Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan Winterswijk definitief
Tekst van het document
3.2.3
Verbeteren service voor specifieke groepen We bieden in Winterswijk een inzamelstructuur voor het inzamelen van de belangrijkste fracties. Naast de standaard voorzieningen willen we op onderdelen aanvullende voorzieningen bieden. Dit kan zowel op straat, thuis als op het MBS of andere locaties zijn. Doel van deze aanpak is om meer grondstoffen in te zamelen waarbij we uiteindelijk ook organisatorisch minder tijd kwijt zijn en we kostenneutraal of goedkoper kunnen gaan werken. Omdat we nu relatief veel tijd en geld kwijt zijn aan administratie, het oplossen van vragen en het ophalen en afvoeren van afval, zien we kansen hierin te verbeteren. Dit levert naast een besparing op kosten ook een hogere circulaire waarde. De grondstoffen die we aan de voorkant afvangen en via de juiste keten kunnen verwerken reduceren het restafval. We kijken hierbij naar voorbeelden van gemeenten in de regio. Voor de inwoners die we hiermee bereiken, betekent deze verbeterde service dat ze onderdeel uit kunnen maken van onze standaard aanpak doordat we een duidelijke aanpak hanteren. Voor het introduceren van dergelijke maatregelen kijken we samen met het sociale domein en met De Woonplaats naar bepaalde criteria die als basis voor deze uitbreiding van service dienen.
3.2.4
Overtreders aanpakken In Winterswijk zijn meerdere locaties waar ongewenst gedrag plaatsvind zoals bijplaatsingen, dumpingen en vervuiling in de openbare ruimte. Ook het materiaal dat in de grondstofcontainers (aan huis en in de centrale voorzieningen) terecht komt, is vaak niet zuiver. Een deel van deze overtredingen is bewust, een ander deel onbewust door bijvoorbeeld gebrek aan kennis of beperkte mogelijkheden. Onderstaande figuur toont schematisch de verschillende vormen van gedrag.
Figuur 16: schematische weergave van motivaties en gedragshandelingen i.r.t. overtredingen
Het aanpakken van van overlast betekent inspelen op de motivaties. Hiervoor zetten we in op 2 sporen: A) Motiveren en stimuleren van ‘goed’ gedrag en het ‘bijna goed’ gedrag B) Aanpakken door aanspreken en sanctioneren van slecht gedrag
blad 25 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Spoor A) Motiveren en stimuleren: Door mensen met een positieve insteek te motiveren en te stimuleren vormen we de basis voor het verbeteren van gedrag. We geloven in de positieve grondhouding van veel mensen, maar begrijpen dat er redenen zijn waarom soms zaken niet goed gaan. Daar spelen we op in door de informatievoorziening te verbeteren, door maatwerk te leveren en door mensen te helpen. In andere gemeenten zijn afvalcoaches actief die positief effect hebben. We gaan bekijken in hoeverre deze rol ook in Winterswijk geïntroduceerd kan worden. Spoor B) Aanpakken door aanspreken en sanctioneren In situaties waarbij sprake is van duidelijke forse en/of herhaaldelijke treden we op. Hierbij hanteren we de tactiek van aanspreken, aansporen en sanctioneren. De afvalcoach werkt hierbij samen met de medewerkers van ROVA en onze gemeentelijke handhavers en de politie. Ook wordt samenwerking gezocht met De Woonplaats en met bijvoorbeeld het Sociaal Steunpunt en de sociaal werkers, omdat achter overtredingen op gebied van afval vaak andere problematiek schuil gaat die in verkeerd aanbiedgedrag tot uiting komt.
3.2.5
Nulaanbieders Uit de beschikbare gegevens (zie paragraaf 2.8) blijkt dat het aandeel nulaanbieders sinds de invoering van diftar in 2016 toeneemt. Door het niet aanbieden van afval loopt de gemeente inkomsten mis en daarnaast leidt dit tot negatieve milieuresultaten doordat restafval via de andere fracties wordt aangeboden, wat afkeur en daarmee tot hogere kosten leidt. Omdat deze aanzienlijke stijging niet volledig kan worden verklaard, vermoeden we dat een deel van deze nulaanbieders het systeem ontwijkt. Vanwege de negatieve consequenties willen we dit aantal omlaag brengen. Dit doen we door inzichtelijk te maken waar de nulaanbieders zijn aan de hand van de ledigingsdata en vervolgens hierover op een positieve wijze over in contact te treden. In eerste instantie (in 2024) met positieve communicatie en vervolgens bij herhaling door meer gericht op de negatieve consequenties te wijzen.
3.3
Kosten en betaalbaarheid op termijn Kosten voor gemeente en inwoners beheersbaar houden De landelijke ontwikkelingen betreft steeds scherpere doelstellingen alsook de stijgende prijzen laten zien dat het noodzakelijk is in actie te komen. Wanneer we niets doen, zullen de kosten alsmaar toenemen. Aangezien de kosten van het afvalbeleid gedekt worden door de afvalstoffenheffing en deze uiteindelijk belanden bij de inwoners van Winterswijk is het belangrijk hier op in te spelen en keuzes te maken, zodat we de kosten beheersbaar houden en de kosten en baten in balans houden. Aan de hand van de keuzes en voorstellen uit dit plan gaan we aan de slag om enerzijds te werken aan lagere kosten. Anderzijds kijken we ook naar de huidige afspraken en verplichtingen en naar mogelijkheden om door slim te investeren uiteindelijk geld te besparen.
3.4
Samenwerking tussen en met stakeholders ROVA en gemeente In Winterwijk werken we samen met ROVA aan de inzameling van de grondstoffen van huishoudens. In de DVO hebben we deze afspraken vastliggen. Omdat we ons realiseren dat komende jaren flinke stappen nodig zijn, gaan we de huidige afspraken evalueren en, in samenspraak met ROVA, bekijken hoe we deze samenwerking toekomstbestendig maken. Daarbij kijken we zowel naar de inhoudelijke als financiële afspraken en de onderliggende kostenopbouw. Tevens kijken we samen met ROVA op welke wijze we de meningen en ervaringen van inwoners en stakeholders komende tijd kunnen gebruiken voor verbetering van de service en dienstverlening. Kringlopen en voorzieningen Kringloopbedrijven en andere initiatieven om waardevolle materialen te behouden leveren een aanzienlijke bijdrage aan het behalen van de doelstellingen. Daarom willen we de mogelijkheden van de kringloopbedrijven in de gemeente verbreden en meer kringloopinitiatieven binnen de gemeente een plek geven. Richting de toekomst willen we een netwerk van initiatieven en activiteiten faciliteren zodat meer mogelijkheden ontstaan om materialen her te gebruiken, te (laten) repareren of door deze nuttig toe te passen.
blad 26 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
De Woonplaats Woningcorporatie De Woonplaats heeft zo’n 2500 woningen binnen de gemeente Winterswijk in eigendom en verhuurt deze. Deze huurders vormen tegelijkertijd een grote groep huishoudens die afval produceren en scheiden. Zowel dagelijks afval als grof huishoudelijk afval, materiaal van verbouwing of klussen etc. Samen met De Woonplaats gaan we kijken op welke wijze we elkaar kunnen versterken bij het verhogen van de afvalscheiding en bij het verminderen van overlast van bijvoorbeeld stort of bijplaatsing van afval. Participatie: inzet van vrijwilligers Het inzamelen van grondstoffen aan huis en in de openbare ruimte kost veel inspanning voor gemeente en ROVA. We gaan onderzoeken in hoeverre we vrijwilligers of via het netwerk van het sociaal domein mensen in kunnen zetten om een bijdrage te leveren aan de inzameling van grondstoffen en een schone buitenruimte. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan schone buurtcoaches, afvalcoaches, het adopteren van containerlocaties waarmee we deze beter kunnen schoonhouden of aan het ondersteunen van inwoners door bijvoorbeeld mee te rijden naar de kringloop of het MBS.
3.5
Circulaire initiatieven en kansen
3.5.1
Eigendommen gemeente en Openbare ruimte Dit beleidsplan betreft primair de huishoudelijke grondstofinzameling van de gemeente. In het verlengde hiervan kunnen ook de eigendommen van de gemeente en de openbare ruimte als geheel worden meegenomen. De eigen bedrijfsvoering (catering, koffieautomaten e.d.), gebouwen en voertuigen maar ook materialen uit de openbare ruimte hebben veel impact op het materiaalgebruik van de gemeente. Deze kunnen een aanzienlijke bijdrage leveren aan het terugdringen van verspilling en het realiseren van gesloten kringlopen waar circulariteit centraal staat. In het verlengde van dit grondstoffenbeleidsplan gaan we daarom verkennen welke mogelijkheden er zijn om als gemeente komende jaren circulaire stappen te zetten op o.a. bedrijfsvoering, facilitair, openbare ruimte en inkoop. De leerpunten en ervaringen uit dit grondstoffenbeleidsplan leggen de basis voor deze verkenning en anderzijds kunnen de ervaringen uit deze bredere benadering de doelstellingen uit dit plan ondersteunen.
3.5.2
Circulair Ambachtscentrum Naast de standaard functie die een milieustraat vervult (het inzamelen van grondstoffen & materialen) zijn er ook verschillende uitbreidingen en aanvullingen mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan bieden van ruimte voor educatie (reeds aanwezig), het stimuleren van circulaire bedrijvigheid en het verbinden van initiatieven. Onder de noemer van een circulair ambachtscentrum (hierna: CAC) komt dit samen. Bij een CAC staat levensduurverlenging van producten door onder meer reparatie, het opknappen en uit oude producten nieuwe producten maken centraal. Onder een CAC kunnen verschillende functies/activiteiten verstaan worden, zoals een milieustraat, kringloopwinkel/innamepunt herbruikbare goederen, sorteerstraat, demontage ruimten, werkplaatsen en educatie ruimtes. Als gemeente willen we onderzoeken op welke wijze een Circulair Ambachtscentrum bijdraagt aan het realiseren van onze duurzame doelen.
3.5.3
Social Return De acties en activiteiten die in het kader van dit beleidsplan opgepakt en uitgerold gaan worden bieden kansen voor de inzet van Social Return. Op diverse vlakken is inzet, kennis, vaardigheid en capaciteit benodigd. Deze kan direct of indirect (via bijvoorbeeld De Woonplaats of Stichting Aktief/ROVA) worden ingezet. Inzet op bestaande activiteiten, het verbreden van deze activiteiten of inzet op nieuwe initiatieven levert waardevolle arbeidsplaatsen op die voor het domein van ‘Afval en Grondstof’ als voor het domein ‘Sociaal’ interessant zijn.
blad 27 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
4.
Beleidskeuzes en maatregelen Om de vijf thema’s uit het vorige hoofdstuk te kunnen realiseren, moeten er keuzes gemaakt worden en maatregelen worden getroffen. In dit hoofdstuk worden deze maatregelen uiteengezet, onderverdeeld in algemeen (paragraaf 4.1) en per afvalstroom (paragraaf 4.2). Iedere keuze of maatregel draagt bij aan één of meerdere thema’s. Met alle keuzes en maatregelen samen ontstaat er een beleid dat Winterswijk op alle thema’s vooruit brengt. Een overzicht van keuzes/maatregelen en de bijdrage aan thema’s is te vinden in de matrix in bijlage 2. doorlopen we voor diverse onderwerpen en maatregelen de volgende vier stappen: Wat doen we al en zetten we voort Wat gaan we anders of aanvullend doen Maatregelen Effecten op kosten service en milieu
Service
4.1
Milieu
Kosten
Algemene ontwikkelingen en beleidskeuzes Wat gaan onze inwoners merken van onze inspanningen? De beschreven ontwikkelingen in de volgende paragraven en maatregelen hebben effect op de service, kosten en milieu. Maar ook op inwoners. Immers, iedereen heeft vrijwel elke dag met de inzameling van de diverse grondstoffen te maken. De keuzes en maatregelen hebben niet voor alle inwoners evenveel effect. De meeste inwoners merken weinig van de nieuwe keuzes Het is belangrijk te benadrukken dat een groot deel van de inwoners weinig zal merken van de maatregelen. Omdat veel inwoners al goed scheiden gaat dit hen niet beïnvloeden. Veel huidige maatregelen worden voortgezet waardoor er geen grote veranderingen zijn voor veel huishoudens. Op den duur kan er voor hen zelfs aanvullende mogelijkheid komen om eenvoudiger of tegen betere voorwaarden bepaalde grondstoffen in te leveren. Veel maatregelen die we gaan nemen richten zich op het beter scheiden van grondstoffen en het tegengaan van verkeerd aanbiedgedrag. Bij deze maatregelen geldt ‘Wie de schoen past trekke hem aan’. We treffen maatregelen om onze inwoners beter te informeren via algehele informatievoorziening, via gerichte communicatiemiddelen en op maat en persoonsgericht waar dat nodig blijkt. Daarnaast behouden en verbeteren we faciliteiten op straat en aan huis.
Het controleren en handhaven op aanbiedgedrag zetten we in op de plekken en in gebieden waar we aanzienlijke hinder en foutief gedrag signaleren. Daarbij zetten we in op maatregelen om door middel van steekproeven af en toe te controleren en vervolgens gericht in te kunnen zetten op handhaven wanneer bij herhaling blijkt dat er geen verbetering optreedt. Hierbij richten we ons vooral specifiek op de overtreders van de huidige inzamelsystematiek. Daarnaast doen we periodiek algehele controles naar zuiverheid en aanbiedgedrag. Via online en offline communicatie werken we aan het verhogen van het kennisniveau van onze inwoners met specifieke aandacht voor groepen waar we merken dat het vaker mis gaat. Investeren om kostenstijging voor inwoners te beperken Het principe ‘afval scheiden, loont!’ blijft bestaan. Wie goed afval scheidt blijft ook in de toekomst minder betalen. Wel zien we door de landelijke kostenstijgingen in de verwerking van afval dat ook de afvalstoffenheffing zal gaan stijgen. Door komende jaren gericht in te zetten op het aanpakken van de delen van
blad 28 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
de inzameling waar we veel afkeur en problemen zien, proberen we de kostenstijgingen voor inwoners op termijn te beperken. Hiervoor zijn we afhankelijk van de investeringen op korte termijn. Door nu in te zetten op tegengaan van ongewenst gedrag kiezen we voor een aanpak die komende jaren zich terug gaat betalen. In hoofdstuk 5 gaan we hier dieper op in.
4.1.1
Sorteerproeven en controles zuiverheid voor meer inzicht Wat doen we al en zetten we voort Inzamelaars en verwerkers controleren met steekproeven de kwaliteit van de ingezamelde stromen na inzameling. Tijdens de overslag worden de stromen gecontroleerd en de kwaliteit goed bevonden of (deels) afgekeurd. Daarnaast worden periodiek steekproeven op PMD uitgevoerd door NedVang. De gemeente heeft in het verleden ook huis aan huis controles op PMD uitgevoerd. Het structureel uitvoeren van steekproeven of controles tijdens het inzamelen vindt momenteel niet plaats. Naast de controles worden periodiek sorteerproeven uitgevoerd. Met name op de samenstelling van restafval waarmee bepaald kan worden welke grondstoffen nog in het restafval aanwezig zijn. Wat gaan we anders of aanvullend doen Om de zuiverheid van stromen beter in kaart te brengen en grip op ontwikkelingen te hebben, willen we structureel steekproeven en lokale controles uitvoeren. De controles zullen plaatsvinden op zowel de zuiverheid van PMD als GFT. We voeren deze controles zowel voor als tijdens de inzamelroutes in de wijken uit, en ook op de overslag- en verwerkingslocaties. Bij de lokale controles leggen we naast algemene controles de nadruk op die gebieden waar de zuiverheid, volgens controles op de overslaglocaties, het meest onder druk staat.
De resultaten uit deze controles gebruiken we om prioriteiten te stellen en effecten in de tijd inzichtelijk te maken. Resultaten van steekproeven op de overslag en bij de verwerking leveren belangrijke informatie op voor het aansturen en bijsturen van activiteiten. Van o.a. ROVA ontvangen we in de toekomst maandelijks en per kwartaal de actuele informatie betreft cijfers en hoeveelheden van bv. afkeur, hoeveelheden ingezameld materiaal maar ook nulaanbieders. Jaarlijks rapporteren we de totale cijfers en de ontwikkelingen. Overzicht maatregelen Bepalen van prioriteitgebieden voor extra aanpak
Uitvoeren controles en steekproeven tijdens ledigingsronden
Resultaten van overslag/ verwerking per kwartaal rapporteren door ROVA
Effecten op kosten, service en milieu Door structureel controles op samenstelling en zuiverheid uit te voeren kunnen we als gemeente gerichter inzetten op foutief aanbiedgedrag en zo afkeur bij de overslag en verwerking voorkomen. Hierdoor wordt bespaard op afkeur- en verwerkingskosten en behaalt het betere milieuresultaten doordat meer ingezamelde grondstoffen kunnen worden hergebruikt. We steken de controles op een positieve manier in, gecombineerd met voorlichting naar onze inwoners waarin we goed gedrag aanmoedigen. Overtreders spreken we aan op hun gedrag en waar nodig gaan we over tot een gerichte aanpak.
4.1.2
Inzameling in buitengebied Wat doen we al en zetten we voort Op dit moment zamelen we de grondstoffen in het buitengebied in. Dit gebeurt op basis van een 4-wekelijkse lediging van Rest, PMD en OPK. GFT zamelen we hier eens per 2 weken in. Bij nieuwe aansluitingen in het buitengebied wordt de inzameling door ons geregeld. De inzameling in het buitengebied is door de grote afstanden tussen de percelen relatief kostbaar. Door de toenemende activiteiten in het buitengebied, bijvoorbeeld bij boerenbedrijven die hun werkzaamheden staken of aanpassen, worden we als gemeente meer en meer geconfronteerd met benodigd maatwerk en bijzondere functies en woonvormen. We vinden hier op dit moment altijd oplossingen voor. Echter deze vragen veel tijd en inspanning.
blad 29 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Wat gaan we anders of aanvullend doen We gaan in samenspraak met de ruimtelijke ontwikkeling specialisten, planologen en vergunningverleners van Team Vergunningen & Toezicht in gesprek over aanvullende regelgeving in vergunningen voor (ver)bouw en projectontwikkeling. Daarbij zorgen we dat de afvalinzameling vanaf de start goed gepositioneerd wordt in planvorming, ontwerp en communicatie. Daarnaast stemmen we in samenspraak met ROVA de mogelijkheden af voor passende inzamelvoorzieningen bij woningen in het buitengebied, welke we ook vroeg in het ontwikkelproces inbrengen. Daarnaast gaan we samen met ROVA verkennen hoe we de inzameling in het buitengebied kunnen optimaliseren. Daarbij denken we aan het introduceren van ‘lediging op maat’ voor Restafval, PMD en OPK. Hierbij meldt men een gewenste lediging van een container aan bij ROVA zodat efficiënte ledigingsroutes gereden kunnen worden. Ook is het een optie om de structurele ledigingsfrequentie te gaan verlagen naar eens per 6 of 8 weken. Samen met ROVA kijken we naar haalbare en betaalbare oplossingen die we indien positief in een pilot uit gaan voeren. Overzicht maatregelen Afstemming team planologie/ woningbouw
Aanpassen regels/ vergunningen met onderdeel ‘inzameling grondstoffen’
Bijwerken plaatsingskaders voor voorzieningen
Mogelijkheden verkennen optimalisatie inzameling buitengebied
Uitvoeren pilot ‘lediging op maat’ buitengebied
Effecten op kosten, service en milieu Deze maatregelen zorgen voor het continueren en verhogen van het serviceniveau voor inwoners in het buitengebied tegen gelijke of lagere kosten. Bovendien heeft dit naar verwachting een positief effect op de ingezamelde stromen doordat voorzieningen en lediging beter aan gaan sluiten bij de behoefte en de capaciteit van de minicontainers van de huishoudens.
4.1.3
Samenwerking met sociaal domein Wat doen we al en zetten we voort Op dit moment levert de gemeente voor de inzameling van huishoudelijk afval maatwerk in de vorm van bijvoorbeeld tegemoetkoming in kosten voor medisch afval of kwijtschelding van het vastrecht van de afvalstoffenheffing. Ook via Sociaal Bureau De Post ondersteunen we mensen die hulp nodig hebben bij allerhande vraagstukken. Daarmee ondersteunen we onze inwoners die dat nodig hebben. Wat gaan we anders of aanvullend doen We combineren de diverse administraties, signalen en ondersteuningsvormen om onze inwoners daarmee beter te kunnen bedienen en helpen. Losse signalen en informatie willen we gaan combineren zodat we daarmee krachten bundelen om inwoners en gezinnen echt vooruit te helpen in plaats van incidenteel te ondersteunen. Hierbij zoeken we ook samenwerking met partners zoals De Woonplaats voor het bereiken van inwoners woonachtig in huurwoningen. We verwachten hiermee een deel van overlast door bijplaatsing en verkeerd aanbiedgedrag weg te nemen. We willen vooral met onze inwoners meedenken. Daarom kijken we naar het aanstellen of intern opleiden van een afvalcoach die meedenkt met inwoners over afval scheiden.
We bieden informatie over afval scheiden aan via het Centrum Duurzaam Winterswijk en tevens gaan we onderzoeken of we door middel van tegoedbonnen voor het MBS of voor de kringloop mensen kunnen ondersteunen. Zie hiervoor ook paragraaf 4.1.5.
blad 30 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Overzicht maatregelen We inventariseren de signalen en informatie die voorhanden zijn
We beoordelen op welke wijze we deze informatie kunnen en mogen gebruiken
Beschikbaar stellen tegoedbonnen voor doelgroepen voor afvoer materiaal
Waardebonnen voor kringloopwinkel ter beschikking stellen
Opzetten van een structuur waarmee we de signalen koppelen voor meer resultaat
Afvalcoach voor hulp bij afval scheiden
Effecten op kosten, service en milieu Door beter in te spelen op de problemen waar een deel van onze inwoners mee te maken heeft, bieden we extra service als gemeente en verwachten we ook een lichte milieuwinst te behalen. Op gebied van kosten verwachten we een beperkt maar wel positief effect op korte termijn doordat we via de geboden faciliteiten minder inspanning plegen voor opruimen van afval en verwerken van restafval door beter afvalscheiding. Dit valt weg tegen de investering voor de tegoedbonnen.
4.1.4
Bijplaatsingen terugdringen Wat doen we al en zetten we voort De gemeente pakt bijplaatsing aan door de vervuiling snel te verwijderen en daarmee extra vervuiling te voorkomen. Daarnaast geven we extra voorlichting en zetten we communicatie in op plekken met veel bijplaatsingen. Waar nodig zetten we op plaatsen met veel overlast handhaving in. In het verleden is bovendien in samenspraak met ROVA tijdelijk een afvalcoach ingezet. Ondanks deze inspanningen zien we dat de bijplaatsingen niet structureel afnemen en we hier aanzienlijke kosten maken.
Figuur 17: voorbeeld bijplaatsingen bij inzamelcontainers.
Wat gaan we anders of aanvullend doen Gezamenlijk met andere stakeholders (ROVA, kringloop) maken we afspraken om het aantal bijplaatsingen terug te dringen. Gezien veel probleemlocaties in de buurt liggen van woningen van De Woonplaats gaan we als eerste met hen in gesprek om dit probleem structureel aan te pakken. Een belangrijk onderdeel van preventie van bijplaatsing is het verstrekken van de juiste informatie en het bieden van adequate service aan bewoners. Op locaties waar structureel bijplaatsing plaatsvind gaan we gericht inzetten. Naast het upgraden van de inzamelvoorzieningen (zie paragraaf 4.1.7) gaan we ook inzetten op betere informatie die de mensen daadwerkelijk bereikt. Samen met De Woonplaats maken we afspraken voor het aanbieden van informatiepakketten voor nieuwe bewoners en verhuispakketten als mensen vertrekken. Hiermee stimuleren we goed afvalgedrag. Daarnaast maken we afspraken met De Woonplaats over specifieke informatie naar
blad 31 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
inwoners die we via de verhuurder van de woning laten lopen. Daarnaast maken we waar nodig afspraken met het COA over accommodaties in de gemeente waar afvalscheiding niet functioneert door de grote doorloop aan bewoners en het gebrek aan kennis. Daarbij steken we in op eigen verantwoordelijkheid van het COA voor het afvoeren van het afval (als bedrijfsafval, niet binnen gemeentelijk systeem) dat vrijkomt op deze locaties. Op de plekken met de grootste overlast pakken we de inzamelvoorzieningen aan. Uit een eerste analyse blijkt dat de omstandigheden hier bijplaatsing aantrekken. We maken voor deze locaties een verbeterplan en voeren dit uit samen met ROVA. Daarbij kiezen we ook voor het toepassen van enkele gedragsinterventies en ook de inzet van handhavers op de juiste momenten, waarbij we deze inzet uitvergroten door communicatie over deze acties met de bewoners en via onze algemene communicatie kanalen en via stakeholders. Overzicht maatregelen Afspraken maken met De Woonplaats over informatievoorziening
Tijdelijk maatwerk leveren op plekken met grote overlast
Welkom- en verhuispakketten aanbieden
Handhaving op juiste plek en moment inclusief communicatie
Effecten op kosten, service en milieu Het voorkomen van bijplaatsing en het gericht aanpakken van probleemlocaties zorgt uiteindelijk voor minder kosten en minder verspilling van grondstoffen doordat minder inzet nodig is en de materialen gescheiden worden afgevoerd. Tegelijkertijd wordt door de juiste aanpak de service en informatievoorziening naar inwoners verhoogd.
4.1.5
Kringloop verbreden Wat doen we al en zetten we voort Inwoners kunnen Grof Huishoudelijk Afval (GHA) wat geschikt is voor kringloop (Goedzooi) momenteel inleveren bij de kringloop van Stichting Aktief. Ook op het MBS is er een innamepunt van Stichting Aktief voor Goedzooi. De kringloopwinkel neemt op dit moment alleen GHA aan wat van waarde kan zijn voor de kringloopwinkel. De kringloop haalt ook Goedzooi op aan huis op afspraak. Veel overig materiaal (Rotzooi) belandt daardoor op het MBS en wordt afgevoerd. Naast deze kringloopwinkel zijn in de gemeente enkele andere initiatieven die kringloopgoederen een tweede leven geven, denk aan (georganiseerde) rommelmarkten. Deze zijn niet officieel als kringlooplocatie aangewezen maar vervullen wel een functie. Wat gaan we anders of aanvullend doen We evalueren en herzien de huidige afspraken met de kringloopwinkel van Stichting Aktief. We stellen nieuwe toekomstbestendige afspraken op die de service naar inwoners verhogen en die tevens bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de Kringloopwinkel binnen acceptabele kosten. In samenspraak stemmen we af binnen welke afspraken extra activiteiten voor kringloopwinkels of initiatieven uitgerold kunnen worden.
Daarbij onderzoeken we de mogelijkheid van een prestatiecontract voor kringloopwinkels waarin afspraken over kosten en de wijze waarop materialen worden verwerkt zijn vastgelegd zonder financieel risico voor de gemeente. We kijken hierbij ook naar de mogelijkheden voor social return on investment (SROI). In het verlengde daarvan stemmen we af op welke wijze meer Rotzooi kan worden ingezameld. Dit kan bijvoorbeeld door het introduceren van een mobiel inzamelpunt voor afval, door afspraken met De Woonplaats te maken of door de kringlopen hierop activiteiten te laten uitrollen.
blad 32 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Overzicht maatregelen Actualiseren afspraken huidige kringloop, intro prestatiecontract
Uitbreiden mogelijkheden voor activiteiten andere kringlopen
Ophaalmogelijkheden verbreden voor Goedzooi en Rotzooi (o.a. mobiel punt)
Effecten op kosten, service en milieu De aanvullende afspraken over kringlopen levert milieuwinst op doordat meer materiaal een tweede leven krijgt. Hier zit de grootste winst. Tevens leveren we meer service door betere afgifte- en ophaalmogelijkheden. Voor de kosten verwachten we onder aan de streep een beperkt positief effect doordat minder GHA ontstaat en minder opruim- en verwerkingskosten nodig zal zijn door meer inzameling en minder bijplaatsing.
4.1.6
Plaagdieren / ongedierte Wat doen we al en zetten we voort Voor de inzameling van de diverse soorten afval plaatsen we voorzieningen die zoveel mogelijk ongedierte weren. Bij bijplaatsing of locaties met dump verwijderen we deze zo snel mogelijk. Vanwege aangescherpte wet- en regelgeving mogen we als gemeente minder doen aan het bestrijden van de plaagdieren. Bij grote overlast treden we op binnen de mogelijkheden die er zijn voor de bestrijding. Wat gaan we anders of aanvullend doen Belangrijk is de aandacht voor de mogelijke toename van plaagdieren, als neveneffect van de veranderde inrichting of functies in de openbare ruimte. Door veranderingen in de leefomgeving zoals extensiever beheeren onderhoud van het stedelijk water ontstaan omstandigheden voor toename van ongedierte (zoals muizen en ratten) in bebouwd gebied. Ook slecht aanbiedgedrag van inwoners kan een gedeeltelijke oorzaak zijn van overlast. Te allen tijde willen we als gemeente voorkomen dat de volksgezondheid hierdoor in gevaar komt. Vanuit de gewijzigde wetgeving van plaagdierbestrijding stemmen we hiervoor de taken en verantwoordelijkheden af, naast het beheer- en onderhoud van de watergangen/ oevers en ambities voor de toename in biodiversiteit. Vanuit de afvalinzameling kijken we naar verbeteringen in voorzieningen zodat deze beter ongedierte weren.
In de basis streven we een afstand van minimaal 50 meter tussen verzamelcontainers en waterpartijen na. Eventueel verplaatsen we de voorzieningen of kiezen voor alternatieve inzamelmiddelen. Op plekken waar de inzameling dichtbij mogelijke leefgebieden van ongedierte zit of op locaties waar grote overlast ontstaat, stemmen we in samenspraak met de betrokken vakdisciplines de opties af. We maken hier algemene afspraken over en bij specifieke situaties of bij problemen voeren we ecologisch onderzoek uit. Overzicht maatregelen We stemmen ontwikkelingen in de openbare ruimte af met andere beleidsvelden
We informeren en stimuleren inwoners om beter te scheiden en bijplaatsing te voorkomen
Op plekken waar beleid conflicten in ruimtegebruik veroorzaakt leveren we maatwerk
We voeren ecologisch onderzoek uit wanneer nodig
Effecten op kosten, service en milieu We verwachten geen substantiële effecten op service en milieu. Mogelijk dat de kosten voor inzameling op specifieke locaties stijgen wanneer aanvullende maatregelen nodig zijn.
4.1.7
Kwaliteitsverbeteringen voorzieningen Wat doen we al en zetten we voort De huidige inzamelmiddelen voor de diverse afvalstromen zijn eigendom van ROVA en als gemeente betalen we een jaarlijks bijdrage. Dit betreft enerzijds kosten voor onderhoud en reparaties aan de voorzieningen. Ook
blad 33 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
vallen hier de kosten onder voor software en licenties van bijvoorbeeld de kaartlezers voor de passen. De voorzieningen zijn geplaatst overeenkomstig de bepalingen en capaciteit per voorziening. Bij nieuwe ontwikkelingen of uitbreidingen worden deze kaders toegepast waarbij ervaring en lokale kennis worden toegepast. Wat gaan we anders of aanvullend doen Op diverse plekken in de gemeente voldoen de inzamelvoorzieningen niet meer aan deze tijd. Naast de zichtbare ouderdom en slijtage zien we ook dat bereikbaarheid en toegankelijkheid niet altijd voldoet. Daarom gaan laten we alle verzamelcontainers en inzamelvoorzieningen in de gemeente inventariseren op bereikbaarheid, kwaliteit en volledigheid. Op basis hiervan maken we inzichtelijk welke verbeteringen en vervangingen komende jaren wenselijk tot noodzakelijk zijn. Dit leggen we vast in een inventarisatie- en verbeterdocument, inclusief financiële doorvertaling voor komende jaren. Voor een prettige en toegankelijke (inclusieve) leefomgeving is het wellicht nodig om de plaatsing van voorzieningen te heroverwegen. Informatievoorziening en uitstraling van de containers verbeteren we door betere communicatie op en rond de voorzieningen aan te brengen (zie ook: communicatie in paragraaf 4.1.8) of weer leesbaar te maken. Tot slot gaan we samen met ROVA de afspraken herijken omtrent service en onderhoud.
Daarbij introduceren we een beeldkwaliteit voor kwaliteit, uitstraling en functioneren van de voorzieningen zodat we duidelijke afspraken hebben over de te verwachten prestatie betreft uitstraling naast het technisch functioneren. Overzicht maatregelen Inventarisatie voorzieningen op kwaliteit
Opstellen verbeter- en vervangingsplan
Communicatie op voorzieningen verbeteren
Afspraken maken over onderhoudsniveau, uitstraling en functioneren
Effecten op kosten, service en milieu Door het in beeld brengen van de conditie en kwaliteit van de voorzieningen houden we grip op de uitgaven komende jaren en willen we onvoorziene kostenstijgingen voorkomen. Door het verbeteren van de uitstraling van voorzieningen bieden we inwoners een hoger niveau waarmee we positief afvalgedrag aanmoedigen. Goede, nette voorzieningen dragen ook bij aan positief scheidingsgedrag en we spelen hiermee in op een veel gehoorde mening over vervuiling van containers.
4.1.8
Communicatie Wat doen we al en zetten we voort We informeren de inwoners via onder andere de websites van gemeente en via de website en de app van inzamelaar ROVA. De algemene informatie en specifieke adresgebonden informatie voor elk huishouden zijn hier te vinden. Door het invoeren van het eigen adres is de afvalkalender beschikbaar. Daarnaast is een folder beschikbaar, welke naast Nederlands ook in enkele andere talen (Engels, Frans, Arabisch en Tigrinya) is vertaald en die beschikbaar is. Wat gaan we anders of aanvullend doen We komende periode zetten we gericht in op extra communicatie. We gaan onze inwoners regelmatig informeren over afvalscheiding en over de noodzaak en voordelen van goed scheiden. Hiertoe zetten we een mix van online en offline communicatie in. De beschikbare informatie brengen we hernieuwd op de aandacht, we verspreiden informatie via nieuwsbrieven, de lokale nieuwsbladen en ook via social media informeren we geregeld. We zetten een communicatiekalender op waarin we de uitingen en doel van de boodschap vastleggen. Hierbij sluiten we aan op thema’s en aspecten die nog verbetering nodig hebben. De informatie op de inzamelvoorzieningen verbeteren we waar nodig.
Dit hangt samen met de inventarisatie en controle van de inzamelvoorzieningen (zie paragraaf 4.1.7) Naast deze algemene communicatie richten we ons ook op specifieke doelgroepen door directe benadering. Dit doen we door in afstemming met sociaal steunpunt De Post en met woningcorporatie De Woonplaats specifieke
blad 34 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
aanpakken op te stellen. Ook gaan we een afvalcoach inzetten die op diverse plekken in de gemeente mensen gaat ondersteunen en bijvoorbeeld op locaties met veel bijplaatsing of slechte afvalscheiding extra ingezet kan worden voor ondersteuning van bewoners. Tot slot gaan we in het Centrum Duurzaam Winterswijk kijken op welke wijze we hier informatie kunnen aanbieden voor afvalscheiding en hergebruik. Dit werken we nader uit in afstemming met o.a. ROVA en de Kringloop. Overzicht maatregelen Opstellen communicatiekalender
Bestaande informatie hernieuwd verspreiden
Info aanbieden via Centrum Duurzaam Winterswijk
Aanwezigheid tijdens ‘dag van de / week van de’ met mobiel informatiepunt afvalscheiden
Maatwerk via de Post en De Woonplaats
Afvalcoach inzetten
Effecten op kosten, service en milieu De extra inspanningen zorgen voor meer kennis bij onze inwoners betreft afvalscheiding. Daarmee verwachten we een verbetering in kennis en daardoor betere afvalscheiding (milieu). De informatie zorgt indirect ook voor betere service en lagere kosten voor de inwoners. De extra inspanning op communicatie kost inzet van onze medewerkers. Dit levert ook lagere kosten op doordat meer grondstoffen ingezameld gaan worden.
4.2
Maatregelen en acties per grondstofstroom
4.2.1
Restafval Wat doen we al en zetten we voort In de kern Winterswijk wordt het restafval nu ingezameld volgens het principe van omgekeerd inzamelen (op enkele uitzonderingen na vanwege logistiek voor inwoners of inzamelaar). In de rest van de gemeente (buitengebied) heeft ieder huishouden maximaal één eigen minicontainer van 140 of 240 liter voor restafval die 1x per 4 weken wordt geleegd. Wanneer dit niet toereikend is, kunnen bewoners tegen inlevering van de container een pas krijgen voor een ondergrondse container naar keuze. Dit blijft gehandhaafd. Ook het systeem van tariefdifferentiatie op frequentie wordt voortgezet, waarbij de tariefstelling jaarlijks wordt vastgesteld aan de hand van de milieuprestatie (hoeveelheid restafval). Diftar is op frequentie, dat betekent dat er per aanbieding van een restafvalzak of -container een tarief geldt. Op het restafval wat nu wordt ingezameld voeren we sorteeranalyses en samenstellingsonderzoeken uit, om inzicht te krijgen in de grondstofstromen die nog in het restafval zitten. Dit blijven we doen. Zo blijft het scheidingspotentieel van restafval in beeld. Wat gaan we anders of aanvullend doen Uit het containermanagementsysteem blijkt dat er in de gemeente veel nulaanbieders zijn en dat dit aantal sterk is gestegen sinds de invoering van diftar (zie ook paragrafen 2.8 en 3.2.5).
Hierdoor loopt de gemeente inkomsten mis en het zorgt voor vervuiling in andere grondstofstromen. Om grip op deze situatie te krijgen gaan we in samenspraak met ROVA een nadere analyse van de kenmerken van de nulaanbieders uitvoeren en zetten we gezamenlijk een project op. Op basis van deze uitkomsten gaan we ons richten op specifieke groepen en gebieden waar dit speelt, om gerichte acties uit te voeren (zoals de inzet van een afvalcoach en het sturen van algemene en vervolgens adres gebonden informatiebrieven). Ook stemmen we af met het COA op welke wijze we de afvalinzameling van hun opvanglocaties in de toekomst organiseren zodat deze niet meer zorgen voor ernstige vervuiling van de diverse stromen. Uitsluiting van deze woningen van onze inzameling is een mogelijkheid die we daarbij mogelijk toe kunnen passen.
blad 35 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Naast de nulaanbieders zien we ontwijkgedrag van het systeem, wat resulteert in dumpingen en bijplaatsingen. Dit zijn overtredingen en pakken we aan met twee sporen: motiveren/stimuleren en aanspreken/sanctioneren (zie paragraaf 3.2.4). Hiervoor wordt een afvalcoach aangesteld. Aanvullend kunnen we op probleemplekken aanvullende maatregelen op inrichting treffen (herinrichting of opheffen locatie). Ook blijkt dat de kwaliteit van inzamelvoorzieningen niet altijd op orde (zie ook algemeen paragraaf 4.1.7). Dat ligt aan de verzorging (reinheid) en techniek (afvalpas). Voor de reinheid gaan we de verzamelcontainers frequent wanneer nodig reinigen, zodat het straatbeeld netjes blijft en de stank beperkt. Op het gebied van techniek ontbreekt nu vaak een uitwijkmogelijkheid als een ondergrondse container vol of defect is. We zorgen dat afvalpassen toegang hebben tot meerdere ondergrondse containers. In het algemeen gaan we extra inzetten op communicatie en geven we praktische tips hoe mensen hun afval beter kunnen scheiden zodat er minder restafval overblijft. We maken een plan waarin het reduceren van waardevolle fracties in het restafval centraal staat (zie ook paragraaf 3.1.2) Overzicht maatregelen Handhaven omgekeerd inzamelen en diftar op frequentie
Sorteeranalyses / samenstellingsonderzoeken voor scheidingspotentieel
Inventarisatie, monitoring en aanpak nulaanbieders
Uitwijkmogelijkheid ondergrondse container creëren
Extra communicatie minder restafval en wijzen op onjuist gedrag
Afspraken met COA over oplossing opvanglocaties
Aanpak ontwijkgedrag met afvalcoach
Effect op kosten, service en milieu Het aanstellen van een afvalcoach en de aanpak van kwaliteit van inzamelvoorzieningen brengen extra jaarlijkse kosten met zich mee. Als hier echter niet op wordt ingezet, zal de hoeveelheid restafval stijgen, wat uiteindelijk nog duurder is. De service blijft op een gelijk niveau, maar kan wel als minder worden ervaren door een deel van de inwoners, omdat er extra gecontroleerd en aangesproken wordt. We verwachten een verbetering in het milieueffect, door een gelijkblijvende of afnemende hoeveelheid restafval.
4.2.2
GFT Wat doen we al en zetten we voort GFT zamelen we bij hoogbouw door middel van verzamelcontainers en bij laagbouw in minicontainers. Voor GFT kunnen inwoners van laagbouw maximaal één extra container aanvragen voor de kostprijs van deze container. Dit blijft gehandhaafd, evenals de huidige frequentie van 1x per 2 weken. Per aanbieding van de GFT container worden geen kosten in rekening gebracht. Wat gaan we anders of aanvullend doen Doelmatige en efficiënte inzameling van GFT bij hoogbouw is lastig. Dit komt doordat er in hoogbouw relatief weinig GFT afval vrij komt (voornamelijk GF-afval). Er is weinig volume bij hoogbouw, maar dit moet wel snel worden opgehaald vanwege stankoverlast en ongedierte. Momenteel staan er minicontainers in beugels bij hoogbouw, voorzien van een slot, waarvan omwonenden een sleutel hebben. De huidige manier van inzamelen bij hoogbouw levert problemen op en kan qua logistiek en inzamelvoorzieningen worden verbeterd. Maar ook de kwaliteit van GFT bij hoogbouw kan beter. Bij hoogbouw zien we veel plastic zakjes in de GFT container. Dit is te verklaren vanuit het gedrag van bewoners en de route die GFT daardoor in hoogbouw aflegt. Het is begrijpelijk (maar niet wenselijk) dat inwoners hun bananenschil in een boterhamzakje doen en snel naar de
blad 36 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
GFT bak brengen. De inzamelvoorzieningen en het gebruik bij hoogbouw gaan we onderzoeken aan de hand van een aantal mogelijkheden: Mogelijkheden tot het verstrekken van (gratis) keukenbakjes voor GFT. Deze kunnen op het aanrecht staan en geleegd worden in de GFT container. Mogelijkheden tot het verstrekken van (gratis) stevige afbreekbare GFT zakken. De huidige composteerbare zakken lekken of scheuren vaak op de weg van de afvalbak naar de container. Onderzoeken extra toevoeging op beugel bij container voor weggooien plastic zakjes. Verkennen mogelijke aanpassingen / veranderingen inzamelvoorzieningen. Dat de kwaliteit van GFT onder druk staat, zien we naast hoogbouw ook zeker bij laagbouw (zie ook paragraaf 3.1.1). Onder andere door de manier van gebruik / reis die GFT afval aflegt van keuken / tuin tot container. Bij GFT komt dit bijvoorbeeld doordat inwoners GFT in plastic zakken aanbieden (zie hierboven), maar ook doordat het voor inwoners niet altijd duidelijk is wat wel of niet in de GFT container mag. Hier gaan we met extra communicatie op sturen. Ook gaan we de kwaliteit van GFT goed monitoren door, net als bij het restafval, sorteeranalyses uit te gaan voeren en periodiek te controleren bij de ophaalroutes. Hiermee krijgen we inzicht in de aanwezige vervuiling, waar we specifieke vervolgacties op gaan richten.
Overzicht maatregelen Voortzetten inzamel frequentie 1x per 2 weken (laagbouw)
Voortzetten inzamelsysteem (hoogbouw = breng, laagbouw = haal)
Onderzoek doelmatige en efficiënte inzameling GFT hoogbouw
Extra communicatie vervuiling GFT
Sorteeranalyse / samenstellingsonderzoeken en controle aan de bak
Effect op kosten, service en milieu De pilot en sorteeranalyses brengen kosten met zich mee, maar we verwachten dat dit niet tot een structurele verhoging in de kosten leidt, doordat deze maatregelen zorgen voor minder afkeur (en daarmee kosten). Wel zijn eenmalige kosten te verwachten. De service voor inwoners blijft gelijk en we verwachten in de toekomst een betere (milieu)kwaliteit van het GFT.
4.2.3
PMD Wat doen we al en zetten we voort PMD zamelen we bij hoogbouw in verzamelcontainers en bij laagbouw in minicontainers in. Voor PMD kunnen inwoners van laagbouw maximaal één extra container aanvragen. Voor huishoudens met minder dan 6 personen geldt de kostprijs van de container en huishoudens van 6 personen of meer kunnen deze container gratis krijgen. Dit blijft gehandhaafd, evenals de huidige ledigingsfrequentie van 1x per 4 weken. Per aanbieding van de PMD container of -zak worden geen kosten in rekening gebracht. Daarnaast handhaven we de uitgebreide communicatie op PMD, omdat dit een lastige grondstofstroom is voor inwoners. Wat gaan we anders of aanvullend doen We starten een onderzoek naar de inzameling van PMD bij hoogbouw. We zien dat de kwaliteit van PMD hier aanzienlijk slechter is dan bij laagbouw. In dit onderzoek gaan we twee belangrijke opties verkennen: Verkennen invoering van een toegangscontrole op verzamelcontainers, zodat we meer grip krijgen op de aanbieders Verkenning alternatieve verwerking van PMD uit verzamelcontainers (aanvullende nascheiding). Landelijk is de kwaliteit van PMD in verzamelcontainers namelijk slecht. Er zijn gemeenten die afspraken hebben gemaakt om PMD van deze locaties te gaan nascheiden, omdat overige maatregelen niet leidden tot een betere kwaliteit van PMD.
Ook blijven we actief inzetten op de kwaliteit van het PMD in minicontainers, dit doen we met een aantal aanvullende maatregelen:
blad 37 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Uitvoeren van steekproefsgewijze controles / steekproeven. Regelmatig tijdens de inzamelronde gaan we steekproefsgewijs de containers controleren (zie ook paragraaf 4.1.1). Adressen met teveel vervuiling krijgen een hanger aan de container en de container blijft staan. De inwoner dient de vervuiling uit de container te halen en de volgende inzamelronde weer aan te bieden. Containers die blijven staan worden direct met het KCC gedeeld, voor het geval dat inwoners dat inwoners bellen waarom de container niet is geleegd. Gerichte communicatie. We zien relatief veel afkeur door hard plastic (zoals bv. kapot speelgoed en tuinstoelen) en folies (noppen- en krimpfolie). Dit is plastic, maar geen verpakkingsmateriaal. We passen de communicatie aan op de aangetroffen vervuiling uit de steekproeven en sorteeranalyses. Denk bijvoorbeeld ook aan gerichte communicatie in het buitengebied op het weggooien van landbouwfolie. We bekijken of we een proef van een half jaar kunnen doen met het gratis verstrekken van PMD zakken, voor gebruik in de minicontainer. Dit doen we om het gebruik van grijze / ondoorzichtige zakken in minicontainers tegen te gaan, omdat dit leidt tot afkeur bij de verwerker. We gaan een proef doen met het afstellen van het maximale gewicht van de grijparm van de vuilniswagen.
Een volle PMD container is namelijk veel lichter dan het maximale gewicht van 80 kilogram voor restafval en GFT. De vervuiling die erin zit maakt een container zwaar. Voor PMD kan het maximale gewicht daarom omlaag, als extra controlemoment. ROVA onderzoekt momenteel in andere gemeenten wat het ideale afstelgewicht is, op basis van deze onderzoeken bekijkt de gemeente of dit ook in Winterswijk van toepassing kan worden. Uitvoeren sorteeranalyses. Op deze manier verkrijgen we inzicht in de samenstelling van het PMD, wat input is voor de gerichte communicatie.
Overzicht maatregelen Handhaven frequentie 1x per 4 weken (laagbouw)
Handhaven inzamelsysteem (hoogbouw = breng, laagbouw = haal)
Onderzoek inzameling PMD bij hoogbouw
Steekproeven / controles op kwaliteit PMD
Gerichte communicatie op basis van type vervuiling
Proef gratis verstrekken doorzichtige PMD zakken, voor gebruik in minicontainer
Afstellen maximale gewicht grijparm, op basis van uitkomsten onderzoek ROVA
Sorteeranalyses / samenstellingsonderzoeken
Effect op kosten, service en milieu De extra inzet brengt kosten met zich mee, maar we verwachten niet dat dit leidt tot een structurele verhoging van de kosten in de begroting. De extra inzet zorgt namelijk voor minder afkeur van PMD, waardoor er minder afkeurkosten zijn en er juist een vergoeding voor het PMD wordt ontvangen. De service richting inwoners gaat wel omlaag wanneer sprake is van verkeerd aanbieden. Dit betreft niet de inzamelfrequentie, maar wel op het gebied van controle en laten staan bij afkeur. Op milieu verwachten we een groot effect, doordat de vervuiling in PMD afneemt. Hierdoor kan meer PMD worden gerecycled tot hoogwaardigere producten.
4.2.4
Oud papier en karton (OPK) Wat doen we al en zetten we voort OPK zamelen we bij hoogbouw in verzamelcontainers en bij laagbouw in minicontainers in. Voor inwoners van laagbouw is het mogelijk om één extra container aan te vragen, voor de kostprijs van deze container. Dit blijft gehandhaafd, evenals de huidige frequentie van 1x per 4 weken. Per aanbieding van de OPK container worden geen kosten in rekening gebracht. Het opt-in-systeem waarin inwoners door middel van een sticker aan moeten geven wél ongeadresseerde (reclame)drukwerk te willen ontvangen zetten we bij positieve evaluatie voort.
blad 38 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Wat gaan we anders of aanvullend doen De kwaliteit van het OPK en aangeboden hoeveelheden is goed, hier zijn geen aanvullende maatregelen vereist. Overzicht maatregelen Handhaven frequentie 1x per 4 weken (laagbouw) en opt-in-systeem
Handhaven inzamelsysteem (hoogbouw = breng, laagbouw = haal)
Geen variabel tarief voor aanbieding
Effect op kosten, service en milieu Door de inzameling en verwerking op huidige wijze te continueren is geen groot effect te verwachten.
4.2.5
Glas Wat doen we al en zetten we voort De inzameling van glas is momenteel in de hele gemeente gebaseerd op een brengsysteem. Het inleveren van glas is gratis. Het gaat hier om verpakkingsglas (potten en flessen), overig glas (vlakglas, glazen, etc.) moet naar het MBS. Wat gaan we anders of aanvullend doen De kwaliteit van het glas en aangeboden hoeveelheden zijn goed, hier zijn geen aanvullende maatregelen vereist. Wel zien we dat er nog relatief veel glas in het restafval zit, hier willen we met extra communicatie op inzetten wat er allemaal in de glasbak hoort en waar de glasbakken staan in de gemeente. Overzicht maatregelen Handhaven inzamelsysteem (brengsysteem)
Extra communicatie wat in glasbak mag en waar bakken staan
Effect op kosten, service en milieu Door de inzameling en verwerking op huidige wijze te continueren blijft het effect op kosten en service gelijk. Wel verwachten we door de extra communicatie een (kleine) toename in de hoeveelheid goed gescheiden glas, wat een hogere milieuprestatie oplevert.
4.2.6
Textiel Wat doen we al en zetten we voort De inzameling van textiel is momenteel in de hele gemeente gebaseerd op een brengsysteem. Inwoners kunnen het textiel in 5 gemeentelijke verzamelcontainers kwijt, via kringloop Stichting Actief, bij diverse goede doelen inzamelaars die regelmatig aan huis komen ophalen of bij het MBS. Het inleveren van textiel is gratis. Wat gaan we anders of aanvullend doen De kwaliteit van het aangeboden textiel is voldoende, maar de hoeveelheden kunnen beter. De acceptatievoorwaarden voor textiel zijn de laatste jaren aanzienlijk uitgebreid. Hierdoor mag er veel meer in de textielcontainers dan alleen draagbaar textiel. Zo mogen bijvoorbeeld ook handdoeken, dekens, vitrage en versleten kleding worden ingeleverd. Hierover gaan we extra communiceren, de manier waarop staat beschreven in paragraaf 4.1.8.
blad 39 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Een andere oorzaak dat de hoeveelheden van het ingezamelde textiel achterblijven, is door de inzamelstructuur. De huidige structuur is verdeeld over veel verschillende partijen en de verdeling is niet goed vastgelegd in het uitvoeringsbesluit (zie paragraaf 3.1.3). We gaan dit verbeteren en professionaliseren. Als eerste leggen we de basis door de huidige situatie in kaart te brengen en richtlijnen op te stellen voor wie nu en in de toekomst textiel mag inzamelen op gemeentelijk grondgebied. Als gemeente pakken we de regie op textielinzameling. We kiezen de partijen en in welke vorm ingezameld mag worden. Dit doen we om meer grip op de textielketen te krijgen, zodat we beter weten hoeveel er wordt ingezameld, wat de kwaliteit is en waar het ingezamelde textiel naartoe gaat. Ook kan dit een uitbreiding van de gemeentelijke inzamelcontainers betekenen; echter, wachten we eerst de eisen af die vanuit de nieuwe UPV worden gesteld. Dat is om desinvesteringen en overbodige tijdinspanning te voorkomen, terwijl het na vaststelling van de UPV op een later moment alsnog moet worden veranderd. Naar verwachting is hierover in de 2e helft van 2024 meer bekend. De inzameling van textiel door goede doelen vindt de gemeente belangrijk, dus dat blijft een onderdeel van het systeem.
Hierbij is het uitgangspunt dat er een goede verdeling is tussen lokale, regionale, nationale en internationale goede doelen. Dit stemmen we af met de partijen. Overzicht maatregelen Handhaven brengsysteem en inzameling door goede doelen
Goede doelen centraal, balans tussen lokaal, regionaal, nationaal en internationaal
Verbeteren / professionaliseren inzamelaars en inzamelstructuur (afhankelijk van UPV)
Effect op kosten, service en milieu Het effect op kosten op textiel is lastig in te schatten, door de komst van de UPV. Deze ontwikkelingen volgen we nauwlettend. Wel is duidelijk dat de service richting inwoners wordt verhoogd als gevolg van de professionalisering, eveneens als het milieueffect (meer ingezameld textiel).
4.2.7
Luiers en incontinentiemateriaal/ medisch afval Wat doen we al en zetten we voort Op het MBS staat een gratis inzamelvoorziening voor luiers- en incontinentiemateriaal/ medisch afval. Inwoners die dit materiaal niet kunnen brengen naar het MBS mogen dit in de restafval container aanbieden. Stoma- en dialysemateriaal (medisch afval) mag ook in de restafval container. Overig medisch afval zoals oude medicijnen en gebruikte naalden moeten bij de apotheek of MBS (als chemisch afval) worden ingeleverd. Aangezien voor restafval een tarief per aanbieding geldt, is er voor inwoners die daarvoor in aanmerking komen een tegemoetkoming in de kosten in het tarief voor de afvalstoffenheffing (plafondbedrag o.b.v. van maximaal 12 aanbieding per jaar, daarboven vrijstelling). Een inwoner kan gebruik maken van dit tarief, wanneer er sprake is van een gegronde medische indicatie, vastgesteld door het sociaal team. Zelfstandige woningen die onderdeel uitmaken van een zorginstelling kunnen op basis van de hoeveelheid medisch afval en praktische invulling van de inzameling worden uitgesloten van de gemeentelijke inzameling. Zij voeren dit afval als bedrijfsafval af. Deze aanpak blijft gehandhaafd. Wat gaan we anders of aanvullend doen We houden de ontwikkelingen op het gebied van verwerking van luiers en incontinentiemateriaal nauwlettend in de gaten.
Op dit moment is er nog geen verwerkingsmogelijkheid. Daarom gaan we luiers en incontinentiemateriaal (buiten het MBS om) ook niet apart inzamelen. De ontwikkelingen gaan snel, aangewakkerd door de komst van een UPV. Naar verwachting gaat de UPV vanaf 2026 in en is er dan ook een verwerkingsmogelijkheid. Op dat moment gaan we naar verwachting luiers en incontinentiemateriaal ook apart inzamelen via bijvoorbeeld verzamelcontainers verdeeld over strategische plekken in de gemeente, wanneer dit vanuit oogpunt van kosten en opbrengsten rendabel is. Daarnaast onderzoeken we hoe de administratie van de compensatie efficiënter kan. De huidige structuur is arbeidsintensief (lijsten) maar wel efficient en duidelijk in een proces vastgelegd. We gaan bekijken of we hier
blad 40 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
een koppeling kunnen maken met het sociaal domein, bijvoorbeeld door de inwerkingtreding van de regel te automatiseren via medische verklaringen. Overzicht maatregelen Handhaven inleverpunt incontinentie en medisch afval MBS/apotheek.
Medisch afval (incontinentie, stoma, dialyse) haalsysteem via restafval container
Handhaven tegemoetkoming kosten o.b.v. medische indicatie
Efficiëntere administratie compensatiestructuur i.s.m. sociaal domein
Aparte inzameling van luiers en inco bij beschikbaar verwerkingsmogelijkheid
Effect op kosten, service en milieu Op korte termijn zijn er geen verandering in de kosten voor deze afvalstroom. Het effect op kosten op luiers en incontinentiemateriaal vanaf de verandering van inzamelsysteem is lastig in te schatten. Dit hangt bijvoorbeeld af van het verwerkingstarief. Deze ontwikkelingen volgen we nauwlettend. Wel is duidelijk dat de service richting inwoners wordt verhoogd als gevolg van de professionalisering, net als het milieueffect.
4.2.8
Grof Huishoudelijk Afval (GHA) Wat doen we al en zetten we voort De inzameling van Grof Huishoudelijk Afval (GHA) hebben we momenteel georganiseerd op twee manieren. Enerzijds kan dit bij het MBS worden ingeleverd. Daarnaast kan de Kringloop van Stichting Aktief de zogenaamde Goedzooi gratis ophalen aan huis. Het GHA kan ook op telefonische afspraak en tegen betaling worden opgehaald door ROVA. Hiernaast wordt helaas ook regelmatig GHA als dump of bijplaatsing in de openbare ruimte aangetroffen. Dit haalt ROVA momenteel op tegen een prijs van €15,- per situatie, waarbij het als restafval wordt verwerkt. Wat gaan we anders of aanvullend doen We zien dat er veel potentie zit in de materialen van het GHA. Daarom gaan we kijken om meer te doen met het GHA. Om te beginnen gaan we de afspraken met de huidige Kringloop bekijken en aanpassen, zodat meer GHA via de Kringloop kan worden aangenomen en verwerkt. Hiervoor maken we nieuwe afspraken over tarieven en verantwoordelijkheden (zie paragraaf 4.1.5). We handhaven het inzamelpunt van de Kringloop van Stichting Aktief op het MBS. Daarnaast gaan we in gesprek met De Woonplaats over mogelijkheden om via hen inwoners te informeren en mogelijkheden te bieden voor het GHA. De dump en bijplaatsing pakken we op via een apart traject. Zie hiervoor paragraaf 4.1.4.
We gaan bekijken hoe we de milieustraat dichter bij de inwoner kunnen krijgen, door te onderzoeken of een mobiel inleverpunt voor grondstoffen een optie is voor Winterswijk. Er zijn namelijk veel inwoners die een kleine hoeveelheid grof huishoudelijk afval hebben, die te groot is voor in de container, maar te weinig is om ‘even’ mee naar het MBS te rijden. Een mobiel inleverpunt voor grondstoffen en GHA kan hierin voorzien. Dit inleverpunt is bijvoorbeeld een ‘simpele marktkraam’ met kratten waarin de meest voorkomende soorten in kleine hoeveelheden ingeleverd kunnen worden. Het mobiel inleverpunt ‘reist’ door de gemeente. We bekijken hierbij ook de mogelijkheden voor een samenwerking met de kringloop. Overzicht maatregelen Afspraken huidige Kringloop evalueren en aanscherpen
Ophaalmogelijkheden verbeteren
Afspraken met De Woonplaats maken over rol en aanpak
Onderzoeken mobiel inleverpunt voor grondstoffen en GHA
Effect op kosten, service en milieu
blad 41 van 54
datum 12 december 2023 projectnummer 0485285.100 betreft Huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan
Op korte termijn willen meer GHA aannemen en daarmee het aanbieden van GHA laagdrempeliger maken. Dit heeft tevens een positief effect op milieu, omdat minder GHA als restafval wordt verwerkt. De kosten zullen in eerste instantie redelijk gelijk blijven en eventueel tijdelijk licht stijgen, met vervolgens een dalende lijn als de afspraken en aanpak is ingeregeld.
4.2.9
Milieubrengstation (MBS) Wat doen we al en zetten we voort Op het MBS kan een verscheidenheid aan (grof huishoudelijk) afval worden gebracht. Een gedeelte van deze stromen is gratis en de rest is betaald. De afvalstromen en tarieven zijn te vinden op de site van de ROVA. Een uitzondering op deze lijst is het groenafval, dat kan tot een maximum van 500 kilogram per keer gratis worden ingeleverd. Het MBS is open op woensdagmiddag, vrijdagmiddag en zaterdag de gehele dag. Wat gaan we anders of aanvullend doen De inrichting van het MBS is vrij traditioneel. Landelijk zijn er steeds meer initiatieven op het gebied van circulaire ambachtscentra of ‘milieustraat plus’. We gaan onderzoeken of het mogelijk is om het huidige MBS meer circulair te maken. Het huidige aantal afvalstromen dat naar het MBS kan worden gebracht is voldoende, maar de afvalbranche is volop in beweging. Daarom reserveren we genoeg ruimte voor toekomstige ontwikkelingen en mogelijke toename van afvalstromen. Hiermee willen we het MBS meer toekomstbestendig maken. Een actueel voorbeeld van een dergelijke ontwikkeling is het inzamelen van lachgascilinders. Op dit moment is geen toegangscontrole op het MBS, hierdoor hebben we niet goed zicht op ‘eerlijk’ gebruik.