CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2021

Raadsvergadering 30 juni 2022, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Jaarstukken 202137.958 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Paragrafen Paragraaf A Lokale Heffingen Inleiding Deze paragraaf gaat over de gemeentelijke belastingen. Na de algemene uitkering uit het gemeentefonds vormen de belastingen onze belangrijkste inkomstenbronnen. We onderscheiden drie typen gemeentelijke belastingen 72

De onderstaande drie belastingtypen lichten we later in deze paragraaf verder toe: - algemene belastingen; - bestemmingsheffingen; - retributies. De opbrengsten van de algemene belastingen tellen we op bij de algemene middelen. Dit betekent dat we de opbrengsten van deze belastingen niet labelen. We kunnen ze daardoor voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen inzetten. Voorbeelden van deze algemene belastingen zijn de onroerende-zaakbelastingen (OZB), precariobelasting, reclamebelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting. De opbrengsten van bestemmingsheffingen zijn bestemd voor specifieke voorzieningen Deze specifieke voorzieningen hebben wel een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Daarnaast heffen we retributies als we een specifieke dienst verlenen De leges, begraafrechten en marktgelden zijn de belangrijkste retributies binnen de gemeente Winterswijk. We mogen geen winst maken op bestemmingsheffingen en retributies De begrote opbrengst mag dus niet hoger zijn dan de begrote kosten om de diensten te verlenen. Beleid We hanteren de volgende uitgangspunten: De opbrengst van de onroerende-zaakbelasting (OZB) houden we gelijk aan de opbrengst van 2021 (exclusief inflatie); Het inflatiepercentage van 1,8% baseren we op de algemene prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).

Dit staat in de tabel 4.2 van de meicirculaire van het gemeentefonds 2021; De rioolheffing is 100% kostendekkend op basis van het Gemeentelijk Waterplan (GWP) De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend; Bij de leges streven we naar 100% kostendekkendheid. Belastingdruk De belastingdruk geeft aan welke belastingen onze inwoners direct in hun portemonnee voelen. Om deze belastingdruk te berekenen tellen we de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing bij elkaar op. Hieronder ziet u de tabel "Belastingdruk 2020/2021". Daarin rekenen we met een WOZ-waarde voor een woning van € 200.000 in 2020. In het vervolg van deze paragraaf lichten we de vermelde bedragen nader toe. De belastingdruk voor de inwoner ziet er als volgt uit:

73

Gezin (eigen woning)

2020

2021

WOZ-waarde € 200.000

WOZ-waarde € 214.000 (7% waardestijging)

€ 228,00

€ 244,00

- vastrecht

€ 167,00

€ 171,00

- variabel deel*

€ 19,64

€ 21,23

Rioolheffing (135m³)

€ 364,50

€ 364,50

TOTAAL

€ 779,14

€ 800,73

Gezin (huurwoning)

2020

2021

- vastrecht

€ 167,00

€ 171,00

- variabel deel*

€ 19,64

€ 21,23

Rioolheffing (135m³)

€ 364,50

€ 364,50

TOTAAL

€ 551,14

€ 556,73

Belastingen: Onroerende-zaakbelasting Afvalstoffenheffing

Belastingen: Afvalstoffenheffing

Toelichting belastingdruk De belastingdruk is in 2021 gestegen in vergelijking met 2020 De stijging is het gevolg van een hogere OZB en afvalstoffenheffing. De stijging van de OZB is het gevolg van de stijging van de WOZ-waarde in combinatie met het fixeren van het tarief. Daarnaast is het tarief voor de afvalstoffenheffing gestegen. Dit komt, omdat de kosten van ROVA gestegen zijn. In 2021 hebben we ook voor het eerst sinds 2016 het variabel tarief verhoogd van € 1,25 naar € 1,40. Dit deden we in kader van ‘de vervuiler betaalt’. Hierdoor hielden we het vastrecht, dat ieder huishouden betaalt, bijna gelijk kunnen houden. De aanbiedingen van restafval in 2021 hebben we verrekend bij de aanslagoplegging 2022. Voor een verdere toelichting over de wijze van heffing van de afvalstoffenheffing, verwijzen we naar het kopje ‘Afvalstoffenheffing’ . De belastingdruk voor de inwoner met een eigen woning steeg. In vergelijking met 2020 nam de belastingdruk met € 21,59 (=2,77%) toe. Rekening houdend met de inflatie (1,8%), is dit in reële zin 0,97%. Dit komt dus voornamelijk door de stijging van de waarde van de woningen. De belastingdruk voor de inwoner met een huurwoning daalde Voor de inwoner met een huurwoning is in vergelijking met 2020 de belastingdruk met € 5,59 (=1,01%) gestegen. Rekening houdend met de inflatie (1,8%) is dit in reële zin een daling van 0,79%.

74

Overzicht belastingopbrengsten 2021 Belastingsoort

Rekening 2020

Begroting 2021

Rekening 2021

*verschil

OZB eigenaren woningen*

3.108.000

3.380.000

3.387.000

7.000

OZB eigenaren niet woning*

1.653.000

1.611.000

1.614.000

3.000

OZB gebruikers niet woning*

1.144.000

1.115.000

1.119.000

4.000

OZB TOTAAL

5.905.000

6.106.000

6.120.000

14.000

Reclamebelasting*

109.000

105.000

0

-105.000

Toeristenbelasting*

428.000

731.000

720.000

-11.000

Forensenbelasting*

89.000

83.000

94.000

11.000

Precariobelasting*

56.000

50.000

5.000

-45.000

Afvalstoffenheffing

2.518.000

2.577.000

2.594.000

Rioolheffing

4.085.000

3.976.000

3.920.000

Grafrechten

203.000

204.000

204.000

Marktgelden

100.000

107.000

0

Leges Wabo vergunningen

1.142.000

1.666.000

1.606.000

Leges

368.000

367.000

438.000

15.003.000

15.972.000

15.701.000

-136.000

Onroerende-zaakbelastingen € 6.120.000 (Begroot: € 6.106.000) De opbrengst van de Onroerende-zaakbelastingen (OZB) is bijna gelijk aan wat we hadden begroot. De opbrengst komt tot stand door de WOZ-waarde te vermenigvuldigen met het tarief. De WOZ-waarde wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld, waarbij dalingen en stijgingen dus directe invloed hebben op de OZB-opbrengst. Voor 2021 was de totale OZB-opbrengst begroot op € 6.106.000. Uiteindelijk is er € 6.120.000 aan OZB opgelegd. Dit is een verschil van 0,23%. Verschillen zullen er altijd zijn, omdat op het moment van begroten de definitieve WOZ-waarden nog niet bekend zijn, en daarmee de verwachte OZB-opbrengst ook niet. Toeristenbelasting € 720.000 (Begroot: € 731.000) De toeristenbelasting heeft een iets lagere opbrengst dan begroot. Dit komt doordat er door de nasleep van de Covid-19 crisis minder overnachtingen zijn. De toeristenbelasting leggen we jaarlijks achteraf op over het voorafgaande jaar. In 2021 is aan toeristenbelasting over 2020 voor € 418.000 opgelegd. Bij het opstellen van de jaarrekening 2020 dachten we € 398.000 op te leggen. Hiermee is rekening gehouden met het besluit van de gemeenteraad om de forfaits voor 2020 te verlagen. Deze verlaging was ingegeven door de Covid-19 crisis, waardoor de verblijfsbieders hun accommodaties moesten sluiten.

Uiteindelijk is er dus een kleine € 20.000 meer opgelegd dan we hadden verwacht. Over 2021 verwachten we € 700.000 op te leggen. Deze verwachting, samen met de hogere opbrengst over 2020, levert een opbrengst op van € 720.000. Forensenbelasting € 94.000 (Begroot: € 83.000) De opbrengst is € 11.000 hoger dan was begroot. Er zijn dus meer nietWinterswijkers met een woning in Winterswijk die ze voor zichzelf gebruiken en dus forensenbelasting verschuldigd zijn. We leggen forensenbelasting op aan mensen die niet in Winterswijk wonen, maar hier wel een (tweede) gemeubileerde woning hebben die ze minstens 90 dagen per jaar beschikbaar houden voor zichzelf of hun gezin. Precariobelasting € 5.000 (Begroot: €50.000) We heffen precariobelasting voor het gebruik van gemeentegrond. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de terrassen bij cafés en restaurants en aan uitstallingen. Door de Covid-19 crisis konden veel ondernemers hun zaak niet openen. Daarom heeft de 75

raad besloten om het tarief voor terrassen voor 2021 op nihil te stellen. Omdat veel ondernemers hun winkel niet konden openen, konden ze ook geen uitstallingen plaatsen op gemeentegrond. Daarom is ervoor gekozen om geen precariobelasting te heffen voor uitstallingen. Vanuit het Crisis- en herstelbudget worden deze gemiste opbrengsten (€ 45.000) gecompenseerd. We heffen precariobelasting voor het gebruik van gemeentegrond, zoals terrassen bij cafés en restaurants en aan uitstallingen Afvalstoffenheffing € 2.594.000 (Begroot: €2.577.000) De hogere opbrengst van de afvalstoffenheffing is onder andere te verklaren, doordat er meer aanbiedingen geweest zijn dan verwacht. Inwoners betalen alleen voor het aanbieden van hun restafval. Herbruikbare afvalstoffen halen we tegen nultarief op. De afvalstoffenheffing bestaat daarom uit een vastrecht en een tarief per restafvalaanbieding. In onderstaande tabel een overzicht van het aantal aanbiedingen: Aanbiedingen restafval

2019

2020

2021

Ondergrondse afvalcontainer

157.752

173.001

165.656

140 liter afvalcontainer

303

347

350

240 liter afvalcontainer

17.010

18.476

17.192

Rioolheffing € 3.920.000 (Begroot: € 3.975.000) In de periode 2020/2021 is er minder water verbruikt dan we hadden begroot. Vitens NV incasseert voor ons de rioolheffing. Hoe meer water er verbruikt wordt, hoe meer rioolheffing er in rekening wordt gebracht. Dit is altijd lastig in te schatten, daarom hanteren we het gemiddelde verbruik van de afgelopen drie jaar om de opbrengst en het tarief te berekenen. Grafrechten € 204.000 (Begroot: € 204.000) De inkomsten van de grafrechten zijn gelijk aan wat we hadden begroot. Marktgelden € 0 (Begroot: € 107.000) De raad besloot om voor 2021 geen marktgelden te heffen. Dit als compensatie voor de gevolgen van de Covid-19 crisis. De opbrengsten worden gecompenseerd door een bijdrage uit het door de raad ingestelde Crisis- en herstelbudget (€ 105.000). Leges Algemene Dienstverlening € 438.000 (Begroot: € 367.000) De opbrengst is hoger dan we hadden verwacht. Dit komt onder andere doordat er meer paspoorten en ID-kaarten zijn verstrekt. Ook zijn er meer leges opgelegd in het kader van de Algemene verordening ondergrondse infrastructuren . Daarin staat dat er bij de bouw leges verschuldigd zijn voor de aanleg van leidingen en kabels. Naast de leges voor de aanvraag van een omgevingsvergunning, heffen we ook leges voor andere diensten. Denk hierbij aan het verstrekken van een paspoort of het voltrekken van een huwelijk.

Leges omgevingsvergunning € 1.606.000 (Begroot: € 1.666.000) De legesopbrengst voor de omgevingsvergunning is € 60.000 lager uitgevallen. De aanvragen voor een omgevingsvergunning in 2021 zijn uiteindelijk lager uitgevallen dan verwacht. In 2021 zijn 225 vergunningen bouw verleend, dit is 5 minder dan in 2020. Aan omgevingsvergunningen kap, vergunningen APV en bijzondere wetten, vergunningen leegstandwet en gebruik gemeentegrond zijn er 316 verleend. Dit is 134 minder dan in 2020 (450 vergunningen). De daling van het aantal vergunningen bij het APV cluster in ligt aan Covid-19. Deze pandemie zorgde voor een teruggang van vooral de evenementenvergunningen en 76

aanverwante toestemmingen zoals Drank & Horeca ontheffing, verkeersregelaarstoestemming en andere vergunningsplichtige initiatieven van bedrijven. Reclamebelasting € 0 (Begroot: € 105.000) We hebben in 2021 geen reclamebelasting opgelegd om zo onze ondernemers te ontlasten tijdens de Covid-19 crisis. De gemiste opbrengsten worden gecompenseerd door een bijdrage (€ 105.000) uit het Crisis- en herstelfonds dat de raad heeft ingesteld. De Stichting Ondernemersfonds Centrum Winterswijk (OFCW) ontving wel haar bijdrage. Het doel van de reclamebelasting is om het centrumgebied van Winterswijk te verbeteren en te versterken. Hiervoor is de Stichting Ondernemersfonds Centrum Winterswijk (Stichting OFCW) opgericht. De gemeente heft de reclamebelasting. Na aftrek van onze eigen kosten maken we de opbrengst over op de rekening van de Stichting OFCW. Tussen de Stichting en de gemeente is een convenant gesloten, waarin afspraken zijn gemaakt over de besteding van het geld. Zo zorgen we ervoor dat het geld ook werkelijk besteed wordt in het centrumgebied. Kwijtschelding We verleenden voor € 226.000 kwijtschelding van gemeentelijke belastingen Inwoners die op het sociaal minimum leven kunnen kwijtschelding aanvragen voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Voor inwoners die het afgelopen jaar kwijtschelding hebben gehad, laten we bij het Inlichtingenbureau controleren of zij nog voldoen aan de voorwaarden. Als dit zo is, wordt automatisch kwijtschelding verleend. Zij hoeven hiervoor dan geen verzoek tot kwijtschelding meer in te dienen. We schelden alleen het vastrecht van de afvalstoffenheffing kwijt. Zo stimuleren we ook inwoners die in aanmerking komen voor kwijtschelding om het afval zoveel mogelijk te scheiden. Bij de rioolheffing schelden we een waterverbruik van maximaal 45m³ per persoon per huishouden kwijt. We informeren Vitens ook als er kwijtschelding voor de rioolheffing is verleend. Kwijtschelding

2020

2021

Afvalstoffenheffing

€ 87.000

€ 92.000

Rioolheffing

€ 135.000

€ 134.000

TOTAAL

€ 222.000

€ 226.000

Overzicht van de verleende kwijtschelding Kwijtschelding

2020

2021

Aantal verleende kwijtscheldingen

479

506

Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf komen aan de orde: 1. het weerstandsvermogen 2. de inschatting van de risico’s die we lopen 3. de financiële kengetallen en een toelichting daarop Vooraf: welke normen hanteren we? In deze paragraaf noemen we een aantal normen, bijvoorbeeld als buffer of voor onvoorziene uitgaven. Voor de omvang van het benodigde weerstandsvermogen hebben we geen norm afgesproken. Ook voor de financiële kengetallen hebben we geen Winterswijkse norm, maar gebruiken we de signaalwaarden die provincie Gelderland als referentiekader gebruikt. 77

Weerstandsvermogen Ons vermogen om risico’s op te vangen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente Winterswijk om risico’s op te vangen zonder dat de normale bedrijfsgang daardoor wordt verstoord. Het gaat hierbij om risico’s waarvoor geen voorziening of een verzekering is afgesloten. Het weerstandsvermogen geeft daarmee inzicht in de gezondheid van de financiële positie op langere termijn van de gemeente. Incidentele risico’s dekken we uit de algemene reserve Risico’s kunnen incidenteel voorkomen, zoals eenmalige negatieve exploitatieresultaten. Deze risico’s dekken we uit de algemene reserve. De algemene reserve vormt daarmee de incidentele weerstandscapaciteit. Bij structurele risico’s spreken we onze structurele weerstandscapaciteit aan Als risico’s een structureel karakter krijgen en dus over meerdere jaren tot significant hogere uitgaven leiden, is de algemene reserve onvoldoende. Dan moeten we de structurele weerstandscapaciteit aanspreken. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de onbenutte belastingcapaciteit, de post Onvoorzien en capaciteit op grond van de overige heffingen. Onze incidentele weerstandscapaciteit is onze buffer Onze incidentele weerstandscapaciteit is als het ware onze buffer. Dit deel van onze reserves kunnen we naar keuze inzetten. Wij hanteren hiervoor een norm van € 60 per inwoner (€ 1,7 miljoen).

De algemene reserve bedraagt eind 2021 per saldo € 50,1 miljoen. We hebben bestemmingsreserves en voorzieningen De gemeente Winterswijk kent een aantal specifieke bestemmingsreserves (onder andere de bestemmingsreserve onderhoud graven en bestemmingsreserve personeel en organisatie). Elk jaar bepaalt de raad of en hoe we een deel van de algemene reserve voor deze bestemmingsreserves gebruiken. In tegenstelling tot reserves zijn voorzieningen nodig voor een normale bedrijfsvoering. De voorzieningen zijn vastgesteld op het niveau van het geschatte verlies of verplichting. Stelpost voor onvoorziene uitgaven Om onvoorziene uitgaven te dekken, nemen we jaarlijks in de begroting € 1,25 per inwoner op. Voorwaarde om een beroep op deze stelpost te doen is dat het betreffende onderwerp aan de drie O’s moet voldoen. Dat wil zeggen dat het Onvoorzienbaar, Onvermijdbaar en Onuitstelbaar moet zijn. Structurele weerstandscapaciteit In het raadsprogramma staat dat we als doel hebben dat de lokale lasten niet harder stijgen dan de jaarlijkse prijsindex van het CBS. De gemeentelijke tarieven, leges en heffingen zijn voor 100% kostendekkend. Daar wijken we alleen vanaf als we daar een goede reden voor hebben. We mogen lokale heffingen tot maximaal € 1,2 miljoen verhogen Als zich structureel hogere risico’s voordoen, kunnen we andere kosten jaarlijks niet altijd met eenzelfde bedrag verlagen.

We moeten onze inkomsten dan juist verhogen. Een alternatief is om de extra kosten uit de reserves te financieren, maar deze reserves zijn eindig. Voordat we een beroep kunnen doen op extra financiering van het Rijk moeten we eerst onze eventuele belastingcapaciteit benutten. Het Rijk heeft een norm gesteld tot welk niveau het nog aanvaardbaar is lokale belastingen te verhogen. Dit is de artikel 12-norm. Ten opzichte van deze artikel 12-norm is onze ongebruikte ruimte in de heffingen € 1,2 miljoen. Samenvatting totaal weerstandsvermogen Het is belangrijk dat we voldoende dekking hebben. Deze dekking, ofwel ons totale 78

weerstandsvermogen, is per 31 december 2021 als volgt opgebouwd: Incidenteel Algemene reserve € 50,1 miljoen Structureel Onbenutte belastingcapaciteit € 1,2 miljoen per jaar Risico's Om te bepalen of we voldoende weerstandsvermogen hebben om de onderkende risico’s op te vangen, maken we een inschatting van het benodigde weerstandsvermogen. Hierbij inventariseren we het gevolg van een risico, de kans dat het risico zich voordoet en kijken we naar de financiële impact van een risico. Daarnaast is een kansberekening nodig. Het is immers niet waarschijnlijk dat meerdere risico’s zich op eenzelfde moment én in volle omvang voordoen. Deze kansberekening voeren we uit met de MonteCarlo Analyse. Uit de Monte Carlo Analyse die we in 2021 hebben uitgevoerd blijkt dat een weerstandsvermogen van € 3,0 miljoen voldoende is voor de onderkende risico’s. De risico’s in de grondexploitatie zijn hier nog niet in meegenomen. Voor deze risico’s is in 2021 ook een Monte Carlo Analyse uitgevoerd. Hieruit blijkt dat voor de grondexploitaties van Winterswijk een weerstandsvermogen van ongeveer € 0,3 miljoen toereikend is. Het totaal benodigde weerstandsvermogen bedraagt daarmee ongeveer € 3,3 miljoen. De weerstandsratio kan berekend worden door het

risicoprofiel af te zetten tegen de weerstandscapaciteit. Ratio Waardering > 2,0 uitstekend 1,5 - 2,0 ruim voldoende 1,0 - 1,5 voldoende 0,8 - 1,0 matig 0,6 - 0,8 onvoldoende < 0,6 ruim onvoldoende Risicoprofiel: € 3,3 miljoen. Weerstandscapaciteit: € 50,1 miljoen De Ratio is > 2,0. Hieruit blijkt dat de weerstandsratio uitstekend is en er geen aanleiding bestaat om bijvoorbeeld de algemene reserve te versterken. Dat is pas aan de orde wanneer de ratio richting 1,0 zou dalen Risco-inventarisatie en risicobeheersing Voor de berekening van het weerstandsvermogen is een goede risico-inventarisatie nodig. Daarbij moeten we niet alleen naar financiële risico’s kijken. Het begrip risico’s is breder: risico’s zijn gebeurtenissen die het behalen van doelen kunnen belemmeren of vertragen. Dit betreft naast financiële dus ook niet-financiële risico’s, zoals bestuurlijke en juridische risico’s, imago- en frauderisico’s. Deze hebben niet (altijd) direct een financiële impact, maar kunnen (op termijn) wel grote gevolgen hebben voor de gemeente. Na inventarisatie van de risico’s is de volgende stap om deze te beheersen. Niet of onvoldoende beheersbare risico’s moeten gedekt worden door het weerstandsvermogen.

De risico's in deze jaarstukken vergeleken met die in de begroting 2021 Bij de inventarisatie van risico's voor de begroting 2021 kwamen we uit op een benodigd weerstandsvermogen van € 2,5 miljoen voor de risico's in de grondexploitatie en € 2,4 voor de overige risico's. De € 2,5 miljoen voor de grondexploitatie was op basis van een eigen inschatting. Met berekening volgens de 79

Monte Carlo analyse komen we uit op € 0,3 miljoen. Beduidend lager dus. De berekening van de overige risico's komt nu uit op € 3 miljoen en ligt daarmee hoger dan begroot. Oorzaak daarvan ligt in 2021 nieuw ontstane risico's in het sociaal domein: Toenemende zorgvragen, stijgende tarieven van zorgaanbieders en onzekerheid over het rijksbudget vormen grote risico's. Daarnaast weegt het risico van vergoeding van frictiekosten aan Boogie Woogie zwaarder. Hierna volgt een toelichting op de verschillende risico's. Bepalen risico Bij het bepalen van de risicoscore is gekeken naar de kans dat een risico zich voordoet en welke impact dit heeft. Per categorie kennen we hier een aantal punten aan toe: Voorbeeld: Als de kans dat dit risico zich voordoet wordt ingeschat op 50% (punten: 3) en de financiële impact zo’n € 100.000 (punten: 2) is, dan komt de score op 6 (3 x 2). Alle risico’s die een score van 6 of hoger hebben, zijn hierboven toegelicht.

80

Programma Risico

Korte omschrijving risico

Score

4

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

De AVG regelgeving is op 25 mei 2018 ingegaan. Belangrijk is het ‘aantoonbaar’ in control zijn op het gebied van privacy. Hoewel implementatie nooit af is, mag na 3 jaar vanaf invoering wel verwacht worden dat wij het merendeel op orde hebben (90-95%). Dit is niet het geval. Op basis van risicoanalyse wordt bepaald met welke prioritering we aan de AVG regelgeving gaan voldoen en wat het eerst wordt opgepakt. Niet voldoen aan de regelgeving geeft een groot risico op boetes en imagoschade. Er zal gestuurd moeten worden op extra capaciteit en sturing op resultaten (geïmplementeerd conform AVG).

15

2

Frictiekosten Boogie Woogie

Oost Gelre heeft de relatie met Boogie Woogie verbroken. De personele consequenties zijn voor rekening van de gemeente Winterswijk door de rechtspositie van de medewerkers. Als oud medewerkers van de gemeente Winterswijk hebben zij een ambtenarenstatus. Na deeltijdontslag volgt een periode van 2 jaar van werk naar werk. Daarna is Boogie Woogie eigen risicodrager voor de werkloosheidsuitkering. Deze verplichtingen vallen van Boogie Woogie terug op de gemeente Winterswijk. Bovendien kan Boogie Woogie deze kosten niet zelf dragen. Er loopt nog een juridische procedure tussen Boogie Woogie en de gemeente Oost Gelre om de kosten gedeeltelijke te verhalen. De frictiekosten worden geraamd op maximaal € 480.000.

12

2

Project Wooow (Weurden/Cultuurkwartier)

De panden van de voormalige Aldi en Expert die in 2016 zijn aangekocht voor de herontwikkeling van het Weurden hebben een boekwaarde van € 0,8 miljoen. De panden liggen in het plangebied voor WOOOW . De financiële uitkomst hangt af van verdere keuzes. .

12

1

Toename van Wmo ondersteuning i.v.m. invoering abonnementstarief

Door het wijzigen van de Eigen Bijdrage regeling (abonnementstarief in plaats van een eigen bijdrage gebaseerd op het inkomen en vermogen) bij alle Wmo-voorzieningen (uitgezonderd rolstoelen) is de vraag naar zorg toegenomen.

9

1

Het stellen van individuele WmoDe nieuwe manier van inkopen brengt diverse onzekerheden met zich mee. indicaties (woonvoorziening, rolstoel, Het risico bestaat dat de geprognotiseerde tarieven door de aanbieders als te vervoersvoorziening en hulp bij laag worden bestempeld. Dit betekent dat de budgetten bijgesteld moeten huishouden. worden.

9

4

Informatiebeveiliging

Voor Winterswijk moet de basis op orde zijn voor informatiebeveiliging en privacy. Dat is meer dan voldoen aan de ENSIA. Bewustwording, rapportering op basis van risico's, implementatie van de Critical security controls en een risico normenkader is een niet limitatieve opsomming. Belangrijk hierbij zijn de voortgangsrapportages. Omgaan met persoonlijke en vertrouwelijke gegevens en het voorkomen van (data)lekken hiervan blijft een risico waar aandacht voor moet zijn.

9

4

Onvolledige/Onjuist informatieverstrekking door overgang naar BIO

Als gemeente zijn wij in 2021 van de Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG) naar de opvolger Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) gegaan. Er zitten verschillen in maatregelen en controls tussen deze twee normenkaders. Bewustwording, detectie & monitoring en naleving van de BIO zien wij als grootste risico's. Het risico kan gesplitst worden in papier (beleid, procedures, richtlijnen), mensen (bewustwording, werken volgens de afgesproken procedures) en techniek (inrichting infrastructuur volgens de eisen, werken volgens procedures en richtlijnen)

8

1

Transformatie Sociale Domein

De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van het Sociaal Domein. Wij begroten nu op basis van ervaringscijfers van voorgaande jaren en ontwikkelingen.

6

Vanaf 2023 worden de gemeenten ook verantwoordelijk voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. De 1e aanname leert dat deze Rijksbudgetten 14% lager uitvallen dan het huidige Rijksbudget dat bij de centrumgemeente terecht komt. Omdat er sprake is van open eind regelingen en de ondersteuning aan inwoners geboden moet worden, kan er bij een toename van het aantal cliënten en in te zetten ondersteuning een overschrijding ontstaan op het budget. In 2021 is er fors bijgeraamd bij de budgetten Jeugdhulp. 1

Structureel opgenomen Rijksbudget Voor de jaren 2019 t/m 2021 hebben wij extra middelen (ca. € 500.000) ontvangen voor de Jeugdhulp. Deze middelen zijn structureel opgenomen in Jeugd wordt niet ontvangen onze meerjarenbegroting. Daarnaast hebben wij in 2021 ook incidenteel extra budget ontvangen, vooruitlopend op de onderhandelingen naar aanleiding van het rapport over structurele tekorten in de jeugdhulp.

6

Het Rijk en de Provincie hebben aangegeven dat wij ook voor de jaren 2022 en verder een structurele stelpost op mogen nemen voor extra middelen voor de Jeugdhulp. Het risico bestaat dat wij vanaf 2022 minder extra middelen ontvangen dan op voorhand is aangegeven. In het regeerakkoord is een korting op de extra middelen toegepast. Daar lopen nu de onderhandelingen over. 2

Uitvoeringskosten SDOA niet reëel begroot

De stijgende uitvoeringskosten van SDOA waren mede aanleiding om het project ‘Samen aan het Stuur’ te starten. Dit heeft als doel te komen tot één uitvoeringsorganisatie. Hiervoor wordt vanaf 2022 een nieuwe begroting

6

81

opgesteld waarin we ook de verdeelsleutel actualiseren. De financiële consequenties van de nieuwe organisatie vertalen we in onze begroting.

Kengetallen financiële positie We kennen de volgende financiële kengetallen: 1. Netto schuldquote; 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen; 3. Solvabiliteit; 4. Structurele exploitatieruimte; 5. Grondexploitatie; 6. Belastingcapaciteit. Hieronder staat het verloop van de kengetallen. De kleur en het oordeel Voldoende of Matig zijn gebaseerd op de signaalwaarden die provincie Gelderland als referentiekader gebruikt. 2020

2021

2021

Jaarrekening

Begroting tm prognose 2

Jaarrekening

1. Netto schuldquote

69,80% V

70,00% V

79,90% V

2.Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

63,40% V

64,10% V

74,10% V

3.Solvabiliteit

37,60% M

36,60% M

35,00% M

4.Structurele exploitatieruimte

1,39% V

2,46% V

2,61% V

5.Grondexploitatie

7,30%

5,00%

4,30%

6.Belastingcapaciteit

102,00%

99,00%

99,00%

1. en 2. Netto schuldquote inclusief verstrekte leningen en netto schuldquote exclusief verstrekte leningen De netto schuldquote geeft de verhouding tussen schulden en inkomsten aan. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld, hoe meer rentelasten en aflossingen er zijn. Hierdoor wordt de begroting minder flexibel. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief doorgeleende gelden. Omdat er onzekerheid is of deze leningen terugbetaald worden, is het verstandig om dit onderscheid te maken. Hoe lager het kengetal hoe beter. De netto schuldquote steeg in 2021 ten opzichte van 2020. Dit was het gevolg van een verwachte toename van de kortlopende leningen. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 resp. 63% en 54%*. *Bron: Factsheet begrotingen Gelderse gemeenten 2020-2023 Voldoende (V)

Tot 100%

Matig (M)

100% tot 130%

Onvoldoende (O)

Hoger dan 130%

3. Solvabiliteit Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het totale vermogen. Deze indicator geeft inzicht in de mate waarin Winterswijkse bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen. Hier geldt: hoe hoger het kengetal hoe beter. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 31%. De verwachte afname van de solvabiliteit is het gevolg van de toename in investeringen.

82

Voldoende (V)

50% en hoger

Matig (M)

Tussen 30% en 50%

Onvoldoende (O)

Kleiner dan 30%

4. Structurele exploitatieruimte De structurele ruimte is voor 2021 positief. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 -0,04%. Niet iedere gemeente is in staat om een meerjarig structureel sluitende begroting samen te stellen, zo laat het gemiddelde cijfer van Gelderse gemeenten zien. Voldoende (V)

hoger dan 0,6% (van algemene uitkering en belastingcapaciteit)

Matig (M)

Tussen 0% en 0,6% (van algemene uitkering en belastingcapaciteit)

Onvoldoende (O)

Kleiner dan 0% (van algemene uitkering en belastingcapaciteit)

5. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal delen we Bouwgronden In Exploitatie (BIE) door de totale baten uit de programmabegroting. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 9%. 6. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de provincie of gemeenten zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Onder de woonlasten verstaan we de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met een gemiddelde waarde. Een uitkomst boven de 100% betekent hogere woonlasten dan het gemiddelde van Nederland. Winterswijk heeft lagere woonlasten dan gemiddeld in Nederland Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 103%. Winterswijk zit hier nu onder. Conclusie ten aanzien van de kengetallen: Winterswijk heeft een goede financiële positie We moeten de kengetallen in relatie met elkaar bekijken. Geven de kengetallen gezamenlijk een verontrustend beeld? Dan betekent dit dat de financiële positie van onze gemeente onder druk staat en dat maatregelen noodzakelijk zijn. Voor het toekennen van de toezichtsvorm door de provincie (repressief of preventief) blijft het bepalende criterium dat de begroting reëel is en structureel sluitend.

Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Winterswijk heeft een oppervlakte van in totaal 13.881 hectare. Voor het beheer van de openbare ruimte zetten we middelen in voor: wegen en verkeer, inclusief openbare verlichting, kunstwerken, meubilair en bebording; waterbeheer, met inbegrip van riolering en beduikering; groenvoorziening; gebouwen. Wegen Het onderhoud van de wegen is gebaseerd op het wegenbeheerplan 2020-2024 Het wegenbeheer in de gemeente Winterswijk is zowel binnen als buiten de kom gebaseerd op het wegenbeheerplan 2020-2024, dat is opgesteld in 2019. Voor het beheerplan zijn de wegen met behulp van de schadecatalogus visueel geïnspecteerd. Hiervoor hanteren we de systematiek van het CROW (Centrum voor 83

Regelgeving en Onderzoek in de Weg- en Waterbouwbouwkunde en de verkeerstechniek). Na een visuele inspectie is de onderhoudsbehoefte voor de verharde wegen geraamd. De prioritering van de uitvoering is functioneel en risico gestuurd bepaald. Voor de onverharde wegen is in december 2021 een beleidsplan vastgesteld dat de basis vormt voor toekomstig beheer en onderhoud van de onverharde wegen. De omvang van het werk bepaalt welke partij we de werkzaamheden laten uitvoeren De ROVA doet het klein (dagelijks) onderhoud. Middelgroot onderhoud, waarbij wegof trottoirdelen worden aangepakt, voert een marktpartij uit op basis van een onderhoudsbestek. Groot onderhoud (reconstructie van de gehele weg of wijk) besteden we projectmatig aan. Uitvoering van de projecten gebeurt volgens het Investeringsplan. We voerden verschillende geplande onderhoudswerkzaamheden uit, zoals: - we rondden de werkzaamheden van het Vrijheidspark af; - we werkten samen met bewoners plannen voor Wijkaanpak de Pas uit in tekeningen en bestekken; - we hebben de Albert Schweitzerlaan en Wamelinkweg opnieuw ingericht; - we namen de instandhoudingswerkzaamheden van de Greuneweg, Grote Heldersweg, Binnenboomweg en Meenkmolenweg in uitvoering; - we hebben de instandhoudingswerkzaamheden voor het Garversbultenpad (fietspad) aanbesteed, deze werkzaamheden worden in het voorjaar van 2022 uitgevoerd.

In 2021 zijn 38 publieke laadplekken gerealiseerd Met de aanleg van de nieuwe parkeerterreinen aan de Burgemeester Vlamstraat, Jeugdkerkstraat, Burgemeester Bosmastraat (achter het Raadhuis) en de Laan van Hilbelink is het aantal publieke laadpalen uitgebreid. Kuster Energy heeft als exploitant, in samenwerking met de Achterhoekse Groene Energie Maatschappij (AGEM), op deze parkeerterreinen laadpalen geplaatst die plek bieden aan 34 elektrische personenvoertuigen. Daarnaast heeft exploitant Allego op verzoek van particulieren nog eens vier publieke laadplekken gerealiseerd. Er is een samenwerkingsovereenkomst getekend voor deelname aan de provinciale concessie publieke laadinfrastructuur De provinciale concessie publieke laadinfrastructuur biedt de mogelijkheid om voor een periode van drie tot vijf jaar (plaatsingstermijn) publieke laadpalen in onze gemeente te realiseren. In de nieuwe concessie blijft het mogelijk om dit op aanvraag in de openbare ruimte te doen. Dit is van belang voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om op eigen terrein te laden. Daarnaast kunnen wij in de nieuwe concessie proactief, vooruitlopend op de vraag, publieke laadpalen plaatsen.

In oktober 2021 is de Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk vastgesteld Hiermee voldoen we aan de afspraken uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL), als onderdeel van het Klimaatakkoord. Het document biedt een strategie om tijdig passende laadinfrastructuur voor elektrische personenvoertuigen te realiseren en geeft duidelijke handvatten voor de uitvoering. Het is vooral een document geworden waarin onze ambities voor de komende jaren verankerd liggen. We bereidden een pilot voor waarin wij de Verlengde Private Aansluiting (VPA) als alternatieve laadoplossing zien Een VPA is een laadpaal die is aangesloten op de meterkast van de rijder en die op eigen terrein is geplaatst. Onderdeel van deze laadoplossing is het toepassen van kabelgoottegels. Door het plaatsen van deze tegels komt de laadkabel verzonken in 84

het trottoir te liggen en dat kan (struikel)gevaar voorkomen. Het experiment is beperkt in looptijd en omvang. Gedurende een periode van één jaar willen wij maximaal tien deelnemers de kans geven ervaring op te doen met de VPA en de kabelgoottegel. De pilot gaat in 2022 van start. Beheer en onderhoud van de openbare verlichting voerden we uit volgens het beleids- en beheerplan Dit betekent dat vanwege regulier onderhoud op diverse locaties de openbare verlichting is vervangen. Dit gebeurde onder andere aan de Morsestraat, wijk de Hazelder en de Dollemansweg bij de spoorwegovergang. Daarnaast is in 2021 gestart met de opzet voor het nieuwe beleids-en beheerplan. Dit plan ronden wij in 2022 af. We verlaagden ons energieverbruik Het streven om het energieverbruik in 2030, ten opzichte van 2014, met 50% te hebben verlaagd, ligt op koers. Na veel uitbreidingen door nieuwbouw en het vervangen van oude installaties met grote mastafstanden, zet de besparing verder door. Ook de komst van steeds zuinigere nieuwe modellen en het toepassen van slimme verlichting draagt hieraan bij. In 2021 daalde het verbruik onder de 80% ten opzichte van 2014, bij een toename van het aantal masten met ongeveer 12%. We werkten aan de verkeersveiligheid van civiele kunstwerken, zoals bruggen, viaducten, tunnels, etc.

In 2021 zijn het brugdek en de leuningen van de fiets- en voetgangersbrug in de Piersonstraat vervangen. De voorbereiding voor vervanging van de brug in de Ravenhorsterweg/Honesweg is opgestart. Onderhoud aan de civiele kunstwerken gebeurt op basis van visuele en technische inspecties. De inspectieresultaten worden vastgelegd in een beheerprogramma. In het 2e kwartaal van 2021 is een inspectie uitgevoerd, die de basis vormt voor uit te voeren onderhoudswerkzaamheden. Uitgangspunt is om de bruggen en duikers op een minimaal niveau verkeersveilig te houden. De gerealiseerde exploitatielasten van het cluster Wegen zijn € 4,6 miljoen Het cluster Wegen bestaat uit wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken. De in 2021 gerealiseerde exploitatielasten met betrekking tot dit cluster zijn € 4,6 miljoen (inclusief de lasten voor straatnaamgeving en huisnummering, bermbeheer en gladheidbestrijding) en is als volgt opgebouwd: € 2,6 miljoen aan niet-beïnvloedbare kapitaallasten (rente en afschrijving) € 0,9 miljoen voor de bijdrage aan Rova € 1,1 miljoen beïnvloedbare budgetten, zoals klein onderhoud. De (bruto) gerealiseerde investeringen in wegen voor 2021 zijn € 3,5 miljoen. Hiervan is € 0,1 miljoen een subsidiabele provinciale bijdrage. De netto investering voor de gemeente komt hiermee op € 3,4 miljoen.

85

2018

2019

2020

2021

Verharde wegen binnen de kom

101 km

101 km

101 km

101 km

Verharde wegen buiten de kom

212 km

212 km

212 km

212 km

Zandwegen

125 km

125 km

125 km

125 km

Fietspaden

39 km

39 km

40 km

40 km

Voormalige RAL-fietspaden

58 km

58 km

58 km

58 km

Instandhouding wegen binnen de kom

1,2 km

1,5km

1,5km

1 km

Instandhouding wegen buiten de kom

3,6 km

3,0 km

1,8km

5,2 km

Instandhouding fietspaden

0,8 km

0,7 km

1,2 km

1,8 km

Bruggen

70 st

70 st

70 st

70 st

Vervanging bruggen (autoverkeer)

0 st

1 st

0 st

0 st

Renovatie en vervanging brugdekken (autoverkeer)

0 st

0 st

1 st

0 st

Vervanging voetgangers-/fietsbruggen (dek)

1 st

1 st

0 st

1 st

Tunnel

1 st

1 st

1 st

1 st

Riolering en waterbeheer Het Gemeentelijke Waterplan Winterswijk 2019-2023 vormt de leidraad Hierin staan onze plannen voor het aanleggen, beheren en onderhouden van de rioleringsstelsels in de gemeente Winterswijk. In het plan staan ook richtlijnen voor ontwikkeling en samenwerking. Op basis van afschrijving en inspectie (met reiniging) worden rioleringen, drainages, duikers en vijvers onderhouden, gerenoveerd of vervangen en adequaat afgekoppeld. Dit kan bijvoorbeeld als er al eerder voorzieningen (leidingen en/of retenties) zijn aangelegd of als het afkoppelen relatief goedkoop kan. Bij nieuwbouw wordt hemelwater altijd gescheiden aangelegd Het streven is “minder verstenen en verzamelen, meer vergroenen en verspreiden”, zodat het waterprobleem voor de toekomst minder groot is. De komende jaren zetten we stappen naar risicogestuurd rioolbeheer. We gaan door met de regionale en lokale samenwerking binnen Achterhoek+ en WintLicht We gingen in 2021 door met bestuurlijke en ambtelijke overleggen (kennisdelen, voorbereiding bestuurlijk overleg) zijn in 2021 gecontinueerd. Er zijn digitale themadagen georganiseerd over klimaatadaptatie, en het regionale plan Aanpak droogte Achterhoek is vastgesteld.

Er is aandacht gegeven aan vragen over de Omgevingswet en in regionaal verband is er verder gewerkt aan gezamenlijke bouwstenen voor de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan, begin 2022 wordt dit afgerond. De samenwerking tussen gemeenten en het Waterschap leverde een besparing op Belangrijk resultaat van de sinds 2011 van toepassing zijnde BAW-opgaaf (Bestuursakkoord Water) is de samenwerking tussen vooral de gemeenten en Waterschap. Deze samenwerking heeft geresulteerd in een besparing die de verwachting ruim heeft overtroffen. De lastenstijging voor onze inwoners (rioolheffing) is daardoor beperkt (er zijn minder meerkosten). Wat zijn grote aandachtspunten voor water en klimaat voor de aankomende jaren?: - de landelijke Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) opgaaf van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (ook wel klimaatadaptatie genoemd); - de Omgevingswet met gewenste burgerparticipatie en ketensamenwerking. - onze bijdrage aan het regionale programmaplan voor de aanpak van droogte. Dit plan is vastgesteld in samenspraak met alle betrokken organisaties (als landbouw, natuurorganisaties en drinkwaterbedrijf). Het gaat daarbij vooral om de 86

droogteproblematiek in het buitengebied. Alle regionale gemeenten, en dus ook Winterswijk, hebben toegezegd hieraan in 2022 bij te dragen. In 2022 wordt dit verder regionaal uitgewerkt om de kansen (waaronder subsidies) de aankomende jaren effectief te kunnen benutten. - de aanvraag voor ZON-subsidie. Om de zoetwaterbeschikbaarheid klimaatbestendig te maken kunnen we voor de periode 2022-2027 subsidie ontvangen. In samenwerking met de werkregio is er in 2021 een regionaal bod gedaan voor ZON-subsidie tweede fase (Zoetwater maatregelen Oost Nederland). In 2022 werken we dit verder uit. We werkten samen met (afval)waterteam WintLicht Door het in 2016 opgerichte samenwerkingsverband tussen Oost Gelre, Winterswijk en Waterschap Rijn en IJssel zijn eind 2021 klimaateffect gesprekken, formeel ‘risicodialoog’ genoemd, gevoerd. Eerst ambtelijk en bestuurlijk en daarna extern. Als resultaat van deze activiteiten hebben we maatregelen benoemd en uitgevoerd. Verder werkt WintLicht aan: - Onderzoek naar ketenoptimalisatiekansen in het inzamel- en transportstelsel (ook illegale lozingen en calamiteiten komen daarbij in beeld). - Het deelproject risico-gestuurd rioolbeheer. Hierbij wordt niet alleen naar afschrijving gekeken, maar ook rekening gehouden met te verwachten risico’s bij oudere riolen. Een risicomatrix is daarbij een belangrijk hulpmiddel.

Ook is de actualiteit van de rioleringsdata essentieel. Hiervoor zijn in 2021 flinke stappen gezet. Het project pakten we samen met Oost Gelre op en ronden we begin 2022 af. We legden data ove beheer en onderhoud riolering en afwatering vast in Kikker We zijn doorgegaan met het beheer en regulier onderhoud aan riolering, metingen van grondwaterstanden, monitoring van het gemengd riool en het reinigen van drainage, kolken en lijnafwatering. Uitgangspunt is dat de beschikbare data (voor zover praktisch mogelijk) wordt gecentraliseerd in één databeheersysteem (=Kikker). Reiniging en inspectie vond plaats aan de hand van een reinigingsplan. Op basis van dit plan is de laatste 10 jaar de hele kom gereinigd. In 2022 stellen we een nieuw inspectie- en reinigingsplan op, dit doen we basis van risico-gestuurd rioolbeheer. Ook voor het onderhoud van drainage maken we in 2022 een nieuw plan. We voerden integrale projecten uit Bij de herinrichting van de Albert Schweitzerlaan is het hemelwater van de straat (en waar mogelijk van de woningen) afgekoppeld en in de nabijheid geborgen. Aansluitend is bij een gedeelte van de Wamelinkweg de riolering vervangen, waarbij ook de verharding is vervangen. De voorbereiding van de herinrichting van de Pas is in 2021 bijna afgerond. Binnen het project wordt het hemelwater gedeeltelijk afgekoppeld en geïnfiltreerd. De uitvoering start in 2022.

We ontvingen de resultaten en aanbevelingen van het onderzoek naar blauwalg In opdracht van het Waterschap heeft ingenieursbureau Witteveen + Bos onderzoek gedaan naar de blauwalgproblematiek in een aantal retentievijvers (onder andere in de Berkhof). In 2021 zijn de resultaten en aanbevelingen aangeleverd. In 2022 start er een pilotproject, in samenwerking met het Waterschap, voor de concrete uitwerking van deze aanbevelingen. We verkenden oplossingen om vervuiling vanuit hemelwaterriolering tegen te gaan Om het risico op vervuiling vanuit de hemelwaterriolering op de Osink Bemersbeek in Kotten te verkleinen zijn oplossingsrichtingen verkend. Samen met het Waterschap zullen deze leiden tot uitvoeringsmaatregelen in 2022.

87

We voerden het reguliere onderhoud van de drukriolering uit Het reguliere onderhoud van de drukriolering in het buitengebied voerden we uit op grond van een vierjarig bestek. Daarnaast vervingen we pompunits en gemalen. Incidenteel realiseerden we nieuwe aansluitingen op de drukriolering. De afkoppeling van de ongeoorloofde lozingen pakken we in 2022 op. We investeerden in 2021 € 279.000 in riolering De gerealiseerde exploitatielasten met betrekking tot riolering in 2021 zijn € 3,1 miljoen. Dit is inclusief € 1,2 miljoen kapitaallasten (rente en afschrijving). De gerealiseerde investeringen in riolering 2021 zijn € 279.000. Riolering gemengd en vuilwater(incl. buitengebied)

2018

2019

2020

2021

175 km

175 km

176 km

176 km

Riolering hemelwater

63 km

64 km

65 km

69 km

Drukriolering persleiding

270 km

270 km

271 km

274 km

Drukriolering pompunits

1.007 st

1.007 st

1.009 st

1007 st

Kolken

9.215 st

9.230 st

9.245 st

9.260 st

Wadi’s

19 st

19 st

19 st

19st

Bergingsvijver

10 st

10 st

10 st

10st

Aansluitingen riolering

10.400 st

10.450 st

10.500 st

10.550 st

Aansluitingen drukriolering

2.665 st

2.670 st

2.675 st

2.680 st

Vervanging riolering

1,0 km

1,0 km

2,0 km

3,0 km

Aanleg hemelwaterriolering

1,5 km

0,5 km

0,5 km

1,3 km

Afgekoppeld verhard oppervlak

1 ha

0 ha

1 ha

1 ha

Inspectie en reiniging riolering

2 km

0,9 km

1,0 km

5,7 km

Groen Bij herinrichting van groen werken we volgens het vastgestelde groenstructuurplan De aanleg en het beheer van de ecologisch hoofdstructuren en natuurlijke verbindingen binnen de bebouwde kom voerden we uit in overeenstemming met de kaart Ecologische groenstructuren. In 2021 zijn we gestart met de actualisatie van het groenstructuurplan. Dit plan zetten we om in een groenstructuurvisie. Klimaatadaptatie en biodiversiteit zijn belangrijke onderwerpen die we hierin meenemen. Jaarlijks renoveren we kleine delen van het openbaar groen en de gemeentelijke sportvelden. In 2021 zijn meer groenvakken dan normaal gerooid Dit had te maken met dode beplanting als gevolg van de warme en droge zomers van voorgaande jaren. De vakken zijn voorzien van nieuwe beplanting of ingezaaid met een gras- of kruidenmengsel. Op de begraafplaats is de aanleg van het Islamitisch deel afgerond. We vervingen in 2021 groen bij de herinrichting van wegen. In het Vrijheidspark is het groen aangeplant. Bij de herinrichting van de Albert Schweitzerlaan is nieuw groen aangelegd. In het najaar zijn laanbomen gekapt en herplant Het laanbomenbestand in het buitengebied is verouderd. We pakten de kap en herplant van deze bomen gefaseerd aan volgens het in 2017 opgestelde beheerplan. Lanen waar we uitvoerden zijn onder andere de Bessinkpasweg, Jachthuisweg, Langediek en Wormkampsweg.

In het najaar zijn op veel locaties ook dode en 88

slechte bomen gekapt uit lanen. Veel van deze bomen zijn bezweken aan de droogte van afgelopen zomers. Waar ruimte is voor herplant, plaatsen we weer bomen. We investeerden in 2021 € 369.000 in groen De gerealiseerde exploitatielasten onderhoud stedelijk groen in 2021 zijn € 2,2 miljoen. Dit is grotendeels (€ 2,1 miljoen) de bijdrage aan Rova. De gerealiseerde (netto) investeringen in groen zijn € 369.000. 2018 Areaal groen Vervanging groen

2019

2020

2021

142,9 ha

142,9 ha

143,0 ha

143,0 ha

0,1 ha

0,1 ha

0,2 ha

0,2 ha

Gebouwen We zijn bezig om het gemeentelijk vastgoed in de komende jaren te verduurzamen. Om dit goed in beeld te houden, is voor de panden, die in onderhoud en eigendom blijven van de gemeente, in 2020 door het Nibag een duurzame MeerJaren OnderhoudsPlanning (MJOP) opgesteld. Het verduurzamen van het vastgoed vind plaats op natuurlijke momenten, zodat er geen onnodige uitgaven gedaan worden en de financiële middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet. Dus is onderhoud nog niet nodig, dan stellen we het uit. De investeringen die met het verduurzamen gemoeid zijn, worden jaarlijks gedeeltelijk gedoteerd aan de voorziening die er voor deze locaties aanwezig is. De financiële consequenties van het verduurzamen zijn onderdeel van de voorliggende MJOP van het gemeentelijk vastgoed. Daar waar er bijstellingen van de budgetten plaats dient te vinden door externe invloeden, voortschrijdende inzichten of gewijzigde plannen worden verwerkt in de jaarlijkse budgetcycli. Panden waarvan geacht worden dat deze in de komende jaren afgestoten worden, zijn in de reguliere onderhoudskosten opgenomen in de exploitatiebegroting. 2019

2020

2021

Huisvesting organisatie

2

2

2

Brandweer

1

1

1

Begraafplaats

4

4

4

Cultuurhistorie

3

3

3

Sport

9

9

9

Peuterspeelzaal

1

1

1

Niet voor openbare dienst bestemde gebouwen

16

16

17

Paragraaf D Financiering Inleiding De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) geeft de kaders aan waarbinnen decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. Het doel hiervan is een gezonde financiering te bevorderen, bij te dragen aan het behouden van de goede kredietwaardigheid en de positie van decentrale overheden op de kapitaalmarkt te handhaven. In het treasurystatuut zijn de beleidskaders voor Winterswijk opgenomen. Zo is vastgelegd dat de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en het beheer prudent (verstandig) is. De provincie houdt toezicht op de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. Dit doet de provincie op basis van gegevens die wij verstrekken op grond van de Wet fido. Hierbij is een aantal onderwerpen van belang: - Kasbeheer: maximaal aan te trekken daggelden. - Risicobeheer: renterisiconorm minimalisatie van het renterisico. 89

- Gemeentefinanciering: de relatie tussen kort- en langlopende leningen en de korteen langetermijnbehoefte aan geld. - Schatkistbankieren: tijdelijk uitzetten van overtollige gelden bij het Rijk. De Wet fido stelt regels voor het financieringsgedrag van decentrale overheden; het gaat hierbij vooral om regels om financiële risico’s ten aanzien van aangetrokken en uitgezette middelen en ten aanzien van het beheer van de treasury te beheersen. Kasbeheer Om een grens te stellen aan korte financiering (met een looptijd tot één jaar) is in de Wet fido de kasgeldlimiet opgenomen. De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. De gemiddelde korte financiering, de netto vlottende schuld, moeten we elke drie maanden toetsen aan de kasgeldlimiet. Hiervoor nemen we het gemiddelde van de korte financiering bij het begin van het kwartaal. Het doel van de kasgeldlimiet is om het risico van rentefluctuaties voor kort lenen te beperken. We hebben de gemiddelde kasgeldlimiet in 2021 niet overschreden. Schatkistbankieren is verplicht Sinds 15 december 2013 kunnen gemeenten geen overtollige gelden meer uit zetten bij de banken. We moeten deze gelden verplicht overboeken naar het Rijk(schatkistbankieren).

Risicobeheer De Wet fido geeft een aantal verplichte elementen die risico’s beperken Een belangrijk uitgangspunt in de Wet fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan lange financiering (met een looptijd langer dan één jaar) is in deze wet de renterisiconorm opgenomen. De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Dat betekent dat we in een jaar 20% van ons begrotingstotaal mogen vernieuwen (via herfinanciering en/of renteherziening). Hierdoor moeten gemeenten hun vaste leningenportefeuille spreiden, zodat de renterisico’s gelijkmatig over de jaren worden verdeeld. Er zijn verschillende financiële risico’s te onderscheiden Onder financiële risico’s verstaan we zowel renterisico’s (van vaste en vlottende schuld) als kredietrisico’s, liquiditeitenrisico’s en koersrisico’s. De Wet fido geeft een aantal verplichte elementen aan die het risico beperken. We kennen vlottende en vaste schulden Vlottende schulden zijn de schulden die wij op korte termijn moeten aflossen. Vaste schulden zijn schulden met lange looptijd. Ieder jaar verantwoorden we onze schulden bij de jaarrekening in de balans.

We kunnen leningen afsluiten om onze liquiditeitspositie in stand te houden We hebben de mogelijkheid om dag-, week-, en maandgeldleningen af te sluiten waarmee we onze liquiditeitenpositie op korte termijn in stand kunnen houden. Een lening met een looptijd van meer dan 1 jaar is voor de gemeente een langlopende geldlening. Er is dan ook geen risico dat we onze schulden op korte termijn niet kunnen betalen. Regelmatig bepalen we daarvoor het saldo van de lopende rekening. Mede op basis van adviezen van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) bepalen we of we overschotten voor een bepaalde periode wegzetten of dat we tekorten voor de langere termijn financieren. Op deze manier geven we invulling aan het saldo- en liquiditeitsbeheer. We trekken daggelden aan binnen de hiervoor in de Wet fido gestelde normen Daarnaast toetsen we ieder kwartaal door middel van een periodieke controle of we aan de kasgeldlimiet voldoen.

90

Gemeentefinanciering Over de bestaande langlopende geldleningen loopt de gemeente geen renterisico. Er is geen renteaanpassing op een langlopende geldlening mogelijk. De omvang van onze leningenportefeuille nam in 2021 af Uit onderstaande tabel over het verloop van de langlopende leningen blijkt dat de omvang van onze leningenportefeuille in 2021 is gedaald met € 10,9 miljoen. We namen geen nieuwe langlopende leningen op Na de aflossing op de leningen heeft de gemeente Winterswijk per 31 december 2021 een bedrag van € 64,2 miljoen (31 december 2020 € 75,1 miljoen) opgenomen aan langlopende geldleningen tegen een gemiddeld rentepercentage van 2,645%. Er zijn geen nieuwe langlopende leningen opgenomen in 2021. omschrijving

begindatum

eindjaar

rente

Restant hoofdsom

Aflossing

Rente:

lening

lening

%

31-12-2021

2021

2021

Waterschapsbank 2002

2002

2027

2,45

1.200.000

200.000

33.483

BNG 2003

2003

2028

4,309

2.800.000

400.000

129.270

Waterschapsbank 2004

2004

2029

4,548

3.200.000

400.000

148.568

BNG 2004

2005

2030

4,405

7.200.000

800.000

317.160

BNG 2007

2007

2032

4,26

5.280.000

480.000

236.856

BNG 2007

2008

2028

4,738

3.850.000

550.000

191.099

BNG 2008

2018

2023

0,22

2.681.564

1.340.782

8.726

BNG 2011 FIX

2011

2021

3,44

6.000.000

206.400

BNG 2011

2011

2031

3,65

800.000

321.200

Groningen 2013 fix 10 jaar

2013

2023

2,45

5.000.000

Provincie Noord Brabant

2018

2048

1,7

10.000.000

0

BNG

2020

2030

0,11

5.000.000

0

5.500

BNG

2020

2035

0,325

5.000.000

0

16.250

BNG

2020

2040

0,425

Totaal leningen

8.000.000

122.500 170.000

5.000.000

0

21.250

64.211.564

10.970.782

1.928.262

Schatkistbankieren Het Rijk heeft per 15 december 2013 het schatkistbankieren ingevoerd. Dit is een wettelijke overeenkomst die bepaalt dat “overtollige gelden” alleen nog mogen worden uitgezet op rekening-courant bij de Staat der Nederlanden of onderling bij andere decentrale overheden (behalve bij de eigen provincie). Eén van de doelstellingen hiervan is het verlagen van de EMU-schuld (schuld van de Economische en Monetaire Unie). Bij het schatkistbankieren wordt gewerkt met een drempelbedrag. Dit drempelbedrag is ingesteld om te voorkomen dat elke dag alle positieve banksaldi afgeroomd moeten worden naar 0 (nul). Het drempelbedrag is vastgesteld op 0,75% van het begrotingsbedrag. Voor de gemeente Winterswijk is dit voor 2021 (op basis van de raming begroting 2020) een bedrag van € 751.000 per dag. Het schatkistbankieren kent geen lening faciliteiten. Ook het “rood” of debet staan op een schatkistrekening is niet toegestaan. Het Rijk geeft hiervoor een rentevergoeding op basis van Eonia (Euro OverNight Index Average). Eonia is het ééndaags interbancaire rentetarief voor het eurogebied.

91

SCHATKISTBANKIEREN Bedragen x € 1.000

Verslagjaar 2021

-1

Drempelbedrag kwartaal 1 en 2

751

-1

Drempelbedrag kwartaal 3 en 4

2.002

-1

Berekening drempelbedrag Verslagjaar

(4a)

begrotingstotaal verslagjaar

100.102

Drempelbedrag met een minimum van 250.000 Kwartaal 1 en 2 (100072 x0,75%+ rekening courant van derden) Kwartaal 3 en 4 (100072 x 2,00%+ rekening courant van derden)

-2

Kwartaalcijfer op dag basis buiten 's rijks schatkist aangehouden middelen

(3a) = (1) > Ruimte onder het drempelbedrag (2) (3b) = (1) > Overschrijding van het drempelbedrag (2)

751 2.002 kwartaal 1

kwartaal 2

kwartaal 3

kwartaal 4

251

488

465

463

500

263

1537

1539

-

-

-

-

-2

Brekening kwartaalcijfer op basis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

(5a)

Som van de per buiten 's rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedrag tellen als nihil)

0

0

0

0

(5b)

Dagen per kwartaal

90

91

91

92

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

0

0

0

0

(2) = (5a)/(5b)

Kasstroom overzicht In onderstaand overzicht staat de kasstroom over het jaar 2021 en het jaar 2020. Het saldo per 31 december 2021 van € 18.285.000 (N) is als volgt opgebouwd: Liquide middelen € 587.000 V Kortlopende vorderingen € 12.033.000 V Kortlopende schulden € 30.905.000 N Saldo (*1.000) € 18.285.000 N We sloten zo weinig mogelijk nieuwe langlopende leningen af. Financiële tekorten dekten we in de eerste instantie vooral door kortlopende leningen af. In de kortlopende schulden zit een kortlopende lening van € 17.500.000.

92

Kasstroom (*1.000)

2020

2021

2021

jaarrekening

begroting

jaarrekening

Saldo per 1 januari

-5.625

1.886

1.886

Saldo van baten en lasten

-2.682

-2.495

-1.072

Afschrijvingen

5.468

5.455

5.493

Voorzieningen (toevoegingen)

1.155

779

1.641

Voorzieningen (onttrekkingen)

-727

-791

-781

Saldo operationele activiteiten (A)

3.214

2.948

5.281

Investeringen (incl. inkomsten)

-7.136

-3.364

-4.848

Saldo investeringsactiviteiten (B)

-7.136

-3.364

-4.848

Operationele activiteiten

Investeringsactiviteiten

2019

2020

2020

Financieringsactiviteiten Verstrekte leningen-ontvangen aflossingen Verstrekte leningen/ontvangen aflossingen

2.904

515

-9.634

Aflossing lening

-6.471

-12.268

-10.970

Opgenomen lening

15.000

5.343

Afronding

1

Saldo financieringsactiviteiten (C)

11.433

-6.409

-20.604

Saldo per 31 december

1.886

-4.939

-18.285

Rentevisie Het gemiddelde rentepercentage van de langlopende geldleningen was in 2021 2,645%. De rente is in belangrijke mate afhankelijk van de economische ontwikkeling, inflatie en de rentepercentages voor langlopende gelden. Door onder andere de coronacrisis en recente ontwikkelingen in Oekraïne is de ontwikkeling van de rente extra moeilijk te voorspellen. De laatste maanden zien we de rente weer stijgen. Dit heeft echter geen invloed op onze visie. We kijken jaarlijks ongeveer vier jaar vooruit voor een inschatting van onze liquiditeitsbehoefte waarbij we optimaal gebruik maken van de kasgeldlimiet voor zogenaamde korte financiering alvorens we langlopende afsluiten. Omslagrente De omslagrente (interne rentepercentage) is geëvalueerd. Het interne rentepercentage voor de bouwgrondexploitatie is 1,63% en voor de overige activa gesteld op 2,0%. Het voordelig resultaat van € 917.000 betekent dat we het interne rentepercentage omlaag bijstellen naar 1,5%.

93

Bedrag a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering

1.928.000

b. De externe rentebaten

-137.000 1.791.000

c. De rente die aan grondexploitatie moet worden toegerekend

102.000

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend (voorbeeld: riolering)

0 -102.000

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

1.689.000

d1 Rente over eigen vermogen

0

d2 Rente over voorzieningen

0

Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente

1.689.000

e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

2.606.000

f. Renteresultaat op het taakveld Treasury

917.000

Renterisiconorm De renterisiconorm stelt een grens aan de financiering op lange termijn. Het doel van de renterisiconorm is om tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille te komen dat het renterisico uit hoofde van renteaanpassing en herfinanciering van leningen beperkt wordt. Indien een leningenportefeuille gelijkmatig is opgebouwd, zal ook het renterisico over de vaste schuld in de tijd gelijkmatig zijn gespreid. In onderstaand overzicht staat de berekening vermeld van het renterisico op de vaste schuld, de berekening van de renterisiconorm en de toetsing van het renterisico aan de renterisiconorm. Renterisiconorm 2021 Berekening renterisiconorm en risico:

Bedragen * € 1.000

1a

Renteherziening vaste schuld o/g

0

1b

Renteherziening vaste schuld u/g

0

2 Netto rente herziening (1a-1b)

0

3 Betaalde aflossingen

10.970

4 Renterisico op vaste schuld (2 + 3)

10.970

Rentenorm: 5 Begrotings- en rekentotaal 6 Bij ministerie regeling vastgesteld % 7 Renterisiconorm

100.102 20% 20.020

Toets rente risiconorm: 7 Renterisiconorm

20.020

4 Renterisico op vaste schuld (aflossing en renteherzieningen)

10.970

8 Ruimte (+) / Overschrijding (-) (7-4)

9.050

Kasgeldlimiet Er wordt getracht de kasgeldlimiet optimaal te benutten vanuit de gedachte dat rente van kortlopend geld, zoals bijvoorbeeld kasgeld, vrijwel altijd lager is dan van langlopende leningen. 94

In een jaar mag de kasgeldlimiet maximaal twee kwartalen worden overschreden. In 2021 is de kasgeldlimiet niet overschreden. In onderstaand overzicht ziet u het verloop van het kasgeldlimiet per kwartaal. Kasgeldlimiet 2021 Kasgeldlimiet (Bedragen * € 1.000) Omvang begroting

1e kwartaal

2e kwartaal

3e kwartaal

4e kwartaal

100.072

100.072

100.072

100.072

1 Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

in bedragen

8.506

8.506

8.506

8.506

5.666

9.000

7.333

1.000

5.666

9.000

7.333

1.000

4.227

6.279

12.182

7.222

4.227

6.279

12.182

7.222

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=7b6f8bec-1ddb-45fd-bf38-6da36c703f4d