CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Mobiliteitsplan Winterswijk, Deel B: Doelen, Netwerken en Mobiliteitsagenda

Raadsvergadering 29 januari 2026, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Mobiliteitsplan Winterswijk, Deel B: Doelen, Netwerken en Mobiliteitsagenda21.509 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Mobiliteitsplan Winterswijk Doelen, Netwerken en Mobiliteitsagenda Definitieve versie 16 december 2025

Voorwoord Mobiliteit raakt ons allemaal. Of we nu ’s ochtends op de fiets stappen naar school of werk, lopend een boodschap doen in het centrum, of met de auto of het openbaar vervoer onderweg zijn naar familie of vrienden – we zijn constant in beweging. Juist omdat mobiliteit zo verweven is met ons dagelijks leven, vraagt het om zorgvuldige keuzes en een toekomstgerichte aanpak. In Winterswijk is mobiliteit nét iets complexer dan elders. Onze ligging aan de Duitse grens, de aantrekkingskracht van ons prachtige buitengebied en de vele bezoekers zorgen voor unieke verkeersstromen. Tegelijkertijd willen we zowel de kern als onze buurtschappen leefbaar, veilig en goed bereikbaar houden. Dat is geen vanzelfsprekendheid. Het vraagt om visie, samenwerking en vooral: een plan. Met trots presenteren wij daarom het Mobiliteitsplan Winterswijk. Dit plan is meer dan een verzameling maatregelen; het is onze stip aan de horizon. We werken aan een gemeente waar iedereen zich veilig, gezond, duurzaam en vlot kan verplaatsen – ongeacht leeftijd, woonplaats of vervoermiddel. De gemeente zorgt voor een goed ingerichte, veilige en aantrekkelijke openbare ruimte waarbij wegen, fietspaden en wandelroutes uitnodigen tot verantwoord gedrag. Maar minstens zo belangrijk is het gedrag van de weggebruikers zelf.

Alleen samen, door rekening te houden met elkaar en bewuste keuzes te maken, kunnen we zorgen voor een prettige en veilige verkeersomgeving. We zetten in op multimodale bereikbaarheid, waarbij fiets, openbaar vervoer, deelmobiliteit en auto elkaar aanvullen in plaats van beconcurreren. We investeren in veilige routes, schonere lucht, meer ruimte voor ontmoeting en een toegankelijke openbare ruimte waar iedereen mee kan doen – ook mensen met een beperking, ouderen of jonge kinderen. Het verkeerscirculatieplan voor het centrum van Winterswijk, het versterken van regionale verbindingen en het ontwikkelen van hoogwaardige fiets- en wandelroutes zijn concrete voorbeelden van deze ambitie. Daarbij verliezen we het buitengebied niet uit het oog: in het buitengebied moeten inwoners en bezoekers zich op een veilige en vlotte manier kunnen verplaatsen. Met de Mobiliteitsagenda, die in dit plan op hoofdlijnen is uitgewerkt, kiezen we bewust voor een stapsgewijze aanpak: duidelijke prioriteiten, slimme investeringen en vooral: betrokkenheid van inwoners, ondernemers en experts. Want mobiliteit maak je niet alleen in het gemeentekantoor. Die maken we samen. Sandra Metaal-ten Dolle Wethouder Mobiliteit

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 2

Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Doel 1.3 Kaders 1.4 Totstandkoming en proces (participatie) 1.5 Leeswijzer

5 5 6 6 7 7

2.

Naar een nieuw Mobiliteitsplan 2.1 Opgaven voor Winterswijk 2.2 Een aangescherpte visie op de mobiliteit

8 8 8

3.

Uitwerking doelen Mobiliteit 3.1 Verbeteren multimodale bereikbaarheid 3.1.1 De mobiliteitsladder/ruimtelijke ordening 3.1.2 Ruimtelijke ordening buitengebied 3.2 Verbindingen maken 3.2.1 Sociale verbindingen 3.2.2 Fysieke verbindingen 3.2.3 Regionale fietsverbindingen 3.2.4 Openbaar vervoerverbindingen 3.3 Verkeersveiligheid 3.3.1 ‘30 km/uur, tenzij’ en aanpak van onveiligheid  3.3.2 Samen werken aan een veilig Winterswijk  3.4 Bewuste keuzes 3.4.1 Ontwerpen vanuit de voetganger, fietser, openbaar vervoer en auto 3.4.2 Het aanbieden van alternatieven 3.4.3 Parkeren reguleren 3.4.4 Laadinfrastructuur 3.5 Gezond leven en bewegen 3.5.1 Luchtkwaliteit, geluidshinder en barrièrewerking 3.5.2 Bewegen 3.6 Toegankelijkheid 3.6.1 Aanvullende mobiliteitsvoorzieningen 3.6.2 Bewustwording toegankelijkheid

10 10 10 11 12 12 13 13 13 14 14 14 16 16 16 17 17 18 18 18 19 19 19

4.

Mobiliteitsnetwerken 4.1 Winterswijk in de regio 4.2 Ontwerpprincipes integraal netwerk  4.3 Voetganger 4.3.1 Voetgangersstructuur 2040 4.3.2 Kwaliteitseisen inrichting voetganger 4.4 Fietser 4.4.1 Fietsstructuur 2040 4.4.2 Kwaliteitseisen inrichting fietser 4.5 Openbaar Vervoer 4.5.1 Openbaar Vervoerstructuur 2040 4.5.2 Publieke mobiliteit 4.5.3 Kwaliteitseisen inrichting openbaar vervoer en deelmobiliteit 4.6 Auto 4.6.1 Autostructuur 2040 4.6.2 Kwaliteitseisen inrichting auto 4.7 Vrachtauto en landbouwverkeer

20 20 22 24 24 25 25 25 28 29 29 30 30 30 30 32 33

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 3

5

Verkeerscirculatieplan centrum 5.1 Verkeersstructuur 5.2 Stallen en parkeren in het centrum

34 34 38

6

Mobiliteitsagenda 6.1 Prioriteiten mobiliteitsagenda 6.1.1 Lopende projecten  6.2.1 Onderzoek en advies projecten 6.1.3 Infrastructuur projecten

39 39 39 40 41

7

Kosten en baten 7.1 Kosten 7.1.1 Investeringskosten 7.1.2 Uitvoering van het plan 7.2 Verwachte effecten leefbaarheid, verkeersveiligheid en bereikbaarheid 7.2.1 Modelberekening maatregelen Mobiliteitsplan 7.2.2 Effect maatregelen vervoerwijzekeuze, centrum en buitengebied 7.3 Evaluatie en monitoring

42 42 42 42 43 43 47 47

Bijlage 1 | Begrippenlijst

48

Bijlage 2 | Aandachtspunten stakeholders

49

Bijlage 3 | inrichtingskenmerken wegen 

52

Bijlage 4 | Reactie nood- en hulpdiensten

54

Bijlage 5 | reacties eindconcept Mobiliteitsplan

55

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 4

1. Inleiding 1.1

Aanleiding

De bijna 30.000 inwoners van de gemeente Winterswijk verplaatsen zich dagelijks. Dat gebeurt veel binnen de gemeentegrenzen, maar ook daarbuiten. De ligging van Winterswijk in de Achterhoek tegen de Duitse grens, zorgt voor een specifiek mobiliteitspatroon. Vanuit de Duitse buurtdorpen en steden is veel verkeer van en naar het centrum van Winterswijk. Daarnaast is er in de zomer veel recreatief verkeer vanuit de campings en vakantieverblijven in de regio. De combinatie van het grensverkeer, het recreatief verkeer en het reguliere verkeer (woon-werk, woon-school, etc.) maakt het mobiliteitspatroon afwijkend van veel andere gemeenten. Binnen de gemeente Winterswijk spelen meerdere vragen met betrekking tot mobiliteit. Daarbij gaat het om de bereikbaarheid van het centrum, de doorstroming op de hoofdwegen en veiligheid voor alle weggebruikers. Op dit moment ligt er een verouderd mobiliteitsbeleid uit 2010. Met de nieuwe ontwikkelingen en de verschillende opgaven is het van belang dat dit wordt samengebracht in een actueel en integraal Mobiliteitsplan. Het Mobiliteitsplan houdt niet alleen rekening met actuele ontwikkelingen en trends, maar ook met lokale, regionale en landelijke beleidskaders.

Door de opgaven te bundelen in een integraal Mobiliteitsplan, wordt een kader en richting geboden, samen met een uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen en aandachtspunten die gericht zijn op het verbeteren van de mobiliteit in de gemeente. Hierbij ligt enerzijds de focus op verschillende thema’s, zoals bereikbaarheid, verkeersveiligheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid. Anderzijds wordt aangegeven hoe met mobiliteit een bijdrage kan worden geleverd aan bredere maatschappelijke doelstellingen, zoals gezondheid, klimaatadaptief, sociaal welzijn en duurzaamheid. Het plan richt zich niet alleen op de kern Winterswijk, maar op de hele gemeente. Winterswijk kent 9 mooie en karakteristieke buurtschappen: Brinkheurne, Corle, Henxel, Huppel, Kotten, Meddo, Miste, Ratum en Woold. Elk buurtschap heeft zijn eigen karakter, sfeer, eigen lokale gebruiken, volksfeesten en verenigingen. Overeenkomstig Bron: GeoWinterswijk hebben de buurtschappen dat ze binnen dertig minuten fietsafstand van het centrum van Winterswijk liggen.

Bron: De Twee Bruggen Winterswijk

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 5

1.2

Doel

Het doel is om een nieuw gemeentelijk Mobiliteitsplan op te stellen met als planhorizon 2040, waarmee vanuit een actueel beleidskader richtinggevende uitspraken gedaan worden over gewenste oplossingen voor mobiliteit en bereikbaarheid in Winterswijk. Het Mobiliteitsplan biedt de kaders waarbinnen verkeersmaatregelen worden getroffen. Niet alle maatregelen worden al uitgewerkt. Wel worden richtinggevende uitspraken gedaan over: • • • • •

De wegencategorisering van het autonetwerk (30 en 50 km/uur). Het oplossend vermogen van het wel of niet doortrekken van de Dingstraat. Het oplossend vermogen van een Rondweg West en Noord. De bereikbaarheid van het centrum Vrijheidspark wel of niet afsluiten

De ontwikkeling van het Mobiliteitsplan omvat verschillende stappen, elk met een specifiek resultaat. We onderscheiden daarbij de volgende resultaten: • • • •

Plan van aanpak (ter kennisgeving verstuurd aan de gemeenteraad, maart 2025); De Inventarisatienota (deze is als bijlage bij de besluitvorming over de visie meegenomen, april 2025); Deel A: Visie op mobiliteit 2040 met doelstellingen (vastgesteld in de gemeenteraad van 28 mei 2025); Deel B: Het Mobiliteitsplan, inclusief uitwerking op netwerkniveau en maatregelen, met een uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen (beschreven in dit rapport).

Voor u ligt deel B, het Mobiliteitsplan voor de gemeente Winterswijk. Dit Mobiliteitsplan is gemaakt met de visie als leidraad. Het integrale Mobiliteitsplan biedt kader en richting, inclusief het uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen.

1.3

Kaders

Het Mobiliteitsplan is een totaalplan voor de hoofdinfrastructuur van Winterswijk. Het Mobiliteitsplan richt zich op de verkeerssituatie van 2030 met een doorkijk naar 2040. Het visiedocument “Op weg naar 2040”, zoals vastgesteld door de raad in de zomer van 2025, geeft de inhoudelijke kaders aan voor het Mobiliteitsplan Winterswijk. Nationale en regionale beleidskaders Op het gebied van mobiliteit zijn er nationaal, provinciaal en regionaal beleidskaders vastgesteld. Op rijksniveau worden relevante kaders gesteld in de Mobiliteitsvisie 2050 en het Klimaatakkoord. Op provinciaal niveau heeft de Provincie Gelderland een omgevingsvisie opgesteld en een Visie op een Bereikbaar Gelderland. Samen met onze samenwerkingspartners in de regio heeft Winterswijk het Akkoord van Groenlo en de Gebiedsvisie Achterhoek 2030 vastgesteld. Afstemming omgevingsvisie Over het algemeen geldt dat voor de keuzes rondom mobiliteit de ruimtelijke ambities leidend zijn. Mobiliteit is geen doel op zich, maar een basisvoorwaarde voor doelstellingen van andere maatschappelijke thema’s zoals wonen, duurzaamheid, economie, gezondheid, toerisme & recreatie, natuur en landschap, leefbaarheid en welzijn. In het Mobiliteitsplan wordt beschreven hoe er vanuit mobiliteit op een verkeersveilige en duurzame wijze een bijdrage geleverd kan worden aan deze thema’s.

Parallel aan het Mobiliteitsplan wordt de Omgevingsvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk opgesteld. De processen en keuzes van de omgevingsvisie, het visiedocument en Mobiliteitsplan zijn doorlopend op elkaar afgestemd.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 6

1.4

Totstandkoming en proces (participatie)

Naast het gegeven dat wij rekening moeten houden met de hiervoor genoemde nationale, provinciale, regionale en lokale kaders zijn de eigen gemeentelijke organisatie, stakeholders en de bewoners van Winterswijk betrokken bij de totstandkoming van het Mobiliteitsplan. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn daartoe werksessies met experts gehouden. En via een enquête in het kader van Het verhaal van ons Winterswijk hebben de bewoners van Winterswijk kunnen aangeven wat zij belangrijk vinden daar waar het gaat om mobiliteit van de toekomst. In de eerste fase van planvorming is er overleg geweest met verschillende stakeholders, zoals met de ondernemers (OWIN, ABH-City), de buurtschappen, Veilig Verkeer Nederland, politie, hulpdiensten, Arriva, Transport en Logistiek Nederland en LTO. In bijlage 2 is een overzicht weergegeven van de betrokken stakeholders en de aandachtspunten die daaruit voort zijn gekomen. Het conceptplan is voorgelegd aan de Provincie Gelderland en buurgemeenten (inclusief de Duitse buurgemeenten). Tot slot wordt het conceptplan voor consultatie aangeboden en kan door iedereen een reactie op het plan worden gegeven. In november 2025 is een eindconcept van het Mobiliteitsplan voor consultatie openbaar gemaakt. In bijlage 5 zijn de reacties samengevat, inclusief wat ermee gedaan is in dit Mobiliteitsplan.

Een deel van de reacties bevindt zich buiten de scope van het plan, maar geeft wel waardevolle informatie over verkeerssituaties in Winterswijk. Deze reacties worden separaat beantwoord.

1.5

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 is een samenvatting van de visie beschreven, met de programmadoelen en keuzes die door de gemeenteraad zijn vastgelegd. In hoofdstuk 3 zijn de programmadoelen uit de visie vertaald naar praktische toepassingen en strategieën voor de mobiliteit in de gemeente Winterswijk. Hoofdstuk 4 beschrijft de netwerken die zijn uitgewerkt op basis van de visie, met concrete plannen en structuren voor verbeterde mobiliteit. In hoofdstuk 5 is specifiek ingegaan op de verkeerscirculatie in het centrum. Hoofdstuk 6 bevat een uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen (Mobiliteitsagenda), waarin de benodigde projecten voor realisatie van de netwerken worden uiteengezet. In bijlage 1 vindt u een begrippenlijst waarin afkortingen en begrippen uitgelegd staan, zodat het document zo leesbaar mogelijk is. Tenslotte zijn in hoofdstuk 7 zijn de kosten en baten van het plan beschreven. In bijlage 1 vindt u een begrippenlijst waarin afkortingen en begrippen uitgelegd staan. Daarnaast is er een bijlagenrapport opgesteld met de belangrijkste bevindingen vanuit de modelberekeningen en bijbehorende analyes.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 7

2. Naar een nieuw Mobiliteitsplan Dit hoofdstuk biedt een samenvatting van de inventarisatienota en visie. De door de gemeenteraad vastgestelde programmadoelen en programmakeuzes vormen de basis voor het Mobiliteitsplan.

2.1

Opgaven voor Winterswijk

Voorafgaand aan deze visie is in de inventarisatienota gekeken naar de huidige verkeerssituatie, toekomstige ontwikkelingen en trends in de mobiliteit. Daarbij zijn landelijke en regionale beleidskaders meegenomen en is gekeken naar ruimtelijke ontwikkelingen en de huidige verbindingen in en rond Winterswijk. Uit deze analyse komen vier hoofdopgaven met bijbehorende vraagstukken naar voren: 1. 2. 3. 4.

2.2

Multimodaal bereikbaar houden van de economische kerngebieden van Winterswijk (centrum, bedrijventerreinen, parkeren, bevoorrading); Verkeersveiligheid verbeteren voor alle weggebruikers (prioritering van vervoerswijzen, fietspaden, niet-infrastructurele maatregelen, bereikbaarheid nood- en hulpdiensten); Voorwaarden bieden voor een leefbaar, gezond en duurzaam Winterswijk (mobiliteitstransitie, effect nieuwe infrastructuurverbindingen voor auto en/of fiets, stimuleren beweging en verbinding, ontmoetingsplaatsen); Duurzaam toegankelijk voor kwetsbare verkeersdeelnemers (doelgroepen voor toegankelijkheid, extra kwaliteit voor bijvoorbeeld rolstoel of voetganger, toegankelijkheid OV)

Een aangescherpte visie op de mobiliteit

In mei 2025 is door de gemeenteraad de volgende visie op mobiliteit vastgesteld.

In 2040 is Winterswijk een gemeente waar mensen in verbinding staan met elkaar. Bewoners, bezoekers, bedrijven en werknemers maken bewuste keuzes in de manier waarop zij zich verplaatsen. Het centrum, de bedrijventerreinen en voorzieningen zijn goed bereikbaar met alle vervoerswijzen. In woonwijken en in het kernwinkelgebied zijn auto’s ondergeschikt. Veiligheid is een prioriteit, net als een gezonde leefomgeving en toegankelijke mobiliteit voor iedereen. De visie is vertaald in zes doelen en tien beleidskeuzes. Deze vormen het uitgangspunt bij de verdere uitwerking van het Mobiliteitsplan. Doelen 2040 Doel 1: Verbeteren multimodale bereikbaarheid Het eerste doel is het verbeteren van de multimodale bereikbaarheid. Dit betekent dat Winterswijk in 2040 beschikt over een goed functionerend ontsluitingssysteem dat de aantrekkingskracht van het centrum versterkt, met herkenbare parkeergelegenheden en aantrekkelijke wandelverbindingen. Het centrum en de economische kerngebieden zijn goed bereikbaar per fiets, openbaar vervoer en de auto. Ook de bevoorrading en de bereikbaarheid van nood- en hulpdiensten blijft geborgd. Doel 2: Verbindingen maken Het tweede doel is verbindingen maken. In 2040 heeft Winterswijk een aangenaam leefklimaat met ruimte voor ontmoeting, zowel in de woonwijken als in het winkelgebied.

Er zijn goede verbindingen tussen het centrum, buurtschappen en de regio, met aantrekkelijke doorfietsroutes en waar mogelijk betere mogelijkheden om met het openbaar vervoer te reizen. Doel 3: Veiligheid: richting de nul verkeersslachtoffers Het derde doel is veiligheid: richting de nul verkeersslachtoffers. Er komen veilige en comfortabele voetgangersen fietsverbindingen in het centrum, de wijken, naar de bedrijventerreinen en door het buitengebied. Zowel de fysieke infrastructuur als de sociale omgeving zijn zo ingericht dat iedereen zich veilig en welkom voelt. Naast de inrichting is er blijvend aandacht voor het gedrag van weggebruikers door in te zetten op verkeerseducatie en handhaving. Doel 4: Bewuste keuzes kunnen maken Het vierde doel is dat inwoners bewuste keuzes kunnen maken in hun manier van reizen. Er is keuze uit meerdere alternatieven naast de auto: veilige en comfortabele fietsroutes, een station als multimodaal knooppunt met de mogelijkheid om verder te reizen met bijvoorbeeld deelfietsen.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 8

Doel 5: Gezond leven en bewegen Het vijfde doel is gezond leven en bewegen. Winterswijk is in 2040 een leefbare gemeente zonder overlast van verkeer, geluidshinder of schadelijke emissies. De omgeving nodigt uit om te wandelen en te fietsen, met voldoende groen dat bijdraagt aan gezondheid en welzijn. Dit sluit aan op het visiedocument Bewegen Ontmoeten Spelen en Sporten (BOSS): een lange termijn visie en uitvoeringsagenda voor een toekomstbestendige bebouwde kom en leefbare wijken in Winterswijk tot 2040. Doel 6: Toegankelijke (publieke) voorzieningen In 2040 is de openbare ruimte voor iedereen toegankelijk: economische en maatschappelijke bestemmingen zijn sociaal veilig en comfortabel te bereiken zodat iedereen kan deelnemen aan de samenleving. Ook vanuit mobiliteit wordt gestreefd naar compacte en levendige ontmoetingsplaatsen en in het bijzonder in en op de routes naar het centrum. Ook dit doel sluit aan bij de visie op BOSS 2040.

Beleidskeuzes: om de doelen voor 2040 te bereiken worden de volgende tien beleidskeuzes vastgesteld in de visie: 1. 2. 3. 4.

Toepassen van de Winterswijkse mobiliteitsladder. Bereikbaarheid van (dagelijkse) voorzieningen versterken. Openbare ruimte aantrekkelijk maken om te verblijven en om bewegen te stimuleren. Ruimtelijke ontwikkelingen vooral op plekken die goed bereikbaar zijn per fiets of openbaar vervoer of gemaakt kunnen worden. 5. Verbeteren van de verkeersveiligheid met een proactief verkeersveiligheidsbeleid. 6. Snelheidsverlaging voor autoverkeer op wegen waar veel ontmoeting is met fietsers en voetgangers. 7. Inzetten op het verbeteren van de (regionale) fietsroutes. 8. Behoud en waar mogelijk versterking van het openbaar vervoernetwerk. 9. Auto is en blijft aanwezig, maar is te gast. 10. Kiezen voor een inclusieve samenleving door betere toegankelijkheid.

De beleidskeuzes geven richting aan de ontwikkeling van het mobiliteitsnetwerk en de netwerken die verder zijn uitgewerkt in hoofdstuk 3 en 4.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 9

3. Uitwerking doelen Mobiliteit De visie op mobiliteit vormt het vertrekpunt voor de verdere uitwerking van dit Mobiliteitsplan. In dit hoofdstuk zijn de zes programmadoelen 2040 vertaald naar thematische paragrafen en beleidskeuzes die richting geven aan toekomstige ontwikkelingen. Aan het einde van elke thematische paragraaf staat een korte samenvatting. De uitwerking van de Programmadoelen biedt een kader voor keuzes die bijdragen aan een goed functionerend, veilig en duurzaam mobiliteitssysteem in Winterswijk. De beschreven maatregelen in dit hoofdstuk zijn bedoeld als voorbeeld en inspiratie en zijn derhalve nog geen concrete voorstellen voor uit te voeren maatregelen. In de Mobiliteitsagenda (hoofdstuk 6) worden concrete voorstellen gedaan.

3.1

Verbeteren multimodale bereikbaarheid

Winterswijk wil in 2040 een goed functionerend en multimodaal mobiliteitssysteem hebben, waarin fiets, openbaar vervoer en auto elkaar aanvullen en waarbij de bereikbaarheid van het centrum, de woonwijken, de bedrijventerreinen en het buitengebied is geborgd. 3.1.1

De mobiliteitsladder/ruimtelijke ordening

De mobiliteitsladder (beleidskeuze 1) vormt het uitgangspunt bij het zoeken naar mobiliteitsoplossingen in Winterswijk. Deze aanpak helpt om keuzes systematisch en weloverwogen te maken, waarbij steeds wordt geredeneerd vanuit het verbeteren van leefbaarheid, duurzaamheid en verkeersveiligheid. Het uitgangspunt is dat niet automatisch wordt gekozen voor nieuwe infrastructuur, maar dat eerst wordt gekeken naar oplossingen die slim gebruikmaken van de beschikbare ruimte en die de voetganger, de fiets, het openbaar vervoer en deelmobiliteit stimuleren. Binnen dit Mobiliteitsplan Winterswijk wordt de mobiliteitsladder gebruikt als toetsingskader voor alle projecten en maatregelen. Bij elke nieuwe ruimtelijke ontwikkeling, aanpassing in het wegennet of mobiliteitsvraagstuk wordt de ladder systematisch doorlopen. In de praktijk betekent dit het volgende: Stap 1: Ruimtelijke oplossingen hebben voorrang. Eerst wordt onderzocht of de verplaatsingsbehoefte kan worden verminderd door slimme ruimtelijke keuzes bij nieuwe ontwikkelingen, zoals het bouwen van nieuwe woningen bij voorzieningen, het station of bushaltes en/of hoofdfietsroutes. Hierdoor kunnen inwoners veel dagelijkse verplaatsingen lopend of fietsend doen, zonder afhankelijk te zijn van de auto.

Ruimtelijke ordening Inzetten op lopen, fietsen, OV, deelmobiliteit Beter benutten bestaande/ aanpassen infrastructuur Nieuwe infrastructuur

Stap 2: Duurzaam vervoer stimuleren. Als ruimtelijke keuzes niet voldoende zijn, wordt ingezet op het stimuleren van duurzame mobiliteit. Dit kan door het verbeteren van fietsvoorzieningen (bijvoorbeeld bredere fietspaden en veilige stallingen), het aantrekkelijker maken van het gebruik van bus en trein (goede aansluitingen, duidelijke looproutes) of het aanbieden van deelmobiliteit zoals deelauto’s of deelfietsen. Ook gedragsmaatregelen, zoals campagnes over veilig fietsen of zuinig autogebruik, horen hierbij. Stap 3: Beter benutten van de bestaande infrastructuur. Wanneer extra stappen nodig zijn, wordt onderzocht hoe de bestaande wegen, fietspaden en parkeerplaatsen slimmer gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld door het slim inzetten van verkeerslichten, het invoeren van parkeerregulering om drukte in het centrum te beperken, of het verbeteren van de doorstroming door slimme verkeersmaatregelen. Stap 4: Nieuwe infrastructuur. Pas wanneer de eerdere stappen onvoldoende oplossingen bieden, wordt gekeken naar de aanleg van nieuwe infrastructuur, zoals het aanleggen van een nieuw fietspad of het realiseren van een geheel nieuwe verbinding. Dit is kostbaar en ingrijpend en wordt daarom alleen overwogen als andere oplossingen niet werken.

Door deze methodiek toe te passen, streeft de gemeente naar bewuste keuzes die de bereikbaarheid ondersteunen en tegelijkertijd de leefbaarheid voor haar inwoners waarborgen.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 10

3.1.2

Ruimtelijke ordening buitengebied

Het Mobiliteitsplan volgt het beleid zoals vastgesteld is in de Omgevingsvisie Buitengebied. Hierin is onder andere het volgende opgenomen: • • • • • •

Er wordt ingezet op duurzame mobiliteit als onderdeel van de energietransitie: Stimuleren van fietsen en wandelen en verminderen van autogebruik door functiemenging en nabijheid van voorzieningen. Een goede ruimtelijke ordening en leefomgeving: Initiatieven moeten de leefbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid verbeteren, en bijdragen aan een waardevol landschap. Ontsluiting en bereikbaarheid van kavels: Initiatieven moeten voorkomen dat vrachtverkeer over onverharde, te smalle wegen, langs schoolroutes of door 30km zones rijdt. Aspecten zoals ligging ten opzichte van hoofdwegen, dwarsprofielen en verharding spelen een rol bij de beoordeling. Veilige en gezonde leefomgeving: Verkeer moet zo georganiseerd zijn dat gevaarlijke situaties door menging van verkeerssoorten voorkomen worden. Dit houdt rekening met pieken zoals bij scholen, sportvoorzieningen en toeristische attracties. Recreatie moet landschapsvriendelijk zijn en mag de verkeersdruk niet te veel verhogen. Routestructuren voor wandelen, fietsen en ruiters worden versterkt en verbonden.

De gemeente Winterswijk hanteert in de zoektocht naar mobiliteitsoplossingen de mobiliteitsladder. Deze aanpak helpt bij het afwegen van mobiliteitskeuzes door verschillende ‘aspecten’ te beoordelen en de ladder systematisch te doorlopen.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 11

3.2

Verbindingen maken

Winterswijk wil in 2040 een gemeente zijn waar mobiliteit mensen verbindt – zowel sociaal als fysiek – en waar de infrastructuur bijdraagt aan leefbaarheid, gezondheid, ontmoeting en veiligheid. Dit vraagt om een samenhangend netwerk van verbindingen binnen de gemeente en sterke relaties met de regio.

Inspiratiebeeld verbindingen maken (bron: eigen bewerking Sweco

Hieronder zijn de vier thema’s nader uitgewerkt.

3.2.1 Sociale verbindingen Mobiliteit is méér dan verplaatsen- het brengt mensen bij elkaar en versterkt onze gemeenschap. De gemeente stimuleert en faciliteert initiatieven die deze sociale samenhang versterken. Dit sluit direct aan bij de visie en uitvoeringsagenda BOSS 2040, wat staat voor Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten. BOSS schetst hoe de openbare ruimte ingericht kan worden om iedereen, van kinderen tot ouderen, uit te nodigen om samen actief te zijn, elkaar te ontmoeten en gezond te blijven. Dit Mobiliteitsplan ondersteunt die visie door te zorgen dat routes en verblijfsplekken uitnodigend én functioneel zijn. Denk aan veilige en herkenbare loop- en fietsroutes naar school, de buurtsportvoorzieningen, het centrum of het station. Ook aandacht voor ontmoetingsplekken zoals bij het station, speelplaatsen en parkjes draagt bij aan het tegengaan van eenzaamheid en het versterken van de leefbaarheid. Mobiliteit is zo niet alleen een vraagstuk van bereikbaarheid, maar ook van sociale verbinding. Initiatieven die komen vanuit de samenleving worden steeds beoordeeld in hoeverre dit bijdraagt aan de doelen van BOSS, waarbij de inzet afhankelijk is van vraag en beschikbare middelen.

Daarmee vormt dit plan een bijdrage aan de ambitie van BOSS: een Winterswijk waarin bewegen, ontmoeten en samen gezond leven vanzelfsprekend is, in een veilige, inclusieve en aantrekkelijke leefomgeving.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 12

3.2.2 Fysieke verbindingen In het Mobiliteitsplan wordt gekeken hoe fysieke verbindingen bij kunnen dragen aan een verbetering van de leefbaarheid, gezondheid, ontmoeten en veiligheid. Waar nodig worden de bestaande mobiliteitsnetwerken aangevuld met verbindingen die de bereikbaarheid van dagelijkse voorzieningen verbeteren (beleidskeuze 2), of worden verbindingen af-/opgewaardeerd. Denk aan veilige en directe fietsroutes naar scholen, het ziekenhuis, het station, het winkelgebied en in het buitengebied, zodat deze voor iedereen goed bereikbaar zijn. Ook wordt gewerkt aan het wegnemen van barrières, zoals het verbeteren van oversteekplaatsen, het creëren van doorsteken door woonwijken en het veiliger maken van verbindingen tussen bedrijventerreinen en het centrum. In hoofdstuk 4 zijn de wensbeelden op gebied van de netwerken nader uitgewerkt. Voorbeelden van het verbeteren van de fysieke verbindingen zijn: • • • • • 3.2.3

Een herkenbare looproute van het station naar het centrum; Het opwaarderen van drukke fietspaden (hoofdroutes) met herkenbare inrichting, samenhang en continuïteit (denk aan een vrijliggend fietspad of fietsstraat). Hierdoor is de route aantrekkelijker om te fietsen, waardoor dit bijdraagt aan de verbetering van leefbaarheid, gezondheid, ontmoeten en veiligheid; Beter benutten van de wegen aan de randen van Winterswijk; Goede aansluiting vanaf parkeervoorzieningen (zoals Zonnebrink) naar andere voorzieningen voor voetgangers; Continueren en zo mogelijk uitbreiden van deur tot deur vervoer in het buitengebied (ZOOV). Regionale fietsverbindingen Fietsen is een populaire en veilige manier van verplaatsen in Winterswijk en vormt een belangrijk onderdeel van de regionale bereikbaarheid (beleidskeuze 7). Door te investeren in hoogwaardige fietsinfrastructuur en voldoende stallingsmogelijkheden wordt het voor inwoners aantrekkelijker om met de fiets naar het centrum, werk of school te gaan. Dit vergroot niet alleen de bereikbaarheid, maar draagt ook bij aan gezondheid, duurzaamheid en de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte. De gemeente werkt samen met de buurgemeenten en de Provincie Gelderland aan uitgebreide (regionale) fietsroutes die het landschap verbinden met het centrum en die goede verbindingen bieden van en naar woonwijken en bedrijventerreinen.

Daarbij wordt rekening gehouden met een groeiend aantal en verschillende soorten fietsen, zoals e-bikes. Zo worden alle belangrijke economische, recreatieve en maatschappelijke bestemmingen in Winterswijk, evenals de routes naar omliggende kernen zoals Groenlo, Aalten, Lichtenvoorde Vreden en Oeding, goed en veilig bereikbaar voor fietsers.

3.2.4

Openbaar vervoerverbindingen

Het openbaar vervoer speelt in Winterswijk een belangrijke rol voor duurzame mobiliteit, sociale inclusie en gelijke kansen voor alle inwoners (beleidskeuze 8). Met de stations als regionale OV-knooppunten zijn zowel regionale bestemmingen als internationale verbindingen bereikbaar. In combinatie met busverbindingen en ZOOV vormt het OV een betrouwbaar alternatief voor de auto, essentieel voor de bereikbaarheid van voorzieningen zoals het ziekenhuis, zeker in het licht van vergrijzing en het behoud van verbinding met het buitengebied. De gemeente streeft ernaar het huidige bedieningsniveau te behouden en waar mogelijk structureel te verbeteren, in nauwe samenwerking met de Provincie Gelderland, Arriva en andere partners. Verbeteringen richten zich op de trajecten: • • • •

Snellere treinverbinding (ook gedurende de nacht) Winterswijk–Apeldoorn en Winterswijk–Arnhem. Snellere busverbinding Winterswijk–Enschede (ook gedurende de nacht) door bijvoorbeeld vanaf Groenlo rechtstreeks naar Enschede te rijden. Herintroduceren of versterken interregionale lijnen met Duitsland (Vreden–Ahaus, Oeding–Borken, Bocholt). Meekoppelkansen benutten wanneer de Nedersaksenlijn wordt aangelegd.

Rondom de stations en belangrijke bushaltes worden kansen benut om deze verder te ontwikkelen tot volwaardige vervoersknooppunten, met verbeterde voorzieningen en een betere aansluiting op fiets- en wandelroutes.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 13

Sociale verbindingen: De gemeente Winterswijk wilt de sociale verbinding bevorderen. Dit sluit direct aan bij de visie BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten), waarin wordt ingezet op een gezonde en vitale leefomgeving. Denk aan het creëren van aantrekkelijke verblijfsplekken en routes die uitnodigen tot ontmoeten en samen actief zijn. Fysieke verbindingen: Het mobiliteitsnetwerk wordt aangevuld met veilige, directe verbindingen naar dagelijkse voorzieningen en barrières worden weggenomen. Voorbeelden voor het verbeteren van de fysieke verbindingen zijn: herkenbare looproutes van het station naar het centrum maken en het opwaarderen van fietspaden op het hoofdfietsnetwerk. Regionale fietsverbindingen: Winterswijk investeert samen met de buurgemeenten en Provincie Gelderland in hoogwaardige regionale fietsroutes en stallingsvoorzieningen om centrum, woonwijken, bedrijventerreinen en omliggende kernen veilig en aantrekkelijk per fiets te verbinden. Openbaar Vervoer verbinding: Winterswijk ziet het openbaar vervoer als een essentiële basisvoorziening en wil, samen met partners, het aanbod, de bereikbaarheid en de kwaliteit verbeteren, met speciale aandacht voor stations als regionale vervoersknooppunten en voor verbindingen naar Apeldoorn, Enschede en Duitsland.

3.3

Verkeersveiligheid

Winterswijk streeft naar nul verkeersslachtoffers en zet in op een verkeerssysteem dat veilig en comfortabel is voor iedereen, ongeacht leeftijd of manier van verplaatsen. Dit betekent veilige en aantrekkelijke voetgangers- en fietsverbindingen in het centrum, in de wijken, naar bedrijventerreinen en door het buitengebied. Daarbij wordt rekening gehouden met incidentele verkeerspieken zoals bij scholen, sportvoorzieningen en toeristische attracties. Zowel de fysieke infrastructuur als de sociale omgeving worden zo ingericht dat iedereen zich veilig en welkom voelt. Naast inrichting van de infrastructuur blijft er structurele aandacht voor verkeerseducatie, bewustwording en handhaving, want verkeersveiligheid hangt ook voor een groot deel af van het gedrag van de weggebruikers. Hieronder worden twee beleidskeuzes verder uitgewerkt. 3.3.1

‘30 km/uur, tenzij’ en aanpak van onveiligheid

De gemeente past het principe ‘30 km/uur, tenzij’ toe binnen de bebouwde kom (bibeko), met name op wegen waar veel interactie is tussen auto’s, fietsers en voetgangers (beleidskeuze 6). Bij herinrichting wordt zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij lopende projecten en groot onderhoud. Ervaringen vanuit de evaluatie van de herinrichting Groenloseweg tot 30 km/uur ontsluitingsweg worden hierin meegenomen. Concreet betekent dit een snelheidsverlaging naar 30 km/uur voor autoverkeer op wegen waar auto’s en fietsers van dezelfde rijbaan gebruik maken. Dit sluit aan bij de landelijke richtlijnen voor deze wegen. De verwachting is dat dit gaat bijdragen aan een verlaging van verkeersongevallen. Andere aandachtspunten voor verkeersveiligheid bij herinrichting zijn: • • • •

3.3.2

Verbeteren van voetgangers- en fietsoversteekplaatsen. Veiligheidsmaatregelen voor snelheidsverschillen op het fietspad. Verbetering van verlichting op voetgangers- en fietspaden. Extra aandacht voor veiligheid bij school- en sportomgevingen (halen/brengen + veilige ruimte voor voetgangers en fietsers). Samen werken aan een veilig Winterswijk

De gemeente stimuleert en faciliteert initiatieven voor verkeersveiligheid waarbij het initiatief vooral bij bewoners, scholen en maatschappelijke organisaties ligt (beleidskeuze 5). Denk aan verkeerseducatie op basisscholen, campagnes over zichtbaarheid in het verkeer of acties gericht op fietsverlichting. Hierbij werkt Winterswijk nauw samen met Veilig Verkeer Nederland (VVN). VVN ondersteunt met verkeerslessen, verkeersexamens, campagnes zoals “De scholen zijn weer begonnen” en buurtacties om gevaarlijke situaties te signalen. Ook worden inwoners, bedrijven en vrijwilligers actief betrokken bij maatregelen en gedragsacties, zoals e-bike trainingen voor ouderen of MONO-acties tegen smartphonegebruik in het verkeer. Door deze samenwerking wordt verkeersveiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid en groeit het draagvlak voor maatregelen.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 14

Op de fietspaden zijn steeds meer kwetsbare gebruikers, zoals ouderen, kinderen, fietsers op e-bikes en bakfietsen. Deze groepen vragen om extra aandacht, er ontstaan namelijk verschillende snelheden. Maatregelen die genomen kunnen worden zijn: verbreden fietspaden, opvallende en veilige oversteekplaatsen, betere verlichting en gedragsgerichte campagnes om afstand te houden en rekening te houden met elkaar. Toezicht en Handhaving Een effectief veiligheidsbeleid vereist niet alleen goede infrastructuur en educatie, maar ook consequent toezicht en handhaving van de opgestelde regels. Handhaving is essentieel om de verkeersveiligheid, leefbaarheid en doorstroming te waarborgen en draagt direct bij aan de realisatie van de beleidsdoelstellingen uit dit mobiliteitsplan. De gemeente is niet de enige partij die verantwoordelijk is voor handhaving. Goede samenwerking met ketenpartners is cruciaal. Daarbij gaat het om: • •

De Politie: met name de basisteams en Teams Verkeer. Deze zijn primair verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de landelijke verkeerswetgeving (Wegenverkeerswet). De gemeente stemt periodiek, bijvoorbeeld via het lokale verkeersoverleg, de prioriteiten af met de politie om lokaal gewenste accenten te leggen. Gemeentelijke Handhaving (BOA’s): Onze Buitengewoon Opsporingsambtenaren (BOA’s) richten zich met name op de naleving van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en gemeentelijke parkeerregulering, en dragen bij aan de veiligheid en leefbaarheid in de openbare ruimte.

In Winterswijk wordt het principe ‘30 km/u, tenzij’ toegepast. Er wordt daarbij zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij lopende projecten (werk met werk maken). De veiligheid op een aantal wegen wordt op termijn verbeterd door de snelheid te verlagen in combinatie met herinrichting van de weg. De gemeente werkt mee aan campagnes en educatie projecten om de verkeersveiligheid te verbeteren. Samenwerking met inwoners, scholen en maatschappelijke organisaties speelt een belangrijke rol, zodat verkeersveiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid wordt en maatregelen effectief en gedragen zijn. Naast de inrichting (Engineering) en Educatie is ook handhaving (Enforcement) een belangrijk onderdeel om tot een effectief verkeersveiligheidsbeleid te komen.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 15

3.4

Bewuste keuzes

Winterswijk wil dat inwoners, bezoekers en ondernemers bewuste keuzes kunnen maken in hun manier van reizen. Door ruimtelijke ontwikkelingen en herinrichtingen te plannen vanuit de voetganger en fietser en daarmee goede alternatieven voor de auto te bieden, wordt duurzame mobiliteit gestimuleerd. 3.4.1

Ontwerpen vanuit de voetganger, fietser, openbaar vervoer en auto

De gemeente Winterswijk ontwerpt de omgeving vanuit duurzame vervoerswijzen. Dit betekent dat bij het ontwerpen van een gebied eerst wordt gekeken naar de positie van de voetganger, vervolgens de fietser, het openbaar vervoer, deelmobiliteit en daarna de auto. Daarmee komt er meer evenwicht in de behandeling van vervoerswijzen en stimuleert het de keuze voor duurzame vervoerswijzen. De gebiedsontwikkelaar is verplicht om de effecten in beeld te brengen in een mobiliteitsonderzoek. Zo wordt gestimuleerd dat nieuwe voorzieningen en woningen goed bereikbaar zijn met alle modaliteiten. Ook bij herstructureringen wordt hetzelfde principe toegepast om aantrekkelijke, veilige en gezonde verblijfsomgevingen te creëren. Niet alleen omdat het functioneel en veilig is, maar ook omdat we vinden dat de omgeving moet “uitnodigen” tot het maken van een wandeling of een fietstocht. Op die manier kunnen de inwoners de bewuste keuze maken om te lopen of fietsen. Daarbij houden we rekening met de beschikbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen en woningen voor auto’s. Voorbeelden voor het creëren van een kwalitatief hoogwaardige ruimte voor de voetganger en fietser zijn: • • •

Een levendig en toegankelijk voetgangersklimaat in het centrum. Comfortabele, goed verlichte en veilige doorsteken voor voetgangers en fietsers tussen woonwijken en het centrum, bijvoorbeeld via groenstroken. Parkeer- en stallingsvoorzieningen die uitnodigen tot overstappen van auto of OV naar de fiets of te voet gaan, bijvoorbeeld fijne langparkeervoorzieningen met een comfortabele looproute naar de winkels of een grote overdekte fietsenstalling in het centrum.

Toekomstige uitbreidingen en inbreiding In de omgevingsvisie is vastgelegd dat Winterswijk wil groeien, via inbreiding en op termijn ook via uitbreiding. Hoewel de exacte bouwlocaties nog niet zijn aangewezen, is het van belang dat het Mobiliteitsplan hier nu al op anticipeert. Ook bij de locatiekeuze is het van belang te redeneren vanuit duurzame vervoerswijzen. Ruimtelijke ontwikkelingen worden vanuit mobiliteit vooral gezien op plekken die op een duurzame manier bereikbaar zijn of gemaakt kunnen worden (beleidskeuze 4). Dit betekent bij voorkeur op loopafstand van een van de stations of bushalte. Voor bedrijventerreinen die veel (vracht)verkeer genereren zijn de bereikbaarheid en de effecten voor leefbaarheid en verkeersveiligheid bepalend. Zoals opgenomen in de omgevingsvisie zijn initiatieven die veel verkeer genereren zijn alleen bespreekbaar langs hoofdwegen (80 km/delen van Misterweg, Rondweg West, Groenloseweg, Rondweg Zuid en Kottenseweg). Publieksgerichte functies met sporadische pieken zijn mogelijk langs delen van wegen met 60 km/u (Wooldseweg, Bataafseweg, Steengroeveweg, Vredenseweg en Meddoseweg). Overige wegen zijn geschikt voor kleinschalige functies en zeldzame pieken.

De initiatiefnemer is verplicht bij een ruimtelijke ontwikkeling het gebied uit te werken voor de verschillende vervoerswijzen, waarvan de effecten in beeld gebracht worden in een mobiliteitsonderzoek. De gemeente toetst vervolgens of het plan past binnen het mobiliteitsbeleid. Ook bij renovaties en reconstructies van de openbare ruimte redeneert de gemeente vanuit duurzame mobiliteitsvormen. 3.4.2

Het aanbieden van alternatieven

Voor de fysieke inrichting richten we ons op dat de bereikbaarheid met alle vervoerswijzen gewaarborgd blijft binnen de gemeente en dat er kwalitatief goede voorzieningen zijn voor de fiets, elektrische auto, OV en deelmobiliteit. De gemeente Winterswijk stimuleert bewoners om zich op een duurzame manier te verplaatsen door goede en aantrekkelijke alternatieven voor de auto te bieden. Denk bijvoorbeeld aan: • • • •

Het verstrekken van duidelijke informatie aan bestaande en nieuwe bewoners over loop- en fietsroutes in hun wijk en naar belangrijke voorzieningen, maar ook over deelmobiliteit en laadpunten (handig bij contactmomenten met de gemeente als verhuizing, trouwen etc); Ruimtelijke ontwikkelingen vooral op plekken die op een duurzame manier bereikbaar zijn of gemaakt kunnen worden; Voldoende en kwalitatief goede fietsparkeervoorzieningen bij halten en belangrijke voorzieningen; Faciliteren van laadpalen (zie integrale laadvisie);

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 16

3.4.3

Parkeren reguleren

Door de regiofunctie van Winterswijk trekt Winterswijk veel bezoekers aan van buitenaf. Het centrum en de belangrijkste voorzieningen blijven bereikbaar per auto, maar de auto is in het centrum meer te gast (beleidskeuze 10). Dit betekent dat de inrichting van de openbare ruimte prioriteit geeft aan voetgangers, fietsers en verblijfskwaliteit. Bezoekers worden gericht geleid naar parkeervoorzieningen, waarbij bezoekers die langer in het centrum willen verblijven op grotere afstand een plek kunnen vinden. Bezoekers die voor de snelle boodschap het centrum bezoeken, maken gebruik van de parkeerplaatsen met een beperkte parkeerduur (blauwe zone). De parkeerplaatsen voor bewoners vallen niet onder de blauwe zone. Bij verdere uitwerking van het Mobiliteitsplan wordt gekeken in hoeverre parkeerplaatsen exclusief voor bewoners kunnen worden gemaakt. De parkeerdruk in het centrum is met name op de zaterdag en Duitse feestdagen hoog, waarbij er op momenten in delen van het centrum een tekort aan parkeerplaatsen is. Dat vraagt om de volgende maatregelen: • • • • •

Een actualisatie van de parkeernota, waarin per deelgebied (mobiliteitszone, zie paragraaf 4.2) wordt aangegeven hoe om te gaan met de parkeernormen en waarin het doelgroepgericht parkeerbeleid (minder validen, ouderen) is uitgewerkt. Een nieuw parkeerverwijssysteem, waarbij langparkeerders naar randzones worden verwezen buiten de schil van het centrum. Vanaf daar herkenbare duidelijke wandel- en fietsroutes naar het centrum. Als er noodzaak is, slimme spreiding voor het parkeren, zoals waar mogelijk medegebruik van parkeerplaatsen (dubbelgebruik) door in gesprek te gaan met stakeholders (bijvoorbeeld bedrijven of scholen), met de vraag of daar geparkeerd kan worden in het weekend door bezoekers van het centrum. Handhaving van de naleving van de blauwe zones. In het centrum en nabij publieke voorzieningen worden voldoende parkeerplaatsen voor specifieke doelgroepen zoals minder validen en ouderen gerealiseerd. Deze parkeerplaatsen komen op korte loopafstand van de voorzieningen. De benodigde aantallen worden nader uitgewerkt in een parkeernota voor het centrum.

Parkeren op bedrijventerreinen Op bedrijventerreinen geldt het principe dat bedrijven het parkeren oplossen op eigen terrein. Bedrijven worden gestimuleerd om zelf te kijken naar mobiliteitsoplossingen voor werknemers. Waar mogelijk wordt ook hier dubbelgebruik toegepast om zo veel mogelijk ruimte te besparen. Hiernaast streeft de gemeente naar een bredere werkgeversaanpak. Dit betekent dat bedrijven actief worden gestimuleerd om maatregelen te nemen die bijdragen aan duurzame mobiliteit van hun werknemers. Denk hierbij aan het aanbieden van fiets- en OV-regelingen, het faciliteren van deelmobiliteit en carpoolen. Waar mogelijk zoekt Winterswijk samenwerking met de provincie en regionale programma’s om deze aanpak vorm te geven. 3.4.4

Laadinfrastructuur

De overgang naar elektrisch vervoer vraagt om een goed georganiseerd laadnetwerk. Hiervoor geldt de ‘Integrale Laadvisie en het plaatsingsbeleid Winterswijk 2025’ als kader. In deze laadvisie is vastgelegd hoe laadpunten worden geplaatst, hoe de groei van het netwerk wordt afgestemd op de vraag en welke locaties daarbij prioriteit hebben. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en herinrichtingen wordt standaard gekeken naar laadvoorzieningen. Zo groeit het netwerk gecontroleerd mee, blijft het toegankelijk en wordt de openbare ruimte efficiënt benut. Winterswijk hanteert het volgende principe; bij nieuwe ontwikkelingen en herinrichtingen zet Winterswijk eerst in op de voetganger, daarna de fietser, OV, deelmobiliteit en pas als laatste de auto. Initiatiefnemers onderbouwen dit in een mobiliteitsonderzoek, zodat nieuwe gebieden leefbaar, veilig en aantrekkelijk zijn. Winterswijk houdt het centrum bereikbaar voor autobezoekers, maar geeft prioriteit aan voetgangers, fietsers en verblijfskwaliteit. Parkeren wordt efficiënter georganiseerd door het verbeteren van de naleving van blauwe zones, het verwijzen van langparkeerders naar randzones met goede loop- en fietsroutes, en door bijvoorbeeld het stimuleren van dubbelgebruik. Op bedrijventerreinen lossen de bedrijven het parkeren op eigen terrein op.

De laadinfrastructuur wordt voorbereid op de toekomst door het volgen van de laadvisie 2025. Bij nieuwe ontwikkelingen en herinrichtingen wordt standaard gekeken naar laadvoorzieningen.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 17

3.5

Gezond leven en bewegen

Een gezonde en prettige leefomgeving voor haar bewoners, dat is de ambitie van de gemeente Winterswijk. Dat betekent aandacht voor het beperken van negatieve effecten, zoals geluidshinder, luchtverontreiniging en barrièrewerking, én het actief stimuleren van bewegen. Hieronder wordt dat in twee sub paragrafen uitgewerkt. 3.5.1

Luchtkwaliteit, geluidshinder en barrièrewerking

In alle mobiliteitsprojecten wordt het effect op de leefbaarheid – zoals geluidhinder, uitstoot, stikstof en barrièrewerking – nadrukkelijk meegenomen in de afweging. Winterswijk volgt hierbij wettelijke richtlijnen en regionale afspraken, waaronder de WHO-adviezen voor mobiliteit. Hoewel voor grote infrastructuren (zoals het spoor) de gemeente afhankelijk is van provinciale en landelijke partijen, treedt Winterswijk actief op als gesprekspartner om verbeteringen te realiseren. Voorbeelden van maatregelen die bijdragen aan een betere luchtkwaliteit en minder geluidsoverlast zijn: • • • • 3.5.2

Stimuleren duurzame vervoerswijzen, waardoor lopen, fietsen en OV prioriteit krijgen boven autoverkeer (zie 3.4.1); Aanleggen of verbeteren van oversteekplaatsen om barrièrewerking van drukke wegen zoals de Rondweg West en de N319 te verminderen; Stimuleren van zero-emissie mobiliteit, bijvoorbeeld door het gebruik van (elektrische) fietsen te bevorderen; Aanwijzen van voorkeursroutes voor vracht- en landbouwverkeer, om overlast in woongebieden te beperken. Bewegen

Naast het aanpassen van de fysieke inrichting zet Winterswijk ook in op voorlichting en educatie om bewegen te stimuleren (beleidskeuze 3). De gemeente zet zich hier actief in via het programma BOSS (Beweeg- en Sportstimulering Winterswijk). Onder BOSS worden inwoners op allerlei manieren gestimuleerd om meer te bewegen, samen te sporten en de openbare ruimte actief te gebruiken. Concreet betekent dit dat de gemeente – vaak samen met scholen, verenigingen, buurtsportcoaches en zorgorganisaties – activiteiten organiseert zoals wandelingen, fietstochten en laagdrempelige sportevenementen. Ook worden in wijken speciale routes (zogenaamde beweeglinten) aangelegd, zodat iedereen dichtbij huis in beweging kan komen. Voor ouderen of mindervaliden worden toegankelijke en kortere routes met voldoende rustpunten aangeboden. Daarnaast loopt er binnen BOSS structurele aandacht voor bewustwording en educatie, zoals campagnes op scholen en in buurten om actief vervoer te stimuleren. Door deze inzet draagt Winterswijk al actief bij aan de gezondheid van inwoners en blijft dit een belangrijk speerpunt. Dit Mobiliteitsplan zorgt ervoor dat de inrichting van de openbare ruimte deze aanpak ondersteunt en versterkt. In mobiliteitsprojecten wordt altijd het effect op de leefbaarheid (geluidhinder, emissie, barrière werking) als een afwegingspunt meegenomen.

Winterswijk volgt hierbij wettelijke richtlijnen en regionale afspraken. Bewegen wordt gestimuleerd via het programma BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen), waar de gemeente in zal blijven investeren. Denk hierbij aan activiteiten die worden georganiseerd, zoals laagdrempelige sportevenementen. Daarnaast loopt binnen BOSS structurele aandacht voor bewustwording en educatie.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 18

3.6

Toegankelijkheid

Toegankelijkheid gaat erom dat iedereen, met of zonder beperking, gebruik kan maken van alle vormen van voorzieningen, informatie en dienstverlening. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Winterswijk wil dat iedereen volwaardig kan deelnemen aan de samenleving en maakt toegankelijkheid daarom tot vast onderdeel van elk mobiliteitsproject en van de inrichting van de openbare ruimte. De gemeente volgt het Handboek Toegankelijkheid van CROW en betrekt bewoners actief bij het verbeteren van de bereikbaarheid en bruikbaarheid van voorzieningen. 3.6.1 Aanvullende mobiliteitsvoorzieningen Bij de uitvoering van mobiliteitsprojecten wordt expliciet gekeken naar de toegankelijkheid van belangrijke bestemmingen zoals bushaltes, zorginstellingen, publieke voorzieningen, mindervaliden parkeerplaatsen, en locaties waar veel mensen samenkomen (beleidskeuze 9). De focus ligt hierbij op de behoeften van jonge kinderen, ouderen en mensen met een fysieke of visuele beperking. De CROW richtlijn toegankelijkheid biedt aanbevelingen voor het toegankelijk inrichten van de openbare ruimte. Deze richtlijn is ontwikkeld om gemeenten te voorzien van eenduidige en gedragen toegankelijkheidsrichtlijnen, zodat looproutes, bushaltes en parkeerplaatsen toegankelijk zijn voor iedereen. Enkele kernpunten zijn samengevat in het onderstaande kader.

Voetgangers: • Het garanderen van een vrije doorloopruimte (minimaal 2,00 meter) en manoeuvreerruimte; • Het voorkomen van hoogteverschillen met in de buurt van een trap een alternatieve helling of lift; • Zichtbaarheid, met duidelijk onderscheid tussen het voetpad en de rijbaan, en voldoende routebegeleiding. Fietsers: • Het onderhoud van fietspaden (voorkomen van oneffenheden); • Paaltjes op fietspaden voorkomen of verwijderen waar mogelijk; • Het aanpassen van de verkeerslichtenregeling aan de fietssnelheid van langzamere fietsers; • Het borgen van de zichtbaarheid (bijvoorbeeld door verlichting) en eenduidigheid in de kleurmarkering van fietsstroken en fietspaden. Openbaar vervoer: • De route naar het perron en haltes is voldoende breed, zonder grote hoogteverschillen en aangegeven met een geleidelijn en instapmarkeringen. Door deze voorzieningen standaard mee te nemen in ontwerpen en herinrichtingen, blijft Winterswijk voor iedereen bereikbaar en uitnodigend. 3.6.2

Bewustwording toegankelijkheid

Naast fysieke maatregelen zet Winterswijk in op bewustwording over het belang van toegankelijkheid en inclusie. Dat betekent dat het onderwerp niet alleen technisch wordt meegenomen, maar ook leeft bij inwoners, ondernemers en ontwerpers van de openbare ruimte. Concreet doet de gemeente dit door bijvoorbeeld: • • • •

Vertegenwoordigers van doelgroepen (zoals ouderenbonden, mindervaliden platforms en jongeren) actief te betrekken bij de planvorming; Campagnes en informatievoorziening over het belang van een toegankelijke omgeving en goede voorbeelden van inclusieve voorzieningen. Verspreiden van informatie over hulpmiddelen en apps zoals de Halteviewer en toegankelijke routeplanners voor fietsers en voetgangers. Opleidingen en workshops voor medewerkers en partners over toegankelijkheid in ontwerp en beheer.

Door bewoners actief te betrekken en kennis te vergroten, wil Winterswijk ervoor zorgen dat toegankelijkheid een vanzelfsprekend onderdeel blijft van iedere mobiliteitsoplossing. Bij mobiliteitsprojecten ziet de gemeente expliciet toe op de toegankelijkheid van belangrijke bestemmingen, zoals bushalten, publieke voorzieningen, zorgfuncties, mindervaliden parkeerplaatsen etc. De richtlijn toegankelijkheid van CROW vormt hierin een leidraad.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 19

4. Mobiliteitsnetwerken Een goed functionerend mobiliteitsnetwerk is de ruggengraat van een leefbare, bereikbare en gezonde gemeente. In Winterswijk betekent dit dat voetgangers, fietsers, OV-gebruikers, automobilisten, logistieke stromen en andere doelgroepen ieder hun plek hebben. De overstap van bijvoorbeeld de trein naar de fiets moet soepel verlopen om daarmee de bereikbaarheid goed te houden. Het netwerk moet logisch, herkenbaar en toekomstbestendig zijn. Op deze manier groeit Winterswijk mee met de maatschappelijke ontwikkelingen, woningbouw, economie en recreatie.

4.1

Winterswijk in de regio

Winterswijk ligt centraal tussen de kernen Aalten, Lichtenvoorde, Groenlo, Vreden, Oeding, Borken, Rhede en Bocholt. Goede verbindingen met deze kernen en de rest van zowel in Nederland als in Duitsland zijn voor Winterswijk van belang.

Enschede

Arnhem

Winterswijk

Munster

Bocholt

Weeze

Dortmund Duisburg

Essen

Dusseldorf

Figuur 4.1: De bereikbaarheid van Winterswijk in Europees perspectief

In Nederland ligt Winterswijk aan de oostelijke rand, maar als je Winterswijk bekijkt op Europese schaal dan valt op dat je binnen anderhalf uur reistijd meerdere stedelijke agglomeraties bereikt. Denk daarbij aan Twente, de regio Arnhem-Nijmegen, Munster en het Roergebied. Ook de regio Amsterdam-Schiphol is binnen twee uur bereikbaar. Voor de bereikbaarheid van Winterswijk in de regio wil de gemeente de bereikbaarheid goed houden, onder andere door de verbindingen per auto en openbaar vervoer te verbeteren. Hierin wil de gemeente samen optrekken met de buurgemeenten in de Achterhoek en de provincie Gelderland. In figuur 4.2 zijn de belangrijkste regionale fiets-, openbaar vervoer- en autoverbindingen weergegeven met daarbij ambities voor verbeteringen. Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 20

Autoverbinding Vreden-Groenlo

Groenlo

DU NE ITSLA DE RLA ND ND

N18

Buslijn 73 richting Arnhem versnellen

N319

Vreden

Meddo

Lieveld

Fietsroute Winterswijk Groenlo

Huppel

Trein richting Apeldoorn versnellen

N820

Vragender N312

Ratum

Winterswijk

Bredevoort Fietsroute Winterswijk Aalten

Aalten

N318

Trein richting Arnhem versnellen

Versterken interregionale OV verbindingen

N319

Südlohn

Kotten

Oeding

Woold

Rondweg Oeding

N313

Weseke Burlo

Barlo

Figuur 4.2: belangrijke fiets-, openbaar vervoer- en autoverbindingen in de regio

Voor de fiets zijn er vanuit Winterswijk meerdere regionale fietsverbindingen die intensief worden gebruikt door scholieren. De kernen Aalten, Oeding, Vreden en Groenlo liggen allen binnen een fietsafstand van 15 kilometer. De ambitie is om deze regionale fietsverbindingen samen met de buurgemeenten en de provincie Gelderland verder te versterken (zie ook paragraaf 3.2.3). De verbinding N318 Aalten (Varsseveld - Aalten - Winterswijk) is reeds benoemd als te verbeteren fietsroute in de uitvoeringsagenda Actieve Mobiliteit van de Provincie Gelderland. Voor de bereikbaarheid per openbaar vervoer zijn de treinverbindingen richting Zutphen en Arnhem van groot belang. Daarnaast is er lijn 73 die Winterswijk via Groenlo met Enschede verbindt. Ambities voor verbetering liggen met name op de trajecten Winterswijk-Apeldoorn, Winterswijk-Enschede en de interregionale verbinding met Duitsland (onder andere VredenAhaus, Oeding-Borken, Bocholt). De gemeente wil samen met de provincie Gelderland en de buurgemeenten de mogelijkheden verkennen voor een beter regionaal openbaar vervoernetwerk (zie ook 3.2.4). Hierbij kijken we ook naar innovatieve projecten zoals autonome voertuigen (bijvoorbeeld monocab-owl die nu in Duitsland wordt ontwikkeld).

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 21

Voor de auto zijn de volgende wegen van belang voor de regionale bereikbaarheid: •

• • • •

4.2

N18/A18 die toegang biedt de rest van de Achterhoek tot grotere steden zoals Doetinchem en Enschede. Er wordt gewerkt op meerdere punten aan deze weg gewerkt aan oplossingen voor het verminderen van congestie op de N18, onder andere door een gelijkvloerse kruising bij Varsseveld (de Radstake) en opwaardering afslag De Laarberg richting Vreden. N319: Winterswijk-Groenlo-Ruurlo en Zutphen N318: Varsseveld-Aalten richting de oostelijke regio’s en de Duitse grens. De N318 is de snelste verbinding met de A18, waardoor het een route biedt naar de A12 en A50. N312: Winterswijk-Lichtenvoorde en richting Kotten-Oeding. N820: Winterswijk-Vreden

Ontwerpprincipes integraal netwerk

De netwerken in dit hoofdstuk sluiten direct aan bij de doelen uit hoofdstuk 3. Ze laten zien hoe Winterswijk richting 2040 investeert in slimme verbindingen, veilige routes en sterke schakels tussen modaliteiten. Hieronder is een overzicht weergeven met de leidende principes per modaliteit, waarbij onderscheid is gemaakt in de volgende deelgebieden, ook wel mobiliteitszones genoemd: • • • •

Centrumgebied in de kern en het stationsgebied Woonwijken Het buitengebied (buiten de bebouwde kom) Werklocaties/ bedrijventerreinen

In figuur 4.3 is de globale afbakening van de mobiliteitszones weergegeven.

In figuur 4.3 is de globale afbakening van de mobiliteitszones weergegeven.

Mobiliteitsplan Winterswijk - Definitieve versie 16 december | Pag. 22

Modaliteit / Mobiliteitszones

Centrum & stationsgebied

Woonwijken

Buitengebied

Bedrijventerreinen & werklocaties

Voetganger

• Prioriteit in inrichting bij publieke voorzieningen en verkeersafwikkeling; • Korte, veilige en herkenbare looproutes station–centrum; • Toegankelijke inrichting volgens CROW; • Aantrekkelijke verblijfsplekken.

• Veilige en aantrekkelijke looproutes binnen bebouwde kom naar scholen, buurtvoorzieningen en OV; • Ruimte voor ontmoeting met genoeg rustplekken; • Verbeteren van oversteekplaatsen bij drukke verkeerswegen.

• Bereikbaarheid van groene buitengebied, met aansluiting op recreatieve routes; • Aandacht voor oversteekplaatsen over N-wegen.

• Aantrekkelijke looproutes op werklocaties (denk aan lunchwandeling).

• Hoogwaardige, directe • Veilige en comfortabele • Hoogwaardige en veilige verbindingen routes naar recreatieve en tussen station, centrum en centrum, scholen en functionele hoofdnet; sportvoorzieningen; verbindingen • Sterroute* bevat tenminste • Aandacht voor de (o.a. 5 Sterroutes, vrijliggend fietspad, kruising van fietsroutes knooppuntroutes). fietsstraat of brede met de hoofdstructuur fietsstrook; auto; • Voldoende en toegankelijke • Enkele nieuwe of fietsparkeerplaatsen dicht op te waarderen bij voorzieningen en OV. fietsverbindingen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=c9d33ac2-2c01-46cd-bfbd-4766eccbd588