CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2025-2028 (na erratum 2)

Raadsvergadering 5 november 2024, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Eerste termijn Programmabegroting 2025-202832.868 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2025

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Voorwoord ....................................................................................................................4 De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief ..............5 Leeswijzer ..................................................................................................................12 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................14 1.1 Volksgezondheid...............................................................................................14 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................16 1.3 Jeugd ................................................................................................................20 Financiële onderbouwing programma 1..................................................................24 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................27 2.1 Cultuur ..............................................................................................................28 2.2 Sport

.................................................................................................................30 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................32 2.4 Educatie ............................................................................................................36 Financiële onderbouwing programma 2..................................................................39 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................42 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................43 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................48 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................50 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................53 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................65 Financiële onderbouwing programma 3..................................................................71 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................77 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

............................................................78 4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................81 Financiële onderbouwing programma 4..................................................................86 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ..................................................................89 5.1 Algemene middelen ..........................................................................................89 5.2 Lokale belastingen ............................................................................................90 Financiële onderbouwing programma 5..................................................................91 Paragrafen..................................................................................................................93 Paragraaf lokale heffingen ......................................................................................93 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing...........................................100 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ...............................................................109 Paragraaf financiering ...........................................................................................115 Paragraaf bedrijfsvoering ......................................................................................118 3

Paragraaf verbonden partijen ...............................................................................124 Paragraaf grondbeleid ..........................................................................................141 Paragraaf wet open overheid (WOO) ...................................................................148 Bijlagen.....................................................................................................................148 Bijlage 1 Financiële tabellen .................................................................................148 Bijlage 2 Reserves en voorzieningen....................................................................156 Bijlage 3 Beleidsindicatoren ..................................................................................159 Bijlage 4 Investeringen..........................................................................................161 Bijlage 5 Uitgangspunten begroting 2025-2028 ....................................................162

Voorwoord Voorwoord Beste leden van de gemeenteraad van Winterswijk, In het zeilen is de wind een allesbepalende factor; niet alleen de windkracht, maar ook de windrichting bepalen de snelheid waarmee je je doel kunt bereiken. In deze metafoor varen we als college op dit moment onze koers op onzekere verwachtingen. Zelden is er zo weinig duidelijkheid over de financiële ontwikkelingen van onze gemeente in de toekomst. In dit onzekere perspectief kiezen wij ervoor geen onomkeerbare nieuwe besluiten te nemen en te focussen op het behouden van wat we hebben en af te maken wat in gang is gezet. Samen aan de slag om onze ambities te realiseren: een prachtige gemeente met een hoog voorzieningenniveau, een sterk verenigingsleven, een goede levenstandaard en een grote aantrekkingskracht voor mensen van heinde en ver. Behouden wat we hebben We blijven ons inzetten om ons uitgebreide voorzieningenniveau te behouden voor onze gemeente. Daarom stellen we met deze begroting een verhoging van de bestemmingsreserve Instandhouding Voorzieningen voor. Deze middelen zijn beschikbaar voor onder andere voorzieningen als Boogie Woogie, zwembad Jaspers, Theater De Storm en huisvesting van onze scholen. We kunnen het als gemeente niet alleen. Inwoners en ondernemers zetten ook de schouders eronder en zoeken elkaar op om verschillende initiatieven op te zetten.

Dit willen we graag ondersteunen en stimuleren met het fonds cofinanciering lokale initiatieven. Hiermee bieden we een eenmalige bijdrage aan initiatieven waar we vele jaren profijt van hebben. We gaan samen aan de slag! Afmaken wat in gang is gezet We werken verder aan gemaakte plannen. Het jaar 2025 benutten we voor onder andere het uitwerken van het programma “Zorg voor de toekomst”. Deze nieuwe visie leveren we naar verwachting eind 2024 op. Het mobiliteitsprogramma ontvangt u van ons en met de nieuwe cultuurnota gaan we aan de slag. Aan de slag in 2025 Naast de verdere uitwerking van deze plannen, gaan we in 2025 ook aan de slag in Winterswijk. We werken aan de volgende zaken: een gebiedsvisie voor het nieuwe bedrijventerrein, een herinrichting van de openbare ruimte in Hakkelerkamp-Oost en starten we met de uitgifte van de eerste kavels op het oude terrein van steenfabriek de Vlijt, bereiden we woningbouw op de Ribeslocatie en de renovatie van basisschool De Esch voor. 4

Daarnaast gebruiken we 2025 om langlopende dossiers af te ronden. Onze kwetsbare inwoners blijven de zorg en ondersteuning ontvangen die ze nodig hebben. We zetten ons samen met onze partners in voor de gezondheid van onze inwoners. Dat doen we door rijksbijdragen goed te benutten, we blijven inzetten op de lobby van ons streekziekenhuis en daarnaast blijven we werken aan de samenwerking met Duitsland in de EUREGIO. We blijven inzetten op verbetering van onze (digitale) dienstverlening. We brengen kansen in beeld om de komende jaren efficiënter en doelgerichter te werken. De uitvoeringskracht van onze organisatie moeten we hierbij niet uit het oog verliezen. Goede medewerkers aan ons binden en hen blijven boeien is een flinke uitdaging. Het (natuurlijk) verloop, het door ziekte (tijdelijk) uitvallen van mensen, maar zeker ook het begeleiden van nieuwe mensen vraagt tijd en energie. We voelen ons daarom gesteund door de motie van de raad en stellen voor de taakstellende bezuiniging uit de begroting 2024 terug te brengen. Dat geeft ons ruimte nieuwe medewerkers te werven en begeleiden. Dat doen we in lijn met onze organisatievisie waarmee we inzetten op versterken van onze dienstverlening, verdere professionalisering en resultaatgerichtheid. Met dank aan de bijdragen van onze medewerkers presenteren we deze (meerjaren)begroting aan uw raad.

We hebben vertrouwen dat we met de juiste focus en door er samen de schouders onder te zetten, de uitdagingen van vandaag en morgen aan kunnen. We kijken uit naar de behandeling op 5 en 7 november aanstaande. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders

De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief Strategie (meerjaren) begroting We kiezen ervoor om, in lijn met het VNG-advies en binnen de kaders van de provincie Gelderland, de jaarschijf 2025 met een sluitend saldo te presenteren. Hiermee geven we onszelf de tijd om enerzijds de ontwikkelingen van onze inkomsten van het Rijk af te wachten en anderzijds te komen tot een goede afweging voor een proces naar een financieel sluitend meerjarenperspectief. De verdere uitwerking van de herijking van het gemeentefonds en het benutten van de algemene reserve, bieden aanknopingspunten om zonder ingrijpende keuzes het perspectief te verbeteren. De septembercirculaire verschijnt te laat om al in deze begroting te vertalen, maar de uitkomsten hiervan kunnen dit najaar met een financiële vertaling van onze ambities inzichtelijk worden gemaakt. Met deze strategie gunnen we ons de tijd om ook de toekomst van de voorzieningen in Winterswijk te borgen. In het voorjaar van 2025 komen we naar de Raad met een actualisatie van de financiële inzichten, en een daarop gebaseerd voorstel om al dan niet te starten met een breed heroverwegingstraject. De focus ligt daarbij op een gezonde financiële toekomst met de realisatie van onze (meerjarige) ambities. Solide financieel beleid In het voorjaar heeft u de kaderbrief vastgesteld met daarin de volgende uitgangspunten: 5

1. De begroting 2025 maken we structureel sluitend. 2. De begroting 2025-2028 wordt opgesteld op basis van de meicirculaire. 3. In de meerjarenbegroting 2024 -2027 wordt reeds uitgegaan van een bedrag aan onderuitputting op de investeringen. Voorgesteld wordt om nog nauwkeuriger te kijken naar het moment van realisatie van de voorziene investeringen. Ook moet hierbij rekening worden gehouden met de doorbelasting van ambtelijke uren naar investeringen en de grondexploitatie. 4. Budgetten (niet zijnde subsidies) worden niet geïndexeerd, dus niet verhoogd met inflatiecorrectie, tenzij dit contractueel is vastgelegd. 5. Een nieuw plan, een nieuwe activiteit of nieuw beleid wordt opgestart als er dekking aanwezig is binnen de budgetten, door herschikking van budgetten of als er sprake is van subsidie of een bijdrage van derden. 6. Er wordt bij de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028 financieel geen rekening gehouden met investeringen in het IHP, Wooow, De Storm en Zwembad Jaspers die structureel doorwerken. 7. Dit jaar worden de drie lijnen uit de begroting 2024 uitgewerkt: Masterplan voor de organisatie, nieuwe visie sociaal domein en programma grote ruimtelijke projecten. Deze informatie is eind 2024 beschikbaar, zodat deze betrokken kan worden bij het ombuigingsplan 2026-2029. 8. Vanaf oktober werken we aan een ombuigingsplan voor 2026 en verder.

Doel is het financiële perspectief voor die jaren structureel te sluiten. Daarbij wegen we ook de inzet van de algemene reserve af. 9. Het financieel meerjarenperspectief uit de begroting voor 2025 is het uitgangspunt voor het ombuigingsplan. Verder verwerken we de septembercirculaire 2024 daarin. We betrekken de Raad actief bij het opstellen van het ombuigingsplan. In het eerste kwartaal van 2025 leggen we het plan ter besluitvorming voor aan de raad. In het proces van totstandkoming van de begroting is sprake van voortschrijdend inzicht bij enkele uitgangspunten die waren opgenomen in de kaderbrief. In afwijking van het uitgangspunt dat we terughoudend zijn met nieuwe beleidsontwikkelingen is er op een aantal vlakken inspanning noodzakelijk met daaruit de voortvloeiende financiële consequenties. Voor een inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar het onderdeel nieuwe beleidsontwikkelingen. Daarnaast betreft het de wijze waarop we anticiperen op de nadelige ontwikkeling van ons financieel meerjarenperspectief. In november gaan we naar de raad met de inzichten waarin informatie uit het regeerakkoord en de septembercirculaire zijn vertaald. Het starten van het traject van het ombuigingsplan in oktober en de uitwerking van de drie lijnen uit de begroting 2024 laten we daarmee los.

De vertaling van het Programma Ruimtelijke Investeringen en het Masterplan in de begroting is gewijzigd. De visie op het sociaal domein verschijnt in het najaar van 2024. Financieel meerjarenperspectief In de kaderbrief 2024 hebben wij u een meerjarensaldo gepresenteerd dat met € 866.000 positief was voor 2025, en vervolgens in de latere jaren een tekort van ruim € 3.000.000 laat zien. Op dat moment was de meicirculaire nog niet beschikbaar. Ons financieel meerjarenperspectief ziet er na het doorvoeren van autonome ontwikkelingen, nieuwe beleidsontwikkelingen en de bijstelling van het pakket van bezuinigingsvoorstellen als volgt uit:

6

x € 1.000 2025

2026

2027

2028

Stand 1e prognose 2024

866

-3.489

-3.179

-3.179

Wijzigingen Begroting 2025

-831

-36

-1.003

-1.332

Autonome ontwikkelingen

-411

328

-695

-1.023

Nieuwe beleidsontwikkelingen

-420

-364

-308

-309

waarvan:

waarvan: Nieuw beleid wettelijk

0

0

0

0

-420

-364

-308

-309

Bezuinigingen

0

0

0

0

Begrotingssaldo 2025-2028

35

-3.525

-4.182

-4.511

Nieuw beleid niet wettelijk

Waarvan incidenteel

-1.315

-56

-20

-20

Waarvan structureel

1.350

-3.469

-4.162

-4.491

Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen waarop we feitelijk geen invloed hebben en die binnen bestaand beleid leiden tot budgetbijstellingen. Bijvoorbeeld aanpassingen in de algemene uitkering en loon- en prijsstijgingen voor onszelf. Conform de uitgangspunten uit de kaderbrief hanteren we geen generieke loon- en prijsontwikkelingen. De loon- en prijsstijgingen die we krijgen doorberekend via gemeenschappelijke regelingen en contractpartners zijn wel verwerkt. In die laatste groep vallen bijvoorbeeld de zorgaanbieders in het sociaal domein. Korting algemene uitkering (voorheen trap op trap af systematiek) In de Voorjaarsnota heeft het Rijk aangegeven dat de nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten en provincies eerder wordt ingesteld. Het nadeel wordt voor 2025 voor de helft gecompenseerd voor het Rijk. Dit betekent dat de gemeenten in 2025 gezamenlijk eenmalig € 675 miljoen aan algemene uitkering ontvangen. De gemeente Winterswijk heeft ervoor gekozen het bedrag van ruim € 1,1 miljoen als negatieve incidentele baat te boeken. De belangrijkste bijstellingen van meer dan € 250.000 en politiek relevante bijstellingen ziet u in onderstaande tabel. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar de financiële onderbouwingen bij de programma's en de bijlage Uitgangspunten begroting 2025-2028.

7

progr

2025

2026

2027

2028

Structureel 1 WMO (hulp bij huishouding)

1

-400.000

-400.000

-400.000

-400.000

2 WMO (integrale ondersteuning)

1

-340.000

-340.000

-340.000

-340.000

3 Jeugd

1

-152.000

-152.000

-152.000

-152.000

4 Verhoging uitvoeringskosten Fijnder

1

-831.000

-831.000

-831.000

-831.000

5 Bijdrage beheer openbare ruimte ROVA

3

-363.310

-363.310

-363.310

-363.310

6 Indexering loonvoet

4

-1.354.630

-1.354.630

-1.354.630

-1.354.630

7 Leges omgevingsvergunning

4

465.000

465.000

465.000

465.000

8 Algemene uitkering

5

4.741.524

4.558.000

3.738.000

3.410.000

5

-1.124.524

0

0

0

Incidenteel 9 Korting algemene uitkering

Nieuwe beleidsontwikkelingen De volgende tabel bevat de financiële vertaling van de nieuwe beleidsvoornemens. Deze komen onder andere voort uit het coalitieakkoord. Het verschil met de autonome ontwikkelingen is dat voor deze onderwerpen andere keuzes gemaakt kunnen worden. Het gaat immers om nieuw beleid waarvoor nog geen verplichtingen zijn aangegaan. Het is nu niet mogelijk fors te investeren in WoooW, Jaspers, De Storm, huisvesting voor scholen (IHP) of grote infrastructurele werken. Onze inspanningen zijn daarom vooral gericht op het in stand houden van de voorzieningen zoals we die nu hebben. In dat licht is het ook van belang dat we de voornemens voor 2025, zoals die ook waren opgenomen in eerdere begrotingen, doorzetten. Denk bijvoorbeeld aan Terra Temporalis, het aanpakken van de Wooldstraat/ 't Weurden en basisschool De Esch. De belangrijkste nieuwe ontwikkelingen laten we hieronder de revue passeren. Dit krijgt vooral vorm door het verhogen van de bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen met € 8 miljoen naar € 10 miljoen. Deze middelen zijn bedoeld voor reparaties en noodzakelijk onderhoud van de huisvesting van Theater de Storm. Boogie Woogie, Zwembad Jaspers en scholen die onder het IHP vallen. Daarnaast vormen we een bestemmingsreserve lokale initiatieven van € 1 miljoen. Deze middelen kunnen worden ingezet voor cofinanciering.

Met het verhogen van de bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen worden voorwaarden geschapen om tenminste 10 jaar de huisvesting van voorzieningen in stand te houden. Met de vorming van de bestemmingsreserve lokale initiatieven wil de gemeente een eenmalige bijdrage leveren aan lokale initiatieven die goed zijn voor de leefbaarheid in Winterswijk. Subsidie inclusieve opvang BSO Naar aanleiding van de evaluatie stellen wij voor om de subsidie inclusieve BSO structureel te maken. Deze subsidie wordt gedekt uit de budgetten jeugdhulp. Compensatie sport Voor de jaarschijf 2026 is voor sportverenigingen een bezuiniging opgenomen van € 41.000. We willen de verenigingen voldoende tijd geven zich hierop voor te bereiden en kiezen ervoor deze bezuiniging in 2026 niet te realiseren. We stellen in deze begroting voor om de bezuiniging een jaar later, dus in 2027 in te laten gaan. In 2027 bezuinigen we € 82.000 en vanaf 2028 bedraagt de bezuiniging structureel € 123.000 per jaar. 8

Cofinanciering provinciale landschapsprojecten Aangezien onze subsidie voor landschap en biodiversiteit bijna op is en de provincie vanaf medio 2024 een nieuwe regeling gaat openstellen, is de wens om voor 2025 een budget van € 50.000 cofinanciering op te nemen in de begroting. De exacte voorwaarden weten we nog niet, maar als de cofinanciering 50% betreft, hebben we toch een budget van € 100.000 dat we kunnen inzetten voor landschap en natuur. Post beveiliging (cameratoezicht) asielzoekerscentrum Wij zijn bezig met het implementeren van cameratoezicht bij het asielzoekerscentrum. Het gaat hierbij om terugkerende kosten zoals data, onderhoud en microchips. Datalab GO Samen met negen Oost-Gelderse gemeenten geven we vorm aan datagedreven werken. Hiermee beogen we de onderbouwing van onze besluiten te verbeteren. Door samen te werken, kunnen we een grotere kwaliteit realiseren en wordt onze dienstverlening flexibeler en consistenter. De bijdrage, die is gebaseerd op het aantal inwoners, bedraagt structureel € 127.499 per jaar. Bijraming ziek en piek Wij hebben geen budget om ziekteverzuim op te vangen. Met een gemiddeld ziekteverzuim van 3 à 4% is het echter niet realistisch zonder vervanging te werken. We willen de dienstverlening naar onze inwoners en naar u immers waarborgen.

Daarom stellen we voor om met ingang van deze begroting een budget voor ziektevervanging te ramen van € 250.000. Dat is ongeveer 1% van onze loonsom. Ontwikkeling van de organisatie Resultaatgericht, dienstverlenend en professioneel, dat zijn de drie kernwaarden uit onze Organisatievisie Winterswijk. Deze kernwaarden moet iedere medewerker van de gemeente Winterswijk in zich hebben, omdat we denken dat deze bijdragen aan de missie van onze organisatie om bevlogen en betrokken te zijn. Onze medewerkers willen het juiste leveren voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daarom werken zij met hen samen, om samen van Winterswijk een gemeente te maken waar het fijn is om te wonen, werken en recreëren. Deze woorden op papier zetten is eenvoudig; het daadwerkelijk waarmaken is complexer. Daarvoor hebben we onze gehele organisatie, met alle 250 medewerkers nodig. Mensen die zich dagelijks inzetten voor onze gemeente, met enthousiasme en de overtuiging het juiste te doen. Maar het zijn ook mensen die ziek kunnen worden, op een leeftijd komen dat hun pensioen in zicht komt of die elders een nóg leukere baan kunnen vinden. En dat vraagt van ons als werkgever extra inspanning. We willen en moeten een aantrekkelijke werkgever blijven, goed zorgen voor onze medewerkers en nieuw talent vinden als een medewerker afscheid neemt.

We krijgen te maken met hoger verloop dan gemiddeld. Dit komt omdat een relatief groot deel van ons personeel in de komende jaren met pensioen gaat. Met een krappe arbeidsmarkt -zeker voor een gemeente als Winterswijk die tegen het randje van Nederland ligt- is het een uitdaging goed personeel te vinden. Dat lukt ons nog steeds goed en we weten nieuw talent aan ons te binden. Dat is mooi, want zij zorgen voor nieuwe energie en ideeën. Vaak zijn zij echter niet meteen zo ervaren als hun voorganger. En hebben dus wat meer tijd en begeleiding nodig. Met onze medewerkers gaan we stappen zetten om te werken in de gedachte van de nieuwe organisatievisie. Ook dat vraagt om begeleiding en de juiste medewerker op de juiste plek. Ons nieuwe directieteam zet zich daarvoor in.

9

Al deze ontwikkelingen staan op gespannen voet met een taakstellende bezuiniging op de organisatie, zoals deze met de begroting 2024 is vastgesteld. De motie die uw raad op 27 juni jongstleden heeft aangenomen, geeft dit ook treffend weer. Met deze begroting stellen wij u dan ook voor de bezuiniging terug te draaien tot € 150.000. Dit bedrag kunnen wij realiseren door enkele onderdelen in bijkomende personele en facilitaire kosten te schrappen. Dit wil niet zeggen dat we niet verder kijken naar mogelijkheden om slimmer en efficiënter te werken. Integendeel: professioneel en resultaatgericht werken moet ons hierbij helpen. We zetten inmiddels flinke stappen in het automatiseren van en uitlijnen van processen. Uitvoeren Cultuurnota Kunst & Cultuur Om direct na het vaststellen van de cultuurnota en het uitvoeringsprogramma te kunnen starten, willen we voor 2025 een bedrag van € 25.000 beschikbaar stellen. Uitvoeren van een onderzoek in de Kom i.r.t. omgevingsvisie In het kader van de omgevingsvisie kom (wettelijke taak) gaan we in 2025 de kaders voor het onderdeel natuur in beeld brengen. Dit doen we door een natuurwaardenkaart op te stellen voor de gehele kom. Met deze natuurwaardekaart kunnen we knelpunten en kansen en opgaven in beeld brengen. Om vervolgens door te vertalen in concrete opgaven voor de omgevingsvisie en uiteindelijk voor het omgevingsplan.

Tevens wordt de natuurwaardekaart ook gebruikt voor het aspect natuur in de Omgevingswet. Online 100% Winterswijk De online-campagnes zijn succesvol. Dit willen we voor 2025 continueren door hiervoor € 25.000 beschikbaar te stellen. Daarnaast stellen we voor 2025 middelen

beschikbaar voor het implementeren van de cultuurnota. We kunnen een start maken met de uitvoering. Voor 2026 komen we met vervolgvoorstellen. BOSS Speeltuinorganisaties kunnen een beroep doen op de bestemmingsreserve lokale initiatieven, waarmee invulling wordt gegeven aan de motie. progr

2025

2026

2027

2028

Structureel 1 Subsidie inclusieve opvang BSO

1

2 Terugdraaien bezuiniging sport voor 2026

2

-200.000 -200.000 -200.000 -200.000 0

-41.035

0

0

3 Cofinanciering provinciale landschapsprojecten

3

-50.000

0

0

0

4 Post beveiliging (cameratoezicht) asielzoekerscentrum

4

-55.000

-55.000

0

0

5 Datalab GO

4

-127.499 -127.499 -127.499 -127.499

6 Bijraming ziek en piek budget

4

-250.000 -250.000 -250.000 -250.000

7 Terugdraaien bezuiniging taakstelling organisatie

4

-350.000 -600.000 -850.000 -850.000

8 Uitvoeren Cultuurnota Kunst & Cultuur

2

-25.000

0

0

0

9 Uitvoeren van een onderzoek in de Kom i.r.t. omgevingsvisie

3

-30.000

0

0

0

10 Bijraming online campagnes 100% Winterswijk

3

-25.000

0

0

0

11 Toevoeging reserve lokale initiatieven (uit Algemene Reserve)

5

1.000.000

0

0

0

12 Toevoeging reserve instandhouding voorzieningen (uit Algemene Reserve)

5

8.000.000

0

0

0

Incidenteel

Stand van bezuinigingen In de begroting voor 2024 zijn er bezuinigingsvoorstellen uit het pakket aan maatregelen genomen, om te komen tot een financieel perspectief voor de jaren 10

2024-2027. Een aantal van deze voorstellen wordt in 2025 en in de jaren daarna gerealiseerd. Daarnaast zoals toegelicht onder nieuwe beleidsontwikkelingen een aantal bezuinigingen teruggedraaid. In onderstaande tabel geven wij u inzicht in de stand van zaken van de bezuinigingsvoorstellen. Toelichting indicatoren: - Groen: is gerealiseerd. - Oranje: is ingeboekt maar nog onderhanden. - Rood: bestuurlijke heroverweging. Bezuinigingen

prog. 2024

2025

2026

2 Standaard indicatie Hulp bij Huishouden verlagen naar 2 uur

1

4 Huur De Post opzeggen

1

6 Inclusieve BSO

2

12 Subsidie lokale omroepen stoppen i.v.m. financiering vanuit het Rijk

2

0

0

14 Verlagen compensatie huur sportverenigingen

2

0

0

23 Verlagen beeldkwaliteit openbaar groen

2027

0 100.000 225.000

0

0

400.000

Indicator Toelichting De daling van het gemiddeld aantal geïndiceerde uren verloopt minder snel dan aangenomen en daarnaast blijft het aantal cliënten stabiel waar een (lichte) daling was verwacht.

98.000

98.000

190.072 190.072 190.072

190.072

Voorgesteld wordt om dit alsnog voort te zetten. Benodigd budget wordt gedekt uit het jeugdbudget.

18.250

18.250

De financiering door het Rijk is met 1 jaar uitgesteld

0

82.070

Bezuiniging is voor 2026 teruggedraaid.

3

0 136.000 136.000

136.000

We werken hard aan de arealen en de eenheidsprijzen. Zodra hierover overeenstemming is kunnen de betreffende bezuinigingsmaatregelen doorgerekend worden.

25 Onderhoud van de begraafplaats in de markt zetten

3

0

0

30.000

30.000

Dit blijkt op basis van voortschrijdend inzicht geen realistische bezuiniging te zijn.

28 Verhogen kostendekkendheid markt (leges)

3

0

29.175

29.175

29.175

Uitgangspunt is dat we hiermee de besparing per maatregel kunnen realiseren.

34 Verbouwen gemeentekantoor beperken tot ARBO-aanpassingen en realiseren verhuizen de Post

4

75.500

75.500

75.500

75.500

37 Taakstelling organisatiebreed

4

300.000 500.000 750.000 1.000.000

Bezuiniging wordt grotendeels teruggedraaid.

Moties Raad kaderbrief Bij de behandeling van de kaderbrief zijn er door uw raad vijf moties aangenomen. Navolgend is het voorstel opgenomen op welke wijze wordt omgegaan met deze moties. Daarnaast is invulling gegeven aan de motie van de raad bij de behandeling van het visiedocument Bewegen Ontmoeten Spelen Sporten. Motie 2 Een sterke organisatie In deze motie is het college opgeroepen de oorspronkelijke taakstelling te heroverwegen. We herkennen ons in de noodzaak van voldoende uitvoeringskracht. In deze begroting zijn we tegemoetgekomen aan de motie. In de begroting is de taakstellende bezuiniging op de organisatie teruggebracht naar € 150.000. Motie 3 Robuust onderhoud. De motie heeft opvolging gekregen door de 11

bestemmingsreserve Instandhouding voorzieningen met € 8.000.000 op te hogen tot € 10.000.000. Hierbij is onze ambitie in afwachting van financiële ruimte om de huisvesting van voorzieningen in stand te houden voor de komende jaren. Motie De speeltuinen als middelpunt (raad d.d. 25 april 2024). In afwachting van de uitvoeringsagenda BOSS stellen wij voor om ook noodzakelijke vervanging van gemeentelijke speeltoestellen in 2025 ten laste van deze bestemmingsreserve te laten vallen. Motie 7 € 30.000.000 Woordgat dichten In de voorliggende begroting hebben we, in afwachting van het definitief beschikbaar stellen van gelden, nu nog geen raming opgenomen. Met de bibliotheek werken we uit hoe we hier invulling aan kunnen geven. Motie 8 Gezonde wijkaanpak De raad verzoekt het college met een plan te komen om de integrale wijkaanpak ook na 2025 voort te zetten. In 2025 vervolgen we het werken met de wijkaanpak. Daarnaast onderzoeken we vanuit de nieuwe visie sociaal domein hoe we het wijkgericht werken kunnen verbreden en welke vorm hierbij het beste past. Motie 11 Verenigingen Winterswijk Op 2 november 2023 is door de gemeenteraad het amendement aangenomen, met de opdracht om vanaf 2026 gedurende drie jaar een bedrag van € 41.000 te besparen op de uitgaven voor sport. Bij de behandeling van de kaderbrief doet de raad de oproep verenigingen zoveel mogelijk te ondersteunen.

We stellen in deze begroting voor om de bezuiniging een jaar later, dus in 2027 in te laten gaan. In 2027 bezuinigen we € 82.000 en vanaf 2028 bedraagt de bezuiniging structureel € 123.000 per jaar. Begrotingsadvies van de VNG In de brief van 11 juni 2024 adviseert de VNG aan gemeenten om voor 2025 een sluitende begroting te presenteren. Zij adviseert de financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaringen te benoemen, ook van ombuigingen die eerder zijn ingezet. Daarnaast geeft de VNG aan alvast na te denken over passende (dekkings)maatregelen. De provincie Gelderland onderkent dat er de komende jaren forse uitdagingen zijn op het gebied van gemeentefinanciën, en dat het financiële perspectief van veel gemeenten na 2026 structurele tekorten laat zien. De nieuwe financieringssystematiek voor de medeoverheden en de ontwikkelingen in het Gemeentefonds gaan gepaard met structurele verlaging van de algemene uitkering voor gemeenten. De provincie Gelderland geeft aan dat het voor gemeenten niet eenvoudig is om een structureel duurzaam financieel beleid te voeren. Zij heeft hier begrip voor, maar maakt zich er in toenemende mate ook zorgen over.

Leeswijzer Leeswijzer De programmabegroting bevat de volgende onderdelen: - Programma’s; - Paragrafen; - Bijlagen. 12

PROGRAMMA'S Onze begroting kent met ingang van 2023 vijf programma’s. Ieder programma is onderverdeeld in een aantal beleidsvelden. Per beleidsveld lichten we het volgende toe: Ambitie De stip op de horizon. Doelstellingen De doelstellingen die we nastreven om de ambitie waar te maken. Activiteiten De activiteiten die we aankomend jaar ondernemen of voortzetten om de strategische doelen te bereiken. Indicatoren Met indicatoren kunnen we meten of we de doelstelling bereiken. Het benoemen van de juiste indicatoren en ze vervolgens gebruiken is een traject dat we verder ontwikkelen. Risico's Hier benoemen we de risico's die het bereiken van onze doelstellingen bedreigen. Financiële onderbouwing Elk programma sluit af met een financiële onderbouwing. De tabel toont per beleidsveld het meerjarig verloop van zowel de baten als de lasten. In de kolommen leest u het volgende:  Rekening 2023: cijfers van de door de raad vastgestelde jaarrekening 2023.  Begroting 2024: cijfers van de bijgestelde begroting, na vaststelling door de raad van de 1e prognose voor het jaar 2024.  Begroting 2025 1e prognose: beginstand van de begroting 2025, volgens de door de raad vastgestelde 1e prognose van 2024.  Aanpassing begroting 2025: aanpassingen in de voorliggende begroting ten opzichte van de beginstand.

 Begroting 2025: cijfers zoals nu via deze begroting worden voorgesteld om door de raad vast te stellen  Begroting 2026-2028: de verwachte baten en lasten voor de komende jaren op basis van het huidige en met deze begroting vast te stellen beleid. Doorbelasting bedrijfsvoeringskosten: Doordat bijvoorbeeld de inzet van personeel in de tijd niet statisch is maar wisselt tussen de taakvelden, vinden er verschuivingen plaats in de doorbelasting van de bedrijfsvoeringskosten? tussen de taakvelden, en daarmee in de opvolgende P&Cdocumenten. Inhoudelijke toelichting op de cijfers: Per beleidsveld geven we een inhoudelijke toelichting op de afwijkingen (boven € 50.000) op de kolom Aanpassing begroting 2025. De kolommen rekening 2023 en begroting 2024 zijn opgenomen om inzicht te bieden in het verloop van de begroting. Verschillen in de begroting 2025 ten opzichte van die jaren lichten we hier in principe niet nader toe omdat deze onderdeel zijn van de jaarrekening 2023 en/of begroting 2024. Wanneer de jaren 2026 tot en met 2028 significante afwijkingen laten zien, lichten we die toe. PARAGRAFEN In de paragrafen beschrijven we onderwerpen die op meerdere programma’s betrekking hebben. 13

Het doel van de paragrafen is de Raad op een andere wijze inzicht te geven in de begroting. BIJLAGEN Tot slot hebben we een aantal (verplichte) bijlagen toegevoegd. Deze bevatten verdere (financiële) detaillering en achtergrondinformatie.

Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. Iedereen doet mee! Deze ambitie vertalen we in dit programma naar het realiseren van vitaliteit en gezondheid. Dit doen we door om te kijken naar elkaar. We zorgen dat iedereen kan meedoen. Daarnaast worden uitdagingen samen opgepakt en versterken we de sociale binding. We werken aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Zorg voor wie het nodig heeft We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor ouderen zijn goede fysieke en sociale structuren belangrijk. Beschikbare voorzieningen We beheersen de kwaliteit van zorg en de uitgaven voor jeugdzorg en WMO. Daarnaast moet samenwerking tussen betrokken partijen leiden tot een beter afgestemd aanbod. We zien het SKB als een onmisbare schakel in dit zorgaanbod voor de regio. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen.

Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat iedere inwoner volwaardig mee kan doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod, waaronder ook het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’.  Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’.  Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad. Activiteiten Deelname regionaal preventie akkoord We zijn sinds 2020 aangesloten bij het regionale preventieakkoord 'Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek' (2020-2030). Speerpunten zijn: 14

bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners. Kwaliteit (toelichting) Sinds januari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen, zodat onze inwoners gezonder blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Het GALA zet breed in; het lokale preventieakkoord maakt deel uit van het GALA en vervalt als afzonderlijk beleidsdocument. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote deel van de huidige preventie-inzet sluit hierop aan. Onze speerpunten zijn: veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding. In 2025 werken we nog steeds aan het GALA met behulp van de subsidie. Deze vragen we aan bij het ministerie van VWS voor 2023-2026. Een deel van de GALAmiddelen wordt ook regionaal ingezet. Dit zijn vijf ketenaanpakken: Obesitas kinderen, Obesitas volwassenen, Valpreventie, Kansrijke start en Welzijn op recept.

We zijn in 2025 volop bezig met het vormgeven van de lokale aanpak van de ketenaanpakken Obesitas kinderen, Obesitas volwassenen en Valpreventie, met ondersteuning van de GGD NOG. GALA hangt samen met het Integraal Zorgakkoord (IZA), vanuit die gelden zetten we in de Achterhoek regionaal in op preventie. In het Regioplan Achterhoek stellen de Achterhoekse zorgpartijen, gemeenten, zorgverzekeraar Menzis en andere maatschappelijke organisaties vast wat de belangrijkste opgaven zijn op basis van de uitgangspunten in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Regionale samenwerking en gezamenlijke aanpak zijn nodig om de zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief hoog te houden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) GALA loopt van 2023 tot en met 2026. Tijd (indicator) Uitvoeren projectplan in het kader van het GALA (gezond en actief leven akkoord) We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit programma focust op preventie en gezondheid via sport en beweging, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Gemeenten, de GGD, zorgverzekeraars en het ministerie maken onderdeel uit van het akkoord. Kwaliteit (toelichting) Momenteel wordt uitvoering gegeven aan het projectplan in het kader van GALA 2023 tot en met 2026. Dit plan wordt gefinancierd door de Specifieke Uitkering GALA (SPUK GALA).

Omdat de bestaande preventieve activiteiten in Winterswijk een goede aansluiting hebben bij de doelen van het GALA, wordt een groot deel van de bestaande preventieve activiteiten hiermee gefinancierd. Momenteel wordt verkend

15

hoe de resterende middelen het beste kunnen worden ingezet, conform de eisen die het GALA stelt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoeringsplan GALA bestaat uit verschillende onderdelen. Deze lopen tot 2025 of 2026. Tijd (indicator) Doelstellingen We sturen op behoud van zorgaanbod en voorzieningen. Activiteiten Lobby voor het behoud van het SKB Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod van Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Kwaliteit (toelichting) Wij zetten, middels lobby en het gebruik van politieke lijnen richting Den Haag en andere betrokken partijen, in op het behoud van het SKB als een volwaardig ziekenhuis. De regionale rol/functie en het belang van het behoud van het SKB blijven we onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en de kwaliteit van zorg voor inwoners in de Oost-Achterhoek voor de toekomst te borgen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Tijd (indicator) Indicatoren  Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven? (Bron: CBS)  Demping van de stijging van het aantal chronisch zieken. (Bron: CBS) Risico's  De invloed van de gemeente op het behoud van voorzieningen zoals het SKB, is veelal beperkt tot lobby.  Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur, waarbij zorgplicht, een dekkend zorglandschap en een minimale sociale basis uitgangspunten zijn. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Relevante documenten:  Beleidsplan ‘Meedoen in Winterswijk’.  Integrale Verordening sociaal domein.  Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein). 16

 Beoordelingskader Wonen met zorg. Doelstellingen We zorgen voor een sterke sociale basis met laagdrempelige voorzieningen en streven naar het normaliseren van de hulp van onze inwoners. Activiteiten Realisatie overgang beschermd wonen Voor Opvang en Bescherming verschuiven er taken van centrumgemeente Doetinchem naar lokale gemeenten. In eerste instantie worden we verantwoordelijk voor de cliënten beschermd wonen. Hiermee wordt de beweging van beschermd wonen naar een beschermd thuis en dus een inclusieve samenleving, verder vormgegeven. Kwaliteit (toelichting) De overgang van taken en budgetten van centrumgemeente naar lokale gemeenten is weer uitgesteld. Nu tot 2026. De decentralisatie is een volgende stap in de beweging van beschermd wonen naar een beschermd thuis. Concreet betekent dit besluit dat alle gemeenten vanaf 2026 voor nieuwe cliënten de middelen voor beschermd wonen ontvangen op basis van een objectief verdeel- en ingroeimodel. In aanloop naar de invoering van het woonplaatsbeginsel per 2026, voeren de Achterhoekse gemeenten al wel zelf de toegang uit voor beschermd wonen. Dit doen we in samenwerking met de centrumgemeente Doetinchem. Het doel is om zoveel mogelijk in te kunnen zetten op beschermd thuis. Inwoners met GGZ-problematiek blijven steeds langer thuis wonen, soms zonder passende ondersteuning (zorgmijders).

De complexiteit van problematiek op het gebied van Veiligheid en Zorg in relatie tot de Wet verplichte ggz neemt hierdoor toe. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De decentralisatie is uitgesteld tot 2026. De planning wordt aangepast aan de besluitvorming van het Rijk. Tijd (indicator) Arbeidsmatige dagbesteding is een algemene voorziening Samen met Fijnder werken we toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor cliënten die niet meer leerplichtig zijn en de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt. Kwaliteit (toelichting) Op basis van de evaluatie van de arbeidsmatige dagbesteding bij Fijnder, zetten we een volgende stap in de samenwerking met Fijnder om de doorgaande ontwikkellijn te realiseren. Ook voor inwoners die zich voor arbeidsmatige dagbesteding in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) melden. Een afzonderlijke benadering van deze inwoners past hier niet bij. We ontwikkelen de Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD) daarom door naar inzet van dienstverlening binnen het reguliere brede aanbod van Fijnder.

17

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Tijd (indicator) Inloopvoorzieningen als algemene voorziening doorontwikkelen Voor kwetsbare inwoners is een goede fysieke én sociale infrastructuur belangrijk om langer zelfstandig en gezond thuis te kunnen wonen. Goede inloopvoorzieningen leveren een belangrijke bijdrage aan ontmoeting en het voorkomen van eenzaamheid. Kwaliteit (toelichting) De beweging naar algemene voorzieningen is een belangrijk aspect van het sociaal domein, waarbij we streven naar toegankelijke en passende ondersteuning voor onze inwoners. In 2025 onderzoeken we hoe we het aanbod van inloopvoorzieningen kunnen verbreden, zodat we nog meer een verschuiving van maatwerk naar algemeen kunnen realiseren. Denk bijvoorbeeld aan dagbesteding zonder indicatie voor ouderen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De beweging en doorontwikkeling is een continu proces. Tijd (indicator) Actualiseren van de visie voor het sociaal domein We werken aan een visie voor het sociaal domein. Daarna volgt de visie op de positionering en werkwijze van de lokale toegang tot het sociaal domein (onder andere De Post). Kwaliteit (toelichting) Het sociaal domein is geëvalueerd. Daarna worden een nieuwe, geactualiseerde visie en een uitvoeringsplan opgesteld. De actualisatie van de visie van De Post wordt hierin meegenomen.

Het voorstel is om de uitvoering en samenwerking af te stemmen op dat wat voor het behalen van onze doelen (zoals die in de nieuwe visie worden vastgesteld) het meest optimaal is. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De visie sociaal domein wordt in de raad van december 2024 behandeld. Tijd (indicator)

18

Doelstellingen Zorgkosten beheersbaar houden Activiteiten Instroom tweedelijns Wmo beperken Als gemeente willen we meer sturing op de uitgaven voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), onder andere huishoudelijke hulp en zorg voor ouderen. De standaardindicatie voor hulp bij huishouden is twee uur. Kwaliteit (toelichting) In 2025 zetten we de reeds ingezette daling van het gemiddelde aantal uren huishoudelijke hulp aan de hand van het normenkader voort. Daarnaast willen we, daar waar mogelijk, meer inzetten op het versterken van het fysieke vermogen van de inwoner, waardoor minder ondersteuning nodig is. Dit gaan we doen door een beweeginterventie in te zetten vanuit de Wmo, in plaats van overnemende ondersteuning. Deze interventie richt zich specifiek op het fysieke functioneren van de inwoner, waardoor de zelfredzaamheid, onafhankelijkheid en sociale contacten toenemen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het verlagen van het gemiddelde aantal ingezette uren is een continu proces. De beweeginterventie wordt geïmplementeerd in het eerste kwartaal van 2025. Tijd (indicator) Monitoren resultaten nieuwe inkoop Wmo We ontwikkelen een monitoringssysteem voor Wmo- en jeugdhulp. Zo werken we aan een 'real time dashboard' om een beter inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de kosten van indicaties.

Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten van onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Voor de monitoring willen we zoveel mogelijk gebruikmaken van de instrumenten die zorgaanbieders en gemeenten al (moeten) gebruiken. De monitor en leercyclus zijn gestart als pilot van enkele gemeenten en zorgaanbieders.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De monitor wordt in 2025 uitgebouwd naar alle gemeenten en zorgaanbieders. Tijd (indicator)

19

We zetten in op zorgvernieuwing en de toepassing van innovatieve concepten Samen met andere partijen werken we aan een transformatie van de zorg. Kwaliteit (toelichting) Transformatie van de zorg houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe worden gestimuleerd. In de nieuwe inkoop is dit eveneens een belangrijk onderwerp. Ook nu zijn we met aanbieders in gesprek over innovatie en tranformatie. Hiermee gaan we de transformatie een impuls geven. In onze nieuwe visie sociaal domein die uitgevoerd gaat worden in 2025, is innovatie van de zorg eveneens een belangrijk onderwerp. Ook andere partijen stimuleren we om samen met ons te innoveren. Hierbij is ook aandacht voor onze eigen uitvoering van zorg. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een voortdurend proces. Tijd (indicator) Indicatoren  Het aantal geïndiceerde uren voor hulp bij huishouden daalt.  Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wmo. Risico's Voor zorgvernieuwing en het beïnvloeden van de in- en doorstroom zijn we mede afhankelijk van (keten)partners.

1.3 Jeugd Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’.  Integrale Verordening sociaal domein.  Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein). Doelstellingen Door de zorg zoveel als mogelijk te normaliseren, beperken we de instroom in geïndiceerde voorzieningen Activiteiten Instroom van jeugdige cliënten naar tweedelijnszorg neemt af We treffen een aantal maatregelen om de instroom in de jeugdzorg te beperken. Kwaliteit (toelichting) Als voorliggende voorziening is gestart met de inclusieve buitenschoolse opvang (bso). Naar aanleiding van de positieve uitkomsten van de evaluatie van de inclusieve bso, is deze opvang omgezet naar een structurele voorziening. In 2025 werken we aan verschillende mogelijkheden om de instroom in de jeugdhulp te verminderen, door het verkorten van zorgtrajecten en een snellere uitstroom waar 20

dat verantwoord is. Waar mogelijk zoeken we oplossingen in het preventieve veld en maken we geen gebruik van geïndiceerde zorg. We zetten in op het inrichten van een lokale regietafel waar partners samen naar de beste oplossing voor de jeugdige zoeken. Daarnaast hebben gemeenten, naar aanleiding van de Hervormingsagenda Jeugd, de taak om zelf ook zwaardere en langdurige hulp te gaan bieden. Daarom onderzoeken we welke vormen van jeugdhulp we zelf kunnen bieden en wat dat van onze organisatie vraagt. Samen met maatschappelijke organisaties bieden we jongeren in 2025 programma’s aan om hun mentale veerkracht te vergroten. Dat doen we onder andere door het versterken van het echtscheidingsloket, omdat complexe echtscheidingen een belangrijke oorzaak zijn van problematiek bij jeugdigen. In circa 70% van de jeugdbeschermingszaken speelt een complexe echtscheiding een rol. We zien daarvoor in het preventieve veld een belangrijke taak weggelegd voor het echtscheidingsloket. We willen deze meer bekendheid en een actievere rol geven. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beperken van de instroom in de jeugdhulp vraagt meerdere jaren. Tijd (indicator) Opvangvoorziening voor kinderen met een zorgvraag De opvang voor kinderen met een zorgvraag is gestart met het zoeken naar een oplossing voor de groep kinderen tussen de acht en twaalf jaar met een zorgvraag.

Er is een pilot geweest voor buitenschoolse opvang (bso) voor alle kinderen met en zonder zorgvraag. Kwaliteit (toelichting) De inclusieve buitenschoolse opvang (bso) is een voorliggende voorziening waar ook kinderen met een zorgvraag terecht kunnen voor opvang. Dit biedt ouders de mogelijkheid om buitenshuis te werken en zorgt voor meer stabiliteit en rust in het gezin. De inclusieve bso is in de Hervormingsagenda Jeugd opgenomen als goed voorbeeld van een voorliggende voorziening waarmee kosten op tweedelijns zorg bespaard kunnen worden . Naar aanleiding van de positieve uitkomsten uit de evaluatie van de inclusieve bso in 2023, is de inclusieve bso structureel opgenomen in de begroting van 2025-2028. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De inclusieve buitenschoolse opvang is vanaf 2025 structureel. Tijd (indicator)

21

Hervormingsagenda Jeugd Het doel van de Hervormingsagenda Jeugd is om de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdzorg te verbeteren en de kosten te beheersen. Hiervoor zetten we in op preventie en stevige lokale teams. Kwaliteit (toelichting) In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de Jeugdwet wordt ingeperkt. De minder zware problematiek kan dan worden opgelost in het voorliggende veld en door middel van preventie. Die opdracht ligt bij de gemeenten. We gaan daarvoor de sociale basis (voorliggende voorzieningen en het sociale netwerk) versterken, evenals de gemeentelijke toegang tot ondersteuning. Deze werkzaamheden duren meerdere jaren, we starten in 2025. Daarnaast onderzoeken we welke hulp we zelf kunnen bieden en welke organisatie daar bijpast. De doelen uit de Hervormingsagenda Jeugd zijn ook van invloed op de keuzes die we maken bij de op te stellen Visie sociaal domein. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd vraagt meerdere jaren. Tijd (indicator) Doelstellingen Om zorgkosten te beheersen en het zorgaanbod beter af te stemmen, sturen we met de inkoop op zorgvernieuwing met behoud van kwaliteit en op partnerschap met onze zorgaanbieders. Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop jeugd We evalueren en monitoren de inkoop van Wmo- en jeugdhulp.

Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn er afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten van onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Voor de monitoring willen we zoveel mogelijk gebruikmaken van de instrumenten die zorgaanbieders en gemeenten al (moeten) gebruiken. De monitor en leercyclus zijn gestart als een pilot van enkele gemeenten en zorgaanbieders. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 wordt de pilot verder uitgebouwd naar alle gemeenten en zorgaanbieders. Tijd (indicator)

22

Doelstellingen Zorgen dat ouders goed voor hun kinderen kunnen zorgen Activiteiten Inzet Preventie Platform Jeugd Om ouders te ondersteunen, biedt het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hulp op het gebied van (opvoedings)ondersteuning en preventie. Het PPJ ontwikkelt preventieprogramma's voor verschillende (opvoedings)thema's, zoals kind en armoede, kind en scheiding, omgaan met alcohol en drugs, weerbaarheid en veerkracht. Kwaliteit (toelichting) In april 2023 is een onderzoek gestart naar het functioneren van het Preventie Platform Jeugd (PPJ). Dit omdat het PPJ ooit als pilot is gestart en we kritisch moeten (blijven) kijken of het PPJ op de huidige manier doorgaat of dat aanpassingen gewenst zijn. Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Daaruit bleek dat de doelen voor het effectief inzetten van jeugdpreventie voor een groot deel worden bereikt. Op het onderdeel 'bereik' (deelname) zijn er nog aandachtspunten: de zichtbaarheid en laagdrempeligheid behoeft verbetering. Ook in de uitvoering en samenwerking met professionals liggen nog verbeterpunten, met name in de samenwerking met het onderwijs. Naar aanleiding van de aandachtspunten is er op hoofdlijnen een nieuwe structuur vastgesteld en deze wordt momenteel verder geconcretiseerd.

Hierbij wordt ook gekeken welke preventieve activiteiten en werkoverleggen een effectieve bijdrage leveren, en welke kunnen vervallen of anders/elders kunnen worden belegd. Zo wordt de functie van projectleider vervangen door een coördinator. Deze krijgt onder andere de taak om de kwaliteit en effectiviteit te monitoren en te optimaliseren. Ook moet de coördinator de zichtbaarheid vergroten, om meer inwoners te bereiken. Daarnaast wordt de werkgroepenstructuur afgeschaft, wat leidt tot minder overleg en meer inzet van interventies. In 2025 moet de nieuwe structuur voltooid zijn. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 moet de nieuwe structuur staan. Tijd (indicator) Indicatoren  Beheersbaar krijgen van de instroom voor geïndiceerde jeugdhulp. Risico's  We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor de kwaliteit, innovatie en in-, door- en uitstroom.  We hebben een beperkte invloed op de doorverwijzing naar geïndiceerde zorg door externe doorverwijzers, zoals huisartsen.  Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

23

Financiële onderbouwing programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000

24

Exploitatie

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025 stand 1e prognose 2024

Aanpassing begroting 2025

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

223

527

342

0

342

241

2

2

12.659

13.586

13.877

0

13.877

14.270

14.662

14.662

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

0

80

0

0

0

0

0

0

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

27

8

8

0

8

8

8

8

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

463

0

0

0

0

0

0

0

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

252

243

223

20

243

346

343

343

0

611

0

0

0

0

0

0

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

13.401

14.527

14.108

20

14.128

14.624

15.013

15.013

Totaal Baten

13.624

15.054

14.449

20

14.469

14.865

15.015

15.015

1.436

2.014

1.732

136

1.869

1.769

1.529

1.529

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

14.353

15.509

15.651

134

15.785

16.135

16.527

16.527

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.739

1.978

1.863

107

1.970

1.827

1.827

1.827

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

5.056

1.297

1.347

72

1.419

1.409

1.409

1.409

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

3.774

0

0

0

0

0

0

0

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

111

3.807

3.562

386

3.947

3.372

3.197

3.197

6.71B Begeleiding (WMO)

0

4.041

3.941

333

4.274

4.174

4.174

4.174

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

30

0

0

0

0

0

0

0

6.81A Beschermd wonen (WMO)

39

87

87

11

98

98

98

98

25.102

26.718

26.450

1.042

27.492

27.015

27.232

27.232

8.820

22

22

4

26

26

26

26

6.72A Jeugdhulp begeleiding

601

3.683

3.243

158

3.400

3.405

3.442

3.442

6.72B Jeugdhulp behandeling

0

2.471

2.141

96

2.237

2.237

2.237

2.237

6.73A Pleegzorg

0

290

360

15

375

375

375

375

6.73B Gezinsgericht

0

1.640

920

38

958

958

958

958

6.73C Jeugdhulp met verblijf overig

0

2.239

3.219

134

3.353

3.353

3.353

3.353

Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

6.81A Beschermd wonen (WMO)

Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 1.3 Jeugd 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

25

Exploitatie

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025 stand 1e prognose 2024

Aanpassing begroting 2025

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

193

194

184

1

185

185

185

185

6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

0

397

387

17

404

404

404

404

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

465

0

0

0

0

0

0

0

0

379

609

-5

604

604

604

604

6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering

0

15

55

0

55

55

55

55

Totaal 1.3 Jeugd

10.078

11.329

11.139

458

11.597

11.601

11.639

11.639

Totaal Lasten

36.617

40.061

39.322

1.636

40.958

40.385

40.400

40.400

0

55

0

0

0

0

0

0

-22.992

-24.952

-24.873

-1.616

-26.489

-25.520

-25.385

-25.385

Onttrekkingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Gerealiseerd resultaat

Volksgezondheid De verhoging van de lasten met € 136.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:  Verhoging inwonerbijdrage GGD € 46.000 N  Opvoeren budget Sociaal Medische Indicatie (SMI) € 45.000 N  Verhoging subsidie jeugdgezondheidszorg € 40.000 N De inwonerbijdrage aan de GGD is vooral verhoogd als gevolg van de doorgevoerde indexering. Hiervoor hanteert de GGD een door het AB vastgestelde systematiek. Wij stellen voor om het budget voor SMI, nadat het in de begroting 2024 was wegbezuinigd, opnieuw op te voeren. Dit bedrag is ten laste gebracht van het budget Jeugdhulp. De subsidie voor de jeugdgezondheidszorg is geïndexeerd. Maatschappelijke ondersteuning De verhoging van de lasten met € 1.042.000 is grotendeels als volgt te verklaren:  Verhoging budget Hulp bij Huishouden € 370.000 N  Verhoging budget Wmo Integrale Ondersteuning € 340.000 N  Verhoging budget Regionale Samenwerking Sociaal Domein € 121.000 N  Hogere doorbelasting € 207.000 N Eerder hebben wij budgetten niet aangepast op tariefsverhoging omdat het klantenbestand dalende was en het aantal geïndiceerde uren standaard op twee uur gezet zou worden. De daling van het aantal cliënten heeft zich niet doorgezet en het gemiddelde aantal uren daalt minder snel dan verwacht. Daarnaast wordt er per 2025 een tariefsverhoging doorgevoerd.

De hoogte is onbekend, maar hiervoor nemen we het verwachte percentage voor de Overheidsbijdrage arbeidsontwikkeling (OVA) als uitgangspunt. Het budget voor Wmo Integrale Ondersteuning is, op basis van de ontwikkelingen in 2024 en het toepassen van het OVA-percentage voor de prijsverhoging per januari 2025, verhoogd met € 340.000. De lasten voor de Regionale Samenwerking Sociaal Domein zijn toegenomen door:  Een uitbreiding van personeel als gevolg van nieuwe taken. 26

 De doorgevoerde indexering.  De extra kosten die de nieuwe inkoop met zich meebrengt. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar de algemene toelichting in programma 1. Jeugd De verhoging van de lasten met € 458.000 is grotendeels als volgt te verklaren:  Budget voor de Inclusieve BSO € 200.000 N  Verhoging budgetten Jeugdhulp € 152.000 N  Hogere doorbelasting € 91.000 N We stellen voor om vanaf 2025 structureel een budget beschikbaar te stellen voor de inclusieve BSO. De hiermee gemoeide kosten van € 200.000 zijn ten laste gebracht van de budgetten Jeugdhulp. De verwachting is dat de inzet van de inclusieve bso leidt tot minder uitgaven in de Jeugdhulp. Per januari 2025 worden de tarieven voor de Jeugdhulp verhoogd. De hoogte is onbekend, maar hiervoor nemen we het verwachte percentage voor de Overheidsbijdrage arbeidsontwikkeling (OVA) als uitgangspunt. Dit zou een verhoging betekenen van ca. € 350.000. Maar aangezien de kosten voor de BSO uit de budgetten Jeugdhulp worden gefinancierd worden de budgetten Jeugdhulp met slechts € 152.000 verhoogd. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar de algemene toelichting in programma 1. Kredieten Binnen dit programma zijn geen kredieten. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn geen onttrekkingen of toevoegingen aan reserves.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=1de58462-e22c-4251-8999-17aff11ec948