Omgevingsvisie Kom Winterswijk 2040
Tekst van het document
de bestaande ruimte efficiënt. Het doel is om bestaande
zo ontworpen dat ze optimaal bijdragen aan de
buurten te versterken en te vernieuwen, zodat de regio
klimaatbestendigheid van de regio, met oog voor groen
duurzaam en toekomstbestendig wordt.
en duurzaam ruimtegebruik. Welke locaties bieden kansen voor woningbouw? Goede bereikbaarheid en ontsluiting
Zoals blijkt uit de voorgaande paragrafen, werken we
Nieuwe woningen moeten niet alleen goed worden
aan een
ontsloten voor auto’s, maar ook voor langzaam verkeer
actief op sociale variatie op wijkniveau, met aandacht
(zoals fietsers en voetgangers). Het is van groot belang
voor een goede ruimtelijke inpassing en de nabijheid
dat nieuwe woonwijken goed bereikbaar zijn, niet
van voorzieningen. We streven naar inclusiviteit in
alleen voor de bewoners, maar ook voor mensen die
doelgroepen op het niveau van de wijk en niet zozeer
afhankelijk zijn van openbaar vervoer of die zich in de
per afzonderlijke ontwikkeling. Zo ontstaan gevarieerde
wijk willen verplaatsen zonder auto. Dit betekent dat
en inclusieve woonwijken die passen bij de identiteit
Inbreiden waar het kan – met behoud van het dorpse
er extra aandacht moet zijn voor de bereikbaarheid
van Winterswijk en zijn voorbereid op de uitdagingen
karakter
van voorzieningen, het stimuleren van het gebruik
van morgen.
Bij
toekomstbestendig woonbeleid. We sturen
inbreiding
geldt
voor
iedere
ontwikkeling
dat de context bepalend is voor de ruimtelijke
van duurzame mobiliteit en de integratie van groen en groenstructuren in de komen het omliggende
Inbreiding heeft tot 2034 de nadruk, met respect
verschijningsvorm. Het ruimtelijk doel van inbreiden
landschap.
voor de bestaande dorpsstructuur (waaronder de
is om te komen tot een betere structuur van de kom,
ontstaansgeschiedenis,
en
het centrumgebied en de schil rond het centrum.
Duurzaam ruimtegebruik
woonbuurten, voorzieningenstructuur). Bij uitbreiding
Inbreiding moet bijdragen aan woonvormen, maar
De gemeente Winterswijk zet in op het duurzaam
ligt de lat hoog op het gebied van duurzaamheid,
ook aan de economische structuur en de groen- en
hergebruik van bestaande gebouwen, erven en terreinen
leefkwaliteit en landschappelijke inpassing. Hieronder
waterstructuur. Voorbeelden van ruimtevormen kunnen
die hun oorspronkelijke functie hebben verloren. Dit
wordt beschreven hoe inbreiding en uitbreiding
zijn: nieuwbouw toevoegen, optoppen (verhogen van
kan bijvoorbeeld door schoolgebouwen, bedrijfslocaties
bijdraagt aan de woningbouwopgave.
bestaande gebouwen), aanbouwen, ombouwen van
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
structuur
van
radialen
50
4. THEMATISCHE UITWERKING
bestaande gebouwen. Inbreiding beperkt zich niet
de commerciële publieksgerichte functie detailhandel
tot de gedachte van ‘ruimte en/of groen inleveren’,
en horeca. Dat wil zeggen: zo lang voor die functies nog
• Misterweg tussen rotonde met Europalaan /
maar gaat steeds samen op met het verbeteren en
vraag naar vastgoed is, worden andere commerciële
Parallelweg en spoorwegovergang (ook deel van
vernieuwen van de bijdrage aan groen, water, klimaat
publieksgerichte functies (zoals persoonlijke dienstver-
de radialen);
en biodiversiteit. Iedere inbreidingsopgave en ruimtelijk
lening) en niet-commerciële functies alleen toegelaten
• Misterstraat
initiatief moet zo een schakel vormen naar een betere
als dat:
winkelstraat (ook deel van de radialen);
ruimtelijke structuur. Als gemeente zetten we in op de
• de
samenhang tussen projecten en de kwaliteit van de
ontwricht;
hoofdstructuur.
• geen hoekpand betreft, omdat daar winkels en
detailhandelsstructuur
niet
duurzaam
horeca sterk de voorkeur hebben. De oude radialen
Peperbus
tussen
spoorwegovergang
en
• Laan van Hilbelink van Zonnebrink tot Verlengde Morsestraat; Hogere bouwvormen Hogere bouwvormen zijn bespreekbaar langs (delen
Langs de radialen is de verkaveling in principe lineair,
In de ontdekstraten (voorheen aanloopstraten) streven
van) de radialen, stedelijke as en op plekken in
dat wil zeggen: in dezelfde richting als het wegbeloop.
we naar behoud van levendigheid en een open,
het gemengde (grotere) centrumgebied waardoor
Bij nieuwe ontwikkelingen wordt de verkaveling
publieksgerichte uitstraling. Bij herontwikkeling van
ruimtelijke meerwaarde ontstaat. Bij lineaire bouw-
lineair ingericht langs de radialen, wat betekent dat
de uiteinden van deze straten geven we daarom de
blokken (die dus niet alzijdig een voorgevel hebben)
de bebouwing zoveel mogelijk in de richting van het
voorkeur aan commerciële functies op de begane
staan we maximaal drie lagen hoger dan in de directe
bestaande wegbeloop wordt geplaatst.
grond, zoals winkels. . Hoewel het bestemmingsplan
omgeving toe. Bij alzijdige bouwblokken staan we
op sommige plekken ook wonen toestaat, past dit hier
maximaal 5 lagen hoger dan in de directe omgeving
minder goed bij de gewenste centrumdynamiek.
voor accenten toe. Die accenten moeten een hoge en
De dichtheid neemt toe naarmate de ontwikkeling
bij Winterswijk passende kwaliteit hebben. Voor lineaire
dichter bij het centrum plaatsvindt. Hier is bespreekbaar dat bij herontwikkeling een hogere dichtheid terugkeert
De stedelijke as
blokken geldt dat bij Winterswijk niet past dat er veel
dan voor de realisatie van het initiatief. Bovendien zijn
Bij de onderstaande wegen die onderdeel uitmaken van
herhaling in de architectuur optreedt. Dat is niet dorps
andere functies dan wonen bespreekbaar.
de stedelijke as zijn ook hogere dichtheden en func-
en dat is niet hoe stedelijk we willen zijn. Variatie is
tiemenging bespreekbaar, als het past bij de maat en
wezenlijk. Hogere bouwvormen moeten altijd ruimtelijk
schaal:
worden onderbouwd, waarbij de ligging, de betekenis
hoe nadrukkelijker het daarbij om publieksgerichte
• Europalaan, Parallelweg, Stationsstraat, Ding-
van het gebouw voor en de ruimtelijke bijdragen aan de
functies moet gaan. In het centrum ligt de prioriteit bij
straat, Zonnebrink, Vredensestraat, Singelweg,
omgeving leidende principes zijn.
Hoe dichter bij het centrum en de schil daaromheen,
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
51
4. THEMATISCHE UITWERKING
Referenties zijn de volgende recente en in ontwikkeling
kansrijke woon-, commerciële en/of maatschappelijke
nieuwe uitbreidingen. In de laatste fase De Rikker wordt
zijnde locaties:
functies.
(slechts) rond de 50% van de locatie uitgegeven voor
• Europalaan: aan de stedelijke as, alzijdige blokken,
wonen. Het is een ontwikkeling die financieel haalbaar Overige wooninitiatieven binnen de kom
bleek, een goede omgevingskwaliteit heeft en voldoet
Bij overige inbreidingsontwikkelingen moet de nieuwe
aan de eisen die we ten aanzien van betaalbaarheid
op een hoek, variatie in woningtypen, prijsklassen
ontwikkeling
stellen. Tegelijkertijd is het een ontwikkeling met veel
en verkaveling.
omgeving.
hoogbouw, variatie. • Narcisstraat: aan de stedelijke as, hoogteaccent
goed aansluiten sluiten op de directe
ruimte voor groen en water. Het houdt rekening met het
• Dingstraat: aan de stedelijke as, lineaire blokken met voldoende variatie in de architectuur. • Weurden: radiaal, wonen met daaronder winkels.
landschap (de es waarop de bouw plaatsvindt en de rand Uitbreiden met oog voor landschap en voorzieningen
van de kom). Dat zijn aspecten die we voor volgende
De Woondeals A en B voorzien circa 1.400 woningen
uitbreidingen als maatstaf hanteren.
op inbreidingslocaties tot aan 2035. Zoals eerder Transformatielocaties
aangegeven
Binnenstedelijke locaties die hun bestaande functie
het voorzieningenniveau in stand te houden. Dat
Buiten de kom, in het landelijke gebied, zijn andere
hebben verloren en hierin ook geen toekomst meer
betekent dat we moeten gaan kijken naar mogelijke
vormen van groei denkbaar. Geen grote uitbreidingen,
hebben, komen in aanmerking voor transformatie
uitbreidingslocaties.
maar kleinschalige ontwikkelingen die passen bij het
is
woningbouw
noodzakelijk
om
naar kansrijke functies die invulling geven aan deze
Gebiedsgerichte uitbreiding in de buurtschappen
landschap en de structuur van buurtschappen of erven.
omgevingsvisie. Herontwikkeling kan leiden tot hogere
Bij uitbreiding is er minder stedenbouwkundige context
Ook hier geldt dat de eigenschappen van de ondergrond
bouwvolumes, mits deze passen bij de schaal, structuur
dan bij inbreiding. Daarom staat bij uitbreiding de
richtinggevend zijn. Daarbij kan worden gekeken naar
en identiteit van Winterswijk. Het is belangrijk dat
landschappelijke opzet en inpassing centraal. Ook zijn
de draagkracht, vitaliteit en ontwikkelbehoefte van
accenten in de hoogte goed worden afgewogen en dat
er in vergelijking met inbreiding meer mogelijkheden
de buurtschappen zelf. Daarnaast kunnen ook nieuwe
architectonische kwaliteit, variatie en een passende
om met duurzaamheid, klimaatadaptatie, water en
vormen van landschappelijke typologieën worden
vormgeving worden gegarandeerd.
bodem sturend te ontwerpen. Deze aanpak moet
verkend, zoals nieuwe buurtschappen, landgoederen
worden voortgezet bij toekomstige uitbreidingen,
of collectieve woonvormen (zoals een klooster,
Voorbeelden van transformatielocaties zijn verouder-
met voortdurende aandacht voor het behoud van de
hof etc.). Op grond van de omgevingsvisie voor het
de binnenstedelijke bedrijvenlocaties, schoolgebou-
omgevingskwaliteit.
buitengebied zijn dergelijke vormen denkbaar. De
wen, gymzalen, kerk- en cultuurgebouwen. Deze locaties komen in aanmerking voor herontwikkeling naar
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
'landschappelijke woontypologie' vormt hierbij steeds De uitbreiding van De Rikker dient als voorbeeld voor
een bouwsteen waarin wonen wordt verbonden
52
4. THEMATISCHE UITWERKING
met
klimaatbestendigheid
en
landschappelijke
Waar gaan we de komende tijd mee aan de slag?
• Bij de samenvoeging van de omgevingsvisies
versterking. Referenties als de buurtschap, erf,
• We werken aan het volkshuisvestelijk programma
bepalen we wat de begrenzing is van de komrand-
landgoed of hof bieden kansen om wonen te
waarin we vastleggen welke woningen we in de
zone en geven we aan hoe we in de komrandzone
combineren met waterinfiltratie, biodiversiteit en
toekomst gaan bouwen, voor welke doelgroepen,
omgaan met stedelijke ontwikkelingen (Motie
verkoeling.
van welk type en op welke locatie(s).
komrandzone).
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
53
4. THEMATISCHE UITWERKING
WAT BETEKENT DIT VOOR TOEKOMSTIGE INITIATIEVEN EN ONTWIKKELINGEN? Afweging bij woningen toevoegen:
routes en verblijfsplekken met oog voor het
• We kijken eerst naar de mogelijkheden van inbreiding, daarna naar de mogelijkheden van uitbreiding. • Bij inbreiding kijken we naar de ontstaans geschiedenis, verkaveling, routes en de bestaande ruimtelijke opbouw, zodat nieuwe bebouwing op natuurlijke wijze integreert in de wijk.
creëren van speel- en ontmoetingsplekken en
deze
het versterken van de sociale cohesie.
bouwkundige uitwerking afdoende gemotiveerd
water- en bodemsturend ontwerpen als vertrek punt (zie hoofdstuk 2). • We nemen bij uitbreiding de ruimtelijke karak teristiek van het landschap en de dorpsstructuur als basis, en versterken deze waar mogelijk.
qua
positie,
samenhang
en
steden-
• We zetten in op geleidelijke overgangen tussen
kunnen worden. De architectonische kwaliteit en
buurten en het omliggende landschap om een
bijdragende architectonische betekenis vormen
vloeiende integratie te waarborgen.
een extra wegingsfactor.
• We handhaven een evenwicht tussen verdichting en leefkwaliteit, waarbij de kwaliteit van de
• Bij uitbreiding hanteren we het principe van
• We staan hogere bouwvormen alleen toe, als
leefomgeving centraal blijft staan. • We behouden en benutten binnentuinen en
Sociale basis en voorzieningenstructuur • We zetten in op het creëren van gevarieerde wijken zodat inclusieve, levendige en toe-
tussenruimtes als waardevolle onderdelen van
komstbestendige
de leefkwaliteit en de groenstructuur.
mensen in verschillende levensfasen prettig
• De architectuur sluit aan op de dorpse of
buurten
ontstaan
waar
kunnen wonen.
landschappelijke karakteristiek, en waar geldig
• We streven naar een gevarieerde mix van wo-
• We hebben ten alle tijden oog voor duurzaam
op de stadsere sferen. De dominante sfeer is
ningtypen: appartementen, eengezinswoningen
ruimtegebruik en herbestemmen waar kan naar
(compact) dorps. Variatie past daarbij maar
en zorgwoningen.
wonen.
is geen doel op zich. Op iedere plek vormt
• We zetten in op een variatie in prijsklassen:
de architectuur een passende toevoeging
sociale- en middenhuur, sociale/goedkope koop,
vanuit ontwerponderzoek naar de omringende
betaalbare koop (Achterhoekse betaalbare koop),
karakteristiek.
en overig zodat er voor verschillende doelgroepen
• We passen de locatie beoordeling toe om te waarborgen
dat
initiatieven
bijdragen
aan
kwaliteit, passen bij de omgeving en de
• Nieuwe bebouwing moet samen met de groene
samenhang versterken. Stedenbouwkundige en ruimtelijke principes • We versterken de samenhang en veiligheid via
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
een aanbod is.
inpassing en uitwerking passen in en reageren op
• Bij woningbouw houden we rekening met
de maat, het ritme en het profiel van de bestaande
verschillende levensfasen: voor starters, gezinnen
karakteristiek.
en ouderen.
54
4. THEMATISCHE UITWERKING
• We zetten in op een robuust en duurzaam voorzieningenstructuur,
afgestemd
op
de
behoefte, bevolkingsomvang en groei van de
nog vastgesteld), kavels kunnen gedeeld worden
nieuwbouw ontworpen worden met het oog op
tussen ouders en kinderen of tussen jongeren en
klimaatverandering, met nadruk op het omgaan
ouderen.
met hittestress, wateroverlast en droogte.
• We zetten bij zorgwonen zoveel mogelijk in op
• We onderzoeken herbestemming van leegstaande
• We situeren bij voorkeur duurzame en goed
het plaatsen van zorgwoningen in de nabijheid
erven en panden, zoals oude schoolgebouwen,
bereikbare wijkcentra en dagelijkse winkels
van de bestaande woonomgeving van bewoners,
bedrijfslocaties of gymzalen, als alternatief voor
nabij supermarkten of OV-knooppunten, om zo
zodat sociale netwerken behouden blijven en
het realiseren van extra woningen.
de leefbaarheid en bereikbaarheid te versterken.
zorg dichtbij is.
gemeente.
• We geven bij ontwikkelingen de voorkeur aan Levensloopbestendig en zorg nabij wonen • Bij
inbreiding
en
uitbreiding
zullen
• We zetten bij ontwikkelingen in op goede
permanente woningbouw. we
• Flexwoningen
zijn
Bereikbaarheid en ontsluiting
bespreekbaar
binnen
ontsluiting via bestaande infrastructuur, met
woningaanpassingen voor ouderen en mensen
sommigemaatschappelijke
met een zorgvraag binnen de planningen van de
goed zijn ingepast in de bestaande omgeving
gemeente meenemen.
en geen permanent karakter hebben. Welke
• We zetten in op voldoende aansluiting bij het
doelgroepen dit zijn, is weergegeven in het
bestaande voorzieningenaanbod (zoals scholen,
volkshuisvestelijkprogramma.
winkels en zorg).
• We zetten bij ouderenwoningen zo veel mogelijk in op de nabijheid van essentiële voorzieningen
situaties,
mits
ze
hankelijk van de kavelgrootte (richtlijn wordt
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
voetganger)
• Bij eventuele extra druk op voorzieningen zetten
zoals huisarts, apotheek en supermarkt. • We stimuleren generatiegericht wonen, af-
aandacht voor langzaam verkeer (fiets en
Klimaatbestendig wonen • We stimuleren dat nieuwe woningen en andere
we in op compensatie met passende maatregelen of bijdragen.
55
Tot 2035 worden circa 1400 woningen gerealiseerd; totale opgave is 2250 woningen.
LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK WONEN Focus op betaalbare, duurzame en levensloopgeschikte woningen.
Winterswijk biedt jongeren een fijne leefomgeving met volop voorzieningen en kansen voor ontwikkeling, werk en ontspanning.
Duurzaam hergebruik van gebouwen en terreinen met verloren functie.
We hebben aandacht voor ons erfgoed en onze dorpse identiteit.
Ouderenwoningen moeten zo veel mogelijk in de buurt van essentiële voorzieningen zoals huisarts, apotheek en supermarkt liggen.
Nieuwe woonwijken bevorderen sociale verbondenheid, veiligheid en ontmoeting.
Winterswijk streeft naar een breed en passend woningaanbod voor alle doelgroepen.
Uitbreiden alleen als inbreiding tekortschiet of voor het behoud van voorzieningen.
We sturen op sociale variatie, ruimtelijke inpassing en functionele aansluiting.
Inbreiden binnen de dorpsgrenzen met behoud van het dorpse karakter.
Nieuwe wijken zijn goed bereikbaar voor langzaam verkeer en openbaar vervoer.
Klimaatbestendig bouwen met aandacht voor water, hitte, groen en biodiversiteit.
Locatiebeoordeling bepaalt of een initiatief past bij ruimtelijke en sociale context.
Nieuwbouw sluit aan op de ruimtelijke structuur, schaal en identiteit van Winterswijk.
BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
4.4
4.4 BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
We gaan bewust om met onze schaarse ruimte
ontspannen, spelen, elkaar ontmoeten en genieten van
In 2040 is Winterswijk een plek waar mensen zich
Onder bereikbaarheid verstaan we in Winterswijk
groen. Daarom denken we bij nieuwe ontwikkelingen op
verbonden voelen met elkaar en gezond kunnen leven.
bereikbaarheid met alle vervoerswijzen: waaronder
het gebied van bijvoorbeeld woningbouw of bedrijvigheid
Iedereen – jong en oud, inwoners, bezoekers, bedrijven
actieve vervoerswijzen zoals lopen en fietsen, het
goed na over hoe we de ruimte het beste kunnen
en werknemers – denkt bewust na over hoe ze zich
openbaar vervoer en gemotoriseerd vervoer maar
gebruiken. We proberen functies slim te combineren,
verplaatsen en welke routes ze nemen. Woonwijken,
ook bijvoorbeeld de rolstoel en scootmobiel. Welke
zodat iedereen er iets aan heeft. We gebruiken hierbij
werkplekken, het ziekenhuis, winkels, recreatiegebieden
vervoerswijze het belangrijkste is, kan per gebied
de mobiliteitsladder. Dat betekent dat we pas nieuwe
en ontmoetingsplekken zijn goed bereikbaar, op een
verschillen. Daarom kunnen er per plek andere keuzes
verbindingen aanleggen, zoals rondwegen, als andere
manier die past bij ieders voorkeur: lopend, met de
worden gemaakt.
oplossingen niet voldoende zijn. Denk bijvoorbeeld aan het beter gebruiken van de wegen die er al liggen.
fiets, het openbaar vervoer of de auto. In gebieden waar mensen vooral verblijven, zoals het centrum, krijgt de
Er is maar beperkt ruimte voor wegen en verkeer. Onze
Ook zullen we kijken naar koppelkansen met andere
voetganger de hoofdrol. Verkeersveiligheid staat voorop
openbare ruimte gebruiken we om te lopen, fietsen
gewenste projecten. Zo maken we slim gebruik van de
– voor iedereen: voetgangers, fietsers én automobilisten.
of autorijden. Maar het is ook de plek waar we willen
ruimte en middelen die we hebben.
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
57
4. THEMATISCHE UITWERKING
Winterswijk goed bereikbaar in 2040
essentieel – voor onze economie, het welzijn van onze
er parkeert. We houden rekening met drie hoofdgroepen:
In 2040 willen we dat inwoners bewust kiezen hoe ze
inwoners en de aantrekkingskracht van onze gemeente.
bewoners, bezoekers en mensen die in Winterswijk
zich verplaatsen bijvoorbeeld: lopend, met de fiets,
Tegelijk geven we daar waar mensen vooral wonen en
werken. Binnen die groepen kijken we verder naar wat
het openbaar vervoer of de auto. We maken die keuze
verblijven voorrang aan veiligheid en een prettige leef-
mensen precies nodig hebben. We zorgen bijvoorbeeld
makkelijker door te investeren in goede fietspaden en
verblijfsomgeving. Dat kan betekenen dat autoroutes iets
voor plekken om kort te parkeren voor mensen die
andere voorzieningen. Tegelijk zorgen we ervoor dat de
minder direct zijn of dat je er langzamer moet rijden.
snel iets willen ophalen of winkelen, en lang parkeren
auto op belangrijke plekken goed bereikbaar blijft. Dat is
voor bezoekers van buiten de regio of werknemers.
belangrijk voor onze bedrijventerreinen, het ziekenhuis
Gebalanceerde verkeersstructuur
Parkeerplekken richten we zo in dat ze makkelijk te vinden
en het centrum. Niet alleen voor onze inwoners, maar ook
Om Winterswijk op verschillende manieren goed bereikbaar
en te gebruiken zijn en dat ze bijdragen aan een prettig
voor bezoekers van buitenaf. Bij nieuwe ontwikkelingen
te houden, werken we aan een verkeersstructuur die in
en bereikbaar centrum. Voor mensen die minder mobiel
kijken we daarom goed wie er gebruik van gaat maken
balans is en ruimte biedt aan al alle vormen van vervoer.
zijn, zorgen we voor parkeerplekken dichtbij belangrijke
en hoe die mensen zich verplaatsen. Bewoners van het
We zorgen ervoor dat routes duidelijk zijn, zodat mensen
locaties. Daarnaast maken we gebruik van slimme en
centrum, mensen uit het buitengebied en bezoekers uit
makkelijk hun weg vinden ook naar het centrum. Wegen,
flexibele parkeersystemen. Die helpen om parkeerplekken
de regio of Duitsland hebben namelijk verschillende
zoals de Europalaan, Groenloseweg, Vredenseweg en
beter te benutten en maken het makkelijker om snel een
behoeften. Bezoekers van buiten het centrum zijn
Laan van Hilbelink, wijzen we aan als hoofdwegen voor
vrije plek te vinden. Zo maken we parkeren voor iedereen
meer afhankelijk van de auto. Voor korte afstanden
autoverkeer. Tegelijk verbeteren we de routes voor fietsers
eenvoudiger en toegankelijker.
(10-15 kilometer) stimuleren we het gebruik van de
en wandelaars, en maken we de openbare ruimte groener
(elektrische) fiets. Voor langere afstanden onderzoeken
en gezonder. We houden rekening met de karakteristieke
Efficiënt en toegankelijk parkeren in het centrum
we of het openbaar vervoer een goed alternatief is, en
structuur/ unieke opbouw van Winterswijk: van de
Voor het centrum is het van belang dat bewoners
wat er nodig is om dat aantrekkelijker te maken.
historische radialen tot de nieuwere verbindingen. Waar
en bezoekers eenvoudig een parkeerplek kunnen
het kan, gebruiken we straten en pleinen voor meerdere
vinden zonder onnodig rond te rijden. Het zoekverkeer
doelen tegelijk waarbij de verkeersveiligheid voorop staat
in
Winterswijk blijft ook bereikbaar met de auto. Winterswijk is de tweede kern van de regio in de Achterhoek en dat
het
centrum
willen
we
terugdringen
door
geclusterde parkeervoorzieningen te koppelen aan
willen we graag zo houden. Onze ligging én de goede
Parkeren: afgestemd op de plek en gebruiker
hoofdtoegangswegen. Via deze parkeervoorzieningen
bereikbaarheid met de auto maken ons aantrekkelijk
Wanneer we kijken naar het parkeren is het belangrijk om
kunnen
voor bedrijven en bezoekers. Goede bereikbaarheid is dus
ervoor te zorgen dat het parkeren past bij de plek én bij wie
aantrekkelijke wandelroutes het centrum bezoeken.
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
bewoners
en
bezoekers
via
veilige
en
58
4. THEMATISCHE UITWERKING
Locaties
zoals
de
huidige
Zonnebrink,
maar
de ‘openbare leefruimtes van het dorp’. Daarom wordt
vervoer. We willen dat zowel de bus- als de
ook
Europalaan
bieden
mogelijkheden
voor
in de deelgebieden van de kom meer ruimte gegeven
treinverbindingen snel, efficiënt en betrouwbaar zijn. De
parkeeroplossingen, zodat de centrumring ontlast
de
aan ontmoeting en verbinding. In het thema Gezond,
treinverbinding tussen Winterswijk en Apeldoorn krijgt
wordt en in het centrum ruimte ontstaat voor groen en
inclusief en veilig wordt hier verder bij stilgestaan.
extra aandacht, en we streven naar snellere busdiensten
recreatie.
die aansluiten op de hoofdverbindingen van onze regio Veilige fiets- en wandelinfrastructuur: Duurzaam en
zoals Winterswijk – Enschede, en de interregionale
Maatwerk bij parkeren in nieuwe bouwplannen
gezond van A naar B
verbinding met Duitsland (onder andere Vreden, Ahaus,
Bij nieuwe bouwprojecten kijkt de gemeente of er
We blijven investeren in een fiets- en wandelstructuur
Oeding, Borken en Bocholt).
minder parkeerplekken nodig zijn dan normaal. Dit
die veilig, duurzaam en gezond is en een goede
doen we alleen als er goede alternatieven zijn, zoals
routestructuur heeft. Waar mogelijk doen we dit
Gezond leven en bewegen in een veilige omgeving
openbaar vervoer of deelmobiliteit, én als het past bij de
in combinatie met onze groenstructuur. Fietsen en
Winterswijk moet een leefbare gemeente zijn waar
plek. We willen namelijk voorkomen dat er door nieuwe
wandelen zullen steeds belangrijker worden als
bewoners genieten van een gezonde woonomgeving.
woningen of gebouwen parkeeroverlast ontstaat voor
alternatieven voor autoverkeer. Winterswijk biedt vooral
Ze ervaren geen overlast van verkeer, geluidshinder
omwonenden. Daarom moet de ontwikkelaar laten zien
in het buitengebied prachtige fiets- en wandelroutes
of schadelijke emissies, in zowel de woonwijken, bij
dat het echt haalbaar is om minder parkeerplekken
die zijn afgestemd op de omgeving en het landschap.
scholen als het centrum. Dit bevordert niet alleen de
aan te leggen. In het mobiliteitsplan leggen we hoe
We zetten ons in om dit netwerk beter aan te sluiten
fysieke gezondheid, maar ook het welzijn van alle
we omgaan met parkeernormen. Zo zorgen we voor
op de kom en binnen de kom te werken aan goede
inwoners, waardoor Winterswijk een plek is waar
maatwerk dat past bij de situatie ter plaatse.
verbindingen. Ook de doorstroming voor fietsers naar
mensen graag leven, werken en recreëren. De omgeving
het centrum wordt verbeterd met duidelijke fietspaden
van Winterswijk is zo ingericht dat deze uitnodigt
Verbindingen maken: ruimte voor verblijven en ont-
en/of fietsvoorzieningen en veilige oversteken. Verder
tot bewegen, waardoor bewoners actief worden
moeten
zetten we ons in om het centrum te voorzien van
gestimuleerd om te wandelen en te fietsen.
Een verplaatsing is meer dan van A naar B gaan.
voldoende stallings-plekken voor fietsen om het
Aantrekkelijke en veilige routes dragen zowel bij
fietsgebruik verder te stimuleren.
Regionale Samenwerking: krachten bundelen voor betere bereikbaarheid
aan de fysieke als sociale verbinding. Goede routes en ruimtes bieden namelijk ook gelegenheid voor
Openbaar Vervoer: sneller, efficiënter en duurzamer
Om de bereikbaarheid van Winterswijk te verbeteren,
ontmoeting en sociaal contact, en zijn tegelijkertijd
We zetten vol in op het verbeteren van ons openbaar
werken we samen met regionale partners aan de
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
59
4. THEMATISCHE UITWERKING
doorstroming van verkeer op de belangrijke provinciale
alleen snelheidsmetingen en handhaving, maar ook
strategie van de gemeente Winterswijk om tijdig een
wegen en rijkswegen. De samenwerking met omliggende
educatie over verkeersveilig gedrag. Dit zorgt voor een
toegankelijke, betrouwbare en veilige laadinfrastructuur
gemeenten en provincies is van groot belang om te
veiliger verkeer voor voetgangers, fietsers en auto-
voor elektrische voortuigen te realiseren. Dit in
zorgen voor een goed bereikbare gemeente, vooral in
mobilisten.
navolging van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur
het kader van de bereikbaarheid van het SKB en andere
(NAL), een bijlage van het Klimaatakkoord. Duurzaam Vervoer: Duurzaam en innovatief de
vitale voorzieningen.
toekomst in
Waar gaan we komende tijd mee aan de slag?
Veilig verkeer: Samenwerken aan verkeersgedrag en
We stimuleren om het verkeer in Winterswijk duurzamer
• We werken aan het mobiliteitsprogramma waarin
handhaving
en efficiënter te maken. Dit houdt in dat we het elektrisch
wordt beschreven hoe we uitvoering gaan geven
Veiligheid staat voorop in ons beleid. We werken
vervoer, gedeelde vervoersmiddelen zoals deelauto’s en
aan deze ambities. Waar nodig, zoeken we hierin de
samen met partners zoals VVN en de lokale politie
deelfietsen actief stimuleren en waar nodig faciliteren
samenwerking met de provincie. Zoals ten aanzien
om verkeersveiligheid te bevorderen. Dit omvat niet
in oplaadpunten. De ‘Integrale laadvisie’ bepaalt de
van de rondwegen.
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
60
4. THEMATISCHE UITWERKING
WAT BETEKENT DIT VOOR TOEKOMSTIGE INITIATIEVEN EN ONTWIKKELINGEN? Afweging bij woningen toevoegen:
ontsluiting en bereikbaarheid van de locatie altijd
Verkeersveiligheid
• We zetten in op een optimale geleiding van routes
deel uit van de beoordeling indien het initiatief
• We verbeteren de verkeersveiligheid met een
ten behoeve van de ontsluiting van woonwijken,
andere typen verkeer dan tot nu toe veroorzaakt
proactief verkeersveiligheidsbeleid. Voorkomen
centrumgebied en bedrijventerreinen, voor zowel
c.q. extra verkeersbewegingen teweegbrengt.
is beter dan genezen.
voetganger, fietser als gemotoriseerd verkeer.
Het gaat niet alleen om aantallen, maar ook om
• We hanteren de Winterswijkse mobiliteitsladder bij het aanleggen van nieuwe infrastructuur. • We zorgen voor goede bereikbaarheid en toegankelijkheid naar dagelijkse voorzieningen en het winkelcentrum voor iedereen. • Wanneer zich ontwikkelingen voordoen nabij
de vervoerswijze, en de verdeling over de dag. En het gaat ons om de voorzienbare effecten op alle routes naar de locatie als gevolg van de • Menging van verkeerssoorten die onveiligheid veroorzaakt,
is
niet
acceptabel.
Denk
aan
schoolgaande jeugd en stromen vrachtverkeer.
herkenbaar, veilig en passend bij de dorpssfeer in
Bij de beoordeling spelen verder aspecten een
te richten.
rol als de ligging ten opzichte van de hoofdwegen,
• We creëren een aantrekkelijke openbare ruimte (ook in relatie tot het BOSS-beleid).
Voet- en fietsverbindingen • We stimuleren fietsgebruik met aantrekkelijke
voorgestelde ontwikkeling.
dorpsentrees, benutten we de kans om deze
om te verblijven en om bewegen te stimuleren
• We verlagen de snelheid voor autoverkeer op wegen waar veel fietsers en voetgangers zijn.
de dwarsprofielen van nabijgelegen en ont sluitende wegen, en de verharding. • We benutten hoofdontsluitingsroutes om de
routes binnen en buiten de bebouwde kom, die aansluiten bij de landschappelijke structuren en erfgoed van Winterswijk. • We zetten de oude radialen in als fietsvriendelijke en herkenbare verbindingen. • We verbeteren waar mogelijk de (regionale) fietsroutes voor zowel inwoners als bezoekers van buiten Winterswijk.
• Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt rekening
vindbaarheid van het centrum te verbeteren
• Waar mogelijk richten we oude landwegen in als
gehouden met duurzame bereikbaarheid, zoals
en verkeer te geleiden via logische routes naar
rustige, groene routes die passen bij het landschap
het realiseren van oplaadpunten voor fiets en/of
het centrum.
en uitnodigen tot wandelen en fietsen.
auto. • Bij beoordeling van initiatieven maken de
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
• Waar mogelijk streven we naar het beperken van
• We maken ruimte voor verblijven en ontmoeten
doorgaand verkeer op kwetsbare, dorpse wegen.
op plekken waar autoverkeer wordt teruggebracht.
61
4. THEMATISCHE UITWERKING
Openbaar vervoer • We zetten in op een goed openbaar vervoer netwerk en versterken deze waar mogelijk. • We zorgen voor een goede doorstroming van het openbaar vervoer, via slimme maatregelen en aansluitingen. Auto • De auto blijft aanwezig, maar is in delen van Winterswijk te gast. • We beoordelen bij nieuwe ontwikkelingen of autoverkeer past bij de functie van de locatie, met oog voor leefbaarheid en verkeersveiligheid. • We stimuleren het gebruik van gedeelde vervoersmiddelen, zoals deelauto's.
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
62
In het gebruik van het stratennetwerk streven we naar een betere geleiding van routes, met verbetering van fiets- en wandelroutes en kwaliteit van de openbare ruimte.
We hebben aandacht voor bezoekers buiten Winterswijk die een flinke afstand afleggen om een dagje naar Winterswijk te komen (bezoekersstromen).
Onder bereikbaarheid verstaan we in Winterswijk: bereikbaarheid met alle vervoerswijzen: voetgangers, fiets, openbaar vervoer en auto.
BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK We streven naar Voor het centrum is het van belang dat bewoners en bezoekers eenvoudig een parkeerplek kunnen vinden.
Voor kortere afstanden (tot 10 km) wordt de fiets gestimuleerd; voor langere afstanden wordt gekeken naar het openbaar vervoer.
goed gebruik van de beschikbare ruimte met een optimale verdeling van functies.
In 2040 is Winterswijk een gemeente waar mensen in verbinding staan met elkaar en gezond kunnen leven.
Aantrekkelijke en veilige routes dragen bij aan ontmoeting en sociaal contact.
We stemmen parkeren af op doelgroepen en bezoekers, met extra aandacht voor minder mobiele mensen.
We zetten vol in op het verbeteren van ons openbaar vervoer en stimuleren duurzaam vervoer zoals elektrische auto’s en deelmobiliteit.
We blijven investeren in een fiets- en wandelstructuur die veilig, duurzaam en gezond is.
DUURZAAM EN CIRCULAIR
4.5
4.5 DUURZAAM EN CIRCULAIR
Samen naar een duurzaam Winterswijk
Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Deze
Wij zetten ons in voor een duurzaam, klimaatneutraal
Het begrip duurzame ontwikkeling neemt binnen de
duurzame ontwikkelingsdoelen raken veel thema’s. Ze
en circulair Winterswijk waarin mens, natuur en
Omgevingswet een belangrijke plaats in. Hiervoor is in
gaan bijvoorbeeld over gezondheid en welzijn, onderwijs,
economie in balans zijn. We werken stap voor stap
de wet de volgende definitie opgenomen: “Duurzame
schoon water, betaalbare en duurzame energie, eerlijk
toe naar een leefomgeving die toekomstbestendig is
ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in
werk en economische groei, industrie, innovatie en
voor iedereen. Hierbij sluiten we aan bij de duurzame
de behoeften van de huidige generatie zonder de
infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen,
ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties, volgen
mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun
klimaatactie, leven in het water, leven op het land
we landelijke en regionale afspraken en zoeken we
eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”.
en partnerschap. Bij toekomstige ontwikkelingen in Winterswijk worden duurzame ontwikkelingsdoelen
actief de samenwerking met inwoners, organisaties en ondernemers. Of het nu gaat om energiebesparing,
De Omgevingswet kent drie overkoepelende maat-
meegenomen
circulair en biobased bouwen, klimaatadaptatie of het
schappelijke doelen: duurzame ontwikkeling, bewoon-
worden opgepakt. Grote en complexe opgaven zoals
verminderen van CO2-uitstoot: samen zorgen we ervoor
baarheid van het land en beschermen en verbeteren
klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie,
dat Winterswijk ook voor toekomstige generaties een
van het leefmilieu. De omgevingsvisie schetst hoe
bereikbaarheid en woningbouw hebben invloed op onze
fijne, gezonde en leefbare plek blijft om te wonen,
deze overkoepelende doelen op een integrale wijze
hele gemeente. Om samen te werken aan een duurzame
werken en leven.
tot hun recht komen. Dit sluit aan bij de Duurzame
ontwikkeling gaan we uit van de volgende richting:
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
en
geborgd
zodat
ze
integraal
64
4. THEMATISCHE UITWERKING
Bij het oppakken van de duurzame ontwikkelingsdoelen
industrie, mobiliteit, gebouwde omgeving, landbouw
energie die we verbruiken, volledig op uit hernieuwbare
in Winterswijk zorgen we voor een goede balans. Een
en landgebruik) zijn doelen gesteld en worden
bronnen en dringen we de CO2-uitstoot terug naar nul.
balans tussen mens, natuur en economie. Bij de afweging
maatregelen
In het terugdringen van de uitstoot doen alle sectoren
van belangen kijken we naar maatschappelijke,
verminderen.
genomen
om
de
CO2-uitstoot
te
milieu en economische waarden. We willen onze
mee;
gebouwde
omgeving,
industrie,
landbouw
en mobiliteit. Als het gaat om energieneutraliteit
leefomgeving zo inrichten, dat functies elkaar waar
De gemeente Winterswijk werkt actief samen met de
dan wordt mogelijk niet alle duurzame energie in
mogelijk versterken, zich kunnen ontwikkelen en
gemeenten van de regio Achterhoek. In het Akkoord
Winterswijk opgewekt, dit kan eventueel ook op
voldoende tot hun recht komen. Zo realiseren we
van Groenlo hebben de gemeenten afgesproken om
andere logische locaties.
met elkaar een goede leefomgevingskwaliteit, zonder
uiterlijk in 2050 klimaatneutraal en energieneutraal
onnodige en onverantwoorde afwenteling naar andere
te zijn. Klimaatneutraal wil zeggen dat er geen
Als het gaat om zonne-energie dan richten we ons
gebieden of toekomstige generaties.
broeikasgassen zoals CO2 meer uitgestoten worden
op het zoveel mogelijk gebruiken van geschikte
of dat eventuele uitstoot van broeikasgassen wordt
daken voor duurzame opwek. Belangrijk daarbij is het
Samen naar een klimaatneutraal Winterswijk
gecompenseerd. Bij energieneutraal wekken we alle
uitbreiden van de netcapaciteit, het opvangen van
Het klimaat verandert door de hoge concentraties
energie die we verbruiken volledig via duurzame
piekbelastingen en de opslag van duurzame energie.
CO2 en andere broeikasgassen in de atmosfeer. De
energie op. Kortom, we zijn op weg naar een
We hanteren de principes van de Trias energetica: het
aarde warmt hierdoor op, wat zorgt voor extreem
energievoorziening die schoner en duurzamer is. We
minimaliseren van het energieverbruik, het maximaal
weer, bosbranden, overstromingen, zeespiegelstijging
wekken veel meer energie lokaal en regionaal op, wat
gebruik maken van duurzame energie en het zo
en afname van de biodiversiteit. Om de wereld
ervoor zorgt dat we energieonafhankelijker zijn van het
efficiënt mogelijk gebruiken van fossiele brandstoffen.
leefbaar te kunnen houden is in het internationale
buitenland en de opbrengsten lokaal terecht komen.
klimaatakkoord van Parijs afgesproken om de uitstoot
Daarnaast levert de energietransitie werkgelegenheid
Om klimaatneutraal te zijn in uiterlijk 2050 stappen
van broeikasgassen uiterlijk in 2050 tot bijna nul te
op. Om klimaatneutraal te zijn in 2050 gaan we uit van
we ook over op een alternatief voor aardgas voor het
beperken. In het landelijke klimaatakkoord tussen
de volgende richtingen:
verwarmen van onze gebouwen, het verwarmen van
overheden,
bedrijfsleven
en
maatschappelijke
water en het koken. Dit werken we verder uit in het
organisaties is het doel om de CO2-uitstoot in 2030
In Winterswijk zijn we uiterlijk in 2050 energieneutraal
warmteprogramma. De eerste stap hierbij is zoveel
met 55% te verminderen vergeleken met 1990. We
en klimaatneutraal. We volgen hierin de landelijke en
mogelijk energie besparen en het goed isoleren van
streven naar een afname van 95% van de uitstoot
regionale afspraken. In 2030 zitten we op 55% CO2
woningen en gebouwen, zoveel mogelijk op een
van broeikasgassen in 2050. Per sector (elektriciteit,
besparing. Uiteindelijk wekken we de hoeveelheid
natuurinclusieve manier. Uiteindelijk stappen we
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
65
4. THEMATISCHE UITWERKING
over op een aardgasvrije warmtevoorziening. Bij het
We doen dat zowel wijkgericht als via een individuele
Winterswijk werkt onder meer via de Cirkelregio
opstellen en uitvoeren van de plannen zijn de ruimtelijke,
benadering. We werken laagdrempelig en zorgen
de Achterhoek samen met andere gemeenten,
maatschappelijke en financiële uitvoer-baarheid het
ervoor dat energie besparen, duurzame energie
ondernemers en organisaties aan een circulaire
uitgangspunt. In deze warmtetransitie koppelen we
opwekken en verduurzaming toegankelijk is voor
economie. Bij bijvoorbeeld bouwplannen, aanleg van
actief met andere ruimtelijke opgaven in de wijken,
iedereen, ongeacht inkomen of achtergrond. We werken
infrastructuur, inkoop en ruimtelijke ontwikkelingen
zoals bijvoorbeeld waterberging, groenstructuren,
hierbij als gemeente samen met de woningcorporatie,
is het zo veel mogelijk hergebruiken van materialen,
rioolvernieuwing, infrastructuur en we spelen tijdig in
scholen, verenigingen, organisaties en ondernemers
het gebruik van lokale en circulaire grondstoffen en
op aanpassingen in het energienetwerk.
om duurzaamheid en bewustwording te stimuleren.
het tegengaan van afval en verspilling de norm. We sluiten kringlopen met zoveel mogelijk behoud van
Winterswijk zet bij ruimtelijke ontwikkelingen actief
Samen naar een circulair Winterswijk
in op klimaatneutraal, circulair en biobased bouwen
Grondstoffen om producten te maken worden steeds
en werken, rekening houdend met klimaatadaptatie
schaarser en duurder. En de winning van al die
en natuur en met het versterken van de lokale
grondstoffen en de productie van spullen heeft grote
• We werken samen met de gemeenten van de regio
economie. Dit pakken we direct aan het begin van
impact op het klimaat, op het milieu en op de gezondheid
Achterhoek om de doelstelling voor een klimaat-
het
klimaatneutrale
van mensen. In een circulaire economie worden
neutrale en energieneutrale Achterhoek in 2050 te
ontwikkelingen in Winterswijk, haalbaar en betaalbaar
grondstoffen ofwel de hulpbronnen energie, water,
behalen.
blijven. Bedrijven, organisaties, inwoners en gemeente
materialen en voedsel efficiënt ingezet en hergebruikt,
• We gaan actief door met de uitvoering van het
werken actief samen op het gebied van het opwekken,
zonder dat het milieu daaronder leidt. Wanneer er
bestaande beleid op het gebied van klimaat-
opslaan, verdelen en gebruiken van de energie die
nieuwe grondstoffen nodig zijn, worden deze op een
neutraliteit. Daarnaast ontwikkelen we een integrale
nodig is. Door vraag en aanbod beter op elkaar af te
duurzame manier gewonnen en wordt aantasting van
aanpak op het gebied van duurzaamheid, de
stemmen komt netcongestie in 2040 vrijwel niet meer
de leefomgeving voorkomen. In 2050 wil Nederland
duurzame ontwikkelingsdoelen, klimaatneutraliteit
voor. De gemeente geeft zelf ook het goede voorbeeld
een circulaire economie zijn. Een economie zonder
en circulariteit.
als het gaat om klimaatneutraal, circulair en duurzaam
afval, waarin herbruikbare grondstoffen centraal staan.
• We stellen een warmteprogramma op voor de
handelen en werken. In Winterswijk ondersteunen
In 2030 wil Nederland, en dus Winterswijk ook, 50%
aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van
we inwoners, organisaties en ondernemers via het
minder primaire grondstoffen gebruiken (mineralen,
de gebouwde omgeving. Hierin staat welke wijken,
Centrum Duurzaam Winterswijk (tevens energieloket)
metalen en fossiel). Om samen circulair te worden
buurten
met advies, subsidies en leningen bij verduurzaming.
gaan we uit van de volgende richting:
aangepakt worden en op welke manier.
ontwikkelproces
op
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
zodat
|
Langetermijn koers voor 2040
waarde. Waar gaan we de komende tijd mee aan de slag?
en
dorpskernen
de
komende
jaren
66
4. THEMATISCHE UITWERKING
• Vanuit Centrum Duurzaam Winterswijk zetten we actief in op het ontzorgen van inwoners, organisaties en ondernemers bij verduurzaming. Het gaat hierbij dan om de energietransitie (bijv. besparen, isoleren, duurzame opwek), kringlopen, cultuurhistorie, biodiversiteit en klimaatadaptatie.
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
67
4. THEMATISCHE UITWERKING
WAT BETEKENT DIT VOOR TOEKOMSTIGE INITIATIEVEN EN ONTWIKKELINGEN? • Bij de afweging van belangen kijken we naar maatschappelijke,
milieu
en
economische
en het zo efficiënt mogelijk gebruiken van fossiele brandstoffen.
waarden. We richten onze leefomgeving zo in, dat
• In 2050 is Nederland aardgasvrij. Samen met
functies elkaar waar mogelijk versterken, zich
inwoners, organisaties en ondernemers bereiden we
kunnen
ons
ontwikkelen
en
voldoende
tot
in
Winterswijk
hierop
voor.
In
deze
hun recht komen. We realiseren een goede
warmtetransitie koppelen we actief met andere
leefomgevingskwaliteit,
en
ruimtelijke opgaven in de wijken, zoals bijvoorbeeld
andere
waterberging, groenstructuren, rioolvernieuwing,
onverantwoorde
zonder
afwenteling
onnodige naar
infrastructuur en we spelen tijdig in op aanpassingen
gebieden of toekomstigegeneraties. • Uiterlijk In 2050 zijn we energieneutraal en
in het energienetwerk.
klimaatneutraal. We volgen hierin de landelijke
• Bij ruimtelijke ontwikkelingen zet Winterswijk actief
en regionale afspraken. In 2030 zitten we op 55%
in op klimaatneutraal en circulair bouwen en
CO2
de
werken, rekening houdend met klimaatadaptatie en
hoeveelheid energie die we verbruiken, volledig
natuur en met het versterken van de lokale
op uit hernieuwbare bronnen en dringen we de
economie.
besparing.
Uiteindelijk
wekken
we
• In 2050 is Winterswijk circulair en in 2030 gebruiken
CO2-uitstoot terug naar nul. • Geschikte daken worden zo veel mogelijk gebruikt
we
50%
minder
primaire
Bij
aanleg
van
voor duurzame opwek. Belangrijk daarbij is het
bijvoorbeeld
uitbreiden van de netcapaciteit, het opvangen van
infrastructuur, inkoop en ruimtelijke ontwikkelingen
piekbelastingen en de opslag van duurzame
is het zo veel mogelijk hergebruiken van materialen,
energie.
het gebruik van lokale en circulaire grondstoffen
• We hanteren de principes van de Trias energetica: het minimaliseren
van
het
energieverbruik,
het
maximaal gebruik maken van duurzame energie
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
bouwplannen,
grondstoffen.
en het tegengaan van afval en verspilling de norm. We sluiten kringlopen met zoveel mogelijk behoud van waarde.
68
DUURZAAM EN CIRCULAIR Winterswijk is in 2050 klimaatneutraal en energieneutraal.
ten opzichte van 1990.
We werken met de Cirkelregio Achterhoek aan 50% minder grondstoffengebruik in 2030 en volledige circulariteit in 2050.
We zetten in op biobased bouwen.
In 2030 realiseren we 55% CO2-reductie
We zetten in op circulair bouwen en werken.
We werken actief samen met inwoners, organisaties en ondernemers.
We volgen de principes van de Trias Energetica. We minimaliseren het energiegebruik, we maken gebruik van duurzame energie en gebruiken fossiele brandstoffen zo efficiënt mogelijk.
In 2050 is Winterswijk aardgasvrij.
ECONOMISCH VITAAL
4.6
4.6 ECONOMISCH VITAAL
Vernieuwing is belangrijk om vitaal te blijven. Dat
Het streekziekenhuis, het winkelcentrum en het culturele
We bouwen aan een gezonde en toekomstbestendige
vraagt ontwikkelruimte voor onze lokale ondernemers.
aanbod hebben hierin een belangrijke regionale functie
economie, die de kernkwaliteiten van Winterswijk
Winterswijk heeft daarnaast een gastvrije houding voor
en leveren een grote bijdrage aan de economie en
versterken met oog voor de omgeving. Economische
ondernemerschap van buiten, maar gezien de schaarse
leefbaarheid van Winterswijk. Dit maakt de economische
ontwikkeling en duurzaamheid gaan daarbij hand in
ruimte op bedrijventerreinen richten we de uitgifte
identiteit van Winterwijk. Dit koesteren we en blijven we
hand. We investeren in een economie voor zowel de
van een nieuw bedrijventerrein op het versterken en
ontwikkelen.
huidige als toekomstige generaties.
vernieuwen van het lokale Winterswijkse bedrijfsleven. Regionale economie
Een gezonde economie als basis voor brede welvaart
Brede economie
De economische ontwikkeling van Winterswijk hangt
Winterswijk ziet een gezonde economie als de basis
De bijzondere karakteristiek van Winterswijk heeft
nauw samen met de ontwikkeling van de regio
voor een hoog voorzieningenniveau en brede welvaart.
historisch geleid tot de ontwikkeling van meerdere sterke
Achterhoek en het Duitse grensgebied. We zijn met
Dat vraagt om ruimte voor economische ontwikkeling,
economische sectoren. We zijn sterk in handel en industrie,
elkaar verbonden en van elkaar afhankelijk in onze
in balans met de omgeving en versterkend aan onze
recreatie en toerisme, winkelcentrum, zorg en hebben
bereikbaarheid, voorzieningen, woon- en werkbeleid. De
kernkwaliteiten. Deze benadering waarborgt dat we
een landbouwsector die cruciaal is voor ons prachtige
werkwijze met Achterhoek Ambassadeurs, thematafels
niet alleen economisch blijven ontwikkelen, maar ook
coulissenlandschap. Deze sectoren versterken elkaar,
en euregionale samenwerkingsverbanden speelt hierin
zorgvuldig omgaan met onze omgeving en de belangen
zorgen voor een grote diversiteit aan werkgelegenheid
een grote rol. Zowel de gemeente als de Winterswijkse
van toekomstige generaties.
en maken Winterswijk economisch minder kwetsbaar.
ondernemers en maatschappelijke instellingen
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
70
4. THEMATISCHE UITWERKING
tijdelijke huisvesting voor arbeidsmigranten. Dit alles
Belangrijke werklocaties zijn: Veeneslat Noord en –
draagt bij aan de aantrekkelijkheid van Winterswijk voor
Zuid, Misterweg (inclusief De Vlijt), Laan van Hilbelink,
werknemers en werkgevers.
Europark, Beatrixpark, het Streekziekenhuis en Arrisveld (in ontwikkeling).
Investeren in onderwijs en arbeidsmarkt Een gezonde arbeidsmarkt vraagt om onderwijs dat
De (her)ontwikkeling van De Vlijt en Werklandschap
goed aansluit op de behoeften van de verschillende
Arrisveld biedt ontwikkelruimte aan het Winterswijkse
economische
maatschappelijke
bedrijfsleven, voor vernieuwing en groei. We houden er
ontwikkelingen. We stimuleren hiervoor de samenwerking
rekening mee dat ontwikkelingen zoals automatisering,
sectoren
en
tussen onderwijs- en kennisinstellingen, het bedrijfsleven
robotisering, klimaatadaptatie en circulaire economie
investeren via deze structuren in de ontwikkeling van een
en de overheid, zowel binnen Winterswijk als binnen de
een groter ruimtebeslag met zich meebrengen dan
krachtige Achterhoek die van betekenis is voor provincie
regio Achterhoek, Twente en Duitsland.
traditionele bedrijfsvoering. Dit vraagt om extra ruimte
en rijk en de belangen van onze inwoners dienen.
voor bedrijfsvoering en infrastructuur, wat we meewegen Bereikbaarheid randvoorwaarde voor economisch vitaal
in de planning.
Aantrekkelijke woon-, en werkgemeente
Winterswijk
Winterswijk vergrijst. Bij eenzelfde aantal inwoners
Goede
economisch
We werken actief samen met het bedrijfsleven aan de
daalt het aantal werknemers en ondernemers. Dit
belang. We blijven investeren in de bereikbaarheid van
ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijventerreinen.
bedreigt de economische ontwikkeling en daarmee het
Winterswijk, zowel via de provinciale wegen, het spoor
Dit gebeurt met aandacht voor veiligheid, beeldkwaliteit,
voorzieningenniveau en de algehele welvaart.
als het busvervoer. We verbeteren de infrastructuur van
klimaatadaptatie, energietransitie en slimme lokale
de rondwegen en de binnenstedelijke ontsluiting van
energienetwerken. Dit zorgt voor een duurzame en
aantrekkelijke
woonwijken, het centrumgebied en werklocaties, zowel
circulaire bedrijfsvoering en maakt de werklocaties
woonomgeving, gericht op het behouden en aantrekken
voor voetgangers, fietsers als gemotoriseerd verkeer. We
aantrekkelijk voor zowel werkgever als werknemer.
van werknemers en ondernemers. We sturen hiervoor
gaan snel, groen en veilig naar ons werk en weer terug.
We
moeten
ons
ontwikkelen
als
bereikbaarheid
is
van
groot
Transformatie van (werk)locaties
op demografische ontwikkeling met het daarvoor benodigde woningbouwprogramma en maatschappelijke
Toekomstbestendige werklocaties
Binnenstedelijke
voorzieningen. We werken aan voldoende geschikte
Winterswijk zorgt voor voldoende ontwikkelruimte voor
toekomstbestendig zijn voor hun huidige functies, zoals
woonruimte voor jongeren en werknemers, inclusief
ons bedrijfsleven op toekomstbestendige werklocaties.
kantoor, handel of industrie, komen in aanmerking
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
(werk)locaties
die
niet
71
4. THEMATISCHE UITWERKING
voor transformatie naar woningen en andere passende
De geologische en paleontologische geschiedenis
de doorontwikkeling daarvan. Het economisch belang
maatschappelijke functies. Deze transformaties dragen
van Winterswijk is een unieke en onderscheidende
van het centrum is daarin leidend. Ontwikkelfactoren
bij aan de woningbouwopgave, de ruimtelijke kwaliteit
kwaliteit, van internationale wetenschappelijke waarde.
zijn vergroenen, verbeteren van de leefkwaliteit
en het maatschappelijk functioneren van deze locaties.
We willen deze beter benutten door onder andere
en belevingswaarde, betere mobiliteit en ruimte
We wegen potentiële transformaties aan de grotere
het
ontwikkelen,
creëren voor nieuwe (bouw)ontwikkelingen. Andere
structuuropgaven en ruimtelijke samenhang uit deze
wat zowel een bovenregionale als internationale
geleidingen van routestromen en faciliteiten voor
omgevingsvisie. Deze werkwijze levert meerwaarde op
aantrekkingskracht heeft.
auto, fiets en voetganger zijn daarnaast belangrijk om
Steengroevemuseum
verder
te
voor zowel de locatie, het deelgebied als de ontwikkeling van heel Winterswijk.
de doorontwikkeling van het centrum naar een hoger We werken aan de recreatieve routeverbinding van
buitengebied,
kom
en
centrum.
Op
niveau te tillen.
deze
We voeren een actief grondbeleid wanneer deze nodig
manier maken we het voor fietsers en wandelaars
Opbouw centrum en kernwinkelgebied
is om belangrijke maatschappelijke kansen te benutten,
makkelijker
het
Het centrum bestaat uit een compact kernwinkelgebied.
die passen bij deze omgevingsvisie. We waken hierbij
landschap het centrum te bezoeken en omgekeerd.
Dit beschouwen we als een economische hoofdzone.
voor marktverstoring die niet in verhouding staat tot het
De Whemerbeekzone is hierin een aantrekkelijke
Aan de randen van het kernwinkelgebied zitten de
maatschappelijke belang.
groene, blauwe structuurdrager die het centrum
zogenoemde ontdekstraten (voorheen aanloopstraten).
verbindt met de noord- en oostzijde van Winterswijk.
Deze straten vormen de entrees naar het centrum.
Recreatie en toerisme, groeien in balans
Met de groei van elektrische fietsen stellen we andere
We stimuleren hier een aantrekkelijk en divers
Onze beleidsvisie recreatie en toerisme, “Groeien in
eisen aan de fietsinfrastructuur. We investeren in het
winkelaanbod. Dit betekent niet dat het totale
Balans” (2024), staat centraal in onze plannen om
verbeteren van deze infrastructuur, met bijzondere
winkelareaal in Winterswijk hoeft te groeien, maar
Winterswijk recreatief verder te ontwikkelen, voor
aandacht voor de behoeften van elektrische fietsers,
wel dat we winkels van buiten het kernwinkelgebied
zowel inwoners als toeristische gasten. Hierbij zorgen
mountainbikers en gravelfietsers.
actief stimuleren om zich juist hier te vestigen.
en
aantrekkelijker
om
vanuit
we voor een balans tussen economische ontwikkeling
Daaromheen ligt het centrumgebied, met een mix van
en de bescherming van onze natuur en het landschap.
Centrumontwikkeling: focus op sfeer, beleving en
functies zoals winkel, wonen, verblijven, infrastructuur
We behouden en creëren voldoende ruimte voor
vergroening
en ondersteunende voorzieningen. Ontwikkelingen
recreatief medegebruik bij de ontwikkelingen in natuur
We creëren ruimte voor de doorontwikkeling van het
in dit gebied zoals woningbouw of aanpassingen in
en landschap, zodat Winterswijk aantrekkelijk blijft voor
centrum. Daarbij zetten we in op de huidige succesvolle
de infrastructuur mogen het functioneren van het
zowel inwoners als bezoekers.
beleving en het ruimtelijk karakter van het centrum en
kernwinkelgebied niet belemmeren.
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
|
Langetermijn koers voor 2040
72
Centrumkaart Omgevingsvisie Kom Winterswijk Centrumgebied: ruimte voor gemengde functies waaronder wonen, winkels en horeca. Kernwinkelgebied: stimuleren van een aantrekkelijk en divers winkelaanbod. Aandacht voor strategisch vergroenen.
De Tricotfabriek Schouwburg de Storm
Ontdekstraten: stimuleren van beleving en een divers winkelaanbod. Markt als kloppend hart van het centrum met ruimte voor ontmoeten, horeca en evenementen. Kansen voor vergroening grijpen. Raadhuis
Vergroenen historische radialen en langzaam verkeer stimuleren. Cultuurhistorische stadstuinen bieden ruimte voor biodiversiteit, waterinfiltratie, verkoeling en ontmoeten.
Vrijheidspark
Markt
Versterken parkeergebieden langs hoofdroute + verbeteren wandelroutes naar het centrum. Creëren van uitnodigende centrumentrees. Verkennen van verbetering en spreiding fietsfaciliteiten voor het gehele centrum.
Notaristuin
Verkennen Whemmerbeekzone als groen-blauwe verbinding tussen centrum en buitengebied, als kans voor integrale gebiedsontwikkeling. Ommetjes en wandelverbindingen verbeteren. Morsepoort
Ruimte voor hogere en/of compacte bouwvormen langs stedelijke as, passend bij de maat en schaal. Treinstation 'Winterswijk'
Aantrekkelijke en duidelijke hoofdroute voor autoverkeer van en naar het centrum. Aandacht voor verbinding tussen het centrum en omliggende cultuurhistorische textielfabrieksterreinen.
4. THEMATISCHE UITWERKING
Eigen waarden doorontwikkelen
historie aan de noordzijde. Deze verdeling zorgt voor
waar ook bewoners gebruik van maken. Groen en koelte,
Het kernwinkelgebied kenmerkt zich door smalle
verschillende sferen van het centrum en draagt zo bij aan
samen met bijvoorbeeld zitgelegenheden, helpen hierbij.
historische
de beleving. Bij doorontwikkeling zetten we verder in op
verkaveling,
die
de
karakteristiek
ondersteunt en binnen korte loopafstanden een groot
Markt als kloppend hart van centrum
de eigen sferen per deelgebied.
afwisselend en verrassend aanbod creëert waardoor
De markt is het kloppend hart van het centrum. Beleving
er veel beleving ontstaat. Ontdekstraten spelen een
Inrichting en faciliteiten in het centrum
belangrijke rol als ‘entrees’ van het centrumgebied.
De
de
De markt dient een uitnodigende plek te zijn, waar
Stimuleren van de entreefunctie bij alle ontdekstraten
groenstaanders die niet alleen biodiversiteit, groen en
historische kwaliteiten tot zijn recht komen en waar
verbetert de toegankelijkheid en belevingswaarde van
koelte in het straatbeeld brengen, maar ook de sfeer
ruimte is voor vergroening. Op de markt concentreert
het hele centrumgebied en kan leiden tot een steviger
verhogen van de smalle winkelstraten. Afgewisseld
zich de horeca van het centrum. Daarnaast dient de
(economische) positie. Samen met goede wandelroutes
met goede faciliteiten zoals zitmeubilair, afvalbakken
markt ruimte te bieden voor verschillende functies zoals
tussen parkeergelegenheden en het centrum zetten we
en cultuur (wandschilderingen, tegels met erfgoed,
de warenmarkt en ruimte voor (culturele) evenementen.
zo in op een optimale werking van de centrumstructuur.
etc.) De binnengebieden vervullen hierin een rol als
Het doel is om bezoekers te voet het centrum (te laten)
uitloopgebied van de winkelstraten, met inzet om die
benaderen vanaf het begin van de centrumentrees.
uitwisseling verder door te ontwikkelen.
winkelstraten
worden
gekenmerkt
en een aantrekkelijke verblijfsruimte staan hier centraal. door
De inrichting van de markt is zodanig dat: • Er voldoende ruimte is voor de warenmarkt. De
Een ruimtelijke kracht van het centrum is de combinatie
Wonen en klimaat (vergroenen) in het centrum
warenmarkt is een van de economische motoren
van levendige, compacte winkelstraten met daarnaast
We zetten in op meer wonen binnen het centrum en
van ons centrum en heeft een grote aan-
de luwte van binnengebieden en dorpstuinen (de
boven de winkels waardoor er meer leven in het centrum
trekkingskracht op het Duitse publiek
Notaristuin, het Vrijheidspark). Verbeteren van de
komt. In de winkelstraten alleen wonen op verdieping,
• Er voldoende ruimte is voor horeca met terrassen.
binnengebieden op basis van groen & luwte draagt
niet in de plint. We zoeken naar oplossingen voor het
De horeca zorgt mede voor beleving en een
zowel bij aan de winkelstraten (een uitstapmogelijkheid,
voorkomen van meer auto’s in het centrum. We zorgen
verlengde verblijfsduur in het centrum.
ontspanning en ontmoeten) als aan de beleving van het
voor ruimte voor groen en het voorkomen van hittestress
• Er voldoende ruimte is voor evenementen. Deze
hele centrumgebied (één aantrekkelijk en uitnodigend
in het centrum, o.a. door koelteplekken. We zetten in op
evenementen dragen bij aan de beleving van het
gebied,
en
het behoud (en versterken) van het spaarzame groen
centrum en brengen mensen bij elkaar.
achtergebied). Het centrum kent verder een nadruk op
wat er nog is. Het winkelgebied is zelf ook meer een
• De markt goed bereikbaar is voor de hulpdiensten.
winkelen aan de zuidzijde naast meer horeca en (cultuur)
verblijfsplek, waar bezoekers langer willen verblijven en
De toegankelijkheid en de inrichting van de markt
geen
scheiding
OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
tussen
|
winkelstraat
Langetermijn koers voor 2040
74
4. THEMATISCHE UITWERKING
geeft geen belemmeringen voor de hulpdiensten.
Horeca in het centrum
op onderlinge ruime afstand is hierbinnen wel passend
Hierbij kijken we ook naar de positionering van de
Horeca is bij uitstek een functie die mensen naar het
voor rustmogelijkheden en sfeer in het straatbeeld.
warenmarkt en de terrassen.
centrum trekt en daar langer laat verblijven. Het vormt
Terrassen in de winkelstraten zijn slechts beperkt mogelijk,
een sterke combinatie met detailhandel, de warenmarkt
wanneer deze het verkeer niet belemmeren en binnen
van
en consumentgerichte dienstverlening. Het zorgt voor
aangegeven grenzen blijven. Voetgangers en bezoekers
loopgebieden op plaatsen waar voetgangers en
sociale ontmoeting en een levendig centrum. Clustering
met hulpmiddelen mogen hierdoor niet gehinderd
overig
van horeca biedt een aantal voordelen. Mensen komen
worden. Ondergeschikte horeca is mogelijk waar het