracht, de uitdagingen van vandaag en morgen aankan. Met dank aan de bijdragen van onze medewerkers presenteren we deze (meerjaren)begroting aan uw raad. We kijken uit naar de behandeling van de begroting in de gemeenteraad in de eerste week van november. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders De financiële positie van de gemeente Winterwijk in meerjarenperspectief Inleiding De gemeente Winterswijk beschikt over een ruime financiële reservepositie. Mede hierdoor slaagt de gemeente er in ook voor 2027 een sluitende begroting te presenteren. Wij blijven verder invulling geven aan het realistisch ramen en krijgen ook een beter overzicht van financiële risico's. Naast deze comfortabele uitgangspositie is de financiële toekomst op een aantal aspecten nog onzeker. De landelijke inflatie wordt in de bijstelling voor lonen en prijzen nog niet volledig door het Rijk gecompenseerd. Winterswijk is een financieel gezonde gemeente.
We presenteren conform het advies van de VNG en de kaders van de provincie Gelderland voor 2027 een sluitende begroting. Deze begroting bestaat hoofdzakelijk uit bestaand beleid. De ambities en doelstellingen uit het Hoofdlijnenakkoord voor de jaren 2026 - 2030 worden uitgewerkt in een Uitvoeringsplan en in de 1e begrotingswijziging van 2027 aan de raad voorgelegd. Bij de behandeling van de Kaderbrief 2027 is een amendement aangenomen voor 2- jarige subsidiering van het Grenslandcollege. De financiele consequenties hiervan zijn verwerkt in de begroting. De effecten van de meicirculaire 2026 zijn in deze begroting verwerkt. De septembercirculaire verschijnt te laat om deze mee te kunnen nemen in de begroting. Financieel meerjarenperspectief x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1e prognose 2026 | -1.465 | -3.347 | -3.989 | -3.989 Wijzigingen Begroting 2027 | 1.465 | 1.138 | 1.611 | 2.264 waarvan: Autonome ontwikkelingen | 1.349 | 822 | 1.295 | 1.948 Nieuwe beleidsontwikkelingen | 116 | 316 | 316 | 316 waarvan: Nieuw beleid wettelijk | -200 | 0 | 0 | 0 Nieuw beleid niet wettelijk | 316 | 316 | 316 | 316 Bezuinigingen | 0 | 0 | 0 | 0 Begrotingssaldo 2027-2030 | 0 | -2.210 | -2.378 | -1.725 Waarvan incidenteel | 0 | -39 | 43 | 0 Waarvan structureel | 0 | -2.171 | -2.422 | -1.725 In de 1e prognose 2026 is voor 2027 een negatief meerjarensaldo van € 1.465.000 gepresenteerd.
Op basis van de medio 2026 beschikbare gegevens zou het begrotingstekort in de jaren daarna oplopen tot bijna € 4.000.000. Bij het opstellen van dit financieel meerjarenperspectief is de septembercirculaire 2026 nog niet verwerkt. Uit de 1e prognose 2026, de autonome ontwikkelingen en een beperkt aantal nieuwe beleidsontwikkelingen volgt het begrotingssaldo voor de jaren 2027 tot en met 2030. Voor 2027 komt het begrotingssaldo uit op € 1.096.000 (negatief). Dit saldo is voor € 1.081.000 structureel en voor € 15.000 incidenteel van aard. Het tekort in 2027 wordt gedekt vanuit het surplus van de algemene reserve. In 2028 ontstaat een negatief begrotingssaldo van € 2.210.000, oplopend naar € 2.378.000 in 2029. In 2030 neemt het negatieve saldo af naar € 1.725.000. Ook in de jaren na 2027 blijft sprake van een negatief structureel saldo. In 2028 bedraagt het structurele tekort € 2.171.000 en in 2029 € 2.422.000. In 2030 neemt het structurele tekort af naar € 1.725.000. De incidentele component bedraagt in 2028 € 39.000 negatief en in 2029 € 43.000 positief. Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen waarop de gemeente feitelijk geen invloed heeft en die binnen het bestaande beleid leiden tot budgetbijstellingen. De belangrijkste bijstellingen van meer dan € 250.000 en politiek relevante bijstellingen zijn hieronder samengevat toegelicht.
• | De autonome ontwikkelingen leiden onder meer tot wijzigingen als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen, indexeringen, actualisatie van bestaande budgetten, gewijzigde tarieven en veranderingen in rijksbijdragen. • | Binnen het sociaal domein nemen de lasten voor Huishoudelijke ondersteuning toe als gevolg van hogere tarieven en indexering. Het budget voor Begeleiding individueel en groep wordt daarentegen verlaagd op basis van de lagere werkelijke lasten in 2025 en de lager uitgevallen tarieven na de nieuwe inkoop. De budgetten voor Jeugdhulp zijn geïndexeerd. 7 8 • Daarnaast is het Meerjarenonderhoudsplan geactualiseerd. Dit leidt tot een bijraming van € 375.000. • Binnen programma 3 is sprake van een bijraming van € 476.000 aan lasten en baten voor Gebiedsontwikkeling Winterswijk. Deze middelen zijn bestemd voor het bieden van toekomstperspectief aan bewoners, ondernemers en beheerders van het buitengebied. De middelen zijn ontvangen vanuit een provinciale subsidie. • Voor het beleidsveld Duurzaamheid zijn de rijksbijdragen voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) aangepast. Daarnaast is sprake van een hogere bijdrage aan de Omgevingsdienst Achterhoek en hogere doorbelaste kapitaal- en bedrijfsvoeringslasten. • Tot slot nemen de personele lasten toe als gevolg van cao- en tredeverhogingen. Ook de ICT-kosten zijn hoger door indexering.
De algemene uitkering is eveneens bijgesteld. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de financiële onderbouwingen bij de programma's en naar bijlage 5 Uitgangspunten begroting 2027-2030. Nieuwe beleidsontwikkelingen Deze begroting is in beginsel beleidsarm en bevat hierdoor geen nieuw beleid. Een uitzondering hierop is de noodzakelijke aanvullende inzet op informatievoorziening. Voor de inzet van een projectleider voor de Europese aanbesteding van bedrijfsapplicaties is € 250.000 beschikbaar gesteld. Dit bedrag wordt gedekt uit de reserve Organisatieontwikkeling. Voor de implementatie van IaaS (IT-infrastructuur als dienst) is in 2027 € 150.000 opgenomen. Daarnaast nemen de structurele ICT-kosten toe door het onderbrengen van diensten bij externe partijen. Deze kosten worden gedekt door vrijvallende kapitaallasten en leiden daarmee per saldo tot een budgetneutrale wijziging in de meerjarenbegroting. Voor de Omgevingsvisie Winterswijk is € 200.000 aan lasten geraamd. Hoewel dit bedrag onder de gehanteerde grens van € 250.000 ligt, wordt deze ontwikkeling vanwege het karakter ervan wel als nieuw beleid toegelicht. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de financiële onderbouwingen bij de programma's en naar bijlage 5 Uitgangspunten begroting 2027-2030.
Begrotingscirculaire VNG en provincie Gelderland In de brief van 19 mei 2026 geeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aan dat nog geen structurele oplossingen voor de verhouding tussen taken en middelen zijn gevonden. Met name voor compensatie van de stijgende kosten van de jeugdzorg, wordt overlegd met het Rijk. De VNG adviseert leden om begroting voor het jaar 2027 sluitend te maken en de meerjarenramingen voor 2028 tot en met 2030 realistisch op te nemen. Het financieel perspectief van veel gemeenten vertoont vanaf 2027 toenemend structurele tekorten. De invoering van een nieuwe financieringssystematiek en de ontwikkelingen in het gemeentefonds gaan gepaard met een structurele verlaging van de algemene uitkering voor gemeenten. Daarnaast maakt ook de onvoldoende compensatie van de uitgaven voor jeugdzorg het voor veel gemeenten niet eenvoudig om een structureel duurzaam financieel beleid te voeren. Meer taken uitvoeren met minder inkomsten. 9 De provincie Gelderland heeft begrip voor deze financiële situatie en geeft tegelijkertijd duidelijk aan dat zij als toezichthouder de taak heeft toe te zien op een structureel en reëel evenwicht van de begroting 2027 en/of de meerjarenramingen voor 2028-2030.
Zij houdt zich aan de geldende wet- en regelgeving en het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK 2020), aangevuld met de vanaf 2024 onder voorwaarden verruimde inzet van het surplus in de algemene reserve. De provincie biedt gemeenten een helpende hand door in een vroeger stadium in contact te treden met gemeenten over de financiële problematiek. Over de uitwerking van de herijking van het gemeentefonds wordt met Rijk nog overlegd. Het financieel voordeel voor de gemeente Winterswijk zou voor het jaar 2027 ongeveer € 450.000 bedragen en oplopen tot ongeveer € 1.800.000 in 2030. Vanwege de onzekerheid over de uitkomsten van het overleg, heeft de provincie Gelderland vooralsnog geen ruimte gegeven om deze voordelige consequentie financieel in de begroting te verwerken. Leeswijzer Leeswijzer De programmabegroting bevat de volgende onderdelen: - Programma’s; - Paragrafen; - Bijlagen. PROGRAMMA'S Onze begroting kent met ingang van 2023 vijf programma’s. Ieder programma is onderverdeeld in een aantal beleidsvelden. In deze programmabegroting zijn de doelstellingen uit het Hoofdlijnenakkoord al opgenomen. Na het vaststellen van het Uitvoeringsplan in het 1e kwartaal van 2027 concretiseren we de doelstellingen met activiteiten en budgetten. Per beleidsveld lichten we het volgende toe: Ambitie De stip op de horizon.
Doelstellingen De doelstellingen die we nastreven om de ambitie waar te maken. Activiteiten De activiteiten die we aankomend jaar ondernemen of voortzetten om de strategische doelen te bereiken. Indicatoren Met indicatoren kunnen we meten of we de doelstelling bereiken. Het benoemen van de juiste indicatoren en ze vervolgens gebruiken is een traject dat we verder ontwikkelen. De indicatoren zijn voorzien van een kleur: Groen: kwaliteit en voortgang zijn van voldoende niveau en conform planning Oranje: voor kwaliteit en/ of voortgang ontstaan verstoring of vertraging. Met tijdig bijsturen is het mogelijk de activiteit binnen de gestelde kwaliteitseisen en planning af te ronden. Rood: aan de gestelde eisen en/ of de tijdige afronding van de activiteit kan niet worden voldaan. Additionele maatregelen zijn nodig om de activiteit alsnog af te ronden. Risico's Hier benoemen we de risico's die het bereiken van onze doelstellingen bedreigen. Financiële onderbouwing Elk programma sluit af met een financiële onderbouwing. De tabel toont per beleidsveld het meerjarig verloop van zowel de baten als de lasten. In de kolommen leest u het volgende: • | Rekening 2025: cijfers van de door de raad vastgestelde jaarrekening 2025. • | Begroting 2026: cijfers van de bijgestelde begroting, na vaststelling door de raad van de 1e prognose voor het jaar 2026.
• | Begroting 2027 1e prognose: beginstand van de begroting 2027, volgens de door de raad vastgestelde 1e prognose van 2026. • | Aanpassing begroting 2027: aanpassingen in de voorliggende begroting ten opzichte van de beginstand. • | Begroting 2027: cijfers zoals nu via deze begroting worden voorgesteld om door de raad vast te stellen • | Begroting 2028-2030: de verwachte baten en lasten voor de komende jaren op basis van het huidige en met deze begroting vast te stellen beleid. Doorbelasting bedrijfsvoeringskosten: Doordat bijvoorbeeld de inzet van personeel in de tijd niet statisch is maar wisselt tussen de taakvelden, vinden er verschuivingen plaats in de doorbelasting van de bedrijfsvoeringskosten tussen de taakvelden, en daarmee in de opvolgende P&C- documenten. Inhoudelijke toelichting op de cijfers: Per beleidsveld geven we een inhoudelijke toelichting op de afwijkingen (boven € 50.000) op de kolom Aanpassing begroting 2027. De kolommen rekening 2025 en begroting 2026 zijn opgenomen om inzicht te bieden in het verloop van de begroting. Verschillen in de begroting 2027 ten opzichte van die jaren lichten we hier in principe niet nader toe omdat deze onderdeel zijn van de jaarrekening 2025 en/of begroting 2026. Wanneer de jaren 2028 tot en met 2030 significante afwijkingen laten zien, lichten we die toe.
PARAGRAFEN In de paragrafen beschrijven we onderwerpen die op meerdere programma’s betrekking hebben. Het doel van de paragrafen is de Raad op een andere wijze inzicht te geven in de begroting. BIJLAGEN Tot slot hebben we een aantal (verplichte) bijlagen toegevoegd. Deze bevatten verdere (financiële) detaillering en achtergrondinformatie. Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. In Winterswijk werken we dagelijks aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen, waarin uitdagingen samen worden opgepakt en sociale binding versterkt. Ieder kind krijgt de kans om veilig, gezond en kansrijk op te groeien in Winterswijk. Ook voor onze volwassen inwoners vinden we het belangrijk dat zij gezond en energiek zijn en regie kunnen nemen op hun eigen gezondheid en geluk. We bouwen verder op de kracht van de Winterswijkse samenleving en bieden Winterswijkers de zorg en ondersteuning die bij hen past. 10 11 We zien het SKB als een onmisbare schakel in het zorgaanbod in Winterswijk. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.
1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat alle inwoners volwaardig mee kunnen doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod aan zorgvoorzieningen, waaronder het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten: • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033. • Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’. • Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. • Gezond en gelukkig in de Achterhoek. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad Activiteiten Uitvoeren projectplan in het kader van het AZWA( Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) We geven uitvoering aan het AZWA. Dit programma focust op preventie en gezondheid op het gebied van sport en beweging, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Gemeenten, de GGD, zorgverzekeraars en het ministerie maken onderdeel uit van het akkoord. Zo zetten we onder andere in op het verbeteren van de leefstijl en op programma's zoals Home Start en Kansrijk opgroeien om gelijke kansen bij kinderen te bevorderen.
Kwaliteit (toelichting) Het AZWA wordt in 2027 zowel regionaal als lokaal uitgevoerd. Lokaal zetten wij de AZWA -middelen zoveel mogelijk in voor ons bestaand preventieaanbod. Daarnaast worden onder andere de verdere uitwerking en uitvoering van valpreventie, Kinderen en Volwassenen naar Gezond Gewicht, Welzijn op Recept, Sport, Nu Niet Zwanger en de activiteiten van de beweegmakelaar ervan bekostigd. Regionaal staan voor 2027 de volgende acties gepland door de samenwerkende partijen: uitvoering regionale werkagenda, invoering basisfunctionaliteiten (bewezen samenwerkingsfuncties op het vlak van zorg en welzijn), verdere opbouw van een gezonde en sociale basisinfrastructuur, opschaling van AI bij digitale zorg en technologie, verminderen van administratieve lasten en verbeteren van toegang en wachttijden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2027 en verder. Tijd (indicator) 12 Indicatoren • Het aantal inwoners met matig of ernstig overgewicht daalt (Bron: Kompas volksgezondheid GGD 2024) -Van de jongeren tussen 16-25 jaar heeft 32% matig en 14,3% ernstig overgewicht in Winterswijk (dit is beduidend hoger dan in Noord Oost Gelderland (NOG) : 28% en 8,7) -Van de volwassenen heeft 54% matig of ernstig overgewicht, in NOG is dit 52%.
• Daling alcoholgebruik bij jongeren (Bron: Kompas volksgezondheid GGD 2024) -34% van de jongeren in Winterswijk is een ‘zware drinker’ (laatste minstens 1x per week 4 (vrouw) of 6 (man) of meer glazen alcohol gedronken op 1 dag), dit is 23% in NOG. Risico's • De invloed van de gemeente op het behoud van voorzieningen zoals het SKB is veelal beperkt tot lobby. • Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker. 1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur, waarbij zorgplicht, een dekkend zorglandschap en een minimale sociale basis uitgangspunten zijn. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Binnen het sociaal domein werken we verder aan goede sturingsinformatie/dashboards. Relevante documenten: • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033/uitvoeringsagenda sociaal domein. • Integrale verordening sociaal domein. • Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein). • Beoordelingskader wonen met zorg.
Doelstellingen Met preventieve initiatieven en maatregelen pakken we problematiek meer aan de voorkant aan Activiteiten Het preventieaanbod versterken en gebruik van preventieve maatregelen bevorderen Om het gebruik van preventieve maatregelen te bevorderen zijn de volgende acties uitgezet: We maken een een totaal overzicht jeugd en volwassenen preventie, witte vlekke worden in beeld gebracht en opgevuld. Dit is in 2027 afgerond. We verlagen voor inwoners de drempel om gebruik te maken van het preventieaanbod en zo het bereik en de effectiviteit van het huidige preventieaanbod en de laagdrempelige hulp in het sociaal domein bevorderen Dit stelt ons in staat gericht bij te sturen, overlap te voorkomen en ervoor te zorgen dat interventies ook echt bijdragen aan onze preventiedoelen. Dit doen we door de inzet van de collega's van het sociaal team en door een campagne gericht op inwoners. Kwaliteit (toelichting) Met gerichte, preventieve inzet willen we niet alleen voorkomen dat inwoners hulp nodig hebben, maar ook dat zwaardere, specialistische hulp wordt voorkomen. Winterswijk beschikt over een breed en divers preventief aanbod, gericht op verschillende leeftijdsgroepen en preventiedoelen. Zo geven we subsidie aan 13 inloopvoorzieningen zoals de Whemerhof en Stichting HIER. De Winterswijkse Uitdaging organiseert diverse laagdrempelige activiteiten voor onze inwoners.
Dit voorkomt een beroep op de geïndiceerde dagvoorziening. We bereiden momenteel een overzicht van het huidige preventieaanbod voor dat in 2027 wordt afgerond. Samen met de ontwikkeling van effectieve monitoring in 2027 kunnen we kijken naar de effectiviteit, het bereik en de toegankelijkheid van ons aanbod. Op basis van de monitor en het overzicht van het huidig preventieaanbod bepalen we het preventieaanbod vanaf 2027. Tegelijkertijd willen de bekendheid van het huidige preventieaanbod bij onze inwoners vergroten. We maken hiervoor samen met de afdeling Communicatie in 2027 een jaarplanning hoe we het bestaande aanbod op een creatieve manier kunnen uitdragen. Kwaliteit (indicator) Tijd (indicator) Doelstellingen We doen een sterker beroep op de eigen kracht van onze inwoners Activiteiten Bewustwording van inwoners, professionals en partners over normaliseren vergroten Door te 'normaliseren' (bevorderen van een klimaat waarin alledaagse problemen zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk worden opgelost) en de eigen kracht van inwoners te benutten, willen we het beroep op maatwerkvoorzieningen verminderen. Dit is een beweging die we samen met onze samenwerkingspartners oppakken en is een onderwerp dat op de netwerkbijeenkomsten besproken wordt.
Kwaliteit (toelichting) We zien de volgende mogelijkheden om lichte ondersteuning meer zelf uit te voeren: • Bij afbouw van een maatwerkvoorziening: vinger aan de pols houden (nazorg). • In plaats van het gecontracteerde aanbod 'lichte' ambulante ondersteuning zelf uitvoeren. We gaan bewustwording en activering van inwoners stimuleren door middel van een positieve bewustwordingscampagne. In regelmatige dialoogbijeenkomsten over normalisering met professionals en partners worden concrete situaties besproken die in het grijze gebied vallen tussen ‘normaal’ en ‘zorgbehoevend’. Met team communicatie gaan we een positieve bewustwordingscampagne over normaliseren opzetten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) 14 Doelstellingen We maken de organisatie van het sociaal domein toekomstbestendig en houden de basis op orde in de organisatie van het sociaal domein Activiteiten Sterkere samenhang in samenwerking met maatschappelijke partners We versterken de samenwerking met onze maatschappelijke ketenpartners, onderwijs en Fijnder om samen de inwoner beter te kunnen helpen. Zo organiseren we bijvoorbeeld netwerkbijeenkomsten om elkaar en elkaars werk beter te leren kennen. Met Fijnder en zorgpartners maken we afspraken over de regievoering op dossiers.
Kwaliteit (toelichting) We versterken de samenwerking met onderwijs door een effectievere en efficiëntere inzet van zorg in onderwijs. Dat doen we o.a. door afspraken te maken over een andere manier van financiering. Met de huisartsen gaan we afspraken maken over de verwijzingen en de regievoering daarop. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2027 Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal geïndiceerde uren voor hulp bij huishouden daalt. • Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Risico's Voor zorgvernieuwing en het beïnvloeden van de in- en doorstroom zijn we mede afhankelijk van (keten)partners. 1.3 Investeren in jeugd 1.3.1 Investeren in jeugd Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. De komende jaren is de Hervormingsagenda Jeugd een bepalende leidraad om de ondersteuning anders vorm te geven. Deze agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. Relevante documenten: • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033. • Uitvoeringsagenda sociaal domein 2025-2033. • Hervormingsagenda Jeugd. • Integrale verordening sociaal domein.
• Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein). 15 Doelstellingen Met preventieve initiatieven en maatregelen pakken we problematiek meer aan de voorkant aan Activiteiten Het preventieaanbod versterken en gebruik van preventieve maatregelen bevorderen Om het gebruik van preventieve maatregelen te bevorderen zijn de volgende acties uitgezet: We maken een een totaal overzicht jeugd en volwassenen preventie, witte vlekken worden in beeld gebracht en opgevuld. Dit wordt in 2027 afgerond. We verlagen voor inwoners de drempel om gebruik te maken van het preventieaanbod en zo het bereik en de effectiviteit van het huidige preventieaanbod en de laagdrempelige hulp in het sociaal domein te bevorderen. Dit stelt ons in staat gericht bij te sturen, overlap te voorkomen en ervoor te zorgen dat interventies ook echt bijdragen aan onze preventiedoelen. Dit doen we door de inzet van de collega's van het sociaal team en door een campagne gericht op inwoners. Voor 2027 staat het opzetten van uniforme monitoring gepland. Op dit moment vindt monitoring versnipperd plaats en missen we een uniform systeem van monitoring. Kwaliteit (toelichting) Met gerichte, preventieve inzet willen we niet alleen voorkomen dat inwoners hulp nodig hebben, maar ook dat zwaardere, specialistische hulp wordt voorkomen.
Winterswijk beschikt over een breed en divers preventief aanbod, gericht op verschillende leeftijdsgroepen en preventiedoelen. Zo hebben we, samen met Aalten, Berkelland en Oost Gelre, het Preventie Platform Jeugd (PPJ) dat collectieve preventieve aanpakken ontwikkelt rond gesignaleerde problemen onder de jeugd, als gevolg van o.a. echtscheiding en armoede. We bereiden momenteel een overzicht van het huidige preventieaanbod voor dat in 2027 wordt afgerond. Samen met de ontwikkeling van effectieve monitoring in 2027 kunnen we kijken naar de effectiviteit, het bereik en de toegankelijkheid van ons aanbod. Op basis van de monitor en het overzicht van het huidig preventieaanbod bepalen we het preventieaanbod vanaf 2027. Tegelijkertijd willen de bekendheid van het huidige preventieaanbod bij onze inwoners vergroten. We maken hiervoor samen met de afdeling Communicatie in 2027 een jaarplanning hoe we het bestaande aanbod op een creatieve manier kunnen uitdragen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2027 en verder.
Tijd (indicator) Doelstellingen We doen een sterker beroep op de eigen kracht van onze inwoners Activiteiten Bewustwording van inwoners, professionals en partners over normaliseren vergroten Door te 'normaliseren' (bevorderen van een klimaat waarin alledaagse problemen zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk worden opgelost) en de eigen kracht van inwoners te benutten, willen we het beroep op maatwerkvoorzieningen verminderen. Dit is een beweging die we samen met onze samenwerkingspartners oppakken en is een onderwerp dat op de netwerkbijeenkomsten besproken wordt. 16 Kwaliteit (toelichting) Het doel is om kinderen en gezinnen te ondersteunen in hun eigen kracht, problematiek minder snel te medicaliseren en zorg alleen in te zetten als het echt nodig is. Samen met de medewerkers van het sociaal domein maken we een verdiepingsslag in wat 'eigen kracht' betekent en hoe het ingezet kan worden, zodat de medewerkers dit nog meer in kunnen zetten in het contact met de inwoners. Met het team Communicatie gaan we een positieve bewustwordingscampagne over normaliseren opzetten. We betrekken daar belangrijke partners bij, zoals scholen, kinderopvangorganisaties en zorgaanbieders. In de campagne wijzen we mensen erop dat bepaalde problemen bij het leven horen. Daarnaast verwijzen we naar voorliggende voorzieningen als mensen er toch niet zelf of met hun omgeving uitkomen.
Het PPJ(Preventief Platform Jeugd) heeft daarvoor al het preventieve groepsaanbod uitgebreid. We onderzoeken waar er nog gaten zitten in het aanbod, om daar zelf meer lichte ondersteuning te bieden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2027 wordt onderzocht welke vragen (nog meer) opgepakt kunnen worden met lichte (groeps)ondersteuning. Dan wordt ook een bewustwordingscampagne opgesteld. Tijd (indicator) Uitvoering lichte ondersteuning door gemeentelijke teams In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de lichte (ambulante) vormen van ondersteuning door de toegang worden versterkt, zodat het beroep op maatwerk wordt verminderd. In 2026 is gestart met de voorbereiding, in 2027 wordt hieraan verder gewerkt. Kwaliteit (toelichting) In Winterswijk wordt al op verschillende manieren lichte ondersteuning geboden door het Sociaal Team (voor volwassenen) en Ondersteuningsteam (voor jeugdigen). Bijvoorbeeld ter overbrugging voor inwoners die op een wachtlijst staan voor specialistische hulp of om vinger aan de pols te houden na afloop van specialistische hulp. We onderzoeken wat nodig is om de lichte ondersteunging die we zelf bieden, uit te breiden. Daarnaast gaan we duidelijke werkinstructies en afspraken vastleggen over wat wel en niet onder lichte ondersteuning valt.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het onderzoek naar de uitbreiding van lichte ondersteuning zal in het 2e kwartaal van 2027 afgerond worden. Tijd (indicator) Doelstellingen We doorbreken zware problematieken Activiteiten Versterking van domein- en ketenoverstijgende samenwerking en aanpak van complexe multiproblematiek We zetten nog meer in op samenwerking rondom complexe multiproblematiek. Dit doen we onder meer door met onze samenwerkingspartners afspraken te maken over de regievoering op dossiers. 17 Kwaliteit (toelichting) We spreken van multiproblematiek als er op meerdere leefgebieden zorgen zijn. Door de vorming van een Sterk Lokaal Team (SLT) brengen we specialisme op meerdere vakgebieden bij elkaar. Voor het gezin dat het betreft blijft één persoon van het SLT het vaste gezicht. Die persoon haalt de specialistische kennis erbij. Daarmee is het voor het gezin duidelijkheid wie de regie heeft als het gezin dat niet zelf heeft. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2027 werken we, in het kader van het Sterke Lokale Team, met een vast gezicht voor het gezin en maken we afspraken over regievoering.
Tijd (indicator) Doelstellingen We maken de organisatie van het sociaal domein toekomstbestendig en houden de basis op orde in de organisatie van het sociaal domein Activiteiten Ontwikkeling sterke lokale teams/doorontwikkeling en verankering in de reguliere werkwijze Landelijk zijn er ontwikkelingen die richting geven aan de verbetering van integrale toegang, vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Eén van de speerpunten daarin is een sterk lokaal team dat laagdrempelig is, integraal werkt en zelf hulp biedt, ook bij onveiligheid in het gezin. Om beter integraal te kunnen werken, verbeteren we de samenwerking tussen Fijnder, het Ondersteuningsteam en het Sociaal Team. Het doel van deze samenwerking is een brede blik bij de analyse van de hulpvraag, afstemming in het plan van aanpak en een vast aanspreekpunt voor het gezin. We gaan onderzoeken welke vormen van lichte ondersteuning we al bieden en waar we kunnen uitbreiden. In het op te stellen projectplan komt een planning en worden indicatoren waarop we gaan monitoren vermeld. Kwaliteit (toelichting) In 2027 werken we verder aan het vormen van sterke lokale teams om de integrale toegang te verbeteren en zo onze inwoners beter te ondersteunen.
In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de lichte (ambulante) vormen van ondersteuning door de toegang worden versterkt, zodat het beroep op maatwerk wordt verminderd. De focus ligt daarbij op het normaliseren van hulpvragen, het inzetten op preventie en het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners en hun netwerk. Ook veiligheid van kinderen is een belangrijk onderwerp. Door te investeren in samenwerking, deskundigheid en nabijheid zorgen we ervoor dat vragen en signalen vroegtijdig worden opgepakt en dat escalatie waar mogelijk wordt voorkomen. In 2026 is gestart met de voorbereiding, In 2027 wordt hieraan verder gewerkt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. 18 Tijd (indicator) Indicatoren Het aantal cliënten in Jeugdzorg is lager dan in het voorgaande jaar. Risico's • We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor de kwaliteit, innovatie en in-, door- en uitstroom. • We hebben een beperkte invloed op de doorverwijzing naar geïndiceerde zorg door externe doorverwijzers, zoals huisartsen. • Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker. 1.3.2 Jeugd en ondersteuning Doelstellingen We helpen jongeren met problemen sneller op de juiste plek door betere samenwerking tussen scholen, verenigingen, jongerenwerk, zorg, politie en gemeente.
We versterken vroeg signalering om problemen eerder te herkennen en escalatie te voorkomen Doelstellingen We realiseren één herkenbaar en laagdrempelig aanspreekpunt binnen de gemeente waar jongeren terechtkunnen met vragen, zorgen en hulpvragen. Doelstellingen We breiden Maatschappelijke Diensttijd (MDT) verder uit, met als doel om jongeren actief te betrekken bij hun leefomgeving en maatschappelijke initiatieven 1.3.3 Ontmoeten en activiteiten Doelstellingen We realiseren laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jongeren in Winterswijk. Ook stimuleren we initiatieven voor jeugdhonken Doelstellingen We stellen jaarlijks subsidie beschikbaar voor jongerenactiviteiten en evenementen om jongereninitiatieven te stimuleren. Via een toegankelijk initiatievenloket ondersteunt de gemeente initiatiefnemers bij vergunningen en benodigde onderzoeken 1.4 Sociale kracht en leefbaarheid 1.4.1 Sterke buurten en sociale samenhang Doelstellingen We versterken buurt- en wijkgericht werken door initiatieven vanuit buurten en wijken actief te ondersteunen en meer eigenaarschap bij inwoners te leggen Doelstellingen Vanuit de brede wijkaanpak gaan wij actief aan de slag met buurten waar veel sociale problematiek voorkomt Doelstellingen Door cofinanciering faciliteren we meer ontmoetingsplekken.
Dit doen we door het beschikbaar stellen van een eenmalige bijdrage Financiële afwijkingen programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening | Begroting Begroting Aanpassing Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand | begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e | 2027 prognose 2026 Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid | 333 | 559 | 2 | 427 | 429 | 429 | 429 | 429 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en | 12.717 | 15.676 | 15.637 | 0 | 15.637 | 16.082 | 16.352 | 16.352 burgerparticipatie 6.21 Toegang en | 30 | 65 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorzieningen WMO 19 Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Aanpassing | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand | begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e | 2027 prognose 2026 6.60 Hulpmiddelen en | 11 | 8 | 8 | 0 | 8 | 8 | 8 | 8 diensten (WMO) 6.714 Overige | 274 | 270 | 270 | 0 | 270 | 270 | 270 | 270 maatwerkarrangementen (WMO) 6.811 Beschermd wonen | 392 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (WMO) Totaal 1.2 | 13.423 | 16.019 | 15.915 | 0 | 15.915 | 16.360 | 16.630 | 16.630 Maatschappelijke ondersteuning Totaal Baten | 13.756 | 16.578 | 15.917 | 427 | 16.345 | 16.789 | 17.060 | 17.060 Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid | 1.739 | 2.052 | 1.613 | 518 | 2.130 | 2.121 | 2.115 | 2.115 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1
Samenkracht en | 14.355 | 17.165 | 17.168 | 146 | 17.313 | 17.748 | 18.019 | 18.019 burgerparticipatie 6.21 Toegang en | 580 | 527 | 502 | 179 | 682 | 682 | 682 | 682 eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.23 Toegang en | 1.121 | 1.350 | 1.350 | 98 | 1.448 | 1.448 | 1.448 | 1.448 eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.60 Hulpmiddelen en | 1.048 | 1.141 | 1.141 | 35 | 1.175 | 1.175 | 1.175 | 1.175 diensten (WMO) 6.712 Begeleiding | 0 | 5 | 5 | 0 | 5 | 5 | 5 | 5 (WMO) 6.714 Overige | 7.858 | 7.746 | 8.664 | -641 | 8.024 | 7.874 | 7.874 | 7.874 maatwerkarrangementen (WMO) 6.791 PGB WMO | 193 | 120 | 270 | 0 | 270 | 270 | 270 | 270 6.811 Beschermd wonen | 47 | 63 | 63 | 1 | 65 | 65 | 65 | 65 (WMO) 6.91 Coördinatie en | 858 | 1.051 | 1.051 | -189 | 862 | 862 | 862 | 862 beleid WMO Totaal 1.2 | 26.060 | 29.168 | 30.214 | -371 | 29.844 | 30.128 | 30.399 | 30.399 Maatschappelijke ondersteuning 1.3 Jeugd 6.22 Toegang en | 366 | 550 | 490 | 65 | 555 | 555 | 555 | 555 eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.751 Jeugdhulp | 242 | 5.334 | 5.739 | 29 | 5.769 | 5.769 | 5.769 | 5.769 ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp | 6.286 | 266 | 266 | 21 | 287 | 287 | 287 | 287 ambulant regionaal 6.761 Jeugdhulp met | 0 | 170 | 195 | 7 | 202 | 202 | 202 | 202 verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met | 4.392 | 4.423 | 4.253 | 156 | 4.409 | 4.409 | 4.409 | 4.409 verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met | 133 | 332 | 132 | 5 | 136 |
136 | 136 | 136 verblijf landelijk 6.792 PGB Jeugd | 10 | 20 | 70 | 0 | 70 | 70 | 70 | 70 6.821 | 479 | 400 | 400 | 75 | 475 | 475 | 475 | 475 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering | 101 | 130 | 30 | 58 | 88 | 88 | 88 | 88 6.92 Coördinatie en | 743 | 988 | 1.025 | 21 | 1.046 | 1.046 | 1.046 | 1.046 beleid Jeugd Totaal 1.3 Jeugd | 12.753 | 12.613 | 12.600 | 437 | 13.037 | 13.037 | 13.037 | 13.037 Totaal Lasten | 40.551 | 43.833 | 44.427 | 584 | 45.011 | 45.287 | 45.552 | 45.552 20 Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Aanpassing | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 stand | begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1e | 2027 prognose 2026 Onttrekkingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.811 Beschermd wonen | 76 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (WMO) Stortingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.811 Beschermd wonen | 392 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (WMO) Gerealiseerd resultaat | -27.111 | -27.256 | -28.510 | -157 | -28.667 | -28.497 | -28.492 | -28.492 Volksgezondheid Vanaf 2027 ontvangen wij middelen vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Hiermee is de verhoging van de baten met € 427.000 volledig verklaard.
De verhoging van de lasten met € 518.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: • | Verhoging inwonerbijdr | € | 52.000 age | N GGD • | Verhoging lasten | € 427.000 N AZWA- middelen De verhoging van de inwonerbijdrage is het gevolg van de doorgevoerde indexering en het beschikbaar stellen van een bedrag voor de continuïteit van de Jeugdgezondsheidzorg. Zoals bij de baten al aangegeven ontvangen wij vanaf 2027 AZWA-middelen vanuit het Rijk. Deze middelen worden budgetneutraal opgenomen in de begroting. Maatschappelijke ondersteuning De lagere lasten van € 371.000 worden grotendeels als volgt verklaard: • | Hogere lasten | € | 39.000 Voorschoolse | N voorzieningen • | Hogere lasten Huishoudelijke | € 307.000 N ondersteuning • | Lagere lasten Begeleiding | € 950.000 V individueel en groep 21 22 • Hogere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoering skosten € 135.000 N Door een uitbreiding van het naschoolse aanbod voor de meest kwetsbare kinderen in Winterswijk is het budget naar boven bijgesteld. De tarieven voor Huishoudelijke ondersteuning zijn in 2026 fors verhoogd. Deze verhoging kunnen we niet volledig opvangen binnen het beschikbare budget voor 2027. Daarnaast is het budget voor 2027 verhoogd met een indexeringspercentage van 3,67 %. Er zijn 2 ontwikkelingen die leiden tot een verlaging van het budget voor Begeleiding individueel en groep: 1.
In 2025 is het budget achteraf gezien te hoog vastgesteld. De lasten voor Begeleiding zijn fors lager uitgevallen dan over dat jaar begroot (zie ook Jaarrekening 2025). Het definitieve vastgestelde budget 2025 vormt het uitgangspunt voor het te begroten budget voor 2027. 2. De tarieven zijn na invoering van de nieuwe inkoop deels lager uitgevallen. Voor de hogere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoeringskosten verwijzen wij naar bijlage 5. Jeugd De hogere lasten van € 437.000 worden grotendeels als volgt verklaard: • hogere lasten Jeugdhulp € 370.000 N • hogere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoeringskosten € 66.000 N De budgetten Jeugdhulp zijn geïndexeerd met 3,67 %. Voor de hogere doorbelaste kapitaallasten en bedrijfsvoeringskosten verwijzen wij naar bijlage 5. Kredieten Er zijn geen kredieten binnen dit programma. Onttrekkingen en toevoegingen reserves In 2027 zijn er geen onttrekkingen of toevoegingen aan de bestemmingsreserves begroot. Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen met sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van cultuur, sport en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn.
We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur heeft sport een positieve invloed op de persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. 23 Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving, draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan, rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen. 2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Het is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische en daarmee ook economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken.
Relevante documenten: • Cultuurnota • Museumvisie • Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’ • Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’ • Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’ • Kerkenvisie Oost Achterhoek Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen' We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit. Kwaliteit (toelichting) We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit en blijven inzetten op de implementatie van de Omgevingswet en het Verdrag van Faro. Cultureel erfgoed speelt een belangrijke rol bij ruimtelijke ontwikkelingen en transities, we nemen van de omgevingsvisies de identiteit van gebieden als uitgangspunt voor ruimtelijke kwaliteit. Samenwerking Binnen de samenwerking met de gemeenten Aalten en Oost Gelre geven we verder uitvoering aan de gezamenlijke uitvoeringsagenda. Daarbij ligt in 2027 extra focus op jongeren en het versterken van hun betrokkenheid bij erfgoed. De twee trainees die binnen de samenwerking zijn aangesteld, worden hiervoor ingezet. Zij leveren een bijdrage aan de uitvoering en zorgen tegelijkertijd voor kennisontwikkeling en extra uitvoeringskracht binnen het erfgoedbeleid. Ook werken we regionaal verder aan het project Erf(goed)transformaties in de Achterhoek.
Hierbij ligt de focus onder andere op toekomstbestendige erven en het realiseren van betaalbare woningen op erven. De resultaten en ervaringen uit het provinciale project Wonen op de boerderij, dat in 2026 is uitgevoerd, benutten we hierbij om de aanpak voor erftransformaties verder te ontwikkelen. Daarnaast blijven we samenwerken binnen het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek en het regionale erfgoedakkoord. Hiermee versterken we de verbinding tussen cultuur, erfgoed en de ruimtelijke en maatschappelijke opgaven in de Achterhoek. 24 Omgevingswet We blijven inzetten op de verdere implementatie van de Omgevingswet en het Verdrag van Faro. Binnen het project De verhalenfabriek wordt het werken met gebiedsbiografieën verder afgerond en benut bij ruimtelijke ontwikkelingen. In 2027 starten we daarnaast met het opstellen van de Nota Omgevingskwaliteit. Deze nota is een wettelijke verplichting vanuit de Omgevingswet en vormt een belangrijk kader voor de beoordeling van initiatieven. We benutten het opstellen van de nota nadrukkelijk ook om procedures en voorwaarden voor initiatiefnemers te verduidelijken. Door transparantere en beter begrijpelijke voorwaarden te formuleren, willen we het voor initiatiefnemers duidelijker maken welke kwaliteit we verwachten en hoe zij hun plannen hierop kunnen afstemmen.
Hiermee dragen we bij aan een begrijpelijker en voorspelbaarder proces bij ruimtelijke initiatieven. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering van de geplande activiteiten verloopt grotendeels volgens planning. Tijd (indicator) Doelstellingen Lokaal toereikend media-aanbod Activiteiten We ondersteunen een sterke streekomroep met een lokale hub in Winterswijk Gemeente Winterswijk heeft op dit moment een lokale publieke omroep: RTV Slingeland. Het Rijk bereidt een stelselwijziging voor waarbij vanaf 1 januari 2028 niet langer wordt gewerkt met lokale omroepen per gemeente, maar met streekomroepen die een groter gebied bedienen. Voor de Achterhoek betekent dit dat er één streekomroep komt voor de negen Achterhoekse gemeenten. Met de invoering van dit nieuwe stelsel verliezen alle huidige lokale publieke omroepen per 1 januari 2028 hun zendmachtiging. Deze wijziging maakt deel uit van de Wet versterking lokale omroepen, die naar verwachting op 1 november 2026 in werking treedt. Kwaliteit (toelichting) Het stelsel, de financiering en de regelgeving rond lokale publieke omroepen veranderen de komende jaren ingrijpend. Dit heeft gevolgen voor zowel de gemeente Winterswijk als RTV Slingeland. De huidige wettelijke zorgplicht voor gemeenten vervalt per 1 januari 2028, wanneer het nieuwe stelsel van streekomroepen van start gaat.
Vanaf dat moment wordt de basisnieuwsvoorziening bekostigd door het Rijk via één streekomroep per verzorgingsgebied. Het aantal omroepen wordt teruggebracht naar maximaal 80 streekomroepen. Volgens de concept-wettekst krijgen gemeenten een volwaardige adviestaak in de aanwijzingsprocedure van de streekomroep. Gemeenten moeten onder meer adviseren over het Programmabeleid Bepalend Orgaan (PBO), het vrijwilligersbeleid, lokale samenwerking, de wijze waarop de omroep de geografische en sociaal- culturele verscheidenheid bedient en de zichtbaarheid en vindbaarheid van het media-aanbod. 25 De aanwijzingsprocedure voor de streekomroepen start naar verwachting begin 2027, mits de Wet versterking lokale omroepen uiterlijk 1 november 2026 in werking treedt. Deze procedure heeft kenmerken van een aanbesteding: alle kandidaat- omroepen moeten onder gelijke voorwaarden kunnen meedingen, en de uiteindelijke aanwijzing wordt landelijk vastgesteld. Het maximum aantal verzorgingsgebieden blijft 80. In aanloop naar deze stelselwijziging werkt RTV Slingeland samen met Regio8. Deze samenwerking is bedoeld om voorbereid te zijn op de toekomstige inrichting van het stelsel en om journalistieke capaciteit te versterken.
De verkenning van de lokale hub volgt in de loop van 2027 Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De Wet versterking lokale omroepen treedt op 1 november 2026 in werking, mits de Eerste Kamer hier tijdig een besluit over neemt. Er is dan een overgangsperiode tot 1 januari 2028. Tot die tijd blijven we de lokale omroep RTV Slingeland houden in Winterswijk. Tijd (indicator) Doelstellingen We houden muziek- en cultuuronderwijs toegankelijk voor kinderen en jongeren Activiteiten Culturele infrastructuur bestendigen en waar mogelijk versterken We hebben als middelgrote gemeente met centrumfunctie een rijk en divers cultureel aanbod, met een hoog voorzieningenniveau en rijk verenigingsleven. We willen onze huidige culturele infrastructuur bestendigen en waar mogelijk versterken. Onder andere door middel van meer verbinding, nauwere samenwerking en het vergroten van het culturele netwerk zetten we hierop in. Kwaliteit (toelichting) Museum Villa Mondriaan zet in op een stevige professionaliseringsslag. Theater de Storm voert in 2027 het installatietechnische deel van de renovatie uit en dient hiervoor in het voorjaar van 2027 een subsidieaanvraag in bij de gemeente Winterswijk. Samen met Boogie Woogie werken we verder aan passende huisvesting voor haar activiteiten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning.
Tijd (indicator) Stimuleren van meedoen aan kunst & cultuur We vinden het belangrijk dat iedereen in Winterswijk kan meedoen, ook als het gaat om kunst en cultuur. Zowel actief (bijvoorbeeld door het bespelen van een instrument) als receptief (bijvoorbeeld door naar een theatervoorstelling te gaan). Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn en de kwaliteit van leven van onze inwoners. Samen met culturele partners zetten we hiervoor een aantal nieuwe activiteiten op. 26 Kwaliteit (toelichting) Conform het uitvoeringsprogramma van de Cultuurnota 2025 - 2028 hebben we in 2027 extra aandacht voor kunst. We kijken naar de mogelijkheden om de zichtbaarheid van onze kunstwerken in de openbare ruimte te vergroten, bijvoorbeeld via QR codes of een route langs kunst in de openbare ruimte. Samen met de culturele partners geven we verder uitvoering aan het Convenant Amateurkunst Winterswijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor passende huisvesting voor Boogie Woogie Indicatoren • Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand. • De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald. Risico's • Het aantal bezoekers blijft achter als gevolg van economische ontwikkelingen. • Het 'vermarkten' van archeologische en aardkundige waarden lukt onvoldoende door gebrek aan capaciteit.