CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2023 Gemeente Winterswijk

Raadsvergadering 27 juni 2024, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Jaarstukken 2023 gemeente Winterswijk33.018 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Jaarstukken 2023

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Voorwoord ....................................................................................................................4 Jaar 2023 in Beeld .......................................................................................................6 Financiële ontwikkelingen en resultaten in 2023 ..........................................................6 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................10 1.1 Volksgezondheid...............................................................................................11 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................13 1.3 Jeugd ................................................................................................................17 Financiële onderbouwing programma 1..................................................................20 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................23 2.1 Cultuur ..............................................................................................................23 2.2 Sport

.................................................................................................................28 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................31 2.4 Educatie ............................................................................................................38 Financiële onderbouwing programma 2..................................................................41 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................45 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................46 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................53 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................58 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................58 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................74 Financiële onderbouwing programma 3..................................................................87 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................93 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

............................................................93 4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................97 Financiële onderbouwing programma 4................................................................105 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ................................................................108 5.1 Algemene middelen ........................................................................................109 5.2 Lokale belastingen ..........................................................................................110 Financiële onderbouwing programma 5................................................................111 Opgave Drempelvrij Winterswijk ..............................................................................112 Opgave Winterswijk Armoedevrij .............................................................................115 Opgave Centrum ......................................................................................................118 Opgave Duurzaamheid ............................................................................................120 Paragrafen ...............................................................................................................124 Paragraaf A Lokale heffingen

...............................................................................124 3

Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................130 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen ...........................................................137 Paragraaf D Financiering ......................................................................................143 Paragraaf E Bedrijfsvoering ..................................................................................147 Paragraaf F Verbonden partijen............................................................................158 Paragraaf G Grondbeleid ......................................................................................175 Paragraaf H Wet open overheid (Woo).................................................................188 Bijlage Jaarverslag ...................................................................................................189 Bijlage Beleidsindicatoren .....................................................................................189 Financiële jaarrekening 2023 ...................................................................................191 Balans ...................................................................................................................191 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening .................................................192 Waarderingsgrondslagen

......................................................................................194 Toelichting op de balans .......................................................................................196 Vaste activa ..........................................................................................................198 Vlottende activa ....................................................................................................201 Vaste passiva........................................................................................................202 Vlottende passiva..................................................................................................206 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ............................................................208 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ...............................209 Incidentele baten en lasten ...................................................................................210 Gebeurtenissen na balansdatum ..........................................................................210 Wet normering topinkomens .................................................................................210 Rechtmatigheidsverantwoording...........................................................................211 Bijlagen Financiële Jaarrekening

..........................................................................213 Bijlage Baten en Lasten per taakveld ................................................................213 Bijlage Financiële vaste activa ..........................................................................214 Bijlage Investeringskredieten .............................................................................214 Bijlage SISA .......................................................................................................217

Voorwoord Voorwoord Beste raadsleden, inwoners en andere belangstellenden, Hierbij presenteren wij het jaarverslag van 2023 van de gemeente Winterswijk. 2023 was een jaar waarin steeds verder oplopende prijzen en rentes voor veel mensen financiële gevolgen hadden. Ook in ons mooie Winterswijk hebben we de gevolgen hiervan ondervonden. Ondanks deze uitdagingen hebben we mooie resultaten voor Winterswijk weten te behalen. En daar zijn we trots op! Samen leven In 2023 is de Meedoenregeling voor volwassenen geïntroduceerd. Met deze regeling 4

kunnen mensen met een laag inkomen deelnemen aan maatschappelijke activiteiten, bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan cultuur of sport. Ook hebben we ons verder ingezet om energiearmoede te beperken, door het verstrekken van subsidies voor verduurzaming van woningen, de inzet van 'energiebespaarmaatjes' en de witgoedregeling waarmee witgoedapparaten die veel elektriciteit gebruiken, vervangen kunnen worden door zuinige apparaten. We hielpen met het Noodfonds Energiearmoede inwoners met een laag inkomen, die te maken kregen met hoge energielasten. Daarnaast hebben we ons verder ingezet voor de bestrijding van laaggeletterdheid door het creëren van extra aanbod in de bibliotheek en het uitbreiden van het leesaanbod bij het naschoolse aanbod, om kinderen extra mogelijkheden op het gebied van leesvaardigheid te bieden. Daarnaast hebben we samen met het COA en andere partners ons asielzoekerscentrum en haar buitenruimte opgeknapt. We realiseerden een eigen opvanglocatie voor statushouders op het terrein van het asielzoekerscentrum. Hier kunnen vluchtelingen met een status wonen in afwachting van definitieve huisvesting.

In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord hebben we ketenaanpakken ontwikkeld voor volksgezondheid en sport, die erop gericht zijn om mensen zo lang mogelijk gezond en actief te houden, onder andere door sport en bewegen. Onderhoud, vergroening en samenwerking In 2023 zijn diverse onderhoudswerkzaamheden aan wegen uitgevoerd, waaronder de herasfaltering van een deel van de Waliënseweg. Ook hebben we binnen de bebouwde kom meer bomen en groen aangeplant om hittestress te verminderen en de biodiversiteit te vergroten. Met de introductie van het subsidieportaal 'Hemelwater vasthouden op eigen terrein' kunnen inwoners sinds 2023 subsidie krijgen om hemelwater af te koppelen. Daarnaast zijn in 2023 11 openbare laadpalen gerealiseerd en is de verlichting van alle buitensportaccommodaties vervangen door LED verlichting. Ook is het schoolplein van het Gerrit Komrij college veilig en klimaat adaptief ingericht en is er gewerkt aan het realiseren van groene schoolpleinen bij de Bargerpaske, de Schakel en de St. Josef school. Daarnaast zijn de Pashegge en de Pashof klimaat adaptief ingericht inclusief koele speeltuinen. In het voorjaar van 2023 is gestart met een pilot voor de inzet van een wijkregisseur. Door de inzet van een wijkregisseur zijn we toegankelijker en beter in staat om mee te denken over de kansen die inwoners zien.

In samenspraak met inwoners en wijkpartners is gewerkt aan een wijkanalyse voor Winterswijk-Oost, waaruit diverse opgaves blijken. Dit is de basis voor het maken van een doelgericht plan van aanpak om hier in gezamenlijkheid mee aan de slag te gaan. Cultuur De bezuiniging op de activiteitensubsidie van Boogie Woogie is teruggedraaid. Door het terugdraaien van deze bezuiniging kunnen alle activiteiten van Boogie Woogie door blijven gaan. Daarnaast zijn we verder gegaan met de plannen voor een nieuw cultuurgebouw WoooW (Winterswijk Ontmoet, Ontdekt en Ontplooit) en heeft de gemeenteraad een keuze gemaakt uit vijf scenario’s voor verdere uitwerking: ontwikkeling van winkels met daarboven woningen aan het Weurden, een nieuw cultuurgebouw aan de Spoorstraat, wonen op de plek van het huidige Boogie Woogie en wonen, een supermarkt en parkeren voor wonen, supermarkt en centrum. Daarnaast hebben we vrij toegankelijke evenementen, zoals Midzomer Mondriaan en 5

Kerst op de Lappenbrink, mede mogelijk gemaakt en met het evenement ‘de tijdreis door Winterswijk’ maakten jonge kinderen op een creatieve manier kennis met de historie van Winterswijk. Ook is de openbare ruimte door Stichting Ondernemen met Cultuur in het centrum en buitengebied verfraaid met kunstwerken in de vorm van muurschilderingen en vrijheidsbomen. Omgevingswet In 2023 zijn de noodzakelijke maatregelen getroffen voor de implementatie van de omgevingswet per 1 januari 2024. Ter vervanging van andere commissies is de commissie Omgevingskwaliteit gestart. Daarnaast zijn de noodzakelijke verordeningen aangepast. Vitaal Platteland In 2023 zijn de intentieovereenkomst en startnotitie van de Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk vastgesteld. Er is volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie. Deze aanpak moet een toekomstperspectief Vitaal Platteland Winterswijk opleveren. Daarna kunnen we beginnen met de realisatie. 'Geen spijtmaatregelen' kunnen tussentijds worden uitgevoerd. Bouwen We hebben adequaat ingespeeld op de behoefte aan nieuwe woningbouw. Met de realisatie van 139 nieuwe woningen en de start van verschillende woningbouwplannen, zoals het plan De Rikker met bijna 200 woningen aan de noordoostzijde van Winterswijk.

Met deze woningbouwplannen spelen we in op de woningbehoefte van jong tot oud, zowel in de kern als in de buurtschappen en het buitengebied. Economie Voor de locatiekeuze van een nieuw bedrijventerrein zijn de randvoorwaarden, de onderzoekmethodiek en benodigde omvang bepaald. Daarnaast is het ontwerpbestemmingsplan voor Terra Temporalis ter inzage gelegd. De stichting kan nu fondsen binnenhalen. De herontwikkeling van De Vlijt is gestart. Netcongestie, als potentiële belemmering van economische ontwikkeling, heeft een hoge prioriteit gekregen. Financieel gezien kunnen we tevreden zijn met een voordelig resultaat van € 4.851.000. Namens het college van burgemeester en wethouders van Winterswijk danken wij iedereen die heeft bijgedragen aan de resultaten van afgelopen jaar. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van Winterswijk

Jaar 2023 in Beeld Inleiding Jaar 2023 in beeld De bijlage vindt u in het beleidsportaal van de jaarstukken 2023 onder het kopje bijlagen (rechtsboven).

Financiële ontwikkelingen en resultaten in 2023 Inleiding In dit hoofdstuk komt het volgende aan de orde. 6

 Het gerealiseerde resultaat op de baten en lasten over 2023;  Budgetoverhevelingen;  De ontwikkeling van onze bezittingen en schulden in het afgelopen jaar;  De financiële kengetallen;  Het resultaat. Het gerealiseerde resultaat op de baten en lasten over 2023 We sluiten het jaar 2023 af met een positief saldo vóór toevoegingen en onttrekkingen aan bestemmingsreserves van € 2.464.000. Het totaal van de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves bedraagt € 5.616.000. Daarmee komt het gerealiseerde resultaat 2023 uit op € 8.080.000. In 2023 hebben we verschillende activiteiten niet kunnen afronden. Deze vertegenwoordigen een waarde van € 3.229.000. Wij stellen voor dit bedrag toe te voegen aan de reserve doorgeschoven activiteiten. In onderstaande tabel Budgetoverhevelingen lichten we deze toe. Het uiteindelijke resultaat komt na toevoeging doorgeschoven reserve activiteiten uit op een voordeel van € 4.851.000. Bij de tweede prognose 2023 hadden wij een voordelig resultaat van € 667.000. Dit betekent dat we ten opzichte van de begroting een voordeel hebben van € 4.184.000. Specificatie: Resultaat tot en met Prognose 2

€

667.000 (V)

Jeugdhulp

€

877.000 (N)

Hulp bij huishouden

€

108.000 (V)

Hulp aan Oekraïners

€ 1.564.000 (V)

Energietoeslag

€

507.000 (N)

Hogere opbrengst bouwleges

€

179.000 (V)

Hogere kortlopende rentebaten

€

469.000 (V)

Hogere uitkering gemeentefonds

€

999.000 (V)

Vrijval stelpost prijsstijgingen

€

179.000 (V)

Hogere baten lokale belastingen

€

136.000 (V)

Doorgeschoven budgetten van 2023 naar 2024

€ 3.229.000 (V)

Overig

€

2.070.000 (V)

Resultaat jaarrekening

€

8.080.000 (V) 7

Op hoofdlijnen is dit voordeel als volgt te verklaren:  Jeugdhulp € 877.000 (N) Toelichting: Medio 2023 heeft er een herijking van de tarieven van de plekprijzen plaatsgevonden. Deze plekprijzen zijn fors gestegen en verklaren daarmee grotendeels het nadeel. 

Hulp bij huishouden € 108.000 (V) Toelichting: Het gemiddeld aantal geïndiceerde uren bij Hulp bij huishouden is verlaagd gedurende 2023 waarmee het voordeel grotendeels wordt verklaard.

Hulp aan Oekraïners € 1.564.000 (V) Toelichting: De opvang ontheemden Oekraïne heeft een fors voordelig resultaat opgeleverd.

Energietoeslag € 507.000 (N) Toelichting: In de decembercirculaire 2023 is het laatste deel van het rijksbudget energietoeslag toegekend. Deze kon daardoor niet meer verwerkt worden in de 2e prognose van 2023. De overschrijding wordt dus gecompenseerd met een extra bedrag in de Algemene Uitkering 2023.

Hogere opbrengst bouwleges € 179.000 (V) Toelichting: De bouwsom van de aanvragen is beduidend hoger. Aangezien de leges worden berekend over de bouwsom is de opbrengst hoger dan begroot.

Hogere kortlopende rentebaten € 469.000 (V) Toelichting: Begrote investeringen zijn in 2023 niet gerealiseerd. Er zijn extra rentebaten ontvangen over de liquide middelen bij het schatkistbankieren.

Hogere uitkering gemeentefonds € 999.000 (V) Toelichting: In de decembercirculaire 2023 hebben wij ten opzichte van de septembercirculaire 2023 een hogere bijdrage ontvangen vanuit het Rijk. Deze verhoging wordt met name verklaard door de hiervoor genoemde extra ontvangen Energietoeslag.

Vrijval stelpost prijsstijgingen € 179.000 (V) Toelichting: In de begroting 2023 is een stelpost opgenomen voor onvoorziene prijsstijgingen. Deze stelpost is niet gerealiseerd.

Hogere baten lokale belastingen € 136.000 (V) Toelichting: Er zijn meer OZB baten ontvangen. 8

* € 1000 Gerealiseerd saldo van baten en lasten 2023

2.464 V

Onttrekkingen 2. Reserve aanpak inburgering nieuwkomers

58

3. Bestemmingsreserve Notaristuin

5

3.Bestemmingsreserve inzamelstructuur huishoudelijk afval

44

3.Bestemmingsreserve Omgevingswet

100

3.Bestemmingsreserve onderhoud graven

629

3. Bestemmingsreserve stedelijke herverkaveling

79

4.Bestemmingsreserve organisatieontwikkeling 4.Bestemmingsreserve Doorgeschoven activiteiten

224 6.881 8.020 V

Toevoegingen 2.Reserve verduurzaming sportlocaties 4. Bestemmingsreserve Doorgeschoven activiteiten 4.Verduurzaming gemeentegebouwen

-25 -2.354 -25 -2.404 N

Gerealiseerd resultaat 2023

8.080 V

Budgetoverhevelingen In de tweede prognose 2023 zijn diverse voorstellen voor budgetoverhevelingen opgenomen voor een totaal bedrag van € 2.353.000. In deze jaarrekening is een aantal aanvullende voorstellen opgenomen voor € 3.229.000. Deze staan in de

onderstaande tabel. Bij de betreffende programma’s leest u de lichting. Mutatie reserve Doorgeschoven activiteiten: Programma * € 1000 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Programma 2 Meedoen in Winterswijk

Overhevelingen 247 69

Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk

1852

Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk

1057

Programma 5 Inkomsten van Winterswijk

4 3.229

De ontwikkeling van onze bezittingen en schulden in het afgelopen jaar Bij de vorige twee onderdelen van dit hoofdstuk hebben we de realisatie van baten en lasten in het afgelopen jaar toegelicht. In dit onderdeel vatten we de ontwikkeling van onze bezittingen en schulden samen. Verdieping vindt u in de balans en de toelichting daarop. Balanstotaal Op 31 december 2023 kwam dit uit op € 171 miljoen. Op 31 december 2022 was dit € 172 miljoen. In 2023 is de rente gestegen. Daardoor is steeds de afweging gemaakt om lang of kort te lenen. De kortlopende rente is gestegen van -0,47 % in januari 2022 naar 2,75% eind 2022. De langlopende leningen zijn gestegen met € 7 miljoen naar € 78 miljoen. U ziet dit terug op onze balans onder de langlopende leningen. Verder waren er in 2023 geen noemenswaardige wijzigingen in onze bezittingen. Het eigen vermogen In onderstaande tabel ziet u de ontwikkeling van ons eigen vermogen. 9

Door het positieve rekeningresultaat 2023 stijgt het totale eigen vermogen ten opzichte van vorig jaar. Schulden De totale schuld is in 2023 toegenomen omdat met name de langlopende geldleningen zijn gestegen. Zie balanstotaal voor nadere toelichting. * € 1000

31-12-2022

31-12-2023

Algemene reserve

49.492

48.738

Bestemmingsreserves

4.406

4.078

Jaarrekeningresultaat

4.534

8.080

Eigen vermogen

58.432

60.896

De financiële kengetallen De financiële kengetallen vindt u in de onderstaande tabel. De beoordeling V (voldoende) en M (matig) komt overeen met de risicobeoordeling die de Provincie Gelderland toepast bij de toets van de begrotingen van Gelderse gemeenten. 2022

2023

2023

Jaarrekening

Begroting tm prognose 2

Jaarrekening

1. Netto schuldquote

65,30% V

67,40% V

70,00% V

2.Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

60,20% V

62,40% V

65,20% V

3.Solvabiliteit

34,00% M

31,00% M

35,70% M

4.Structurele exploitatieruimte

2,45% V

1,19% V

1,97% V

5.Grondexploitatie

6,20%

6,00%

5,70%

6.Belastingcapaciteit

99,00%

99,00%

99,00%

Het resultaat De solvabiliteit is ten opzichte van de begroting iets verbeterd dit komt met name door een beter jaarrekening resultaat. Winterswijk heeft een voordelig structurele exploitatieruimte waardoor de weerbaarheid bij toekomstige structurele tegenvallers voldoende is. Het risico bij de grondexploitatie is laag 5,7%.

Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. Iedereen doet mee! Deze ambitie vertalen we in dit programma naar het realiseren van vitaliteit en gezondheid. Dit doen we door om te kijken naar elkaar. We zorgen dat iedereen kan meedoen. Daarnaast worden uitdagingen samen opgepakt en versterken we de sociale binding. We werken aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Aan de ambitie van dit programma is de opgave ‘Iedereen doet mee’ gekoppeld. Deze opgave is onder te verdelen in ‘Drempelvrij Winterswijk’ in dit programma, en ‘Winterswijk Armoedevrij in 2040’ in programma 2. Deze opgaven lichten we in het hoofdstuk Opgaven verder toe. Zorg voor wie het nodig heeft We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor 10

ouderen zijn goede fysieke sociale structuren belangrijk. Beschikbare voorzieningen We beheersen de kwaliteit van zorg en de uitgaven voor jeugdzorg en WMO. Daarnaast moet samenwerking tussen betrokken partijen leiden tot een beter afgestemd aanbod. We zien het SKB als een onmisbare schakel in dit zorgaanbod voor de regio. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat iedere inwoner volwaardig mee kan doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod, waaronder ook het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’;  Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’;  Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad. Activiteiten Deelname regionaal preventie akkoord We zijn sinds 2020 aangesloten bij het regionaal preventie akkoord Achterhoek ( 2020-2030). Speerpunten zijn: bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het regionaal preventie akkoord maakt sinds 2023 deel uit van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Het GALA is een akkoord dat is ondertekend door gemeenten, GGD's, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen, zodat onze inwoners gezonder blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote deel van de huidige preventie-inzet sluit hierop aan. Onze speerpunten zijn: veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding. Een deel van de GALA-middelen wordt regionaal ingezet in de vorm van vijf ketenaanpakken: Obesitas Kinderen, Obesitas Volwassenen, Valpreventie, Kansrijke Start en Welzijn op Recept. De ketenaanpakken zijn in 2023 voorbereid. 11

Voor 2023 hebben wij door middel van een specifieke uitkering al GALA-middelen ontvangen. Deze zijn zoveel mogelijk ingezet op bestaande preventie. In oktober 2023 hebben wij bij het ministerie van VWS subsidie voor de periode 2024 - 2026 aangevraagd. Wij zijn in afwachting van de toekenningsbeschikking van VWS. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) GALA loopt van 2023 tot en met 2026. Doelstellingen We sturen op (keten)samenwerking en behoud van zorgaanbod en voorzieningen. Activiteiten Lobby voor behoud SKB Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod in Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Wij hebben meermaals onze lobby en politieke lijnen richting Den Haag en betrokken partijen ingezet. Wij blijven actief de kwaliteit en regionale rol/functie van het SKB onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en kwaliteit van zorg voor inwoners in de Oost-Achterhoek in de toekomst te borgen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Indicatoren  Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven (bron: CBS)? In Nederland ervaarden in 2023 zeven op de tien volwassenen de eigen gezondheid als goed of zeer goed. Eind 2020 waren dit nog acht op de tien Nederlanders. Verder zijn er op dit vlak grote verschillen tussen regio’s en groepen inwoners.

Verschillen tussen regio’s hangen voor een deel samen met bevolkingskenmerken als leeftijd en opleidingsniveau. Bij mensen die moeite hebben met rondkomen, is de ervaren gezondheid nog sterker gedaald. Ook met de mentale gezondheid gaat het minder goed. Meer mensen voelden zich in 2023 meer eenzaam dan in 2020. Ook steeg het aantal mensen met een hoog risico op een angststoornis of depressie. Dat het slechter gaat met de mentale gezondheid geldt voor alle leeftijden, maar vooral voor jongvolwassenen (18-24 jaar). (bron: Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022)  Demping van de stijging van het aantal chronisch zieken (bron: CBS): Door de bevolkingsgroei en de vergrijzing stijgt het percentage mensen dat bij de huisarts geregistreerd staat met één of meerdere chronische 12

aandoeningen in het Trendscenario van 57% (9,9 miljoen) in 2018 naar 60% (11,4 miljoen) in 2040. Het percentage mensen dat een enkele chronische aandoening heeft, daalt licht van ruim 26 procent in 2018 naar 25 procent in 2040. Het percentage mensen met meer dan één chronische aandoening neemt dus toe. (bron: RIVM, ministerie van VWS) Wat is het resultaat? De gemeentelijke taak voor volksgezondheid richt zich met name op preventie. Het programma bevat vooral doorlopende activiteiten die gericht zijn op het bevorderen van een gezonde levensstijl. Het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en IZA (Integraal Zorgakkoord) ondersteunen en versterken deze activiteiten. De stijgende trend van het aantal chronisch zieken hebben we met deze maatregelen (nog) niet kunnen doorbreken. De resultaten zijn vaak pas op langere termijn zichtbaar. We lobbyen voor behoud van het SKB. Dit doen we samen met andere gemeenten in de regio en andere streekziekenhuizen. Afgelopen jaar richtte onze lobby zich met name op het behoud van de spoedeisende hulp. Deze lobby heeft ertoe bijgedragen dat de spoedeisende hulp niet meer met sluiting wordt bedreigd.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur, zodat de zorg de mensen bereikt die deze zorg ook nodig hebben. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Relevante documenten:  Beleidsplan ‘Meedoen in Winterswijk’.  Integrale Verordening sociaal domein.  Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein).  Beoordelingskader Wonen met zorg 2020-2023.  Agenda sociaal domein. Doelstellingen We zorgen voor een sterke sociale basis met laagdrempelige voorzieningen en streven naar het normaliseren van de hulp van onze inwoners. Activiteiten Actualiseren van de visie voor het sociaal domein De visie op De Post is inmiddels meer dan 10 jaar oud. Het is tijd om de visie te actualiseren, rekening houdend met recente ontwikkelingen in het sociaal domein. De visie wordt in samenwerking met onze ketenpartners opgesteld. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De hele werking van het sociaal domein wordt geëvalueerd. Daarna wordt een nieuwe, geactualiseerde visie inclusief uitvoeringsplan opgesteld. Inmiddels is besloten dat de gemeentelijke functies die nu in De Post zijn gehuisvest, naar het gemeentekantoor verhuizen. Dit betekent dat er geen aparte visie op De Post komt, maar wel op de uitvoering.

Het voorstel is om de uitvoering en samenwerking af te stemmen op dat wat voor het behalen van onze doelen, zoals die in de nieuwe visie worden vastgesteld, het meest optimaal is. 13

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Door de verbreding van de opdracht en de gewijzigde planning, wordt de visie aan het eind van het tweede kwartaal van 2024 verwacht. Het uitvoeringsplan volgt in het vierde kwartaal van 2024. Arbeidsmatige dagbesteding is een algemene voorziening Samen met Fijnder werken we toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor cliënten die niet meer leerplichtig zijn en de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De arbeidsmatige dagbesteding bij Fijnder is gestart in 2023. Er zijn enkele verwijzingen geweest, maar deze hebben nog niet geleid tot daadwerkelijke plaatsingen. In 2024 vindt de doorontwikkeling plaats. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Continu proces. Inloopvoorzieningen als algemene voorziening doorontwikkelen Voor kwetsbare inwoners is een goede fysieke én sociale infrastructuur belangrijk om langer zelfstandig en gezond thuis te kunnen wonen. Goede inloopvoorzieningen leveren een belangrijke bijdrage aan ontmoeting en het voorkomen van eenzaamheid. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Onze gemeente kent diverse inloopvoorzieningen. Ouderen hebben inmiddels een fysieke ruimte gevonden voor hun activiteiten. Deze inloop is zeven dagen per week geopend. De subsidie zoals verstrekt in 2023, wordt voortgezet in 2024.

Op basis van globaal onderzoek lijkt er voldoende gevarieerd aanbod te zijn voor diverse doelgroepen. Wel is er meer behoefte aan bekendheid. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Er is nog geen besluit genomen over het onderzoek naar de reikwijdte van de inloopvoorzieningen.

14

Realisatie overgang beschermd wonen Er verschuiven taken van centrumgemeente Doetinchem voor Opvang en Bescherming naar lokale gemeenten. In eerste instantie worden we verantwoordelijk voor de cliënten Beschermd Wonen. Hiermee wordt de beweging van Beschermd Wonen naar een Beschermd Thuis en dus een inclusieve samenleving, verder vormgegeven. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het wetsvoorstel dat het woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen moet invoeren, en een daarmee samenhangend nieuw financieel verdeelmodel, is wederom uitgesteld. De verwachting is nu tot 2025. Het beleid van het Rijk en gemeenten is en blijft gericht op de geleidelijk transitie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. In 2023 zijn we daarom gestart met het zelf uitvoeren van de toegang tot Beschermd Wonen voor nieuwe cliënten uit Winterswijk. Het streven is dat mensen met psychische problemen zoveel mogelijk thuis of in de eigen woonplaats kunnen blijven wonen met ambulante ondersteuning. De budgetten voor Beschermd Wonen worden nu nog door centrumgemeente Doetinchem ontvangen. Zij financieren de plekken, maar bijvoorbeeld niet de personele inzet voor de toegang. Nu de wet wederom is uitgesteld, wordt in 2024 bekeken of het huidige tijdelijke verdeelmodel van Doetinchem daarop aangepast kan en moet worden. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De decentralisatie is uitgesteld.

De planning wordt aangepast aan de besluitvorming van het Rijk. Doelstellingen Zorgkosten beheersbaar houden Activiteiten Instroom tweedelijns WMO beperken Als gemeente willen we meer sturing op de uitgaven voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (onder andere huishoudelijke hulp en zorg voor ouderen). De standaardindicatie voor Hulp bij Huishouden is twee uur. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Met de invoering van het normenkader Hulp bij Huishouden (HHM) is er een (lichte) daling van het gemiddeld aantal ingezette uren huishoudelijke ondersteuning per cliënt. Indien noodzakelijk zijn meer uren ingezet dan in het normenkader opgenomen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) 15

Dit is een continu proces. Monitoren resultaten nieuwe inkoop Wmo Vanaf 1 juli 2022 zijn de nieuwe contracten met zorgaanbieders jeugdhulp en Wmo ondersteuning/wonen ingegaan. Om de effecten van de nieuwe inkoop van Wmoen jeugdhulp te volgen, te evalueren en eventueel bij te sturen, hebben we behoefte aan goede monitoring. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In een regionale werkgroep van zorgaanbieders en gemeenten is een monitoringsmodel voorgesteld. Dit model gaat over de wijze van monitoring van de resultaten op onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Dit monitoringsmodel is nog niet concreet uitgewerkt. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De verwachting was dat dit in 2023 klaar zou zijn. Door omstandigheden rondom het afsluiten van de contracten heeft dit stilgelegen. We zetten in op zorgvernieuwing en de toepassing van innovatieve concepten Samen met de partijen waar we onze zorg hebben ingekocht, werken we aan transformatie van de zorg. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Transformatie van de zorg houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe worden gestimuleerd. Hiermee gaan we de transformatie een impuls geven.

Om dit vorm te geven, zijn we vanaf het najaar van 2023 zowel ambtelijk als bestuurlijk in gesprek met de gecontracteerde zorgpartijen. Dit om samen een ontwikkelagenda voor transformatiedoelen op te stellen. Ook andere partijen stimuleren we om samen met ons te innoveren. Hierbij is ook aandacht voor onze eigen uitvoering van zorg. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een voortdurend proces. Indicatoren  Het aantal geïndiceerde uren voor hulp bij huishouden daalt: De lichte daling van het aantal uren Hulp bij huishouden per week heeft zich in 2023 voortgezet: van 2,59 uur in januari 2023 naar 2,48 uur in december 2023 (bron: Cognos). 16

Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wmo: Het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wmo is gedaald van 54 in januari 2023 naar 43 in december 2023 (bron: Cognos). Wat is het resultaat? In 2022 zijn we gestart met de nieuwe manier van inkoop voor Jeugd en Wmo. Ook zijn we begonnen met de nieuwe werkwijze voor resultaatgericht indiceren. De beoogde financiële en inhoudelijke resultaten van de inkoop zijn niet behaald. Algemene voorzieningen zijn voorzieningen waaraan mensen zonder indicatie kunnen deelnemen. Voor de invoering van deze voorzieningen hebben we de eerste stappen gezet. Met deze voorzieningen kunnen we onze inwoners tijdig en zo laagdrempelig mogelijk helpen. Zo helpen algemene voorzieningen ook nog eens dure zorg te voorkomen. Daarnaast moeten de kosten beheersbaar blijven. Het bestand daalt licht na jarenlange stijging. Het aantal personen dat Hulp bij huishouden ontvangt, daalt nu licht na een sterke stijging door invoering van het abonnementstarief. De instroom in de Wmo-voorziening begeleiding is al een aantal jaren redelijk stabiel.

1.3 Jeugd Ambitie Jongeren hebben de toekomst; alle Winterswijkse jongeren moeten dezelfde kansen krijgen voor ontwikkeling. Preventie voorkomt de inzet van duurdere zorg. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’.  Integrale Verordening sociaal domein.  Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein).  Agenda sociaal domein. Doelstellingen Door de zorg zoveel als mogelijk te normaliseren, beperken we de instroom in geïndiceerde voorzieningen Activiteiten Instroom van jeugdige cliënten naar tweedelijnszorg neemt af Om de instroom naar jeugdhulp te beperken, richten we ons met name op samenwerking met verwijzers (zoals huisartsen en gecertificeerde instellingen). Zij bepalen een aanzienlijk deel van de instroom. We maken afspraken met hen over het verwijzen naar gecontracteerde aanbieders en stimuleren de inzet van een praktijkondersteuner bij de huisarts (POH) voor de jeugd. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de inzet van een praktijkondersteuner (POH) voor de jeugd zorgt voor minder doorverwijzingen naar geïndiceerde zorg. En als er toch een doorverwijzing nodig is, leidt een POH tot beter passende zorg. Drie van de zes Winterswijkse huisartsenpraktijken hebben een POH voor de jeugd. Dat aantal is in 2023 niet gestegen.

Het aantal uren dat deze praktijkondersteuners worden ingezet bij deze huisartsenpraktijken, is echter wel toegenomen. De reden daarvoor is dat er meer vragen komen en de POH's beter worden gevonden. 17

Ook de inclusieve buitenschoolse opvang (BSO) heeft een positief effect op het verlagen van de instroom in de jeugdhulp. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Opvangvoorziening voor kinderen met een zorgvraag De opvang voor kinderen met een zorgvraag is gestart met het zoeken naar een oplossing voor de groep kinderen tussen de acht en twaalf jaar met een zorgvraag. Er is een pilot voor buitenschoolse opvang (BSO) voor alle kinderen met en zonder zorgvraag. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In 2023 heeft een onafhankelijke evaluatie van de inclusieve BSO plaatsgevonden. Daaruit blijkt dat de betrokken organisaties, ketenpartners en ouders over het algemeen positief zijn. Ze zijn dan ook voorstander van het voortzetten van de inclusieve BSO als structurele voorziening. De doelstelling van meer inclusiviteit lijkt gehaald te worden, doordat er nu meer kinderen met een zorgvraag bij de buitenschoolse opvang terechtkunnen. Uit een voorzichtige inschatting van het aantal indicaties dat door de inclusieve BSO voorkomen kan worden, blijkt dat de kosten van de inclusieve BSO worden gedekt door de besparing op de jeugdhulp. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het besluit over eventuele voortzetting wordt in 2024 genomen.

Doelstellingen Om zorgkosten te beheersen en het zorgaanbod beter af te stemmen, sturen we met de inkoop op zorgvernieuwing met behoud van kwaliteit en op partnerschap met onze zorgaanbieders. Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop jeugd Om de effecten van de inkoop van Wmo- en jeugdhulp te volgen, evalueren en eventueel bij te sturen, monitoren we dat. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In een regionale werkgroep van zorgaanbieders en gemeenten is een monitoringsmodel voorgesteld. Dit model gaat over de wijze van monitoring van de resultaten op onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een 18

lerende cyclus kunnen maken. Dit monitoringsmodel is nog niet concreet uitgewerkt. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De verwachting was dat dit in 2023 klaar zou zijn. Door omstandigheden rondom het afsluiten van de contracten heeft dit stilgelegen. Samen met onze ketenpartners werken aan zorginnovatie We werken samen met de zorgpartijen aan de transformatie en daarmee aan de innovatie van zorg. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Bij complexe cases waar jeugdhulp met verblijf nodig is, is het vaak lastig om een passende plek voor de jeugdige te vinden. Daarom is op 1 september 2023 de regionale toeleidingstafel gestart. De gecontracteerde zorgaanbieders zijn er samen verantwoordelijk voor dat er voor elke jeugdige een passende plek wordt gevonden. Die samenwerking is één van de transformatiedoelen van de huidige inkoop. Omdat dit nog een nieuwe vorm van samenwerking is voor de zorgaanbieders, lukt het nog niet in alle gevallen om direct een passende plek te vinden. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De regionale toeleidingstafel is op 1 september 2023 gestart. Doelstellingen Zorgen dat ouders goed voor hun kinderen kunnen zorgen Activiteiten Inzet Preventie Platform Jeugd Om ouders te ondersteunen, biedt het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hulp op het gebied van (opvoedings)ondersteuning en preventie.

Het PPJ ontwikkelt preventieprogramma's voor verschillende (opvoedings)thema's zoals Kind en Armoede, Kind en Scheiding, omgaan met alcohol en drugs, weerbaarheid en veerkracht. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In april 2023 is een onderzoek gestart naar het functioneren van het Preventie Platform Jeugd (PPJ). Dit omdat het PPJ ooit is gestart als pilot en we kritisch moeten (blijven) kijken of het PPJ op de huidige manier door kan gaan, of dat aanpassingen gewenst zijn. Uit het inmiddels afgeronde onderzoek blijkt dat de doelen voor het effectief inzetten van jeugdpreventie voor een groot deel worden bereikt. Op het onderdeel 'bereik' 19

(deelname) zijn er nog aandachtspunten: zichtbaarheid en laagdrempeligheid behoeft verbetering. Ook in de uitvoering en samenwerking met professionals liggen nog verbeterpunten. Om de kwaliteit van het functioneren van het PPJ te verbeteren, is - met inachtneming van de verbeterpunten - een nieuwe opzet gemaakt. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Indicatoren  Stabilisatie instroom in geïndiceerde zorg: Het aantal cliënten in de geïndiceerde jeugdhulp is licht gestegen van 488 in januari 2023 naar 497 in december 2023. 

De gezondheid van jongeren (psychisch en fysiek) verbetert (GGD Jeugdmonitor): Meer jongeren kampten in 2023 een angststoornis of depressie. Wat is het resultaat? De nieuwe inkoop is op 1 juli 2022 gestart. Ook zijn we begonnen met de nieuwe werkwijze voor resultaatgericht indiceren. De beoogde inhoudelijke en financiële resultaten van de inkoop zijn niet behaald. We hebben daarom besloten om met de huidige manier van inkoop te stoppen. We oriënteren ons op een andere manier van zorginkoop. Een belangrijk doel is te voorkomen dat kinderen doorverwezen moeten worden naar gespecialiseerde zorg. We proberen problemen zo vroeg mogelijk op te lossen. Dit doen we door de inzet van onder andere de praktijkondersteuner van de huisarts en het ondersteuningsteam. We hebben een breed preventief aanbod om zowel ouders als jongeren te ondersteunen.

Financiële onderbouwing programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000

20

Exploitatie

Begroting 2023

Rekening 2023

VerschilJR2023

Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid

368

223

-144

1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

11.960

12.659

699

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

8

27

19

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

463

463

0

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

223

252

29

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

12.654

13.401

747

Totaal Baten

13.022

13.624

603

1.686

1.436

-250

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

14.029

14.353

324

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.455

1.739

284

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

4.928

5.056

128

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

3.996

3.774

-221

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

63

111

48

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

30

30

0

6.81A Beschermd wonen (WMO)

45

39

-6

24.545

25.102

557

Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 1.3 Jeugd 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

7.942

8.820

878

6.72A Jeugdhulp begeleiding

542

601

59

6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

178

193

15

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

640

465

-175

Totaal 1.3 Jeugd

9.302

10.078

776

Totaal Lasten

35.533

36.617

1.083

Gerealiseerd resultaat

-22.512

-22.992

-481

Algemene toelichting financiële tabel

In de kolommen zijn weergegeven de begrote bedragen 2023, de gerealiseerde bedragen 2023 en het verschil in de jaarrekening tussen het begrote en het gerealiseerde bedrag. Per programma worden ook de lasten van de bedrijfsvoering en de kapitaallasten berekend. Aan de hand van een verdeelsystematiek worden deze lasten doorbelast. Afwijkingen zijn er onder andere op de personeelskosten (een voordeel van €

321.000) en een voordeel op de kapitaallasten (voordeel € 166.000). Volksgezondheid De ontvangen SPUK-gelden voor GALA zijn in 2023 niet volledig ingezet en zijn geboekt op de post Vooruitontvangen zodat deze gelden beschikbaar blijven voor GALA of voor het terugbetalen aan het Rijk. Hiermee is het nadeel van € 144.000 bij de baten grotendeels verklaard. Het voordeel van € 250.000 aan de lasten kant wordt grotendeels als volgt verklaard:  lagere lasten SPUK GALA € 183.000 V  lagere lasten Jeugdgezondheid € 27.000 V De toegekende SPUK GALA-gelden zijn in 2023 niet volledig ingezet. We stellen voor deze niet bestede middelen over te hevelen naar 2024 (zie verder toelichting bij de baten). De kosten voor de jeugdgezondheid zijn in 2023 lager uitgevallen omdat een deel van deze kosten onder de SPUK GALA verantwoord zijn. 21

Maatschappelijke ondersteuning Het voordeel van € 747.000 bij de baten wordt grotendeels verklaard door hogere baten bij ZOOV. Aangezien de baten en lasten van ZOOV per saldo nihil zijn betekent dit ook dat de lasten met hetzelfde bedrag een overschrijding laten zien. Het nadeel bij de lasten van € 557.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:  hogere lasten ZOOV € 710.000 N  lagere lasten Hulp bij Huishouden € 108.000 V  hogere lasten Integrale ondersteuning € 74.000 N  hogere lasten woonvoorzieningen € 62.000 N  hogere lasten personeel sociaal domein € 84.000 N  lagere lasten Wmo Vervoer € 51.000 V  lagere lasten mantelzorgers € 62.000 V  lagere lasten Visie Sociaal Domein € 200.000 V  hogere doorbelasting € 148.000 N Zoals bij het voordeel bij de baten al aangegeven zijn ook de lasten bij ZOOV over 2023 hoger uitgevallen. Het gemiddeld aantal geïndiceerde uren Hulp bij Huishouden is verlaagd gedurende 2023 en daarnaast is het aantal cliënten stabiel gebleven met af en toe een daling. Door de herijking van de plekprijzen per juli 2023 zijn de kosten voor integrale ondersteuning hoger uitgevallen. De lasten voor woonvoorzieningen zijn hoger uitgevallen door met name één dure woningaanpassing. Door extra inzet zijn de personele lasten sociaal domein hoger uitgevallen.

De lasten voor het vervoer Wmo zijn met name lager uitgevallen omdat wij vanuit een gewonnen rechtszaak inzake het faillissement van Willemsen de Koning geld terug hebben ontvangen. De lasten voor mantelzorgers zijn lager uitgevallen doordat een deel van de lasten onder de SPUK GALA verantwoord is en wij een deel van een subsidie van GGNet over 2022 terug hebben ontvangen. De visie sociaal domein wordt in 2024 opgesteld en daarom stellen wij voor het budget over te hevelen naar 2024. De hogere doorbelasting betreft met name de doorbelaste bedrijfsvoerings- en kapitaallasten. Zie ook de algemene toelichting op de financiële tabel. Eigen bijdragen CAK (Centraal Administratie Kantoor) Een aanvrager van een voorziening, zoals hulp in de huishouding, ondersteuning of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget), moet op grond van de Wmo een eigen bijdrage betalen. Het CAK is het publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo) dat door de wetgever is belast met de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage. Gemeenten zijn dus niet verantwoordelijk voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen. Ze hebben ook geen zekerheid over de omvang en hoogte van de eigen bijdrage, omdat zij de juistheid niet op persoonsniveau kunnen vaststellen. Daarom valt dit niet onder de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole door de accountant van de gemeente.

In 2023 is voor € 252.000 aan eigen bijdragen via het CAK verantwoord. Jeugd Medio 2023 heeft er een herijking van de tarieven van de plekprijzen plaatsgevonden waardoor de plekprijzen fors zijn gestegen. Hierdoor is het nadeel bij de lasten van € 776.000 grotendeels verklaard.

22

Onttrekkingen en toevoegingen reserves Voor dit programma zijn op begrotingsbasis geen mutaties in reserves voorzien.

Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen met sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van sport, cultuur en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur heeft sport een positieve invloed op de persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving, draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan, rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.

2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Het is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is dan ook een belangrijke drager van onze toeristische en daarmee ook economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten:  Cultuurnota;  Museumvisie;  Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’;  Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’;  Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’;  Kerkenvisie Oost Achterhoek. Doelstellingen Combineren van voorzieningen waar mogelijk Activiteiten Bijdrage leveren aan ontwikkeling en vervolgkeuze WOOOW De beoogde partners voor het cultuurgebouw WoooW (Bibliotheek, Boogie Woogie en de Winterswijkse Uitdaging) leveren een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van WoooW. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) 23

De cultuurpartners hebben veelvuldig overleg gehad met elkaar en met de gemeente in het proces rondom WoooW. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In juni 2023 heeft de raad besloten het voorgestelde scenario 4 (nieuwbouw binnen WoooW aan de Spoorstraat) aan te wijzen als enige verder uit te werken oplossing voor de huisvesting van de cultuurpartners en de gebiedsontwikkeling WoooW. In november 2023, bij het vaststellen van de begroting over 2024, heeft de raad besloten om WoooW en de huisvesting van de cultuurpartners op te nemen in het nog op te stellen investeringsprogramma Ruimtelijke projecten. Ook is besloten dat er een bestemmingsreserve maatschappelijk vastgoed wordt gevormd voor het hoogst noodzakelijke onderhoud. Dit geldt onder andere voor het gebouw van Boogie Woogie. Zie verder Programma 3.4. Toekomstvisie voorzieningen We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur behouden. De bibliotheek, de schouwburg, de musea, het instituut voor kunst & cultuur Boogie Woogie, het amateurverenigingsleven; ze vormen onze huidige lokale culturele infrastructuur en zijn van artistieke, maatschappelijke, sociale en economische waarde. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In 2018 is onze Cultuurnota vastgesteld. Hierop is ons huidige cultuurbeleid gebaseerd.

We actualiseren onze visie op cultuur en vernieuwen onze speerpunten, zodat ze aansluiten bij de huidige tijd. We leggen in 2024 een nieuwe Cultuurnota ter besluitvorming voor. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Op 21 december 2023 heeft het college besloten om de raad de Startnotitie Cultuurnota 2024 vast te laten stellen. Deze wordt op 25 januari 2024 in de raad behandeld. De startnotitie is opgesteld ter voorbereiding op de nieuwe Cultuurnota. Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Implementeren uitvoeringsagenda aardkundige waarden Met de afgeronde beschrijvingen van aardkundig bijzondere terreinen is een basis gelegd voor publieksacties en een duurzame benutting. We creëren aanbod voor toerisme, onderwijs en erfgoedorganisaties. Eventueel stellen we het beschermingsregime bij. Bij het vertellen van het zichtbare verhaal van de ontstaansgeschiedenis van de Winterswijkse bodem, verbinden we aardkundige waarden met landschap en biodiversiteit. 24

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De publicatie over Winterswijkse klei, pottenbakkers en steen- en pannenbakkerij is afgerond en gepresenteerd tijdens de succesvolle open dag van steenfabriek De Vlijt in maart 2023. In Corle is een inwonersinitiatief ondersteund voor een herinneringsplek die de eerste aardolievondst van Nederland centraal stelt. De herinneringsplek wordt in februari 2024 onthuld, honderd jaar na de vondst. Met 100% Winterswijk wordt gewerkt aan een project om terreinen van aardkundige waarden te promoten voor toeristen en recreanten, om zo de aandacht te vestigen op de bijzondere geologie van Winterswijk. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De huidige uitvoeringsagenda aardkundige waarden liep tot 2023. De meeste acties zijn in 2023 afgerond, de onthulling van de herinneringsplek in Corle vond in februari 2024 plaats. Het project met 100% Winterswijk wordt voor de zomer van 2024 afgerond. Implementeren uitvoeringsagenda archeologische waarden Met de afgeronde beschrijvingen van archeologisch bijzondere terreinen, is een basis gelegd voor publieksacties en een duurzame benutting. We creëren aanbod voor toerisme, onderwijs en erfgoedorganisaties. Eventueel stellen we het beschermingsregime bij. De archeologische en historische kennis van het dorpscentrum zetten we in voor de opgave Centrum.

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De uitvoering is volgens plan verlopen. Ter voorbereiding op de Omgevingswet is samen met de beleidsvelden landschap en erfgoed het project Verhalenfabriek opgezet, om zo erfgoed (inclusief archeologie) klaar te maken voor de Omgevingswet. Als onderdeel van het project is geïnvesteerd in de doorontwikkeling van de Atlas Omgevingskwaliteit, zodat beschikbare informatie rond archeologie makkelijk ontsloten kan worden. Archeologie was ook onderdeel van het cultuurhistorische evenement voor kinderen Tijdreis door Winterswijk, dat een groot succes was en volgend jaar wordt voortgezet vanuit de cultuurpartners. Een deel van het budget, dat was gereserveerd als aanvulling op het archeologisch onderzoek op de markt en de publieksactiviteiten eromheen, is vrijgevallen. Een publicatie over de havezaten, de Winterswijkse kastelen, is in de afrondende fase en wordt begin 2024 opgeleverd. Tijd (indicator)

25

Tijd (toelichting) De huidige uitvoeringsagenda archeologie liep tot 2023. De meeste acties zijn in 2023 uitgevoerd, de publicatie over de Winterswijkse havezaten wordt begin 2024 opgeleverd. Uitvoering plan van aanpak historische routes en paden Tijdens de raadsvergadering van 27 januari 2022 heeft de raad een motie aangenomen met de volgende strekking: een plan van aanpak omtrent het in kaart brengen van historisch en cultureel belangwekkende routes en langzaam verkeerpaden in de gemeente Winterswijk. Het plan van aanpak is in participatievorm gemaakt en is door het college vastgesteld. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het project Historische paden is in de bezuinigingsvoorstellen opgenomen. We hebben de werkgroep daarom niet meer actief benaderd over de rollen en taken in het project. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het project Historische paden is in de begroting 2024-2027 stopgezet. Daardoor wordt het beoogde tijdspad ook niet behaald. Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen' In deze activiteit wordt samen met de gemeenten Oost-Gelre en Aalten de uitvoeringsagenda erfgoedbeleid uitgevoerd. Er wordt kennis gedeeld over het verduurzamen van interieurs van historische gebouwen. Kinderen wordt aangeboden kennis op te doen van de geschiedenis en identiteit van hun directe omgeving.

We werken volgens de Omgevingswet, waarbij erfgoed een integraal onderdeel is van gebiedsontwikkelingen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Erfgoedbeleid 'Wi-j doet 't samen' We voeren samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre ons erfgoedbeleid uit. Voorbeelden van resultaten uit 2023 zijn:  De oprichting van Stichting Ondernemen met Cultuur, een samenwerking tussen ondernemers, de cultuursector en 100% Winterswijk. Deze samenwerking is ontstaan vanuit het gemeentelijke themajaar '1572, de geboorte van Nederland', waarbij er diverse evenementen zoals 'Kerst op de Lappenbrink' zijn opgezet. Deze evenementen krijgen nu een vervolg via de Stichting Ondernemen met Cultuur.  Eigenaren van monumenten en karakteristieke panden hebben we ondersteund in het verduurzamen van hun pand door de inzet van een expert (keukentafelgesprekken). 26

Tijdens de open dag van De Vlijt hebben we aandacht geschonken aan de geschiedenis van de plek. Veel inwoners hebben gebruikgemaakt van deze gelegenheid.  In de verbinding van erfgoed met vrijetijdseconomie en educatie, is het project De tijdreis door Winterswijk opgezet. Vele kinderen en ook ouders hebben Winterswijk ontdekt.  We hebben onze ervaringen en kennis van het Erfgoed Deal-project De Pas landelijk gedeeld via een handreiking. Omgevingswet We zijn in 2023 gestart met het pilotproject De verhalenfabriek. Dit project heeft twee doelen. Ten eerste willen we integraal met de beleidsvelden landschap en biodiversiteit, cultuurhistorie, archeologie en aardkundige waarden 'het verhaal van de plek' in kaart brengen. Zodat we dit kunnen inbrengen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Bovendien is het in de geest van de Omgevingswet. Ten tweede willen met dezelfde informatie inspiratie bieden aan initiatiefnemers. Dit project loopt door in 2024. Daarnaast hebben we ter voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet de Commissie Omgevingskwaliteit aangesteld. Deze integrale commissie is een bundeling van de Adviescommissie Cultuurhistorie, de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (welstand) en het Platform Natuur en Landschap.

Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek We maken onderdeel uit van het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek, met projecten zoals de Dag van de Achterhoekse Popmuziek, Talentmakelaars Pop en Urban/hiphop Achterhoek en 'Wiesneus'. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De activiteiten zijn volgens planning verlopen. Indicatoren  Het culturele aanbod blijft op het hoge niveau: Boogie Woogie en de Bibliotheek Oost-Achterhoek voldoen aan de normen van Kwaliteit in Beeld, certificeringskader bibliotheekwerk, cultuur en taal (CBCT). De Vereniging Het Museum en Villa Mondriaan zijn in 2023 Geregistreerd Museum gebleven en voldoen aan de landelijke Museumnorm. De muziekverenigingen hebben hun divisie behouden. 

Diverse samenwerkingsverbanden zijn succesvol en dragen bij aan het culturele leven in Winterswijk: De musea hebben succesvol samengewerkt binnen het Convenant Samenwerkende Musea. Basisscholen en cultuuraanbieders werkten samen binnen het Convenant Cultuur en Onderwijs. Culturele organisaties (waaronder Boogie Woogie) hebben als Cultuurcoalitie regionaal samengewerkt binnen het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek.

De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald:

27

De samenwerkende musea hebben uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan 2023. De regionale Cultuurcoalitie heeft uitvoering gegeven aan het CEPA-programma 2023. Wat is het resultaat? De startnotitie voor de Cultuurnota 2024 is vastgesteld. Samen met inwoners en organisaties wordt er gewerkt aan de Cultuurnota 2024. De culturele partners die samenwerken in het cultuurconvenant hebben in 2023 hun samenwerking verder vormgegeven. Cultuur en erfgoed werken steeds meer samen met vrijetijdseconomie en onderwijs.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=eb01bea7-b155-4019-8574-647f55501a6a