CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk, Beleidsprogramma

Raadsvergadering 22 september 2022, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda 2022-202713.841 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Middelen In hoofdstuk 5 gaan we dieper op de middelen (capaciteit en geld) voor klimaatadaptatie.

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

38

H3.

Willen

Uitvoeringsagenda Onderwerpen 1.

Hitteplan

2. DPRA

Categorie Meekoppelkansen benutten

3. Campagne bewoners en bedrijven 4. Borging (interne) organisatie en beleid 5. Samenwerking kwetsbare groepen 6. Partnerafspraken

 Stimuleren en faciliteren

Actie

Afweging

Thema

Agenda

Beschrijving activiteit

• Onaanvaardbaar

• Trekker

/ maatregel / actie

risico

• Samen met

• Onwenselijk risico

• Budget gemeente

• Acceptabel risico

• Uren gemeente • Indeling in jaarschijven

Reguleren en borgen Handelen bij calamiteiten

7. Uitvoering maatregelen

Onderzoek

openbare ruimte 8. Voorbeeldfunctie, educatie en kennisontwikkeling

• Pilot Maatregel

9. Whemerbeek

Tabel 3.1: Indeling van de uitvoeringsagenda (bijlage 1)

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

39

H4

H4 Werken

Werken van ambitie naar actie 40

H4.

Werken

Werken

van ambitie naar actie Hoe kunnen we de doelen en strategieën

2. Klimaatbestendig ontwerpen en uitvoeren;

die we in de vorige hoofdstukken hebben

3. Meten, leren en verbeteren.

geformuleerd borgen en realiseren? Daarover gaat het in de laatste fase (Werken)

Voordat we in gaan op het verankeren van onze

van de Routekaart van het DeltaPlan

klimaatadaptatiedoelen in beleid, staan we kort

Ruimtelijke Adaptatie (DPRA).

stil bij ons huidige beleid. We beschrijven welke uitgangspunten we hanteren voor nieuw beleid

Deze fase bestaat uit drie stappen:

en geven aan wat ons afwegingskader is.

1. Verankeren in lokaal beleid (zie ook paragraaf 3.6); Ov er st r

H it te

ing om

er

sl

gt

Ne

e

Weten

Kwetsbaarheid in beeld brengen

oo

ag

D

r

Risicodialoog voeren en strategie opstellen

Willen

Uitvoeringsagenda opstellen

Handelen bij calamiteiten

Reguleren en borgen

Stimuleren en faciliteren

Meekoppelkansen benutten

Werken Verankeren in Klimaatbestendig lokaal beleid ontwerpen en (omgevingsvisie/- plan) uitvoeren

Meten, leren en verbeteren

Waterrobuuste en klimaatbestendige inrichting

Figuur 4.1: Routekaart Klimaatadaptatie

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

41

H4.

Werken

4.1 Huidige koers We beginnen niet vanaf nul met het ontwikkelen

1. Duurzaamheidsvisie 2030

Doelstelling Duurzaam Winterswijk

van klimaatadaptief beleid, maar bouwen voort

Winterswijk is zich steeds bewuster van het

Deze doelstelling luidt: De gemeente Winterswijk

op wat er al is. Klimaatadaptief handelen maakt

belang van duurzaamheid. Meer particulieren,

is in 2030 energieneutraal. De gemeentelijke

immers al deel uit van ons huidige beleid. Tijdens

bedrijven en organisaties willen duurzamer leven

organisatie wil het goede voorbeeld geven.

programma’s en projecten nemen we vaak al

en ondernemen ook actie. Als gemeente hebben

In 2050 is Winters­wijk een volledig duurzame

klimaatadaptatiemaatregelen.

we daarin een eigen rol. Daarom hebben we de

samenleving, dus ook klimaatneutraal en

Uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2019 – 2022 en

circulair.

ontwikkelen we de Groenstructuurvisie. Behouden en versterken Een duurzame samenleving begint met het Verder bouwen op twee fundamenten

erkennen van het belang en de bereidheid tot

De Duurzaamheidsvisie 2030 en het

veranderen. Om een duurzame en energie-

Gemeentelijk WaterPlan 2019 – 2023

neutrale gemeente te zijn, moeten we deze vier

(zie ook paragraaf 1.4) vormen het

onomkeerbare (maatschappelijke) basiswaarden

fundament voor ons klimaatadaptief

behouden en versterken:

handelen.

1.

klimaat - klimaatbeheersing

2. kringlopen - sluiten van natuurlijke kringlopen 3. biodiversiteit - (planten- en dier) soortenrijkdom 4. cultuurhistorie - landschap en erfgoed9. 9 ‘Aandacht voor de cultuurhistorie’ heeft wel raakvlakken met de maatschappelijke doelen zoals verwoord in § 2.1, de focus vanuit de invulling van de gemeentelijke watertaken ligt hier echter niet op.

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

42

2. Gemeentelijk WaterPlan 2019 – 2023 (GWP) Het GWP speelt een belangrijke rol bij klimaat­ adaptie en heeft vooral raakvlakken met: • de opgave om klimaatbestendig te zijn: het GWP geeft invulling aan de Routekaart van het DPRA. • meer water en groen in de kernen: • meer water zorgt voor het vergroten van de zichtbaarheid en de beleving van water (het vergroot ook de bewustwording). • het voordeel van meer groen is nader uitgewerkt in de Groenstructuurvisie. • minder stenen nastreven draagt bij aan het verminderen van ‘klimaatstress’. Doordat meer regenwater infiltreert in de bodem, neemt wateroverlast tijdens piekbuien en droogte af. • werk met werk maken (zie paragraaf 3.4): bij herinrichtingen en nieuwbouw werken we volgens bestaande werkprocessen. Hier liggen kansen voor werk met werk maken en meeliften met geplande (herinrichtings)projecten of andersoortige ontwikkelingen. Aandachtspunt bij het ontwerp en de inrichting is de toenemende kans op droogte en mogelijke droogval van voorzieningen. Een goede hydrologische en ecologische afweging is daarom belangrijk.

H4.

Werken

4.2 Uitgangspunten Waar gaan we vanuit als we beleid, werk­

2. Winterswijk klimaatbestendig maken

we maatregelen nemen die de effecten van

processen en activiteiten ontwikkelen op het

is een nadrukkelijke verantwoordelijkheid

klimaatverandering verminderen of mitigeren.

gebied van klimaatadaptatie? Wat is onze

van de gemeente Winterswijk, de inwoners

meetlat daarbij?

van Winterswijk en alle partners in de

Optimaal benutten

netwerkomgeving

We sturen expliciet op een integrale aanpak.

Klimaatverandering houdt geen rekening met

Dat doen we aan de voorkant in beleidsprocessen

gemeentegrenzen of met private of publieke

en projecten, en als we maatregelen of besluiten

We gaan uit van vier uitgangspunten

verantwoordelijkheid. Daarom is het belangrijk

nemen. Door deze aanpak in werkprocessen

Die bestaan uit een aantal gezamenlijke

dat alle betrokkenen in samenhang en binnen

te verankeren kunnen we alle kansen en

opvattingen die tijdens klimaatdialogen,

de grenzen van hun mogelijkheden maatregelen

mogelijkheden om klimaatadaptieve of klimaat­

Politieke Fora, en gesprekken (zowel

nemen om de effecten van klimaatverandering

mitigerende maatregelen te nemen optimaal

binnen als buiten de gemeente) naar

te verminderen en daar waar mogelijk te

benutten.

voren zijn gekomen.

mitigeren (voorkomen). 4. Winterswijk komt nu in actie en Bovenlokaal

wentelt de effecten van klimaatverandering

1. Maatwerkoplossingen

Klimaatmitigerende maatregelen zijn vooral

niet af op partners in de netwerkomgeving of

per specifieke locatie

gericht op het reduceren van de uitstoot van

toekomstige generaties

Er zijn geen standaard klimaatadaptieve- of

broeikasgassen (CO2). Daarom moeten deze

We kunnen de inzet op klimaatadaptieve of

klimaatmitigerende maatregelen. Parameters

maat­regelen afgesproken en uitgevoerd worden

klimaatmitigerende maatregelen niet uitstellen

zoals beschikbare ruimte, grondwaterstand,

op bovenlokaal niveau. Variërend van regionaal

tot een later moment. Doen we dat wel? Dan

bodemopbouw en functie in de ruimte

(zie paragraaf 1.3) tot en met mondiaal niveau.

maken we de afspraken, zoals die in 2021

verschillen immers per locatie. Daarom beoor­

gemaakt op de klimaatconferentie in

delen we per locatie welke maatregelen nu en

3. Binnen de gemeente Winterswijk

www.ukcop26.org, niet waar. We nemen onze

voor de toekomst het meest effectief zijn om

werken we integraal: we verbinden de opgave

verant­woordelijkheid om nú maatregelen te

klimaatbestendigheid te realiseren. Dat doen

voor klimaatadaptatie met opgaven bij andere

nemen of voorbereidingen te treffen voor de

we in relatie tot andere opgaven en - als dat

beleidsdomeinen

toekomstige maatregelen. Zodat Winterswijk ook

aan de orde is - in overleg met partners in de

Binnen alle beleidsdomeinen, van ruimtelijke

in de toe­komst een aantrekkelijke, leefbare, vitale

netwerkomgeving.

ordening tot het sociaal domein, kunnen

en klimaatbestendige gemeente blijft. Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

44

H4.

Werken

4.3 Afwegingskader We kunnen niet alles meteen helemaal, of

1. Onaanvaardbare risico’s

tegelijkertijd doen. Om een klimaatbestendige

Uit de klimaatdialogen en gesprekken binnen

Vitale en kwetsbare functies

gemeente te worden, moeten we keuzes maken:

en buiten de gemeente (zie paragraaf 2.2) blijkt

• Scholen (risico veiligheid/volks­

wat doen we en wanneer?

dat we de meeste prioriteit moeten toekennen

Een afwegingskader voor de prioritering helpt

aan het beschermen van vitale en kwetsbare

hierbij. Daarmee kunnen we aan de hand

functies. Dit betekent dat we maatregelen

van vooraf afgesproken criteria transparant

moeten nemen die het risico verminderen

consistente keuzes maken.

dat klimaatverandering effect heeft op vitale

gezondheid) • Zorginstellingen (risico veiligheid/ volksgezondheid) • Cultureel en historisch erfgoed (risico

en kwetsbare functies. In het kader hiernaast

schade aan monumenten) • Bedrijven(terreinen) (risico veiligheid,

Stedelijk gebied

staat een (niet uitputtende) lijst van vitale en

Zoals we in hoofdstuk 1 al aangaven, ligt de

kwetsbare functies.

• Winkels en winkelstraten (risico

gebied. Het afwegingskader hieronder geldt dan

Daarnaast moeten we prioriteit toekennen

• Hoofdinfrastructuur (risico veiligheid/

ook in de eerste plaats voor de keuzes die we

aan maatregelen om effecten van klimaat­

volksgezondheid, bereikbaarheid

binnen stedelijk gebied maken. Maar we kunnen

verandering te voorkomen die een grote impact10

onderdelen van dit afwegingskader - voor zover

op Winterswijk hebben, of waarvan de kans

• Pompen en gemalen (risico volks­

die van toepassing zijn - natuurlijk ook inbrengen

groot is dát deze effecten zullen optreden.

gezondheid, economische schade)

als we gezamenlijke keuzes maken in het

Deze risico’s noemen we onaanvaardbaar.

• Elektriciteitsnetwerk (risico veiligheid,

focus in dit beleidsprogramma op het stedelijk

veiligheid, economische schade)

11

buitengebied.

hulpdiensten/evacuatie)

volksgezondheid, economische 10 Impact: de gevolgen en/of invloed van een bepaalde gebeurtenis die verband

Risico’s afwegen

economische schade)

houdt met klimaatverandering

Bij het afwegingskader kijken we vooral naar de

schade) • Telecom (risico veiligheid, economische schade)

risico’s. Daarbij maken we onderscheid tussen:

11 Kans: de mate van waarschijnlijkheid dat een bepaalde gebeurtenis zich

1. onaanvaardbaar risico (dit mag niet gebeuren)

voordoet als gevolg van klimaatverandering.

2. onwenselijk risico (dit willen we niet, maar is nog wel aanvaardbaar) 3. acceptabel risico (dit risico durven we wel te nemen) Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

45

H4.

Werken

4.4 2. Onwenselijke risico’s

3. Acceptabele risico’s

Onwenselijke risico’s zijn effecten van

Klimaatadaptieve maatregelen nemen is

klimaatverandering:

niet alleen een verantwoordelijkheid van

• die niet op korte termijn spelen;

overheden, zoals de gemeente Winterswijk. Het

• waarvan de impact niet groot is;

is ook een verantwoordelijkheid van bedrijven,

• de kans dat het effect zich voordoet niet

maatschappelijke organisaties en inwoners.

groot is.

Klimaatbestendig ontwerpen en uitvoeren Het is belangrijk dat we het klimaatbestendig

Voor ons als gemeente is het te kostbaar om

ontwerpen en uitvoeren integraal opnemen

We nemen wel maatregelen om deze effecten te

alle mogelijke klimaatadaptieve- of klimaat­

in nieuwe (gebieds)ontwikkelingen en

verminderen, maar kennen deze minder prioriteit

mitigerende maatregelen zelf voor te bereiden,

reconstructies van infrastructuur. In onze

toe dan de maatregelen om onaanvaardbare

uit te voeren en te financieren. Wordt er

openbare ruimte doen we dit al, bijvoorbeeld

risico’s te verminderen.

verwacht dat de impact van een effect van

door:

klimaatverandering niet groot is, of is de kans

• grote waterhoeveelheden een plek te geven;

dat het effect zich voordoet klein? Dan vinden

• hemelwater af te koppelen;

we dat een acceptabel risico. We doen dan geen

• water zoveel mogelijk te infiltreren op de plek

onderzoeksinspanningen.

zelf; • water in het gebied te bergen om droogte

Wij kunnen onze partners bij onderzoeken wel

tegen te gaan;

ondersteunen vanuit onze inhoudelijke-, proces-

• hittestress tegen te gaan door meer schaduw

Maatregelen om onwenselijke risico’s te

en/of relationele rol. Ondervinden deze partners

te creëren, te ontstenen en meer groen aan te

voorkomen voeren we vooral uit:

individueel effecten van klimaatverandering?

planten.

• als zich meekoppelkansen voordoen

Dan zijn zij er zelf verantwoordelijk voor deze

De geanalyseerde klimaatstresstesten en de

effecten te verminderen of te mitigeren door zélf

intern en extern gehouden klimaatdialogen

maatregelen te nemen en te bekostigen.

hebben tot een lijst noodzakelijke maatregelen

(zie paragraaf 3.7); • vanuit een onderzoeksbehoefte; • als het mogelijk is ze als een no-regret­ maatregel uit te voeren. • Dit betekent dat de maatregel óf niemand

geleid. Er is ook gekeken wie die maatregelen gaat uitvoeren. Aan de hand van het afwegingskader (zie paragraaf 4.3) hebben we

schaadt, óf een goedkope oplossing is, óf zo’n

bepaald welke maatregelen we de komende

grote positieve impact heeft, dat we er niet

jaren het eerst uitvoeren.

over hoeven te twijfelen. Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

46

H4.

We volgen landelijke trends We houden in de gaten welke trends er in

Werken

of door grasbetonstenen te gebruiken in

Onderzoek en maatregelen

parkeervakken.

Uit de klimaatstresstesten en de klimaatdialogen

Nederland zijn en leren van anderen. Zo willen

• Is een ondergrond niet geschikt voor het

we werken naar de 3-30-300 regel. Deze regel

infiltreren van water? Dan voeren we het

behoefte is aan (nader) onderzoek. Het gaat dan

stelt dat:

af naar een ander gebied waar dat wel kan.

bijvoorbeeld om:

• je vanuit je woning minstens 3 bomen moet

Zo proberen we zoveel mogelijk water in de

• de meer technische duiding van het effect

kunnen zien; • minimaal 30% van het oppervlak in jouw buurt uit bladerdek moet bestaan; • je niet meer dan 300 meter van een park of

bodem te krijgen en droogte tegen te gaan.

komt naar voren dat op bepaalde vlakken

van maatregelen: Wat levert het aanbrengen

Infiltratiekratten en steenwol kunnen ook

van gevelgroen in winkelstraten op?

oplossingen zijn om water langer vast te

• het nemen van maatregelen om de

houden in een gebied.

groene (koele) plek af mag wonen.

verwerking van hemelwater op de meest urgente locaties te optimaliseren

Kritieke plekken geven we prioriteit

(verkennen welke risico's en problemen de

Denkrichtingen

Na de stresstesten en de dialogen zijn

Whemerbeek kan oplossen in relatie tot de

Klimaatbestendig ontwerpen houdt in dat we bij

bepaalde gebieden aangewezen waar nu of

waterproblematiek in de Huininkmaatstraat

het (her)ontwikkelen van een gebied rekening

in de toekomst problemen kunnen optreden.

en winkelstraten);

houden met de effecten van wateroverlast, hitte

Kritieke plekken analyseren we. Daar zoeken

en droogte. Hierbij werken we integraal. We

we eerst een oplossing voor en die voeren we

hete oppervlakten en hittebestrijding.

kijken dus niet alleen naar klimaatadaptatie,

versneld uit. Voorbeelden zijn wateroverlast in

• Aanvullende analyses hoe wateroverlast

maar bijvoorbeeld ook naar gezondheid.

de Huininkmaatstraat, Javastraat, Landgoed

ontstaat (bijvoorbeeld voor Winterswijk Zuid-

• het onderzoeken en bespreekbaar maken van

Eelink en de Buys Ballotstraat of hittestress bij

Oost is er een systeemanalyse stedelijk water

Hieronder staat een aantal denkrichtingen voor

kwetsbare doelgroepen zoals bij schoolpleinen of

uitgevoerd).

klimaatbestendig ontwerpen:

verzorgingshuizen.

• Een multifunctionele speelplek dient niet

We werken het maatregelenpakket het komende

alleen als speelplaats, maar ook als koelteplek

jaar concreet uit. Na deze planperiode gaan we

(schaduw) en tijdelijke wateropvang (wadi) bij

tot uitvoering over.

hevige regenval. • Bij herinrichtingen realiseren we 10% minder verharding dan in de bestaande situatie. Dit bereiken we bijvoorbeeld door aan maar één kant van de weg een stoep te plaatsen Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

47

Gezonde leefomgeving 'De Woonplaats en de gemeente Winterswijk werken samen aan verschillende doelstellingen, zoals duurzaamheid en klimaatadaptatie. We proberen een gezonde leefomgeving voor en met onze bewoners te creëren. Klimaatrobuustheid, zoals het zorgen voor koelte, voldoende groen en het water vasthouden en infiltreren speelt daarbij een grote rol. Door onze samenwerking kunnen we de inrichting van de openbare ruimte en ons vastgoed op elkaar afstemmen.' Woningcorporatie de Woonplaats Bert Timmen

H5

H5 Evaluatie

Meten, leren en verbeteren 49

H5. Evalutatie

5.0 Meten, leren en verbeteren Dit hoofdstuk gaat in op de laatste stap van de

De Uitvoeringsagenda biedt een scala aan

Intern of extern?

fase ‘Werken’ van de Routekaart van het DPRA.

maatregelen waarvan we het effect kunnen

We kunnen intern evalueren. Maar we kunnen

We beginnen met meten (monitoren) en sluiten

meten. De resultaten van die metingen kunnen

ook kiezen voor externe experts wanneer

af met leren en verbeteren (evaluatie en borging).

we presenteren in een periodieke barometer of

intern de capaciteit ontbreekt, of wanneer

in een dashboard. De meetresultaten maken

een onafhankelijke evaluatie meer gewenst

onderdeel uit van de P&C-cyclus.

is. Zo werken we samen met Datalab GO (een

Monitoring Als we middelen inzetten om doelen te bereiken,

samenwerkingsverband van Achterhoekse

is het ook belangrijk om te monitoren of en in

Evaluatie

welke mate we die doelen bereiken. Dit kunnen

Het evalueren van maatregelen is een belangrijk

waar kansen liggen en welke resultaten we

we doen door regelmatig de effecten van

onderdeel van de beleidscyclus, maar het is vaak

boeken. We vergelijken bijvoorbeeld metingen

genomen maatregelen te meten.

een onderschoven onderdeel. Door uitgevoerde

en hittestresskaarten en schatten op basis van

gemeenten). We gebruiken data om te kijken

maatregelen te evalueren ontstaan nieuwe

satellietdata in waar kansen liggen op het gebied

Voorbeelden van metingen

inzichten. Die inzichten kunnen we benutten bij

van ontstenen.

Is een maatregel bijvoorbeeld bedoeld om:

de voorbereiding van nieuwe maatregelen.

• bewustwording te vergroten? Dan kunnen we dit via een interview (kwalitatief) of via een enquête of vragenlijst (kwantitatief) meten. • hittestress te verminderen? Dan kunnen we op de betreffende plaatsen meten of het daar koeler is na de maatregelen. •

Verhard oppervlak te verminderen?

We streven na 10% minder verharding bij reconstructiewerken. Welk percentage

Borging We evalueren de maatregelen op:

Als we nieuwe inzichten niet verloren willen laten

Inhoud: in hoeverre hebben we onze

gaan, moeten we ze borgen. Dit kan door kennis

doelstellingen behaald?

van persoon op persoon over te dragen.

Proces: zijn de juiste stappen gezet en is iedereen betrokken die

Bijvoorbeeld door:

betrokken had moeten worden?

• presentaties te geven tijdens bijeenkomsten

Relatie: is de bewustwording en/of verbinding vergroot?

en/of digitale middelen (intranet); • documenten te actualiseren die we gebruiken

‘Plan’ en ‘Do’ (uit hoofdstuk 3 en 4) worden in

bij werkprocessen, zoals handleidingen,

hoofdstuk 5 zo opgevolgd door ‘Check’ en ‘Act’ 12.

handboeken en protocollen.

hebben we behaald? 12 Kwaliteitscirkel van Deming

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

50

H6

H6 Middelen

Middelen 51

H6. Middelen

6.0 Middelen De middelen (capaciteit, geld) die we voor

We maken onderscheid in de drie ambitieniveaus

Uitvoeringsagenda. Uitgangspunt is dat

klimaatadaptatie inzetten zijn geen expliciet

(zie paragraaf 3.2):

klimaatadaptie integraal onderdeel gaat

onderdeel van ons afwegingskader. Dit betekent

Actief: acties hier en nu,

uitmaken van de komende kredietramingen.

dat de kosten van maatregelen niet bepalend zijn

meekoppel­kansen

voor de prioriteit die de maatregelen krijgen (zie

benutten en klimaat­

Veel inzet nodig

adaptatie borgen;

Het ontwikkelen en uitvoeren van het beleids­

paragraaf 4.3 Afwegingskader).

Proactief:  vooruit denken én

programma Klimaatadaptatie 2022 - 2027 en de

Uiteindelijk moeten alle kosten van klimaat­

vooruit doen, de

Uitvoeringsagenda legt een behoorlijke claim

adaptieve of klimaatmitigerende maatregelen

voorbeeldfunctie

op de organisatie. Denk alleen maar aan de

uitbreiden;

bemensing:

wel betaald worden, anders kunnen we ze niet uitvoeren en realiseren.

Vooruitstrevend: innovaties toepassen, kennis ontwikkelen.

Prioriteit van maatregelen

stedelijk water (in de tabel onder ‘rioolheffing’) • voor disciplines als groen, wegen en projecten;

Met behulp van het afwegingskader hebben we

Budgetten

de maatregelen ingedeeld naar prioriteit.

Na de prioritering zijn er budgetten aan de

In de Uitvoeringsagenda 2022 - 2027 is daar een

verschillende onderwerpen toegevoegd

planning aan toegevoegd en staat aangegeven

(zie tabel 6-1).

welke middelen (capaciteit, geld) nodig zijn om die maatregelen uit te voeren.

• van team Openbare Ruimte voor riolering en

• voor teams van het sociaal domein en ruimtelijke ordening. In tabel 6-2 (op de volgende pagina) volgt een overzicht van de ureninzet vanuit de

Zie volgende pagina’s voor de tabellen.

gemeentelijke organisatie.

Alle budgetten zijn inschattingen op basis van

Teams aan zet

de huidige informatie, exclusief gemeentelijke

De teams lossen zelf deze bezettingspuzzel bij

personeelskosten en btw. Ze zijn indicatief.

meekoppelkansen op. Aandachtspunt hierbij? De ureninzet bij projecten ná 2025. Die uren

Meekoppelkansen tot 2025

maken nu geen onderdeel uit van de Uitvoerings­

Mogelijke meekoppelkansen vanuit

agenda. Grote projecten in de openbare ruimte

grote projecten en buurtaanpakken in de

zijn namelijk maar tot en met 2025 vastgelegd.

openbare ruimte ná 2025, staan niet op de Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

52

H6. Middelen

Tabellen uitvoeringsagenda Som van 2022

Som van 2023

Som van 2024

Som van 2025

Som van 2026

Som van 2027

-€

-€

-€

-€

-€

-€

Actief

€ 175.000

€ 785.000

€ 900.000

€ 685.000

€ 355.000

€ 420.000

1. Hitteplan

€ 10.000

2. DPRA

€ 25.000

€ 600.000

€ 500.000

€ 300.000

€ 30.000

€ 100.000

3. C  ampagne bewoners en bedrijven

€ 70.000

€ 80.000

€ 350.000

€ 350.000

€ 300.000

€ 300.000

Rijlabels

4. B  orging (interne) organisatie en beleid 5. Samenwerking kwetsbare groepen

€ 10.000

€ 35.000

€ 5.000

€ 5.000

6. Partnerafspraken 7. Uitvoering maatregelen openbare ruimte

€ 15.000

€ 40.000

€ 35.000

€ 30.000

€ 15.000

€ 15.000

8. V  oorbeeldfunctie, educatie en

€ 50.000

€ 30.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 150.000

€ 212.500

€ 220.000

€ 152.500

€ 127.000

€ 102.500

kennisontwikkeling Pro-actief 1. Hitteplan

€ 15.000

3. Campagne bewoners en bedrijven

€ 50.000

€ 87.500

€ 95.000

€ 32.500

€ 12.000

€ 2.500

7. Uitvoering maatregelen openbare ruimte

€ 100.000

€ 100.000

€ 105.000

€ 100.000

€ 100.000

€ 100.000

€ 25.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 997.500

€ 1.120.000

€ 837.500

€ 482.000

€ 522.500

8. V  oorbeeldfunctie, educatie en kennisontwikkeling Eindtotaal

€ 325.000

Tabel 6.1: Budgetten Uitvoeringsagenda naar onderwerp en ambitieniveau.

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

53

H6. Middelen

Tabellen uitvoeringsagenda Som van 2022

Som van 2023

Som van 2024

Som van 2025

Som van 2026

Som van 2027

- uren

- uren

- uren

- uren

- uren

- uren

actief

2.600

3.875

3.550

2.075

1.850

1.825

1. Hitteplan

100

100

200

2. DPRA

300

950

600

450

150

350

3. Campagne bewoners en bedrijven

400

250

350

300

300

250

4. Borging (interne) organisatie en beleid

650

950

700

650

700

650

5. samenwerking kwetsbare groepen

50

6. Partnerafspraken

150

25

250

25

250

125

7. Uitvoering maatregelen openbare ruimte

800

1.450

1.350

600

400

400

8. V  oorbeeldfunctie, educatie en

150

150

50

50

50

50

650

1.050

900

800

450

300

Rijlabels

50

kennisontwikkeling pro-actief 1. Hitteplan

100

150

3. Campagne bewoners en bedrijven

300

400

450

400

50

50

7. Uitvoering maatregelen openbare ruimte

200

200

250

200

200

200

8. V  oorbeeldfunctie, educatie en

150

350

200

200

50

50

3.250

4.925

4.450

2.875

2.300

2.125

kennisontwikkeling Eindtotaal

Tabel 6.2: Personele middelen (uren) Uitvoeringsagenda naar onderwerp.

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

54

H6. Middelen

Bekostiging

De budgetraming die in tabel 6-1 staat wordt

Begroting is leidend

Waar halen we het geld vandaan om onze

in oktober 2022 bij de begroting 2023 – 2026

We actualiseren de Uitvoeringsagenda elk

klimaatadaptatie-ambitie waar te maken?

meegenomen.

jaar. Dat doen we parallel aan de Planning

Hieronder gaan we in op de lopende begroting

& Controlcyclus. Uitgangspunt hierbij is

en investeringsbudgetten, rioolheffing,

Baten komen ook uit de lopende begroting

dat de middelen die vanuit de begroting

subsidiekansen, cofinanciering en algemene

(bijvoorbeeld groenonderhoud) en bestaande

beschikbaar worden gesteld, leidend zijn

middelen.

investeringsbudgetten (bijvoorbeeld aanpassing

voor de Uitvoeringsagenda. Zijn de middelen

Markt). Klimaatadaptatie is immers niet het

niet toereikend? Dan maken we binnen de

Lopende begroting en investeringsbudgetten

enige beleidsveld waarvoor we middelen

Uitvoeringsagenda keuzes. Het afwegingskader

De onderverdeling in de Uitvoeringsagenda

beschikbaar moeten stellen. De komende

is daarbij leidend. Hebben maatregelen of acties

hangt voor een groot deel af van hoe we als

periode onderzoeken we hoe klimaatadaptatie

vanuit het afwegingskader wel prioriteit, maar

organisatie onze middelen toewijzen aan onze

hierin is in te passen.

zijn daar onvoldoende middelen voor in het

verschillende functies en diensten (allocatie van

betreffende begrotingsjaar? Dan plannen we

middelen).

die maatregelen in een ander begrotingsjaar. Voorlopig is de huidige gemeentebegroting leidend.

Rijlabels

Som van 2022

Som van 2023

Som van 2024

Som van 2025

Som van 2026

Som van 2027

Actief

€ 175.000

€785.000

€900.000

€685.000

€355.000

€420.000

Waarvan bekostiging uit rioolheffing

€ 75.000

€ 690.000

€ 860.000

€ 660.000

€ 335.000

€ 300.00

Pro-actief

€ 150.000

€212.500

€ 220.000

€ 152.500

€ 127.000

€ 102.500

Waarvan bekostiging uit rioolheffing

€ 100.000

€ 125.000

€ 120.000

€ 120.000

€ 100.000

€ 100.000

Eindtotaal

€ 325.000

€ 997.500

€ 1.120.000

€ 837.500

€ 482.000

€ 522.500

Aanvullend budget na aftrek bekostiging uit

€ 250.000

€ 182.500

€ 140.000

€ 57.500

€ 47.000

€ 122.500

54%

82%

88%

93%

90%

77%

rioolheffing Aandeel budgetten rioolheffing

Tabel 6.3: Aandeel budgetten rioolheffing Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

55

H6. Middelen

Rioolheffing

watertekort. Een voorbeeld hiervan is de subsidie

Algemene middelen

De rioolheffing is belangrijk voor de bekostiging

voor het afkoppelen en lokaal laten infiltreren van

Sommige klimaatadaptatiekosten moeten we

van de aanvullende budgetten. Hier kunnen we

hemelwater. Deze (eventuele) bijdragen vanuit

betalen uit de Algemene middelen. Bijvoorbeeld:

namelijk een aanzienlijk deel (de watertaken van

subsidies zijn niet doorgerekend in de budgetten.

• de kosten van ingezet personeel uit de

de gemeente) van de activiteiten en maatregelen

In de uitvoeringsagenda is nog geen rekening

van de Uitvoeringsagenda mee betalen. Dit

gehouden met subsidiekansen of cofinanciering.

aandeel loopt op van ongeveer 25% in 2022 tot

ambtelijke organisatie (capaciteit); • incidentele uitgaven die we niet kunnen koppelen aan de gemeentelijke watertaken.

95% in 2025. De volgende tabel geeft aan wat dit

Kansen en mogelijkheden

bij het scenario ‘actief’ en ‘proactief’ betekent.

Voor een aantal onderzoeken en maatregelen zijn er aanvullende subsidiekansen of

We hebben verkend wat de mogelijkheden zijn

subsidiemogelijkheden voor cofinanciering door

en welke impact dit heeft op de rioolheffing.

derden (bijvoorbeeld woningstichtingen).

Conclusie uit die verkenning14 is dat we de koers, die we in het Gemeentelijk Watertakenplan 2019-

Bijvoorbeeld:

2023 aanhouden voor rioolheffing, niet hoeven

• subsidiemogelijkheden voor onderzoek naar

aan te passen. Dit komt vooral door de huidige

hittestress en/of naar het toekomstbestendig

lage rentestand.

bedrijventerrein vanuit de provincie; • een bijdrage voor het afkoppelen van verhard

14 Memo: 220318-473897- Winterswijk actualisatie KDP riolering-D00.pdf

oppervlak vanuit het waterschap.

Subsidiekansen en cofinanciering

Voor elk project, elke activiteit of maatregel zal

We hebben een aanvraag ingediend voor

dit maatwerk zijn. In de Uitvoeringsagenda is nog

‘Elk project, elke

cofinanciering voor wateroverlastmaatregelen

geen rekening gehouden met subsidiekansen of

activiteit of maatregel

vanuit de Impulsregeling vanuit het Rijk

cofinanciering.

zal maatwerk zijn’

(Deltafonds). We vroegen een subsidie aan bij de Provincie Gelderland voor het tegengaan van hittestress. En we krijgen uit de Zoetwatervoorziening Oost-Nederland (ZON) middelen om beter om te kunnen gaan met extreem weer en huidig en toekomstig Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

56

Winkelstraten en het klimaat 'In de winkelstraten van Winterswijk merken we ook dat het klimaat verandert. Door de hoeveelheid bebouwing en verstening kan de temperatuur in het centrum flink oplopen. Ook hevige regenval kan voor overlast zorgen. Klanten blijven daardoor weg en winkels moeten soms eerder sluiten. Samen met de gemeente Winterswijk willen we de winkelstraten klimaatadaptief inrichten. Bijvoorbeeld door meer koelte te creëren en wateroverlast tegen te gaan.' Ondernemersvereniging winkelstraten ABH-City Peter ten Hagen, Stef de Heer, Arjan Harbers

57

H7

H7 Definities

Definities 58

H7. Definities

7.0 Definities Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA)

Hitte-eilandeffect

Klimaatakkoord (juni 2019)

Gezamenlijk plan van gemeenten,

Dit zijn kleine of grotere plekken (meestal in

Overeenkomst tussen overheden, bedrijfsleven

waterschappen, provincies en Rijk om met

steden), waar de temperaturen nog een paar

en maatschappelijke organisaties in Nederland

concrete doelen en acties het proces van

graden hoger zijn, dan op andere hete plekken in

met een pakket aan maatregelen om de uitstoot

ruimtelijke adaptatie te versnellen en minder

die plaats. Het effect treedt vooral op als er veel

van broeikasgassen sterk te verminderen en (de

vrijblijvend te maken, zodat Nederland in 2050

bebouwing en weinig vegetatie (zoals bomen

effecten van) klimaatverandering te beperken.

waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht.

en parken) is. Er is dan niet veel schaduw en verdampingskoeling.

Droogtestress

Klimaatbestendig De situatie waarin de effecten van

Periode tijdens en na de bloei, waarbij planten

Andere factoren die meespelen bij het ontstaan

klimaatverandering nog slechts een minimale

door een uitgedroogde bodem niet optimaal

van een hitte-eiland zijn:

invloed hebben op de gezondheid en het welzijn

kunnen verdampen. Ze sluiten dan hun

• het ontbreken van voldoende wind en water;

van mensen.

huidmondjes en groeien daardoor niet goed

• het gebruik van (vooral) donkergekleurde

of ze sterven (gedeeltelijk of helemaal) af.

bouwmaterialen, daken en asfalt. Die

Klimaatmitigatie

Droogtestress komt vooral voor op bodems

materialen warmen overdag sterk op en

Maatregelen gericht op het voorkomen van

met een diepe grondwaterstand beneden het

geven hun warmte ’s avonds af aan de

menselijke handelingen die bijdragen aan

maaiveld en met een grove textuur, zoals grof

buitenruimte, waardoor die buitenruimte

klimaatverandering.

zand.

weinig afkoelt. Klimaatplan (2021 - 2030)

Hittestress

Klimaat

Plan dat een integraal beeld geeft van de

De mate van hinder tijdens een periode van

Het gemiddelde weer (temperatuur, windkracht,

hoofdlijnen van het klimaatbeleid van het

extreme hitte. Zoals lichamelijke klachten bij

neerslag etc.) over een langere periode (30 tot 40

kabinet voor de komende jaren.

mensen en dieren, die ontstaan doordat ze

jaar) in een specifiek deel van de wereld.

vanwege extreme hitte hun warmte niet kwijt kunnen. Dit komt vaak voor op plekken met veel

Klimaatadaptatie

bebouwing en verstening en met weinig groen

Maatregelen gericht op het voorbereiden

en water.

op en het aanpassen aan de effecten van klimaatverandering voor de mens en natuur. Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

59

H7. Definities

Definities Klimaatrobuust

Klimaatwet

Maatregelen die bijvoorbeeld bij de inrichting van

Wet waarin de nationale klimaatdoelen voor 2030

gebieden of het (ver)bouwen van huizen worden

en 2050 zijn vastgelegd.

genomen en die ten doel hebben dat deze zo weinig mogelijk invloed ondervinden van de

Regionale Adaptatie Strategie (RAS)

effecten van klimaatverandering.

Regionale vertaling van het DPRA binnen werkregio’s waarin gemeenten, waterschappen

Klimaatstresstest

en provincies samenwerken aan het op regionaal

Een stresstest maakt duidelijk welke problemen

niveau realiseren van de doelen uit het DPRA.

kunnen ontstaan door klimaatverandering op wijk, buurt en straatniveau. Op basis van de

Waterrobuust

uitkomsten van de stresstest gaan we in gesprek

Dit betekent dat de openbare ruimte zo is

met belanghebbenden en geïnteresseerden.

vormgegeven en ingericht dat de impact van

We kijken dan welke problemen er zijn en wat we

bijvoorbeeld ernstige neerslag zo klein mogelijk

ertegen kunnen doen. Zo weten we wat er nodig

blijft.

is om ons aan te passen aan hitte, droogte en wateroverlast. Klimaatverandering Een verandering van het klimaat die gedurende decennia of langer significant afwijkt van vergelijkbare periodes door natuurlijke oorzaken en/of oorzaken die direct of indirect toegeschreven worden aan menselijke activiteiten die de atmosfeer wijzigen.

Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk

60

61

Opdrachtgever Gemeente Winterswijk Auteurs Antea Group: Anouk Visser, Pieter Baeten en Benno Steentjes, Gemeente Winterswijk: Arnold van Woerkom, Joyce Ras en Thijs Ebbers Fotografie Ron Rensink Tekstbureau Saer - Sarian Dijkstra Creatie Studio Nieuwe Weide

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=1bfbdcb8-8c81-4356-a12c-e99b2a558c7b