Jaarrekening 2020 gemeente Winterswijk
Tekst van het document
Pagina 73 van 208
Paragraaf A Lokale Heffingen
Afvalstoffenheffing € 2.518.000 (Begroot: € 2.450.000) Inwoners betalen alleen voor het aanbieden van hun restafval. Herbruikbare afvalstoffen halen we tegen nultarief op. De afvalstoffenheffing bestaat daarom uit een vastrecht en een tarief per restafvalaanbieding. Het vastrecht 2020 is met de aanslagoplegging in 2020 rekening gebracht. In 2021 zijn de aanbiedingen van het restafval 2020 in rekening gebracht. De hogere opbrengst van de afvalstoffenheffing is onder andere te verklaren, omdat er meer aanbiedingen geweest zijn van restafval in 2020. In onderstaande tabel een overzicht van het aantal aanbiedingen. Aanbiedingen restafval Ondergrondse afvalcontainer 140 liter container 240 liter container
2018 163.262 271 16.911
2019 157.752 303 17.010
2020 173.001 347 18.476
Rioolheffing € 4.085.000 (Begroot: € 3.976.000) De rioolheffing wordt door Vitens NV voor ons geïncasseerd en is gebaseerd op het waterverbruik. Hoe meer water er verbruikt is, hoe meer rioolheffing er in rekening wordt gebracht. Dit is altijd lastig in te schatten, daarom hanteren we het gemiddelde verbruik over de afgelopen 3 jaar om de begrote opbrengst mee te berekenen. In de periode 2019/2020 is er dus meer verbruikt dan begroot. Vitens heeft daarnaast een nabetaling gedaan over 2019 van € 91.000) die in 2020 is ontvangen. Grafrechten € 203.000 (Begroot: € 205.000) De inkomsten van de grafrechten zijn nagenoeg gelijk aan wat we hadden begroot. Marktgelden € 108.000 (Begroot: € 107.000) We hebben marktgeld geheven voor zowel de woensdagmarkt als de zaterdagmarkt. De tarieven zijn kostendekkend berekend. De opbrengst is bijna gelijk aan wat we hadden begroot. Een deel van de opbrengst (€ 75.000) komt uit het Crisis- en herstelbudget in verband met de Covid-19 maatregelen. Door de raad is namelijk besloten de marktgelden voor het 2e, 3e en 4e kwartaal niet te heffen. Leges Algemene Dienstverlening € 368.000 (Begroot: € 346.000) Onder de leges Algemene Dienstverlening vallen onder andere de leges voor paspoorten, rijbewijzen, huwelijken, etc. In 2020 waren er geen bijzonderheden.
Leges Wabo vergunningen € 1.142.000 (Begroot: € 1.063.000) In 2020 zijn er diverse grotere bouwaanvragen (o.a. zonneparken) geweest. Hierdoor is de legesopbrengst hoger dan in voorgaande jaren. Deze aanvragen waren in 2019 nog niet in beeld. Uiteindelijk is er € 79.000 meer opgelegd aan leges dan begroot.
Pagina 74 van 208
Paragraaf A Lokale Heffingen
Kwijtschelding We verleenden voor € 222.000 kwijtschelding van gemeentelijke belastingen Burgers die op het sociaal minimum leven kunnen kwijtschelding aanvragen voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor burgers die het afgelopen jaar kwijtschelding hebben gehad, laten we bij het Inlichtingenbureau controleren of zij nog voldoen aan de voorwaarden. Als dit zo is, wordt automatisch kwijtschelding verleend. Burgers hoeven hiervoor dan geen verzoek tot kwijtschelding meer in te dienen. We schelden alleen het vastrecht van de afvalstoffenheffing kwijt. Zo stimuleren we ook burgers die in aanmerking komen voor kwijtschelding om het afval zoveel mogelijk te scheiden. Bij de rioolheffing schelden we een waterverbruik van maximaal 45m³ per persoon per huishouden kwijt. We informeren Vitens ook als er kwijtschelding voor de rioolheffing is verleend. Overzicht van de verleende kwijtschelding: 2019
2020
Afvalstoffenheffing
€ 85.000
€ 87.000
Rioolheffing
€ 131.000
€ 135.000
Totalen
€ 216.000
€ 222.000
Pagina 75 van 208
Paragraaf B Weerstandsvermogen
Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf komen aan de orde: 1. Het weerstandsvermogen 2. De inschatting van de risico’s die we lopen 3. De financiële kengetallen en een toelichting daarop Vooraf In deze paragraaf noemen we een aantal normen, bijvoorbeeld als buffer of voor onvoorziene uitgaven. Voor de omvang van het benodigde weerstandsvermogen hebben we geen norm afgesproken. Ook voor de financiële kengetallen hebben we geen Winterswijkse norm, maar gebruiken we die van provincie Gelderland. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente Winterswijk om risico’s op te vangen zonder dat de normale bedrijfsgang daardoor wordt verstoord. Het gaat hierbij om risico’s waarvoor geen voorziening of een verzekering is afgesloten. Het weerstandsvermogen geeft daarmee inzicht in de gezondheid van de financiële positie op langere termijn van de gemeente. Risico’s kunnen incidenteel voorkomen, zoals eenmalige negatieve exploitatieresultaten. Deze risico’s dekken we uit de algemene reserve. De algemene reserve vormt daarmee de incidentele weerstandscapaciteit. Als risico’s een structureel karakter krijgen en dus over meerdere jaren tot significant hogere uitgaven leiden, is de algemene reserve onvoldoende. Dan moeten we de structurele weerstandscapaciteit aanspreken.
De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de onbenutte belastingcapaciteit, de post onvoorzien en capaciteit op grond van de overige heffingen. Incidentele weerstandscapaciteit Onze incidentele weerstandscapaciteit is als het ware onze buffer. Dit deel van onze reserves kunnen we naar keuze inzetten. Wij hanteren hiervoor een norm van € 60 per inwoner (€ 1,7 miljoen). De algemene reserve bedraagt eind 2020 per saldo € 50,3 miljoen. De gemeente Winterswijk kent een aantal specifieke bestemmingsreserves (onder andere de bestemmingsreserve Begraven en bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling). Elk jaar bepaalt de raad of en hoe we een deel van de algemene reserve gebruiken. In tegenstelling tot reserves zijn voorzieningen nodig voor een normale bedrijfsvoering. De voorzieningen zijn vastgesteld op het niveau van het geschatte verlies of verplichting.
Algemene voorziening Egalisatievoorziening Onderhoudsvoorziening Totaal
31-12-2019 € 5,0 mln € 3,1 mln € 1,4 mln € 9,5 mln
31-12-2020 € 4,8 mln € 3,4 mln € 1,7 mln € 9,9 mln
Om onvoorziene uitgaven te dekken, nemen we jaarlijks in de begroting € 1,25 per inwoner op. Voorwaarde om een beroep op deze stelpost te doen is dat het betreffende onderwerp aan de drie O’s moet voldoen. Dat wil zeggen dat het Onvoorzienbaar, Onvermijdbaar en Onuitstelbaar moet zijn.
Pagina 76 van 208
Paragraaf B Weerstandsvermogen
Structurele weerstandscapaciteit In het raadsprogramma staat dat we als doel hebben dat de lokale lasten niet harder stijgen dan de jaarlijkse prijsindex CBS. De gemeentelijke tarieven, leges en heffingen zijn voor 100% kostendekkend. Daar wijken we alleen vanaf als we daar een goede reden voor hebben. Als zich structureel hogere risico’s voordoen, kunnen we andere kosten jaarlijks niet altijd met eenzelfde bedrag verlagen. We moeten onze inkomsten dan juist verhogen. Een alternatief is om de extra kosten uit de reserves te financieren, maar deze reserves zijn eindig. Voordat we een beroep kunnen doen op extra financiering van het Rijk moeten we eerst onze eventuele belastingcapaciteit benutten. Het Rijk heeft een norm gesteld tot welk niveau het nog aanvaardbaar is lokale belastingen te verhogen. Dit is de artikel 12-norm. Ten opzichte van deze artikel 12-norm is onze ongebruikte ruimte in de heffingen € 1,3 miljoen. Samenvatting totaal weerstandsvermogen Het is belangrijk dat we voldoende dekking hebben. Deze dekking, ofwel ons totale weerstandsvermogen, is per 31 december 2020 als volgt opgebouwd: Incidenteel Structureel
Algemene reserve Onbenutte belastingcapaciteit
€ 50,3 miljoen € 1,3 miljoen per jaar
Risico’s Om te bepalen of we voldoende weerstandsvermogen hebben om de onderkende risico’s op te vangen, maken we een inschatting van het benodigde weerstandsvermogen. Hierbij inventariseren we het gevolg van een risico, de kans dat het risico zich voordoet en naar de financiële impact van een risico. Daarnaast is een kansberekening nodig. Het is immers niet waarschijnlijk dat meerdere risico’s zich op eenzelfde moment èn in volle omvang voordoen. Deze kansberekening voeren we uit met de MonteCarlo Analyse. In 2020 is de MonteCarlo Analyse uitgevoerd. Hieruit blijkt dat een weerstandsvermogen van € 2,4 miljoen voldoende is voor de onderkende risico’s. De risico’s in de grondexploitatie zijn hier nog niet in meegenomen. Voor deze risico’s is een aantal jaren geleden ook een MonteCarlo Analyse uitgevoerd. Hieruit blijkt dat een weerstandsvermogen voor de grondexploitaties van Winterswijk van ongeveer € 2,5 miljoen toereikend is. Het totaal benodigde weerstandsvermogen bedraagt daarmee ongeveer € 4,9 miljoen. Afgezet tegen het weerstandsvermogen van € 50,3 miljoen incidenteel en € 1,3 miljoen structureel, kunnen we concluderen dat dit vermogen meer dan voldoende is om de risico’s te kunnen afdekken. Om het benodigde weerstandsvermogen te berekenen is een goede risico-inventarisatie nodig. Daarbij moet niet alleen naar financiële risico’s gekeken worden.
Het begrip risico’s is breder: risico’s zijn gebeurtenissen die het behalen van doelen kunnen belemmeren of vertragen. Dit betreft naast financiële dus ook niet-financiële risico’s zoals bestuurlijke en juridische risico’s, imago- en frauderisico’s. Deze hebben niet (altijd) direct een financiële impact, maar kunnen (op termijn) wel grote gevolgen hebben voor de gemeente. Na inventarisatie van risico’s is de volgende stap om deze te beheersen. Niet of onvoldoende beheersbare risico’s moeten gedekt worden door het weerstandsvermogen. Met deze verbreding zetten we de eerste stap naar vernieuwing en verbetering van de risicobeheersing. Kwalitatieve en kwantitatieve verdieping van de risico’s (inschatting van de kans en de financiële impact)
Pagina 77 van 208
Paragraaf B Weerstandsvermogen
maken onderdeel uit van de volgende stappen; deze worden zichtbaar in de volgende begrotingen en jaarstukken. De belangrijkste actuele, financiële risico’s, die onze gemeente loopt, lichten we hierna per programma kort toe. De aangegeven scores zijn de combinatie van de kans dat het risico zich voordoet en de impact die het risico dan heeft. Scores van 5 en lager hebben wij niet vermeld omdat wij deze verwaarloosbaar achten. Pr.
Risico
8
Risico dat investering Weurden niet wordt terugverdiend
1
4
5
7
Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)
Open einde regelingen sociaal domein
Structureel opgenomen inkomsten Jeugd
Investeringen De Storm
Korte omschrijving risico De panden van de voormalige Aldi en Expert die in 2016 zijn aangekocht voor de herontwikkeling van het Weurden hebben een boekwaarde van € 0,8 miljoen. De panden liggen in het plangebied voor het cultuurkwartier. De gemeente beëindigt de relatie met de geselecteerde ontwikkelaar Explorius. In 2021 ontwikkelt de gemeente een nieuw plan voor het cultuurkwartier. Over de financiële uitkomst daarvan kan iets zinnigs worden gezegd zodra het plan vormt krijgt. Wel kan nu worden geconstateerd dat de kans aanzienlijk is dat geld dat is geïnvesteerd in de positie aan het Weurden (boekwaarde van € 0,8 miljoen) niet wordt terugverdiend.
De AVG-regelgeving is op 25 mei 2018 ingegaan. Belangrijk is het ‘aantoonbaar’ in control zijn op het gebied van privacy. Net als vele andere gemeenten kunnen wij nog niet volledig voldoen aan alle voorschriften van de AVG. Op basis van risicoanalyse bepalen we met welke prioritering we aan de AVG- regelgeving gaan voldoen. Niet voldoen aan de regelgeving geeft een risico op boetes en imagoschade. In het sociaal domein hebben we te maken met een aantal zogenoemde ‘open einde regelingen’. Dit zijn regelingen waarbij de inkomsten (in de rijksuitkering) vast zijn, maar de uitgaven afhankelijk zijn van de vraag. Omdat het wettelijke regelingen zijn, waar inwoners recht op kunnen doen gelden, is de vraag slecht stuurbaar en daarmee ook de hoogte van de uitgaven. Dit speelt bijvoorbeeld bij de Participatiewet, de WMO (mede door de invoering van het abonnementstarief), de jeugdzorg en vanaf 2021 ook beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Voor de jaren 2019 t/m 2021 hebben wij extra middelen (ongeveer € 500.000) opgenomen voor de Jeugdhulp. Daarnaast hebben het Rijk en de Provincie aangegeven dat wij ook voor de jaren 2022 en 2023 een structurele stelpost op mogen nemen voor extra middelen voor de Jeugdhulp. Het gaat hierbij om een bedrag van € 500.000.
Inmiddels zijn via de Septembercirculaire 2020 ook de middelen voor 2022 toegezegd, maar het risico bestaat dat wij vanaf 2022 geen of minder extra middelen ontvangen. De Storm investeert op dit moment in duurzaamheid. Er loopt een verzoek voor een lening voor het verduurzamen van het pand. Het risico is dat de Storm dit niet (volledig) zelf kan financieren en een beroep doet op de gemeente.
Score
12
15
9
9
8
Pagina 78 van 208
Paragraaf B Weerstandsvermogen
Pr.
Risico
8
Strategisch vastgoed
Baseline Informatiebeveiliging gemeenten (BIG) en 13 Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO)
13
9
Logging en controle zaaksysteem ontbreekt
Uitvoeringskosten SDOA niet reëel begroot
Korte omschrijving risico De gemeente heeft gronden en gebouwen in haar bezit die op strategische gronden zijn aangekocht. Dit om wenselijke ontwikkelingen in de toekomst ook daadwerkelijk mogelijk te maken. Voorbeelden daarvan zijn de gronden in de Spoorzone en de panden aan het Weurden. Afhankelijk van de toekomstige ontwikkelingen worden deze bezittingen ingebracht in exploitaties planvorming dan wel worden ze in de verkoop gedaan. In beide gevallen bestaat het risico dat de boekwaardes niet volledig door de opbrengsten worden gedekt.
Score
8
Als gemeente hebben wij ons voorbereid op de BIG en op de opvolger de BIO. Desondanks hebben we nog stappen te zetten. Bewustwording en naleving van de BIO zien wij als grootste risico’s.
8
De nieuwe versie van het zaaksysteem, waarin de logging van gegevens is opgenomen is vertraagd. Wel zijn extra maatregelen genomen om het risico op datalekken vanuit het zaaksysteem te beperken. Met de invoering van een nieuw zaaksysteem in 2021 wordt dit risico geëlimineerd.
8
De stijgende uitvoeringskosten van SDOA waren mede aanleiding om het project “samen aan het stuur’ te starten. Dit heeft als doel te komen tot één uitvoeringsorganisatie. Hiervoor wordt vanaf 2021 een nieuwe begroting opgesteld waarin ook de verdeelsleutel geactualiseerd wordt. De financiële consequenties van de begroting van de nieuwe organisatie worden vertaald in onze begroting.
6
Bij het bepalen van de score is gekeken naar de kans dat dit zich gaat voordoen en welke impact dit heeft. Per categorie wordt hier een aantal punten aan toegekend: Kans 0% - 20% 20% - 40% 40% - 60% 60% - 80% 80% - 100%
Punten 1 2 3 4 5
Impact in € 0 - 50.000 50.000 - 200.000 200.000 - 500.000 500.000 - 1.000.000 > 1.000.000
Punten 1 2 3 4 5
Voorbeeld: Als de kans dat dit risico zich voordoet wordt ingeschat op 50% (punten: 3) en de financiële impact zo’n € 100.000 (punten: 2) is, dan komt de score op 6 (3 x 2). Alle risico’s die een score van 6 of hoger hebben, zijn hierboven toegelicht.
Pagina 79 van 208
Paragraaf B Weerstandsvermogen
Enkele risico’s die vorig jaar wel benoemd waren, maar nu niet meer actueel zijn: De VNOG heeft voor de begroting 2020 Dit risico is komen te vervallen, omdat een forse financiële taak. De VNOG moet de VNOG er niet in geslaagd is aan de namelijk voorkomen dat de gemeentelijke taakstelling te voldoen. Dit heeft met bijdrage structureel stijgt met meer dan ingang van de begroting 2020 geleid de gebruikelijke indexering. Het behalen tot een verhoging van de van die taakstelling is lastig. De VNOG is gemeentelijke bijdrage met € 161.693 Veiligheidsregio Noordniet alleen geconfronteerd met diverse (exclusief indexering). Deze bijdrage is en Oost-Gelderland ongunstige financiële ontwikkelingen met verwerkt in de gemeentebegroting. (VNOG) voldoet niet aan 2 betrekking tot het bestaande beleid, maar de financiële taakstelling wil daarnaast ook nog invulling geven aan 2020 de uitvoering van nieuwe ontwikkelingen, die opgenomen zijn op de strategische agenda. Slaagt de VNOG niet in de taakstelling? Dan schatten we in dat we de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage moeten verhogen met een bedrag tussen de € 50.000 en € 200.000. Risico grondexploitatie Gemeenten moeten de risico’s voorvloeiend uit de grondexploitaties kunnen opvangen. Het risico dat de gemeente loopt bij de grondexploitaties kan op twee manieren worden benaderd: 1.
Het risico dat de resultaten uit de grondexploitaties lager uitvallen dan wordt verwacht, waarbij nog wel kan worden uitgegaan van een positief resultaat; 2. Het risico dat de toekomstige inkomsten niet voldoende zijn om de gemaakte kosten goed te maken. De relatie tussen de risico’s uit grondexploitatie en weerstandscapaciteit hangen samen met het belang dat de gemeente heeft om een positief saldo uit de grondexploitaties te halen. Wanneer verwachte positieve saldi uit grondexploitaties op voorhand worden inzet om ontwikkelingen te financieren, dan zal er een grotere risicoreservering gemaakt moeten worden. In Winterswijk worden resultaten uit grondexploitaties in beginsel niet opgenomen in de meerjarenbegroting. In het jaar waarin duidelijk wordt dat een verlies gaat optreden, moet het verlies worden verwerkt in de jaarrekening door middel van het treffen van een verliesvoorziening. Dit wordt per complex beoordeeld. Tekorten moeten worden afgedekt in het jaar waarin ze voorzienbaar worden. Winsten moeten worden genomen naarmate projecten zijn gerealiseerd. Per project moet dit worden beoordeeld. De Commissie BBV heeft een nauwgezette richtlijn uitgevaardigd voor hoe te realiseren winst moet worden berekend.
Het verwachte resultaat van de geactualiseerde grondexploitaties (voor wat betreft de bouwgronden in exploitatie) is in het MPG bij de jaarrekening 2019 berekend op € 0,4 miljoen positief. Verwacht wordt dat van dit resultaat van € 0,4 miljoen circa € 0,15 miljoen wordt gerealiseerd in 2020. Dit betekent dat er vanaf 2021 geen perspectief is op winstnemingen op grondexploitaties van veel betekenis. Het risico zoals beschreven onder punt 2 is actueel. De algemene reserve van de gemeente dient als bron voor het weerstandsvermogen. Er wordt van uitgegaan dat een weerstandsvermogen van € 2,5 miljoen voor de grondexploitaties toereikend is.
Pagina 80 van 208
Paragraaf B Weerstandsvermogen
Kengetallen financiële positie We kennen de volgende financiële kengetallen: 1. netto schuldquote; 2. netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen; 3. solvabiliteit; 4. structurele exploitatieruimte; 5. grondexploitatie; 6. belastingcapaciteit. De kengetallen laten het volgende verloop zien: 2019
2020
2020
Jaarrekening
Begroting tm prognose 3
Jaarrekening
1. Netto schuldquote
76,20%
V
64,69%
V
69,80%
V
2.Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
72,40%
V
58,46%
V
63,40%
V
3.Solvabiliteit
39,60% M
40,00% M
37,60% M
4.Structurele exploitatieruimte
0,42% M
2,07%
1,49%
5.Grondexploitatie
8,30%
7,20%
7,30%
6.Belastingcapaciteit
110,30%
104,00%
102,00%
V
V
1. en 2. Netto schuldquote inclusief verstrekte leningen (69,80%) en netto schuldquote exclusief verstrekte leningen (63,40%) De netto schuldquote geeft de verhouding tussen schulden en inkomsten aan. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld, hoe meer rentelasten en aflossingen er zijn. Hierdoor wordt de begroting minder flexibel. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief doorgeleende gelden. Omdat er onzekerheid is of deze leningen terugbetaald worden, is het verstandig om dit onderscheid te maken. Hoe lager het kengetal hoe beter. Criteria Voldoende (V) Matig (M) Onvoldoende (O)
Tot 100% 100% tot 130% Hoger dan 130%
De netto schuldquote is in 2020 ten opzichte van begroting gestegen als gevolg van toename van de langlopende leningen. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 circa 63%.1 3 Solvabiliteit (37,60%) Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het totale vermogen. Deze indicator geeft inzicht in de mate waarin Winterswijkse bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen. Hier geldt: hoe hoger het kengetal hoe beter. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 ongeveer 33%. Criteria Voldoende (V) Matig (M) Onvoldoende (O)
50% en hoger Tussen 30% en 50% Kleiner dan 30%
De verwachte afname van de solvabiliteit is het gevolg van de toename in investeringen. 1
Bron: GelderseFinancien.nl Pagina 81 van 208
Paragraaf B Weerstandsvermogen
4 Structurele exploitatieruimte (1,49%) De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een gemeente is. Als de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten, is een gemeente in staat om (structurele) tegenvallers op te vangen. Dus hoe hoger het kengetal hoe beter. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 (-/-) 0,04%. Criteria Voldoende (V) Matig (M) Onvoldoende (O)
hoger dan 0,6% (van algemene uitkering en belastingcapaciteit) Tussen 0% en 0,6% (van algemene uitkering en belastingcapaciteit) Kleiner dan 0% (van algemene uitkering en belastingcapaciteit)
De geprognosticeerde structurele ruimte is voor alle jaren positief. Niet iedere gemeente is in staat om een meerjarig structureel sluitende begroting samen te stellen, zo laat het gemiddelde cijfer van Gelderse gemeenten zien. 5 Grondexploitatie (7,30%) Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal tellen we de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgronden in exploitatie bij elkaar op. De som hiervan delen we door de totale baten uit de programmabegroting. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 9%. Winterswijk heeft een lager percentage en loopt daardoor minder risico. 6 Belastingcapaciteit (102%) De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de provincie of gemeenten zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Onder de woonlasten verstaan we de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met een gemiddelde waarde. Een uitkomst boven de 100% betekent hogere woonlasten dan het gemiddelde van Nederland. Gemiddeld bedroeg deze voor Gelderse gemeenten in 2020 circa 105%. Conclusie ten aanzien van de kengetallen We moeten de kengetallen in relatie met elkaar bekijken.
Geven de kengetallen gezamenlijk een verontrustend beeld? Dan betekent dit dat de financiële positie van onze gemeente onder druk staat en dat maatregelen noodzakelijk zijn. Voor het toekennen van de toezichtsvorm door de Provincie (repressief of preventief) blijft het bepalende criterium dat de begroting reëel is en structureel sluitend. Uit de kengetallen blijkt dat Winterswijk een goede financiële positie heeft. Het vergelijk met andere Gelderse gemeenten bevestigt dit.
Pagina 82 van 208
Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen
Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente Winterswijk heeft een oppervlakte van in totaal 13.881 hectare. Voor het beheer van de openbare ruimte worden middelen ingezet voor: - wegen en verkeer inclusief openbare verlichting, kunstwerken, meubilair en bebording; - waterbeheer met inbegrip van riolering en beduikering; - groen; - gebouwen. Wegen Wegen Het onderhoud van de wegen is gebaseerd op het wegenbeheerplan 2020-2024 Het wegenbeheer in de gemeente Winterswijk is zowel binnen als buiten de kom gebaseerd op het wegenbeheerplan 2020-2024. Voor het beheerplan zijn de wegen met behulp van de schadecatalogus visueel geïnspecteerd. Hiervoor hanteren we de systematiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Weg- en Waterbouwbouwkunde en de verkeerstechniek). Aan de hand van de inspectieresultaten wordt de onderhoudsbehoefte voor de verharde wegen geraamd. De prioritering van de uitvoering wordt functioneel en risico gestuurd bepaald. Welke partij we de werkzaamheden laten uitvoeren hangt af van de omvang van het werk De ROVA doet het klein (dagelijks) onderhoud. Middelgroot onderhoud, waarbij weg- of trottoirdelen worden aangepakt, voert een marktpartij uit op basis van een onderhoudsbestek. Groot onderhoud (reconstructie van de gehele weg of wijk) besteden we projectmatig aan. Uitvoering van de projecten gebeurt volgens het Investeringsplan.
We voerden verschillende geplande onderhoudswerkzaamheden uit We voerden onder andere onderhoudswerkzaamheden uit aan de volgende wegen en straten: - De reconstructie van de Bataafseweg inclusief de aanleg van een nieuw fietspad; - De herinrichting van de Narcis-Tulp-Hyacint en Crocusstraat is afgerond; - De aanleg van het Vrijheidspark is gestart en voor een groot deel afgerond; - De burgermeester Vlamstraat is voor een deel herstraat en een nieuw parkeerterrein is daarbij aangelegd; - Circa 1.200 meter verhard recreatief fietspad is opnieuw geasfalteerd; - In het buitengebied zijn op diverse wegen reparaties uitgevoerd aan de verhardingen. In 2020 heeft PARKnCharge het eigendom, beheer en onderhoud van 3 laadpalen overgenomen Er zijn in 2011 drie voor publiek toegankelijke laadpalen (voorzien van 1 laadpunt per paal) gerealiseerd in Winterswijk. Tot augustus 2020 waren deze in eigendom, beheer en onderhoud van EVnetNL. Deze zijn nu overgenomen door exploitant PARKnCharge. We hebben 5 nieuwe laadpalen gerealiseerd We hebben een overeenkomst met Allego. Deze overeenkomst maakt het voor particulieren mogelijk een verzoek in te dienen voor plaatsing van een laadpaal in de openbare ruimte. Een verzoek hiertoe moet aan een aantal strikte voorwaarden voldoen en tevens binnen de ‘Beleidsregels oplaadinfrastructuur elektrische voertuigen’ passen.
Mocht dit het geval zijn dan is het Allego, na akkoord van de gemeente, toegestaan om de laadpaal te plaatsen.
Pagina 83 van 208
Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen Eind 2019 zijn de eerste verzoeken ontvangen om een parkeerplaats aan te wijzen voor het opladen van elektrische voertuigen. Daartoe zijn verkeersbesluiten genomen en in 2020 heeft Allego 5 laadpalen gerealiseerd. Allen publiek toegankelijk en met twee laadpunten per paal. Het totaal aantal publiek toegankelijk laadpunten in 2020 komt daarmee op 13. Hier zijn de semi-publieke en private laadpalen niet meegerekend. Er zijn voorbereidingen getroffen voor de aanleg van laadinfrastructuur voor diverse locaties Verder zijn in 2020 voorbereidingen getroffen voor de aanleg van laadinfrastructuur aan de nieuwe parkeerterreinen Burgemeester Vlamstraat, Jeugdkerkstraat, Burgemeester Bosmastraat (achter Raadhuis) en de Zonnebrink. De uitvoering volgt in 2021. Ook wordt in 2021 een ‘integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsbeleid’ opgesteld om het groeiende aantal elektrische rijders in laadbehoefte te kunnen voorzien. Openbare verlichting In 2020 is verder gewerkt aan een Beleids- en beheerplan 2021-en verder We gaven uitvoering aan het Beleids- en beheerplan openbare verlichting 2014-2020. In 2021 ronden we af en presenteren we een nieuw plan voor 2021-2025 . Er is verder regulier onderhoud uitgevoerd volgens het onderhoudscontract.
We hebben op verschillende plekken de openbare verlichting aangepakt - Nieuwe verlichting is aangebracht in de Bloemstraat, Nieuwstraat en het fietspad langs de Whemebeek (tussen de Burgermeester van Nispenstraat en de Schimmelpennincklaan). - In de Rozenstraat is na een keuze uit 3 modellen door de bewoners het meest gekozen model in de straat geplaatst. - Vooruitlopend op 2021 heeft de aannemer de verlichting vervangen aan de Corleseweg (bij de rotonde), Rondweg West (bij de voormalige bushalte) en aan de Leeghwaterweg (bij de Rova). - Op verzoeken is op de Wheme, het sportveld bij de Jaspersweg en in het Huininkbos bij de aansluiting op de Laan van Napoleon verlichting bijgeplaatst. - Binnen reconstructie projecten zijn aanpassingen aan de verlichting uitgevoerd in de Narcisstraat en omgeving. - Het Vrijheidspark is in 2020 grotendeels gerealiseerd. Hiervoor is nieuwe verlichting geplaatst in de Jeugdkerkstraat en het nieuwe parkeerterrein, Balinkesstraat, Mw. Kuipers Rietbergplein en de Schoolstraat. - De openbare verlichting is uitgebreid in de Burgermeester Vlamstraat, rotonde Bataafseweg en de schaats- en skeelerbaan aan de Bataafseweg met parkeerterrein. - Tenslotte is er verlichting op plan Morgenzon geplaatst.
Op een aantal plekken hebben we slimme verlichting geplaatst Slimme verlichting met sensoren die reageren op gebruikers is geplaatst op: - het parkeerterrein van de schaats- en skeelerbaan aan de Bataafseweg, - Frerikshof, - Wethouder Bentstraat (bestaand en nieuw), - nieuwbouw aan de Verlengde Morsestraat, - parkeer- en voet/fietspad aan de Laan van Hilbelink en - de Greversweg. De laatste drie werken gedeeltelijk op zonne-energie. De verlichting van het marktgebied is en wordt ook aangepakt De verlichting van de kerktoren van de Jacobskerk is vervangen. Verder is er nieuwe verlichting geplaatst aan hotel Munster en aan de dakgoten van het schip van de kerk. Met de vervanging van verlichting op en rond de Markt, inclusief de vervanging van de grondspots voor het aanlichten van de kerk, wordt gewacht op nadere planvorming. Pagina 84 van 208
Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen
Civiele kunstwerken (bruggen, viaducten, tunnels, etc.) In 2020 is het brugdek en de leuning van de brug in de Gossinkweg vervangen Onderhoud aan de civiele kunstwerken gebeurt op basis van visuele en technische inspecties. De inspectieresultaten worden vastgelegd in een beheerprogramma. Vervolgens worden op basis hiervan onderhoudswerkzaamheden gepland. Uitgangspunt is om de bruggen en duikers op een minimaal niveau verkeersveilig te houden. Vervangingsinvesteringen worden in het investeringsplan opgenomen. Exploitatielasten cluster wegen Het cluster wegen bestaat uit wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken. De in 2020 gerealiseerde exploitatielasten met betrekking tot dit cluster zijn € 5,4 miljoen Dit is inclusief de lasten voor straatnaamgeving en huisnummering, bermbeheer en gladheidbestrijding. De exploitatielasten bestaan uit € 3,0 miljoen aan niet-beïnvloedbare kapitaallasten (rente en afschrijving) en € 0,7 miljoen bijdrage aan Rova. Het restant van € 1,7 mln. betreft de beïnvloedbare budgetten, zoals klein onderhoud. De (bruto) gerealiseerde investeringen in wegen en verkeer voor 2020 zijn € 4,8 miljoen Hiervan is € 1,6 miljoen een subsidiabele provinciale bijdrage. De netto investering voor de gemeente komt hiermee op € 3,2 miljoen. Kengetallen wegen 2016
2017
2018
2019
2020
Verharde wegen binnen de kom
101 km
101 km
101 km
101 km
101 km
Verharde wegen buiten de kom
212 km
212 km
212 km
212 km
212 km
Zandwegen
125 km
125 km
125 km
125 km
125 km
Fietspaden
39 km
39 km
39 km
39 km
40 km
Voormalige RAL-fietspaden
58 km
58 km
58 km
58 km
58 km
Instandhouding wegen binnen de kom
2,1 km
2,0 km
1,2 km
1,5km
1,5km
Instandhouding wegen buiten de kom
2,3 km
1,3 km
3,6 km
3,0 km
1,8km
Instandhouding fietspaden
12 km
20 km
0,8 km
0,7 km
1,2 km
5.256 st
5.292 st
5.327st
5.376 st
5.425
Vervanging openbare verlichting
122 st
37 st
46 st
46 st
50 st
Bruggen
70 st
70 st
70 st
70 st
70 st
Vervanging bruggen (autoverkeer)
1 st
1 st
0 st
1 st
0 st
Renovatie en vervanging brugdekken (autoverkeer)
2 st
0 st
0 st
0 st
1 st
Vervanging voetgangers-/fietsbruggen (dek)
0 st
1 st
1 st
1 st
0 st
Tunnel
1 st
1 st
1 st
1 st
1 st
Openbare verlichting
Pagina 85 van 208
Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen Waterbeheer inclusief riolering en beduikering Het Gemeentelijke Waterplan Winterswijk 2019-2023 vormt de leidraad voor het aanleggen, beheren en onderhouden van de rioleringsstelsels in de gemeente Winterswijk. In het plan staan ook richtlijnen voor ontwikkeling en samenwerking. Op basis van afschrijving en inspectie (met reiniging) worden rioleringen, drainages, duikers en vijvers onderhouden, gerenoveerd of vervangen en adequaat afgekoppeld. Dit kan bijvoorbeeld als er al eerder voorzieningen (leidingen en/of retenties) zijn aangelegd of als het afkoppelen relatief goedkoop kan. Bij nieuwbouw wordt hemelwater zonder meer gescheiden aangelegd. Het streven is “minder verstenen en verzamelen, meer vergroenen en verspreiden”, zodat het waterprobleem voor de toekomst minder groot is. De komende jaren worden er stappen gezet naar risico-gestuurd rioolbeheer. De regionale en lokale samenwerking binnen Achterhoek+ en WintLicht worden in 2021 gecontinueerd. Samenwerking regio Achterhoek+ Bestuurlijke en ambtelijke overleggen (kennisdelen, voorbereiding bestuurlijk overleg) zijn in 2020 gecontinueerd. Themadagen digitaal georganiseerd over klimaatadaptatie (2x), waaronder plan van aanpak in de regio voor droogte.
Tevens is er aandacht gegeven aan vragen over Omgevingswet en komt hier binnen Beraad Water begin 2021 regionaal een vervolgcursus op de Omgevingswet. Belangrijk resultaat van de sinds 2011 van toepassing zijnde BAW-opgaaf (Bestuursakkoord Water) is de samenwerking tussen vooral de gemeenten en waterschap. Deze samenwerking heeft geresulteerd in een besparing die de verwachting ruim heeft overtroffen. De lastenstijging voor de burger (rioolheffing) is daardoor beperkt (minder-meerkosten). Grote aandachtspunten voor water en klimaat voor de aankomende jaren zijn - de landelijke Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) opgaaf van het ministerie van I&M (ook wel klimaatadaptatie genoemd); - de Omgevingswet met gewenste burgerparticipatie en ketensamenwerking. - Regionaal is op het gebied van klimaatadaptatie een programmaplan voor aanpak van droogte in de Achterhoek gemaakt in samenspraak met alle betrokken organisaties (als landbouw, natuurorganisaties en drinkwaterbedrijf). Het gaat daarbij vooral om de droogteproblematiek in het buitengebied. Alle regionale gemeenten, en dus ook Winterswijk, hebben toegezegd hieraan in 2021 bij te dragen. In 2021 wordt dit verder regionaal uitgewerkt om de kansen (waaronder subsidies) de aankomende jaren effectief te kunnen benutten.
- Om de zoetwaterbeschikbaarheid klimaatbestendig te maken zijn er voor de periode 2022-2027 mogelijkheden subsidie te ontvangen. In samenwerking met de werkregio is gestart met de voorbereiding van een regionaal bod voor ZON (Zoetwater maatregelen Oost Nederland) - subsidie 2e fase. In 2021 wordt dit verder uitgewerkt. Samenwerking (afval)waterteam WintLicht Door het in 2016 opgerichte samenwerkingsverband tussen Oost Gelre, Winterswijk en waterschap Rijn en IJssel zijn (samen met Aalten) in 2020 in het kader van de DPRA-opgaaf klimaatstresstesten voor water, droogte en hitte uitgevoerd. In de loop van 2021 bestaat het vervolg uit klimaateffect gesprekken (formeel ‘risicodialoog’ genoemd), eerst ambtelijk en bestuurlijk, vervolgens extern. Fasering en de wijze waarop wordt begin 2021 vastgesteld. Aansluitend aan de gesprekken worden maatregelen benoemd. Verder werkt WintLicht aan: Een gezamenlijke watervisie voor 2030 (of later). Onderzoek naar ketenoptimalisatiekansen in het inzamel- en transportstelsel (ook illegale lozingen en calamiteiten komen daarbij in beeld). Het deelproject risico-gestuurd rioolbeheer. Hierbij wordt niet alleen naar afschrijving gekeken, maar ook rekening gehouden met te verwachten risico’s bij oudere riolen. Een risicomatrix is Pagina 86 van 208
Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen daarbij een belangrijk hulpmiddel. Ook is de actualiteit van de rioleringsdata essentieel. Hiervoor zijn in 2020 flinke stappen gezet. Het project wordt samen met Oost Gelre opgepakt. Beheer en onderhoud riolering en afwatering Beheer en regulier onderhoud aan riolering, evenals metingen van grondwaterstanden en monitoring van het gemengd riool, wordt gecontinueerd, evenals het reinigen van drainage, kolken en lijnafwatering. Uitgangspunt is dat de beschikbare data (voor zover praktisch mogelijk) wordt gecentraliseerd in één databeheersysteem (=Kikker). Reiniging en inspectie vindt plaats aan de hand van een reinigingsplan, op basis waarvan de laatste 10 jaar de gehele kom is gereinigd. In 2021 wordt een nieuw inspectie- en reinigingsplan op basis van risico-gestuurd rioolbeheer opgesteld. Ook voor het onderhoud van drainage wordt in 2021 een nieuw plan gemaakt. In de kom is binnen het project ‘Vrijheidspark’ rond het raadhuis de riolering vervangen en is hemelwater afgekoppeld en geïnfiltreerd. Ook in en rond de Narcistraat is de riolering vervangen en is hemelwater gedeeltelijk afgekoppeld. Nieuwe gescheiden riolering is aangelegd bij de nieuwbouwlocaties Waliensestraat, Verlengde Morsestraat en Hakkelerkampstraat.
In opdracht van het Waterschap is ingenieursbureau Witteveen + Bos in 2020 onderzoek gedaan naar de blauwalgproblematiek in een aantal retentievijvers (o.a. Berkhof). In 2021 worden de resultaten en aanbevelingen verwacht. Het reguliere onderhoud van de drukriolering in het buitengebied wordt middels een vierjarig bestek uitgevoerd. Daarnaast zijn pompunits en gemalen vervangen. Incidenteel worden nieuwe aansluitingen op de drukriolering gerealiseerd. Aan de Driemarkweg is een rioolgedeelte vervangen. Aan de Misterweg is onderzoek gedaan naar hemelwaterlozingen op het drukriool. Afkoppeling van de ongeoorloofde lozingen wordt in 2021 opgepakt. De gerealiseerde exploitatielasten met betrekking tot riolering in 2020 zijn € 3,8 miljoen. Dit is inclusief € 1,9 miljoen kapitaallasten (rente en afschrijving). De gerealiseerde investeringen in riolering 2020 zijn € 600.000. Kengetallen riolering en waterbeheer 2016
2017
2018
2019
2020
Riolering gemengd en vuilwater(incl. buitengebied)
120 km
120 km
175 km
175 km
176 km
Riolering hemelwater
61 km
62 km
63 km
64 km
65 km
Drukriolering persleiding
268 km
268 km
270 km
270 km
271 km
Drukriolering pompunits
1.005 st
1.007 st
1.007 st
1.007 st
1.009 st
Kolken
9.170 st
9.200 st
9.215 st
9.230 st
9.245 st
Wadi’s
15 st
15 st
19 st
19 st
19 st
Bergingsvijver
10 st
10 st
10 st
10 st
10 st
Aansluitingen riolering
10.300 st
10.350 st
10.400 st
10.450 st
10.500 st
Aansluitingen drukriolering
2.655 st
2.660 st
2.665 st
2.670 st
2.675 st
Vervanging riolering
0,1 km
1,0 km
1,0 km
1,0 km
2,0 km
Aanleg hemelwaterriolering
1,6 km
1,0 km
1,5 km
0,5 km
0,5 km
Afgekoppeld verhard oppervlak
1 ha
1 ha
1 ha
0 ha
1 ha
Inspectie en reiniging riolering
2 km
5 km
2 km
0,9 km
1,0 km
Pagina 87 van 208
Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen Groen Het onderhoud van het openbaar groen vindt plaats op basis van beeldkwaliteit. Bij herinrichting van groen werken we volgens het vastgestelde groenstructuurplan. De aanleg en het beheer van de ecologisch hoofdstructuren en natuurlijke verbindingen binnen de bebouwde kom voeren we in overeenstemming met de kaart ecologische groenstructuren uit. Jaarlijks worden kleine delen van het openbaar groen en de gemeentelijke sportvelden gerenoveerd. De toplaag van het pupillenveld van FC Trias is vervangen. Tevens is een deel van de toplaag van het hoofdveld vervangen. Diverse groenvakken met dode of slechte beplanting zijn gerooid en voorzien van nieuwe beplanting. In 2020 hebben we groen vervangen in combinatie met herinrichting van wegen. Langs de Bataafseweg zijn bomen aangeplant. Bij de herinrichting van de Narcisstraat en omgeving zijn in het voorjaar weer bomen aangeplant. Tevens is in het najaar gestart met de aanleg van groen in het Vrijheidspark. Het laanbomenbestand in het buitengebied is verouderd. In het najaar van 2017 is hiervoor een beheerplan opgesteld dat voorziet in een gefaseerde aanpak in kap en herplant van deze bomen. Conform dit plan zijn in het najaar van 2020 laan(delen) gekapt en is herplant. Lanen waar dit al is uitgevoerd zijn o.a. de Hesselinkweg en Langediek.
In het najaar zijn op veel locaties ook dode en slechte bomen gekapt uit lanen. Veel van deze bomen zijn bezweken aan de droogte van afgelopen zomers. Waar ruimte is voor herplant worden weer bomen in de lanen herplant. Exploitatie De gerealiseerde exploitatielasten onderhoud stedelijk groen in 2020 zijn € 2,1 miljoen. Dit is grotendeels (€ 1,9 miljoen) de bijdrage aan ROVA. De gerealiseerde (netto) investeringen in groen zijn € 200.000. Kengetallen groen 2018 Areaal groen Vervanging groen
2019
2020
142,9 ha
142,9 ha
143,0 ha
0,1 ha
0,1 ha
0,2 ha
Kengetallen gebouwen
2018
2019
2020
Huisvesting organisatie Brandweer Begraafplaats Cultuurhistorie Sport Peuterspeelzaal
2 1 4 3 9 1
2 1 4 3 9 1
2 1 4 3 9 1
Niet voor openbare dienst bestemde gebouwen
16
16
14
Pagina 88 van 208
Paragraaf D: Financiering
Paragraaf D: Financiering De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) geeft de kaders aan waarbinnen decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. Het doel hiervan is de bevordering van een gezonde financiering, het bijdragen aan het behouden van de goede kredietwaardigheid en de handhaving van de positie van decentrale overheden op de kapitaalmarkt. In het treasurystatuut zijn de beleidskaders voor Winterswijk opgenomen. Zo is vastgelegd dat de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en het beheer prudent (verstandig) is. De provincie houdt toezicht op de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente op basis van gegevens die worden verstrekt uit hoofde van de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Hierbij is een aantal onderwerpen van belang: - Kasbeheer Maximaal aan te trekken daggelden. - Risicobeheer Renterisiconorm minimalisatie van het renterisico. - Gemeentefinanciering De relatie tussen kort en langlopende leningen en de korte en lange termijnbehoefte aan geld. - Schatkistbankieren Tijdelijk uitzetten van overtollige gelden bij het Rijk. De Wet fido stelt regels voor het financieringsgedrag van decentrale overheden; het gaat voornamelijk om regels voor het beheersen van financiële risico’s ten aanzien van aangetrokken en uitgezette middelen en ten aanzien van het beheer van de treasury.
Kasbeheer Regelmatig stellen we liquiditeitsprognoses op. Op basis van deze prognoses trekken we leningen aan. Voor de lange termijn wordt dit opgenomen in de begroting en jaarrekening. -
Het opnemen van kasgelden is op dit moment voordeliger dan een debetsaldo bij de bank.
Voor de berekening van de rekening-courant rente zijn de kredietvoorwaarden bij de BNG per 1 januari 2019 als volgt: Voor een debetsaldo (kredietlimiet/rood-staan) tot een maximum van € 800.000 wordt een rentebedrag in rekening gebracht dat is samengesteld uit het euribortarief (1 maand debet) vermeerderd met een spread. (15 basispunten tot de vervaldatum 31 december 2019) Overschrijding van het kredietlimiet is de rente 2% tot een maximum van het intra-daglimiet van € 6.343.000. En 5% voor overschrijding van het intra-dag limiet. De kredietvoorwaarden zijn aangepast omdat de BNG een bereidstellingsprovisie in rekening ging brengen voor het niet opgenomen deel van het debet saldo. De BNG is verplicht om een saldo aan te houden voor de kredietfaciliteiten bij de gemeente. -
Boven het bedrag van € 800.000 bestaat de het mogelijk van een intra-daglimiet van € 6.343.000. Dit om de gemeente de tijd te geven een kortlopende kasgeldlening af te sluiten.
Met ingang van 15 december 2013 is het voor de gemeente niet meer mogelijk om overtollige gelden uit te zetten bij de banken, maar moeten deze gelden, met het verplicht worden van schatkistbankieren, overgeboekt worden naar het Rijk. Het kasgeldlimiet is een percentage van 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2020 betekent dit dat de gemeente gemiddeld per kwartaal, maximaal € 8,1 miljoen aan kortlopende gelden mag opnemen. Dit is een totaalbedrag voor alle rekening-courantsaldi bij de banken samen (inclusief de opgenomen kortlopende geldleningen).
Pagina 89 van 208
Paragraaf D: Financiering
De gemeente heeft het gemiddeld kasgeldlimiet in 2020 niet overschreden. (Komt de gemeente voor een periode langer dan één kwartaal boven dit bedrag, moeten we kortlopende leningen omzetten in een langlopende geldlening. Risicobeheer Onder financiële risico’s worden zowel renterisico’s (van vaste en vlottende schuld) als kredietrisico’s, liquiditeitenrisico’s en koersrisico’s verstaan. De Wet fido geeft een aantal verplichte elementen aan die het risico beperken. Een belangrijke eis uit de Wet fido is dat de uitvoering van de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en dat het beheer prudent (verstandig) dient te zijn. We kennen zogenoemde vlottende en vaste schulden. Vlottende schulden zijn de schulden die wij op korte termijn moeten aflossen. Ieder jaar worden deze bij de jaarrekening verantwoord in de balans. We hebben de mogelijkheid om dag-, week-, en maandgeldleningen af te sluiten waarmee we onze liquiditeitenpositie op korte termijn in stand kunnen houden. Een lening met een looptijd van meer dan 1 jaar is voor de gemeente een landlopende geldlening. Er is dan ook geen risico dat we onze schulden op korte termijn niet kunnen betalen.. Regelmatig wordt daarvoor het saldo bepaald van de lopende rekening.
Mede op basis van adviezen van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) wordt bepaald of overschotten voor een bepaalde periode worden weggezet of tekorten voor de langere termijn worden gefinancierd. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan het saldo- en liquiditeitsbeheer. Het aantrekken van daggelden vindt plaats binnen de hiervoor in de Wet fido gestelde normen. Daarnaast wordt ieder kwartaal door middel van een periodieke controle getoetst of aan de kasgeldlimiet wordt voldaan. Winterswijk maakt geen gebruik van derivaten. Renterisiconorm De renterisiconorm is een instrument voor de beheersing van het risico van een rentewijziging bij herfinanciering. Deze norm voor lange financiering houdt in dat de jaarlijkse verplichten aflossing en de renteherzieningen nier meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Het doel van deze norm is om de begroting niet te gevoelig te maken voor renteschokken bij herfinanciering. Hoe meer de aflossing van de schuld in de tijd wordt verspreid, hoe minder gevoelig de begroting hiervoor wordt.
Pagina 90 van 208
Paragraaf D: Financiering
Renterisiconorm 2020 Bedragen * € 1.000
1a
Renteherziening vaste schuld o/g
€0
1b Renteherziening vaste schuld u/g
€0
2
Netto-saldo herziening (1a-1b)
€0
3a
Nieuw aangetrokken vaste schuld
€ 15.000
3b Nieuw verstrekte leningen u/g
€0
4
Netto-saldo aangetrokken-verstrekt
€ 15.000
5
Betaalde aflossingen
€ 6.471
6
Herfinanciering (laagste van 4 en 5)
€ 6.471
7
Renterisico op vaste schuld (2 en 6)
€0
Renterisiconorm 8
Vaste schuld per 1 januari 2020
€ 66.653
9
Percentage 20% begroting conform wet fido
€ 19.106
(20% van begrotingstotaal 2020 € 95.531) 10 Renterisico op vaste schuld 11 Ruimte
€0 € 19.106
Conclusie: Het renterisico op de vaste schuld is in 2020 onder de renterisiconorm gebleven.
Pagina 91 van 208
Paragraaf D Financiering Gemeentefinanciering Over de bestaande langlopende geldleningen loopt de gemeente geen renterisico. In 2020 Is een lening van de BNG, met een oorspronkelijk bedrag van € 15 miljoen, volledig afgelost. Per 8 juli 2020 is er een nieuwe lening afgesloten, bij de BNG, voor € 15 miljoen. Met een gemiddeld rentepercentage van 0,29%. De rekening courant tekorten zijn opgelost met het opnemen van kortlopende geldleningen. De looptijd van kortlopende geldleningen is korter dan 1 jaar.
omschrijving Waterschapsbank 2002 BNG 2003 Waterschapsbank 2004 BNG 2004 BNG 2007 BNG 2007 BNG 2008 BNG 2009 BNG 2011 FIX BNG 2011 Groningen 2013 fix 10 jaar Provincie Noord Brabant BNG BNG BNG Totaal leningen
begindatum lening 2002 2003 2004 2005 2007 2008 2018 2010 2011 2011 2013 2018 2020 2020 2020
eindjaar lening 2027 2028 2029 2030 2032 2028 2023 2020 2021 2031 2023 2048 2030 2035 2040
rente % 2,450 4,309 4,548 4,405 4,260 4,738 0,220 3,535 3,440 3,650 2,450 1,700 0,110 0,325 0,425
Restant hoofdsom: 1.399.999,92 3.200.000,00 3.600.000,00 8.000.000,00 5.760.000,00 4.400.000,00 4.022.346,37 6.000.000,00 8.800.000,00 5.000.000,00 10.000.000,00 5.000.000,00 5.000.000,00 5.000.000,00 75.182.346,29
Aflossing Betaalde rente: 2020 2020 200.000,00 38.383,34 400.000,00 146.506,00 400.000,00 166.760,00 800.000,00 352.400,00 480.000,00 257.304,00 550.000,00 217.158,33 1.340.782,12 11.675,97 1.500.000,00 26.512,50 0,00 206.400,00 800.000,00 350.400,00 0,00 122.500,00 0,00 170.000,00 0,00 2.291,67 0,00 6.770,83 0,00 8.854,17 6.470.782,12 2.083.916,82
Pagina 92 van 208
Paragraaf D Financiering Schatkistbankieren Per 15 december 2013 is door het Rijk het schatkistbankieren ingevoerd. Dit een wettelijke overeenkomst die bepaalt dat “overtollige gelden” alleen nog mogen worden uitgezet op rekening-courant bij de Staat der Nederlanden of onderling bij andere decentrale overheden (behalve bij de eigen provincie). Eén van de doelstellingen is het verlagen van de EMU schuld. Bij het schatkistbankieren wordt gewerkt met een drempelbedrag. Dit drempelbedrag is ingesteld om te voorkomen dat elke dag alle positieve banksaldi afgeroomd moeten worden naar 0 (nul). Het drempelbedrag is vastgesteld op 0,75% van het begrotingsbedrag. Voor de gemeente Winterswijk is dit voor 2020 (op basis van de raming primitieve begroting 2020) een bedrag van € 716.000 per dag. Met de Bank van Nederlandse Gemeente is een overeenkomst afgesloten dat elke dag de BNG rekeningen automatisch worden afgeroomd naar een bedrag van 600.000 (credit). Het schatkistbankieren kent geen lening faciliteiten. Ook het “rood” of debet staan op een schatkistrekening is niet toegestaan. Het Rijk geeft hiervoor een rentevergoeding op basis van Eonia. Eonia is de afkorting van Euro OverNight Index Average. Eonia is het ééndaags interbancaire rentetarief voor het eurogebied. In 2020 heeft de gemeente geen rente van het schatkistbankieren ontvangen. SCHATKISTBANKIEREN Bedragen x € 1.000
Verslagjaar 2020
-1
Drempelbedrag
-1
Berekening drempelbedrag
(4a)
begrotingstotaal verslagjaar
716
Verslagjaar 95.531
Drempelbedrag '(1) = (4a) x 0,0075 met een minimum van 250.000 (95.531 x0,75%+ rekening courant van derden)
-2
Kwartaalcijfer op dag basis buiten 's rijks schatkist aangehouden middelen
(3a) = (1) > (2) Ruimte onder het drempelbedrag (3b) = (1) > (2) Overschrijding van het drempelbedrag
716 kwartaal 1
kwartaal 2
kwartaal 3
kwartaal 4
141
213
380
362
575
503
336
354
-
-
-
-
-2
Brekening kwartaalcijfer op basis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
(5a)
Som van de per buiten 's rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedrag tellen als nihil)
0
0
0
0
(5b)
Dagen per kwartaal
90
91
92
91
0
0
0
0
(2) = (5a)/(5b) Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
Pagina 93 van 208
Paragraaf D Financiering
Kasstroom overzicht In onderstaand overzicht wordt de kasstroom over de jaren 2019 en 2020 weergegeven. Het saldo per 31 december 2020 van € 2.222.000 (V) is als volgt opgebouwd: Liquide middelen Kortlopende vorderingen Kortlopende schulden Saldo (*1.000)
€ 269 V € 13.151 V € 11.198 N € 2.222 V 2019
2020
2020
jaarrekening
begroting
jaarrekening
Kasstroom (*1.000)
Saldo per 1 januari
-320
-5.625
-5.625
Saldo van baten en lasten
-1.767
-5.769
-2.682
Afschrijvingen
4.984
5.266
5.467
Voorzieningen (toevoegingen)
2.537
856
1.155
Voorzieningen (onttrekkingen)
-813
-690
-727
Saldo operationele activiteiten (A)
4.941
-337
3.213
Investeringen (incl. inkomsten)
-3.715
-11.051
-4.230
Saldo investeringsactiviteiten (B)
-3.715
-11.051
-4.230
Operationele activiteiten
Investeringsactiviteiten
2019
2020
2020
Financieringsactiviteiten Verstrekte leningen Ontvangen aflossingen + overig Aflossing lening Opgenomen lening
-60
-4.000
-30
0
141
365
-6.471
-6.973
-6.471
0
20.500
15.000
1
Afronding Saldo financieringsactiviteiten (C)
-6.531
9.669
8.864
Saldo per 31 december
-5.625
-7.344
2.222
Meerjarig worden zo weinig mogelijk nieuwe langlopende leningen afgesloten. Financiële tekorten zullen in de eerste instantie met name door kortlopende leningen afgedekt worden. Rentevisie Het gemiddeld rentepercentage van de langlopende geldleningen is in 2020 2,96%. De rente is in belangrijke mate afhankelijk van de economische ontwikkeling, inflatie en de rentepercentages voor langlopende gelden. Mede gezien de kredietcrisis is het zeer moeilijk te voorspellen hoe de economie zich zal ontwikkelen. Wij gaan uit van de prognoses van het Rijk waarbij de verwachting is dat de inflatie onder controle zal blijven. Onze visie is dan ook dat de rente de komende jaren op een gelijkblijvend niveau blijft. Omslagrente De omslagrente (interne rentepercentage) is geëvalueerd en daar waar nodig bijgesteld. Het interne rentepercentage voor de bouwgrondexploitatie is 1,79% en voor de overige activa gesteld op 2,0%. Pagina 94 van 208
Paragraaf E Bedrijfsvoering
Paragraaf E: Bedrijfsvoering In vervolg op programma 1 (Bestuur en Dienstverlening) beschrijven we in deze paragraaf de ontwikkelingen en resultaten van de bedrijfsvoering. Personeel en organisatie
Organisatieontwikkeling De organisatie staat er, na aangebrachte veranderingen, goed voor en dat betekent dat we een nieuwe fase zijn ingaan. We hebben ons in 2020 gericht op drie thema’s: Dienstverlening, resultaatgerichtheid en opgavegericht werken. Om onze dienstverlening naar inwoners en ondernemers verder te professionaliseren is in 2020 de dienstverleningsvisie vastgesteld. In 2021 wordt de uitwerking van de dienstverleningsvisie vanuit het klantperspectief geïmplementeerd. Bij de uitwerking komen onder andere de thema’s cultuur, digitalisering, en resultaatgerichtheid aan bod. Een ander thema wat een sterke relatie heeft met dienstverlening is het kantoorconcept. Covid-19 heeft naast een aantal nadelen ook veel voordelen opgeleverd. Die voordelen willen we vasthouden en hebben we verwerkt in een nieuw kantoorconcept. Besluitvorming hierover vindt in 2021 plaats. Om de resultaatgerichtheid te verhogen is in 2020 de sturing binnen de P&C-cyclus aangepast. Naast de reguliere dienstverlening is er een directe relatie aangebracht tussen de activiteiten die we uitvoeren en de strategische doelstellingen die we hiermee willen bereiken. In 2020 is de raad tussentijds zowel financieel als beleidsinhoudelijk geïnformeerd over de voortgang van de begroting 2020 en waar nodig is tussentijds bijgestuurd.
Daarnaast is gewerkt aan een omgeving waar ruimte is voor het geven van meer feedback. Dit komt ten goede aan de samenwerking en daarmee het resultaat. Het opgavegericht werken heeft in 2020 zijn definitieve beslag gekregen. Medewerkers zijn opgeleid en leveren hun bijdrage aan de opgaven. Centralisatie van de bedrijfsvoering Onderdeel van de organisatieontwikkeling is de centralisatie van de bedrijfsvoering. In 2020 lag de nadruk op de centralisatie van de ICT, duurzame inzet van personeel, de ondersteuning aan de operationele teams en de inrichting van Control Formatie en bezetting De formatie was op 31 december 2020 195,8 fte structureel en 9 fte incidenteel. De totale bezetting was op 31 december 2020 193 fte. Dit is exclusief inhuur. Eind 2020 was er 5 fte ingehuurd ten laste van het personeelsbudget. De Omgevingswet In 2020 is er veel tijd en ruimte geïnvesteerd in de aanloop naar de implementatie van de Omgevingswet. De investering zat hem met name in de voorbereidingen rondom applicaties maar ook de start van het veranderingsproces rondom processen en werkwijze, gedrag en vaardigheden van medewerkers. Human resource (HR) In 2020 is er ingezet op de ontwikkeling van de organisatie en medewerkers. Gezien de organisatieontwikkeling is er een aantal thema’s waaraan we aandacht moeten besteden in het komend jaar.
De ontwikkeling van ons personeel neemt daarin wel een centrale plaats in, zowel op korte termijn (met de vlootschouw als instrument) als op lange termijn (de strategische personeelsplanning).
Pagina 95 van 208
Paragraaf E Bedrijfsvoering
Ontwikkeling/opleidingen medewerkers Evenals voorgaande jaren heeft de organisatie in 2020 geïnvesteerd in de ontwikkeling van medewerkers. Enerzijds de verplichte functie gerelateerde trainingen en opleidingen maar daarnaast ook de investering rondom ontwikkeling en coaching van medewerkers. We zien in 2020 een voorzichtige kanteling in het aantrekken van nieuwe medewerkers. Steeds meer wordt geselecteerd op competenties in plaats van inhoudelijke kennis. eHRM Team HR is in 2020 gestart met de voorbereidingen voor de Europese aanbesteding van een nieuw en professioneel eHRM systeem. Daarmee bouwt de organisatie verder aan eHRM. Een digitaal softwarepakket voor medewerkers en managers, waarbij de medewerker online zijn of haar arbeidsvoorwaarden kan beheren. Daarnaast komt er een managementdashboard voor managers waar real live informatie te vinden is over formatie, bezetting en verzuim. Een modern personeelsinformatiesysteem biedt mogelijkheden voor het online gebruik ervan, door zowel de medewerkers als de managers. Hierbij gaat het om e-HRM, employee self service (ESS) en management self service (MSS). Functionaliteiten van HRM systemen zijn verzuimmanagement, verlofregistratie, declaraties, tijdregistratie, HR analytics, salarisadministratie, talentmanagement (opleidingen), assessment, recruitment en arbeidsmarktcommunicatie (werving en selectie).
Re-integratie “Iedereen moet meedoen en niemand mag aan de kant blijven staan”, is een uitgangspunt dat staat in 2.2 Inkomen en participatie. Daarom werken we goed samen om zoveel mogelijk mensen binnen het reguliere bedrijfsleven of de overheid aan werk te helpen. Als gemeente hebben we hierbij een voorbeeldfunctie. Werkgeverschap WSW-ers Gemeente Winterswijk is samen met de collega’s van Oost-Gelre en Berkelland betrokken geweest bij de voorbereidingen en implementatie van de nieuwe werkvorm en samenvoeging van SDOA en Werkbaan Oost. In de loop van 2021 gaan SDOA en Werkbaan Oost op in één 2e-lijns uitvoeringsorganisatie voor Werk en inkomen. Arbeidsvoorwaarden Op 1 januari 2020 zijn de arbeidsvoorwaarden geregeld via het Burgerlijk Wetboek en niet meer via het Ambtenarenrecht. In 2020 zijn een aantal regeling aangepast en dit zetten we door in 2021. Dit is een dynamisch document dat continu verandert. Arbo en verzuim Ons ziekteverzuimpercentage was in 2020 2,2 %. Dit is een daling van 1,8% ten opzichte van 2019. Samen met onze Arbo-dienstverlener proberen we dit verzuim laag te houden en daarbij ook meer in te steken op de preventieve kant. Door de coronacrisis hebben we te maken met de situatie van verplicht thuiswerken. Door deze situatie hebben we echter ook de voordelen van thuiswerken ervaren. Deze voordelen willen we graag vasthouden.
Medewerkers faciliteren we in een goede thuiswerkplek. Dit is overigens ook een verplichting die we hebben vanuit de Arbowet. Agressie en geweld Agressie en geweld, oftewel ongewenst gedrag, blijft ook in 2021 een belangrijk thema. Agressie en geweld zijn niet normaal en niet acceptabel. Agressie en geweld tegen medewerkers heeft een grote invloed op de getroffen medewerker en de omgeving. Binnen de gemeente is er een intern interventieteam ingesteld. Jaarlijks trainen we het interventieteam. We leggen de incidenten vast in het
Pagina 96 van 208
Paragraaf E Bedrijfsvoering
Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem (GIR). De rapportages uit het GIR worden toegevoegd aan de jaarrekening en aan het sociaal jaarverslag en vormt daarmee de basis voor het bepalen van beleid. De banenafspraak Oorspronkelijk wilde het kabinet elke werkgever met meer dan 25 werknemers verplichten tot een quotum van 5% medewerkers met een arbeidsbeperking. Wie er niet aan voldeed, zou een boete krijgen. Dat is veranderd. Het verplichte quotum is omgebogen naar een vrijwillige afspraak voor iedere ondernemer, groot of klein. Samen 100.000 banen. De quotumheffing wordt vervangen door de inclusiviteitsopslag. Als er voldoende banen voor arbeidsbeperkten worden gerealiseerd, ontvangt de werkgever een bonus die gelijk staat aan de inclusiviteitsopslag. Als de aantallen uit de banenafspraak niet worden gehaald bestaat de kans dat de Quotumwet er alsnog komt. De doelgroep bestaat uit: • mensen die onder de Participatiewet vallen en niet zelfstandig 100 procent van het minimumloon kunnen verdienen; • mensen met een Wsw-indicatie; • Wajongers met arbeidsvermogen; • mensen met een WIW- of ID-baan. De mensen om wie het gaat, staan in het doelgroepregister. Het UWV beheert dit register. Arbeidsmarkt Om aantrekkelijk te blijven als werkgever, vooral ook voor jonge mensen, voor jonge starters en voor moeilijk in te vullen vacatures, werken we doorlopend aan vernieuwing.
Hoe bereiken we de doelgroep? Hoe zetten we onze organisatie op de kaart en hoe maken we het aantrekkelijk om voor onze organisatie te werken? Vragen die we in 2021 verder gaan uitwerken. De creativiteit is in de loop van 2020 beter geworden. Vooral op social media proberen we meer aandacht te trekken. Werken voor de publieke taak is leuk en uitdagend! Informatisering en automatisering Digitale transformatie We digitaliseren als gemeente steeds verder. Dat is nodig, zodat we met onze dienstverlening kunnen blijven inspelen op veranderingen in de samenleving, de rol van de overheid en de technologische ontwikkelingen. Met betrekking tot onderstaande thema’s zijn er het afgelopen jaar flinke stappen gezet. Tijd- en plaats onafhankelijk werken Tijd- en plaats onafhankelijk werken heeft het afgelopen jaar een vlucht genomen. In het afgelopen jaar moesten we door de coronamaatregelen van de ene op de andere dag zoveel mogelijk thuiswerken. Niet iedereen had daar de juiste ICT-voorzieningen voor. We hebben daarom een werkplekconcept ontwikkeld, waarbij voorzien wordt in alle benodigde middelen voor de werknemers. Hieruit is een aanbesteding voor de inkoop van laptops en tablets en mobiele telefoons voortgevloeid. Deze devices worden begin 2021 uitgeleverd, zodat iedereen thuis of op locatie kan werken op goed beveiligde apparatuur van de gemeente.