Eerste bestuursrapportage 2024-incl. 1e prognose 2024
Tekst van het document
Samen met de stichting WCL en OWIN is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld. Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert. Begin 2023 is een intentieovereenkomst gesloten met diverse partijen om te komen tot een Gebiedsaanpak vitaal platteland Winterswijk. Kwaliteit (toelichting) De Intentieovereenkomst (IOK) en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Er is volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk. De gebiedsaanpak is een samenwerking tussen de mensen uit het gebied en de gezamenlijke overheden. Het doel is te komen tot een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. 'Geen spijt-maatregelen' kunnen tussentijds worden uitgevoerd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 56
Volgens de oorspronkelijke planning levert het project eind 2024 het gebiedsplan op. Tijdens de uitvoering van het project hebben we te maken met onzekerheid over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Dit heeft gevolgen voor de planning, de benodigde personele capaciteit en financiële inbreng. Het ziet er naar uit dat de overheden de kaders niet op korte termijn duidelijk hebben. Binnen het project hebben we afgesproken dat we verder gaan en een gedeelte van de focus verleggen naar korte termijn, 'geen-spijt maatregelen'. De overheden formuleren hun opgaven en ambities, welke aan het gebiedsteam wordt voorgelegd. Indien nodig volgt daarop nog een bestuurlijke besluitvorming bij provincie, waterschap en gemeente. Het effect van het ontbreken van duidelijke kaders op de voortgang is nog niet in beeld. Begin 2024 zijn we gestart met het opstellen van kansenkaarten, die zullen leiden tot de gebiedsvisie. Hoewel een perspectief op korte termijn gewenst is, vinden we het proces van samenwerking en de kwaliteit van het perspectief belangrijker dan snelheid. Eind 2024 verwachten we de gebiedsvisie klaar te hebben. Daarna starten we met het opstellen van het gebiedsplan Vitaal Platteland Winterswijk.
Tijd (indicator) Doelstellingen We realiseren voldoende woningaanbod waar voor verschillende doelgroepen behoefte aan is Activiteiten Een goede voorraad sociale, duurzame huurwoningen In de raamovereenkomst en de prestatieafspraken staat nu al dat partijen zich inzetten om bewustwording bij huurders, van hun woongedrag en gevolgen van energiegebruik, te bevorderen. Daarbij faciliteert en ondersteunt de gemeente de huurdersvereniging en De Woonplaats waar mogelijk bij duurzaamheidsprojecten en -activiteiten die bijdragen aan de (gemeentelijke/regionale) duurzaamheidsdoelstellingen. De Woonplaats en de gemeente Winterswijk gaan in gesprek om concrete vervolgafspraken te maken op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid. We streven naar een maximale inzet mede in het kader van armoedebestrijding. Kwaliteit (toelichting) In de prestatieafspraken 2023 is concreet in beeld gebracht wat de totale opgave is m.b.t. verduurzaming van de woningen. Door De Woonplaats en de gemeente wordt gewerkt aan de opgave. Bij acties en pilots gericht op het bevorderen van duurzaam woongedrag en energiebesparing stemmen de partijen af over de aanpak. Concrete vervolgafspraken worden later in 2024 gemaakt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het is een doorlopende activiteit gedurende het gehele jaar 2024. Tijd (indicator) 57
Flexwonen Veel Winterswijkers zijn op zoek naar geschikte en betaalbare woonruimte. Ook moet Winterswijk extra statushouders huisvesten. De instroom neemt toe, dus het aantal statushouders zal ook toenemen. Daarnaast weten we niet hoelang de Oekraïense ontheemden zullen blijven. Daarom ontwikkelt Winterswijk een of meerdere flexwoonprojecten samen met De Woonplaats en een of meerdere marktpartijen. Kwaliteit (toelichting) In het kader van de prestatieafspraken 2024 met De Woonplaats is flexwonen een gespreksonderwerp. We zitten nog in de verkennende fase. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We gaan met De Woonplaats in gesprek over flexwonen. In het tweede kwartaal wordt de verkenning verder opgepakt en onderzoeken we de mogelijkheden. Tijd (indicator) Lokale woonzorgvisie Het Rijk werkt aan een wetsvoorstel dat het opstellen van een urgentieverordening en/of huisvestingsverordening door gemeenten voor specifieke aandachtsgroepen verplicht maakt in 2025 of 2026. Dit is inclusief verschillende zorgdoelgroepen. Voorafgaand aan deze verordening is een lokale woonzorgvisie noodzakelijk om prioritering van specifieke aandachtsgroepen te bepalen. Bij het opstellen van de lokale woonzorgvisie is regionale afstemming een belangrijk onderdeel. Kwaliteit (toelichting) We stellen een lokale woonzorgvisie op.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De lokale woonzorgvisie wordt naar verwachting in het vierde kwartaal van 2024 ter besluitvorming aan de raad aangeboden. Wij zijn in de verkennende fase over de gewenste inhoud van de lokale woonzorgvisie en de benodigde inzet. Regionaal wordt gewerkt aan een Achterhoekse woonzorgvisie. Deze trajecten worden indien mogelijk op elkaar afgestemd. Tijd (indicator) Nieuwe lokale woonvisie We stellen een nieuwe lokale woonvisie op omdat de looptijd van de huidige lokale woonvisie eind 2024 afloopt. We sluiten aan bij de uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 en combineren dit met onze lokale ambities en uitgangspunten. We spelen in de veranderende woonbehoefte en zorgen ervoor dat nieuwe woningbouw en de bestaande woningvoorraad daarop aansluit. We streven 58
naar betaalbare woonlasten, passend bij de portemonnee van de inwoners en woningzoekenden. Kwaliteit (toelichting) We stellen een nieuwe lokale woonvisie op. Deze activiteit starten we in het derde kwartaal. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De nieuwe lokale woonvisie wordt naar verwachting in het vierde kwartaal ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. Tijd (indicator) Herontwikkeling portiekflats Europalaan We werken aan het initiatief van De Woonplaats om de komende jaren 112 woningen in vier flatgebouwen aan de Europalaan te vervangen door 130 nieuwe woningen in drie gebouwen. Kwaliteit (toelichting): Op 4 juli is besloten onder randvoorwaarden medewerking te verlenen aan het starten van een procedure voor herontwikkeling portiekflats aan de Europalaan. Het ontwerp bestemmingsplan heeft eind 2023 ter inzage gelegen en is in april 2024 ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Naar verwachting kan in 2025 begonnen worden met de bouw. Kwaliteit (toelichting) Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen Activiteiten Snippergroen en illegaal grondgebruik In 2016 heeft bureau Eiffel het grondgebruik binnen de gemeente Winterswijk geïnventariseerd. Hieruit is gebleken dat op 595 locaties sprake is van ingebruikname van gemeentegrond.
Door particulieren en (agrarische) bedrijven. Soms zijn hier afspraken over gemaakt, in andere gevallen is nog niets geregeld. In 2019 is hiervoor een projectmatige aanpak ontwikkeld en is gestart met pilot project Grondgebruik in de wijken Bargerbosch en Hoge Wieber Noord. In 2023 heeft de raad een beleidskader voor snippergroen vastgesteld. Op basis hiervan wordt het project vervolgd. Kwaliteit (toelichting) Wij verschaffen duidelijkheid aan inwoners en ondernemers over het nietgeregistreerd in gebruik hebben van snippergroen. 59
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In het eerste kwartaal van 2024 zijn de laatste lopende dossier uit het pilotproject snippergroen afgerond. De laatste juridische afwikkelingen vinden plaats in het 2e kwartaal. Hierna wordt de pilot omgezet in een regulier project. De bewoners van de betreffende wijken/straten ontvangen dan een brief voor het niet geregistreerd gebruik van gemeentegrond. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Diverse projecten Projecten hebben elk hun eigen planning en werkwijze. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het zal nog enkele jaren duren voordat alle plannen en werkwijzen goed geïmplementeerd zijn. Dit is ook mogelijk door het overgangsrecht. Wonen / volkshuisvesting De Rijksoverheid wil de regie op de volkshuisvesting herpakken: ‘Volkshuisvesting is terug van weggeweest’. Deze trend is ingezet sinds de benoeming van een minister van Volkshuisvesting (en Ruimtelijke Ordening) in 2022 en heeft geleid tot het opstellen van een Nationale Woon- en Bouwagenda. Deze agenda bevat meerdere programma’s met o.a. woningbouw, aandacht voor specifieke doelgroepen, betaalbaar wonen en verduurzaming. Het Rijk pakt de regie en deze regie werkt door op provinciaal en lokaal niveau. Nieuwe wetgeving en aanpassing van bestaande wetgeving moet (lokale) overheden mandaat én instrumentarium geven.
Meer afstemming, monitoring en verantwoording op lokaal, regionaal en provinciaal niveau om uitvoering te geven aan het landelijk beleid. In de wetsvoorstellen zijn definities (nog) niet altijd helder, keuzes zijn niet of onvoldoende onderbouwd en instrumenten en hulpmiddelen voor de uitvoering zijn onvoldoende ingekaderd en uitgewerkt. Ook is niet altijd duidelijk of je als gemeente een keuze hebt om instrumenten wel of niet in te voeren. Wel is duidelijk dat er een enorme extra werklast bij gemeenten komt te liggen. De zorgen of het allemaal uitvoerbaar is voor gemeenten is daarom groot. Onder andere vanuit de VNG. Naast de personele capaciteit zullen ook financiële middelen nodig zijn, bijvoorbeeld voor het uitvoeren van noodzakelijke onderzoeken. Voor de gemeente Winterswijk betekent dit dat wij, in combinatie met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek, meer moeten gaan sturen op betaalbaarheid in de bouwprogramma’s. Dit vraagt meer capaciteit dan voorheen. Daarnaast moet verplicht worden opgesteld: een volkshuisvestingsprogramma ter vervanging van de gemeentelijke woonvisie als onderdeel van de omgevingsvisie; een gemeentelijk woonzorgvisie die regionaal is afgestemd; een huisvestingsverordening voor urgente doelgroepen zoals uitstromers uit intramurale instellingen en jeugdzorg, slachtoffers van huiselijk geweld, daklozen en ex-gedetineerden.
Vitaal Platteland De Intentieovereenkomst (IOK) en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Er is 60
volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk. Deze aanpak moet de komende twee jaar een toekomstperspectief Vitaal Platteland Winterswijk opleveren. Tegelijkertijd beginnen we met de realisatie. 'Geen spijt-maatregelen' kunnen namelijk tussentijds worden uitgevoerd. We zien inmiddels dat het project te maken heeft met onzekerheden over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Dit heeft gevolgen voor de planning, de benodigde personele capaciteit en financiële inbreng. Fysiek domein algemeen Zoals op meerdere gebieden speelt arbeidsmarktkrapte ook in het fysieke domein een grote rol. Het is moeilijk om aan geschikt en voldoende personeel te komen. Op inhoudelijk gebied speelt de stikstofproblematiek een rol. Qua communicatie is participatie nog steeds een ontwikkeling die speelt en waar we in onze processen rekening mee moeten houden.
3.5 Economie en Lobby Ambitie Wij koesteren de veelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk. Bedrijvigheid en nabij gelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. In samenwerking met de sector zorgen we voor voldoende aanbod “het jaar rond” in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen. We dragen Winterswijk als merk binnen en buiten Nederland uit. We onderhouden duurzame relaties met samenwerkingspartners landelijk, regionaal en over de grens. We maken actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten. Relevante documenten: Beleidsnota Economie Winterswijk 2017. Omgevingsvisie Buitengebied 2019. Centrumvisie 2021. Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023. Nota Grenszland Gemeente Winterswijk (2022 - 2024).
Doelstellingen Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling Activiteiten Locatiekeuze bedrijventerreinen Het Regionaal Programma Werklocaties laat zien dat er in Winterswijk behoefte is aan nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Voor het succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerrein schaars is. Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat te behouden, wijzen we een groeilocatie aan. Kwaliteit (toelichting) De gemeenteraad heeft op 29 februari besloten om een verdiepend onderzoek uit te voeren op 8 potentiële locaties. Dit onderzoek loopt tot eind mei 2024. Vervolgens worden locatiepaspoorten opgesteld. Op basis van deze paspoorten, een ambtelijk 61
advies en een bestuurlijke afweging neemt het college een besluit over de locatiekeuze. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De locatiekeuze staat gepland in 2024. Tijd (indicator) Programma toekomstbestendige bedrijventerreinen We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen. Het programma heeft als doel om bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te creëren en de samenwerking van bedrijven op de bedrijventerreinen te verbeteren. Het programma richt zich zowel op samenwerking en organisatiegraad op het bedrijventerrein als op het programmatisch uitvoeren van fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente in het omzetten van beleidsambities in duurzaamheid en klimaat naar concrete maatregelen op de bedrijventerreinen. Kwaliteit (toelichting) In samenwerking met industriekring OWIN zijn er drie subsidieaanvragen in voorbereiding bij de provincie Gelderland. Deze zijn gericht op: Een haalbaarheidsstudie naar parkmanagement op bedrijventerreinen. Het opzetten van een programma met fysieke maatregelen op bedrijventerreinen. Een haalbaarheidsstudie voor een Smart Energy Hub op de bedrijventerreinen Veeneslat Zuid en Noord. Dit richt zich op optimalisatie van de lokale energieopwekcapaciteit en -verbruik op het bedrijventerrein.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit project loopt conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen Het maken en vaststellen van een visie op de toekomstige soort bedrijven in Winterswijk Activiteiten Toekomstvisie gewenste bedrijvigheid in Winterswijk Het Winterswijkse bedrijfsleven kenmerkt zich door een grote diversiteit. Start ups, familiebedrijven die al generaties lang aan Winterswijk zijn verbonden, maar ook bedrijven die begonnen zijn als familieondernemingen maar inmiddels onderdeel zijn van een groot landelijk of internationaal bedrijf. Wij koesteren al deze bedrijven. We maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst in Winterswijk op willen richten. 62
Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: Participatie. Duurzaamheid, klimaat en circulaire economie. Onderwijs en arbeidsmarkt. Deskundige ondersteuning. Samenhang met locatiekeuze bedrijventerrein. Integratie in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk (zie beleidsveld 3.4). Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Omdat de visie wordt geïntegreerd in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk (beleidsveld 3.4), wordt dit tijdspad aangehouden. Tijd (indicator) Doelstellingen In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod Activiteiten Stimuleren van evenementen voor en door jongeren We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie. Kwaliteit (toelichting) We hebben aandacht voor de specifieke behoeften van evenementenorganisatoren. Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de doelstelling, te weten het stimuleren van evenementen voor en door jongeren. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorlopend in 2024.
Er moet nog een voorstel worden gemaakt, gericht op het zuiver en effectief inzetten van het budget, in relatie tot de doelstelling. Planning hiervoor is juli 2024. Tijd (indicator) Toekomstvisie verblijfsrecreatie We maken samen met het bedrijfsleven een toekomstvisie op de gewenste ontwikkeling van de verblijfsrecreatie in Winterswijk. Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: 63
Participatie. Aansluiting bij omgevingsvisie buitengebied en kom. Landelijke en regionale trends in toerisme en recreatie. Deskundige ondersteuning. De beoogde dekking van de uitvoeringsagenda van de beleidsvisie vanuit de toeristenbelasting is niet voorzien in deze begroting. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In afstemming met de toeristische sector is een adviesbureau geselecteerd. Het onderzoek en opstellen van de visie is gestart en loopt door in 2024. Tijd (indicator) Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan 5 speerpunten: 1. Beleefbaarheid van de Achterhoek vergroten met aanbodontwikkeling; 2. Vitaliteit verblijfsrecreatie op peil houden en verbeteren; 3. Onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de Achterhoek voor de nationale- en internationale gast; 4. Gastvrijheid in de regio bevorderen; 5. Positie vrijetijdssector binnen de Achterhoek versterken en verbindingen met andere sectoren intensiveren. We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’. Dit project sluit goed aan op de Winterswijkse opgave ‘Iedereen doet mee’.
Kwaliteit (toelichting) Projecten lopen conform afspraak. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De projecten uit de vrijetijdsagenda lopen volgens schema. Tijd (indicator) Doelstellingen Stimuleren ondernemerschap en stabiele arbeidsmarkt Activiteiten We hebben een ondernemerspunt We willen professionaliteit en slagkracht in onze ondernemersondersteuning en economische ontwikkeling organiseren in de vorm van het Ondernemerspunt Winterswijk. Dit is gebaseerd op het Duitse model van 64
Wirtschaftsförderungsgesellschaft, zoals we dat ook in Bocholt kennen. Dit is een model waarin gemeente en ondernemersverenigingen vanuit een publiek-private organisatie samenwerken aan een brede economische ontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) We hebben in 2023 diverse gesprekken gevoerd met ondernemers over de wenselijkheid en mogelijkheden van een ondernemerspunt. De uitvoering is gestopt als gevolg van de bezuinigingen binnen het taakveld economie. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In de begroting 2024 is er geschrapt in het taakveld economie. Dit betekent dat de voorbereiding op dit project is gestopt en geen vervolg gaat krijgen. Tijd (indicator) Doelstellingen Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten waarbij we ons aanbod op het gebied van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere bereikbaarheid over de weg en het spoor. Activiteiten Grensoverschrijdende samenwerking Onder grensoverschrijdende samenwerking valt de samenwerking met de overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de Achterhoek, de Regio Achterhoek en de Euregio. We verbinden mensen, ondernemers, overheid en onderwijs aan beide zijden van de grens met elkaar op het gebied van economie, onderwijs, cultuur, toerisme en sport. Kwaliteit (toelichting) We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons Internationaal beleid.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit proces is doorlopend. Tijd (indicator) Lobby We zetten in op regionale en grensoverschrijdende lobby. Lobbyen stelt ons in staat de belangen van onze inwoners te vertegenwoordigen bij de overheid en andere belanghebbenden. Het zorgt ervoor dat samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en bedrijven ontstaan. Ook lobby over de grens is belangrijk. De toenemende europeanisering van het beleid en besluitvorming zorgen ervoor dat veel belangrijke beslissingen niet alleen op nationaal niveau maar ook op Europees niveau worden genomen. Kwaliteit (toelichting) 65
Een gestructureerde lobby is nodig. Vanuit de behoefte om een heldere, gezamenlijke boodschap te vertellen is gewerkt aan focus in onze lobby. Tijdens het lentefestival brengen we de Achterhoek en onze Achterhoekse ambities jaarlijks dichterbij Den Haag. Lokaal zetten we in op politieke actualiteiten, speerpunten die in het coalitieakkoord zijn geformuleerd en een gezamenlijke lobby met de M50 gemeenten op verschillende onderwerpen als grensoverschrijdende arbeidsmarkt en behoud van streekziekenhuizen. 70% procent van alle wet- en regelgeving waar gemeenten mee te maken hebben wordt op Europees niveau bepaald. We zijn ons ervan bewust dat je grensoverstijgend moet denken om lokale uitdagingen vooraan te brengen. Winterswijk staat bekend als een Europa-actieve gemeente. Mede door het winnen van de Green Leaf Award, de actieve rol van de portefeuillehouder en lobby in verschillende Europese gremia, wordt Winterswijk vaak als voorbeeld genoemd. De jaarlijkse deelname aan de European Weeks of Regions and Cities zien wij als een kans om kennis te delen met bestuurders uit heel Europa en de Achterhoekse ambities en uitdagingen in Brussel zichtbaar te maken. Er is een ambtelijke lobbywerkgroep gevormd die de organisatie van het festival en de European Weeks of Regions and Cities verzorgt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Betreft een doorlopende activiteit.
Tijd (indicator) Subsidies Voor een optimale benutting van (Europese) subsidiemiddelen voor de uitvoering van projecten en activiteiten zetten we binnen onze organisatie een subsidiestructuur op. Dit om subsidieverwerving binnen de organisatie te borgen. Kwaliteit (toelichting) Subsidies zijn een belangrijk middel voor de gemeente Winterswijk om haar beleid te kunnen uitvoeren en projecten te realiseren. Het verwerven van subsidies vergt echter wel een structurele aanpak. We kiezen in Winterswijk voor een subsidieadviseur die zich bezighoudt met het identificeren van subsidiemogelijkheden en het coördineren van de aanvragen. Steeds meer gemeenten werken samen om gezamenlijk subsidieaanvragen te doen. Zo wordt de kans op succes vergroot en kunnen grotere projecten worden gerealiseerd dan wanneer individueel subsidie wordt aangevraagd. Ook zijn er steeds meer Europese subsidieprogramma's beschikbaar, die ons als gemeenten in staat stellen om grensoverschrijdend samen te werken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting)
66
Door een subsidiebureau is een subsidiescreening uitgevoerd. Deze screening geeft inzicht in de huidige situatie met betrekking tot subsidieverwerving en de huidige subsidiemogelijkheden. Verder is daar een advies uitgekomen voor het borgen van subsidieverwerving binnen de organisatie. De adviezen worden nu verder geïmplementeerd. Daarnaast zijn we bezig met het opzetten van een subsidiestrategie. Het werven van subsidies is een doorlopend proces. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Economie Algemeen De nasleep van Corona, oorlog in Oekraïne, energiecrisis, stikstofproblematiek, hogere rente en inflatie hebben effect op onze economie. Het concrete effect hiervan op de lokale Winterswijkse economie laat zich moeilijk inschatten. Het zijn conjuncturele schommelingen, die voor de korte termijn mogelijk invloed hebben op de ontwikkeling woningbouwplannen en uitbreidingsplannen in het bedrijfsleven. De behoefte aan bedrijventerrein voor de lange termijn blijft bestaan. Arbeidsmarkt Een algemene ontwikkeling is de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Dit speelt in vele beroepsgroepen in de gehele Achterhoek. Het bedrijfsleven zet in op procesinnovatie, automatisering en robotisering, gericht op een hogere arbeidsproductiviteit en werving van personeel van buiten de regio, waaronder arbeidsmigranten.
Ook het belang van het behouden van jongeren in de regio wordt hierdoor nog groter. Zowel voor werving van personeel van buiten de regio als behoud van jongeren ligt er een grote uitdaging in het bieden van passende huisvesting en goede mobiliteitsvoorzieningen. Dit vraagt om integrale inzet van de Achterhoekse thematafels Smart werken & Innovatie, Wonen & Vastgoed, Onderwijs & Arbeidsmarkt en Mobiliteit. Lobby & subsidieverwerving Voor Winterswijk zijn de volgende trends voorstelbaar: Meer aandacht voor duurzaamheid en Sustainable Development Goals (SDG's). Betere afstemming met burgers. Toenemende complexiteit van de lobby. Meer aandacht voor subsidieverwerving. Europeanisering.
Financiële afwijkingen programma 3 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
67
Exploitatie
Begroting 2024
Mutaties Mutaties Prognose 2 2023 Jaarrekening 2023
Stand voor Prognose 1 2024
Mutaties Prognose 1 2024 Prognose 1 2024
Baten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren
144
0
0
144
0
144
0
0
0
0
0
0
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
134
0
0
134
-32
102
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
242
0
0
242
0
242
Totaal 3.1 Openbare ruimte
520
0
0
520
-32
488
7.2 Riolering
4.434
0
0
4.434
130
4.564
7.3 Afval
3.266
0
0
3.266
134
3.400
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
7.700
0
0
7.700
264
7.964
611
146
1.118
1.875
1.232
3.108
0
0
0
0
2.714
2.714
8.1 Ruimte en leefomgeving
714
0
0
714
0
714
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
185
0
0
185
964
1.149
8.3 Wonen en bouwen
148
0
42
190
0
190
1.047
0
42
1.089
3.678
4.766
0
0
0
0
8
8
113
0
0
113
0
113
3.4 Economische promotie
1.249
0
0
1.249
17
1.266
Totaal 3.5 Economie en lobby
1.362
0
0
1.362
25
1.386
Totaal Baten
11.239
146
1.160
12.545
5.166
17.712
5.562
0
149
5.711
-116
5.595
3.2 Klimaat, water en milieu
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.5 Economie en lobby 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Lasten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren
82
0
0
82
-2
80
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
4.023
0
490
4.512
-61
4.451
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
325
0
0
325
10
335
Totaal 3.1 Openbare ruimte
9.992
0
638
10.631
-169
10.461
7.2 Riolering
3.436
161
98
3.694
-100
3.594
7.3 Afval
2.803
0
0
2.803
110
2.913
3.2 Klimaat, water en milieu
68
Exploitatie
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
Begroting 2024
Mutaties Mutaties Prognose 2 2023 Jaarrekening 2023
Stand voor Prognose 1 2024
Mutaties Prognose 1 2024 Prognose 1 2024
6.238
161
98
6.497
10
6.507
2.419
-61
1.138
3.496
1.219
4.715
76
20
36
133
2.707
2.839
2.295
1.687
859
4.841
109
4.950
202
0
0
202
1.039
1.241
8.3 Wonen en bouwen
1.238
234
67
1.539
-44
1.495
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
3.811
1.941
962
6.714
3.811
10.525
3.1 Economische ontwikkeling
205
294
15
514
-350
164
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
261
0
75
336
0
336
3.4 Economische promotie
410
0
86
497
6
503
Totaal 3.5 Economie en lobby
877
294
176
1.347
-344
1.002
23.337
2.335
3.012
28.684
4.527
33.211
16
0
0
16
0
16
0
0
0
0
24
24
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
0
0
0
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
16
0
0
16
24
39
8.3 Wonen en bouwen
2.000
0
0
2.000
0
2.000
Gerealiseerd resultaat
-14.082
-2.189
-1.852
-18.123
663
-17.460
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
3.5 Economie en lobby
Totaal Lasten Onttrekkingen 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering 3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
Stortingen 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
Openbare ruimte Het voordeel aan de lastenkant van € 169.000 bestaat met name (€ 111.000) uit lagere doorbelaste bedrijfsvoerings- en kapitaallasten. Daarnaast is dit een aframing van € 46.000 van het projectbudget voor provinciale landschapsprojecten dat niet meer wordt voortgezet.
69
Klimaat, water en milieu Het voordeel van € 264.000 aan de batenkant bestaat met name uit de incidentele extra inkomsten van € 141.000 voor zwerfafvalvergoeding en de onttrekking aan de egalisatievoorziening riolering (€ 130.000). Zwerfafvalvergoeding: Dit bedrag van € 141.000 komt in 2024 binnen en wordt o.a. ingezet voor de implementatie van de incidentele kosten van het Huishoudelijke grondstoffenbeleidsplan (HGB), vastgesteld februari 2024. Onttrekking egalisatievoorziening riolering: Deze onttrekking van € 130.000 vloeit voort uit de incidenteel hogere riool onderhoudskosten voor camera inspecties (€ 100.000) en peilbuizen (€30.000). Zie ook lastenkant. Het nadeel van € 10.000 aan de lastenkant is als volgt opgebouwd : incidenteel hogere riool onderhoudskosten € 130.000 N extra incidentele uitgaven voor de afvalverwerking € 110.000 N overheveling restantbudget klimaatadaptatie naar 2025 € 200.000 V lagere doorbelaste bedrijfsvoerings- en kapitaallasten € 30.000 V Incidenteel hogere riool onderhoudskosten: Dit betreft hogere uitgaven voor camera inspecties (€ 100.000) en peilbuizen (€30.000). Deze uitgaven worden gedekt uit de onttrekking aan de voorziening, De bij te ramen riooluitgaven vloeien voort uit het door de Raad vastgestelde gemeentelijk waterplan (GWP).
De extra riooluitgaven worden gedekt uit de onttrekking van de daarvoor bestemde egalisatie voorziening riolering. Zie ook batenkant. De camera inspecties zijn nodig voor de inhaalslag ten aanzien van het risicogestuurd rioolbeheer. Om dit goed te kunnen uitvoeren zijn extra inspecties benodigd . De extra uitgaven voor de peilbuizen zijn ten behoeve van de meting van de grondwaterstanden. Deze metingen worden geautomatiseerd in plaats van de huidige handmatig uitgevoerde metingen. Extra incidentele uitgaven voor de afvalverwerking: Er zijn extra incidentele uitgaven voor de afvalverwerking (€ 110.000) die ruimschoots gedekt worden door hogere inkomsten , zie batenkant. Overheveling (deel) restantbudget klimaatadaptatie naar 2025: Dit betreft een aantal deelprojecten die dit jaar niet meer gerealiseerd kunnen worden mede als gevolg van interne personele capaciteitstekorten. Duurzaamheid en milieu Het voordeel aan de batenkant van € 1.232.000 respectievelijk het nadeel aan de lastenkant van € 1.219.000 bestaat met name uit de SPUK-regeling (specifieke uitkering) voor verduurzaming slecht geïsoleerde woningen. We hebben deze gelden eind 2023 ontvangen en konden deze niet meer opnemen in de 2e prognose 2023 en daarmee kon het budget ook niet overgeheveld worden naar 2024. Vandaar dat dit nu is opgevoerd in de 1e prognose 2024.
70
Gebiedsontwikkeling en wonen De baten en lastenkant betreft voor een groot deel (€ 1.039.000) de budgetneutrale mutaties binnen de grondexploitatie gebaseerd op de meerjarenprognose grondexploitaties (MPG). Het restantsaldo (nadeel) van € 133.000 van het voordeel aan de batenkant (€ 3.678.000) en het nadeel aan de lastenkant (€ 3.811.000) bestaat met name uit: Aframing budget beleid omgevingsvisie € 40.000 V Aframing budget Vitaal Platteland € 50.000 V Aframing budget woonbeleid € 50.000 V Bijraming budget Invoering Omgevingswet € 199.000 N Bovenstaande aframingen van de budgetten omgevingsvisie, Vitaal Platteland en Woonbeleid zijn administratieve budgetneutrale wijzigngen. Aframing budget beleid omgevingsvisie Voor de inhuur is € 40.000 vanuit het budget omgevingsvisie toegevoegd aan het personeelsbudget. Aframing budget Vitaal platteland Voor de inhuur is € 50.000 vanuit het budget Vitaal platteland toegevoegd aan het personeelsbudget. Aframing budget Woonbeleid Voor de inhuur bij het onderdeel wonen is € 50.000 vanuit het budget Woonbeleid toegevoegd aan het personeelsbudget. Bijraming budget Invoering Omgevingswet. De met de invoering van de Omgevingswet gemoeide kosten zijn grotendeels in de afgelopen jaren gemaakt en werden gefinancierd uit de reserve omgevingswet. Die reserve is eind 2023 echter nagenoeg (restant eind 2023 € 24.000) geheel besteed.
In 2024 gaat de verdere vormgeving van de omgevingswet echter door en zijn er naast de nog aanwezige middelen uit de reserve, aanvullende middelen nodig om o.a. het omgevingsplan vorm en inhoud te kunnen gaan geven en de grote aantallen ruimtelijke aanvragen tijdig af te kunnen doen. Het rijk compenseert de gemeenten in de jaren 2023 tot en met 2025 voor reeds gemaakte en nog te maken transitiekosten. De middelen uit de decembercirculaire 2023 € 254.035 zijn in Winterswijk naar de algemene reserve gegaan omdat er nog voldoende middelen in de reserve omgevingswet zaten. Aangezien de reserve omgevingswet niet meer toereikend is zal er op de door het rijk bij de meicirculaire 2024 aan de gemeente beschikbaar gestelde middelen van € 175.000 tot de volle omvang een beroep moeten worden gedaan. Met de inzet van het restant van de reserve € 24.000 en de inzet van de extra middelen bij de meicirculaire komt daarmee € 199.000 extra beschikbaar voor de invoering van de Omgevingswet. Economie en Lobby Het voordeel van € 344.000 aan de lastenkant betreft met name (€ 350.000) de aframing van het exploitatiebudget van het project Dennenoord. Het uitgangspunt voor de uitvoering van de revitalisering is om deze binnen het huidige budget uit te voeren. Keuzes in de uitvoering moeten zodanig gemaakt worden dat de kosten binnen het huidige budget gedragen kunnen worden.
Tegenover bovengenoemde aframing staat een bijraming van € 350.000 van het krediet. Zie ook investeringstabel. Dit betreft derhalve een verschuiving binnen het projectbudget/ krediet van het project Dennenoord dat per saldo niet wordt verhoogd. De aangekochte percelen worden teruggeven aan de natuur.
71
Onttrekkingen en toevoegingen reserves Aan de reserve omgevingswet wordt € 24.000 onttrokken. Dit is hierboven bij het kopje Invoering Omgevingswet al nader toegelicht.
Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk Inleiding Algemene ondersteuning, bestuur Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. Met een nuchtere kijk op zaken en gezond boerenverstand. We werken in het belang van de inwoner en waarderen hun mening. We hechten aan inwonersparticipatie en trekken als raad en college graag samen op. Dienstverlening We gaan samen aan de slag en inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken bij besluiten die hen direct raken. Daarnaast hebben wij aandacht voor de interne dienstverlening en optimaliseren bestaande processen waar mogelijk. Veiligheid en ondermijning Je veilig voelen is een basisbehoefte en vraagt om meer aandacht. Criminaliteit wordt voorkomen. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan en onze gemeente veilig te houden.
4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening Ambitie We hebben een bestuur en een organisatie die er voor heel Winterswijk zijn; voor alle inwoners, organisaties en bedrijven. We versterken de lokale democratie en realiseren de doelen uit het coalitieakkoord. We gaan samen aan de slag voor inwoners en met inwoners. Inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken. Daarnaast zetten wij ons in voor een krachtige organisatie waarin we nog efficiënter gaan functioneren. Het doel is hierbij is om vanaf 2024 in toenemende mate besparingen op de organisatiekosten te realiseren. Relevante documenten: Organisatievisie. Visie op dienstverlening. Doelstellingen We betrekken zo veel mogelijk inwoners, organisaties en bedrijven bij wat we willen realiseren met een open en transparante bestuurlijk stijl Activiteiten Uitvoeren programma dienstverlening In het uitvoeringsprogramma dienstverlening wordt de dienstverleningsvisie concreet vertaald naar de praktijk. Wat goed gaat, blijven we goed doen. De basis komt op orde. We verbeteren de dienstverlening door input op te halen bij klanten (klantreizen). We informeren klanten actief over de duur en status van hun aanvraag of verzoek. We houden ons aan de afspraken. We werken met servicenormen die we monitoren in een dashboard en waarop gestuurd wordt. We werken met een proef van beeldbrieven voor laaggeletterden en anderstaligen.
Kwaliteit (toelichting) Belangrijke aandachtspunten zijn een tijdige afhandeling van zaken en afspraak is afspraak. Onze manier van communiceren is open en transparant en het liefst 72
mondeling. Op die manier komen we meer in verbinding met de klant en creëren we meer begrip voor onze besluiten. In 2024 zal Winterswijk verdergaan op de ingeslagen weg. Leidend is de dienstverleningsvisie en het plan van de projectleider dienstverlening opgesteld in mei 2023. Op het gebied van HR, competenties, communicatie en I-kolom zullen slagen gemaakt worden om de teams verder te professionaliseren. Stap voor stap vinden de ontwikkelingen plaats. Vanaf maart 2024 is de projectleider Dienstverlening gestart met een document op te stellen voor de toekomstige Domeinmanager met dienstverlening specifiek in de portefeuille zodat er direct een goede start gemaakt kan worden. Daarnaast zal in het document de borging van de activiteiten toegevoegd worden. Reflecteren wordt een vast onderdeel binnen de verschillende teams. Daarnaast komt er nog meer focus op de servicenormen en klanttevredenheidsonderzoeken inen extern. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 1 januari tot en met 31 december Dienstverlening staat centraal in alle doen en laten van de gemeente Winterswijk. Daarom is het nodig om continue aandacht te geven aan de ontwikkeling van onze dienstverlening. In de aanpak kiezen we voor een aanpak deels met quickwins voor de gehele organisatie en een projectmatige aanpak in een specifiek domein.
Tijd (indicator) Doelstellingen We hebben een slagvaardige en deskundige organisatie Activiteiten Masterplan Organisatie We stellen een masterplan op dat moet leiden tot een besparing op de organisatie van € 300.000,- in 2024, € 500.000,- in 2025, oplopend tot € 1.000.000 in 2026/2027. We werken aan integraliteit van werkprocessen en kijken waar zaken efficiënter en effectiever kunnen door meer te standaardiseren. Ook beperken we inhuur en onderzoeken door externe partijen. We omarmen regionale samenwerking waar mogelijk om synergiën te benutten. Ten slotte blijven wij inzetten op brede digitale dienstverlening. Ons doel is: een robuuste organisatie die haar kerntaken voor inwoners en bedrijven waarmaakt. Kwaliteit (toelichting) Het Masterplan rust op drie belangrijke pijlers: kostenreductie, efficiëntieverbetering en het waarborgen van ondersteunende financiële informatie en ondersteuning. Kostenreductie: de gemeente streeft naar een efficiënter gebruik van haar middelen om financiële duurzaamheid te waarborgen en waar mogelijk kosten te verminderen. Efficiëntieverbetering vormt een tweede belangrijke pijler van het masterplan en is gericht op het stroomlijnen en moderniseren van de bedrijfsvoering processen. Ondersteunend aan het geheel is het waarborgen van ondersteunende financiële informatie en ondersteuning.
We verbeteren onze rapportageprocessen om heldere en gedetailleerde financiële informatie te verschaffen aan de organisatie. Dat stelt ons in staat om beter te kunnen sturen op resultaat. Verder zetten we in op 73
begrotingsdiscipline en het borgen van rollen en verantwoordelijkheden. Dit is cruciaal om de gestelde doelen te bereiken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We zien drie concrete kansen om de taakstelling uit het masterplan te realiseren: 1. Gewijzigde manier van afschrijven van ons vastgoed: We beoordelen in de tweede helft van dit jaar of en hoe we onze afschrijvingsmethodiek beter kunnen laten aansluiten bij de realiteit, bijvoorbeeld restwaarde van bezittingen toe te passen. Een gebouw is immers zelden waardeloos aan het einde van de afschrijvingstermijn. Het effect van een andere afschrijvingsmethodiek hebben we dan met ingang van 2025. 2. Slimmer inkopen: We hebben een eerste scan laten uitvoeren op onze inkopen. De uitkomsten maakten ons zo nieuwsgierig dat we nu een verdiepend onderzoek doen. Vermindering van het aantal inkopers in onze organisatie en meer centraal inkopen bij minder partijen zijn denkrichtingen. De uitwerking kost echter tijd vanwege organisatorische aspecten en omdat we dan (Europese) inkoopprocedures moeten doorlopen. De eerste financiële effecten hopen we te halen vanaf tweede helft 2025. 3. Minder inhuren: We huren medewerkers in om verschillende redenen: vanwege kennis die we niet in de organisatie hebben, om uitval of tekort aan personeel op te vangen of omdat we een objectieve blik of onderzoek willen.
De eerste vraagt om een principiële discussie: Willen we alle kennis zelf in huis hebben? Kunnen we taken gezamenlijk (met andere gemeenten) organiseren? Of accepteren we deze inhuur? De tweede categorie (uitval wegens ziekte of verloop) zien we de afgelopen periode alleen maar toenemen. Zie ook de toelichting bij programma 4: het loonsombudget 2024 staat onder druk. En de derde categorie zal voor een deel nodig blijven. Tijd (indicator) We huisvesten De Post vanaf 2026 in het gemeentekantoor Met de huisvesting van De Post in het Gemeentekantoor hebben we twee doelen voor ogen: Bijna alle dienstverlening van de gemeente op één locatie met bijkomende voordelen en Besparing op huur gebouw en algemene kosten. Kwaliteit (toelichting) In 2025 passen we de begane grond van het gemeentekantoor aan om collega's van De Post te huisvesten. De cliënten van De Post willen we vanaf het vierde kwartaal 2025 welkom heten in het gemeentekantoor. Huisvesting van De Post in het gemeentekantoor levert vanaf 2026 een besparing op van onder andere huurpenningen, schoonmaakkosten en stookkosten. 74
Aangezien Spot niet kan verhuizen naar het gemeentekantoor (gezien ruimtegebrek, doelgroep en aard van activiteiten die daar worden aangeboden) dient er alternatieve huisvesting te komen voor Spot. Alternatieve huisvesting zal ook kosten met zich meebrengen (huur, nutsvoorzieningen, inrichting). Aangezien de huur uiterlijk 31-122024 opgezegd zal moeten worden, wordt er naar gestreefd om uiterlijk Q3 duidelijkheid te hebben over welke huisvesting passend is vanaf 01-01-2026. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Tweede kwartaal 2024 ligt een uitgewerkt plattegrond waarmee de aanbesteding wordt gestart. Streven is om vierde kwartaal 2024 te starten met verbouw begane grond. Tijd (indicator) Doelstellingen We interesseren inwoners voor de democratie en politiek Activiteiten Implementatie kinderraad en andere projecten gericht op jeugd. Er komt een kindergemeenteraad om de jeugd beter te betrekken bij de politiek. Kwaliteit (toelichting) In 2023 is voor het eerst een kindergemeenteraad gehouden onder voorzitterschap van de burgemeester. Tijdens de vergadering van de kindergemeenteraad gaan de kinderen met elkaar in debat over hun zelfbedachte plannen voor iets in de gemeente wat zij willen realiseren. Het beste plan zal ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Vanaf 2024 krijgt de kindergemeenteraad structureel een vervolg.
De afzonderlijke sessies met de deelnemende basisscholen is afgerond. De kindergemeenteraad 2024 is gehouden op donderdag 25 april 2024. Tevens is op die dag de eerste Kinderburgemeester van de gemeente Winterswijk benoemd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De kindergemeenteraad 2024 is gehouden op 25 april 2024 en krijgt een structureel vervolg. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor een laagdrempelige en persoonlijke gemeentelijke dienstverlening Activiteiten E-diensten uitbreiden en achterliggende processen optimaliseren We breiden de e-diensten uit aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld het sociaal domein en het ruimtelijk domein. Waar deze vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we zelf e-diensten. We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk
75
werken met een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling van de vragen van onze inwoners of andere klanten. Kwaliteit (toelichting) Er zijn inmiddels zo'n honderd e-diensten in gebruik - met name voor duurzaamheid, burgerzaken en omgevingswet - zoals verhuizing, BRP aanvragen, subsidie lokale aanpak isolatie, een Woo verzoek en fors aantal voor aanvragen VTH. De werkprocessen worden hierop aangepast evenals de systemen zodat de werkzaamheden zo effectief mogelijk en digitaal kunnen verlopen. Dit proces loopt gestaag door. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het team informatievoorziening is in opbouw en heeft weinig capaciteit beschikbaar. De planning is bijgesteld vanwege de extra benodigde hulp aan medewerkers om volledig digitaal te werken. Wel zijn er ca 20 extra e-diensten in testomgeving uitgewerkt die binnenkort live gaan of al live zijn gezet. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Dienstverlening De projectleider heeft de eerste maanden van het project zich gericht op het in kaart brengen van de huidige situatie binnen de organisatie. Daarnaast richt zij zich op een aantal teams om met hen vanuit een dienstverleningsvisie concrete punten te optimaliseren. Deze aanpak continueren wij in 2024. Informatiehuishouding De I-kolom is voortvarend de gehele organisatie en bijbehorende applicaties aan het inventariseren.
Daarnaast is ingezet op het live laten gaan van diverse E-diensten. Dit is inmiddels gerealiseerd maar blijft ook een doorlopend proces. Applicaties worden verder ver-Saasd. Deze optimalisatie van informatiecomponenten en bestaande werkprocessen blijft doorlopend de aandacht houden. HRM De uitdaging van de gemeente ligt in de krapte van de arbeidsmarkt, vooral in het licht van de verwachte natuurlijke uitstroom in de komende jaren. Om nieuwe talenten aan te trekken en de huidige medewerkers te behouden, is het van essentieel belang dat de gemeente aantrekkelijk blijft als werkgever. Medewerkers worden aangemoedigd om zichzelf te ontwikkelen, en het management staat klaar om hen hierin te ondersteunen. Voldoende budget voor ontwikkeling en opleiding is daarbij cruciaal. Financieel beheer en Control Een belangrijke ontwikkeling betreft de wettelijke vereisten met betrekking tot rechtmatigheidstoetsing, waarbij gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor de uitvoering hiervan. Dit houdt in dat er enerzijds een plan moet worden opgesteld met daaropvolgende verbeteringen van de werkprocessen. Daarnaast is er behoefte aan interne capaciteit voor controle, beoordeling en verantwoording. Inkoop De gemeente heeft een deskundig Team Inkoop, maar de inkooporganisatie als geheel is niet voldoende volwassen. Er is behoefte aan groei naar een hoger niveau, 76
het ontwikkelen van concerninkoop, het betrekken van decentrale inkopers (budgethouders), contracteigenaren en de implementatie van een centraal contractbeheerssysteem.
4.2 Openbare orde en veiligheid Ambitie We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Relevante documenten: Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk. Uitvoeringsprogramma vergunningverlening, toezicht en handhaving. Doelstellingen We gaan drugsproblematiek tegen Activiteiten Actieve aanpak straathandel drugs, onder andere bij scholen en evenementen Bij aantreffen van drugshandel zetten wij waar mogelijk bestuurlijke handhaving in. Daarnaast investeren wij in een nog intensievere samenwerking met scholen om zowel preventief als repressief te kunnen optreden tegen drugsgebruik en drugshandel op scholen. Denk hierbij aan de inzet van drugshonden en het aanpassen van schoolreglementen om de aanpak laagdrempeliger in te kunnen zetten. Kwaliteit (toelichting) In 2024 wordt de aanpak voortgezet. De integrale samenwerking met partners is belangrijk in de aanpak van drugshandel. Naast het inzetten van repressieve maatregelen zal er ook ingezet worden op preventie. Voorlichting of preventieve controles zijn hier onderdeel van. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2024 willen we activiteiten op dit thema - voorlichting, een controle en samenwerking met de betrokken partijen - voortzetten. Tijd (indicator) Hard optreden tegen drugsoverlast Samen met de politie treden we hard op tegen drugsoverlast.
Hierbij maken we gebruik van elkaars handhavingsinstrumenten. Kwaliteit (toelichting) Na drugoverlast optreden via zowel het strafrecht als het bestuursrecht. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) 77
Doelstellingen We vergroten het gevoel van veiligheid bij inwoners Activiteiten Samen met het domein zorg werken we met een integrale aanpak voor mensen met verward en onbegrepen gedrag We vinden het belangrijk dat partijen die een rol spelen in de samenwerking bij de aanpak van personen met verward gedrag een gezamenlijke verantwoordelijkheid ervaren. We zetten in op intensivering van de ketensamenwerking. Vanuit het Rijk zijn hiervoor gelden beschikbaar gesteld aan het Zorg- en Veiligheidshuis NoordOost Gelderland. Met alle betrokken partijen vindt overleg plaats om te komen tot een bestedingsplan voor die gelden. De gelden zijn onder andere bestemd voor de versterking van de coördinatiefunctie van het Zorg- en Veiligheidshuis en het voeren van procesregie op de doelgroep. Kwaliteit (toelichting) Met een gecoördineerde aanpak gericht op mensen met verward en onbegrepen gedrag, is het mogelijk om zorgwekkende signalen vroegtijdig in beeld te krijgen en op te pakken. Een gecoördineerde aanpak is zowel gericht op de juiste persoonlijke zorg als op de veiligheid voor de omgeving. Dit is onderdeel van het dagelijkse werk. Dat is nu voldoende geborgd in de integrale aanpak met alle betrokken ketenpartners. Per 2024 is rapportage vwb dit onderwerp geen nadere rapportage noodzakelijk daar dit geborgd is in de dagelijkse aanpak.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het versterken van de samenwerking is een continu proces. Tijd (indicator) Samenwerking en zichtbaarheid boa's en politie De boa's (buitengewoon opsporingsambtenaren) en de politie hebben een nauwe samenwerking. Daarnaast werken de boa's nauw samen met diverse ketenpartners als jongerenwerkers en HALT. Voor die partijen zijn de boa's de ogen en oren in het centrum, de wijk(en) en het buitengebied. We geven prioriteit aan de zichtbaarheid en benaderbaarheid van onze boa's. Kwaliteit (toelichting) De twee extra boa's en één ambtenaar openbare orde en veiligheid zijn nodig om in te kunnen spelen op de leefbaarheidsvraagstukken die in Winterswijk spelen. Deze zijn in toenemende mate vergelijkbaar met kleinstedelijke problematiek. De samenwerking met de politie en de zichtbaarheid en benaderbaarheid van de boa's is door capaciteituitbreiding geïntensiveerd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De samenwerking tussen de politie en de boa's heeft doorlopend de aandacht. Tijd (indicator) 78
Voortzetting uitbreiding bluswatervoorzieningen We ronden in 2023 het complete pakket aan bluswatervoorzieningen Winterswijk af. Hierbij vragen wij een sluitend advies van de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland, uiteraard in goed overleg met de lokale brandweerpost. Kwaliteit (toelichting) Wij ontvangen van de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland een bevestiging dat de bluswatervoorziening voor de gehele gemeente op orde is. Als deze bevestiging niet gegeven kan worden, ontvangen we van hen een concreet voorstel wat er nog nodig is om dit wel te bereiken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De ambitie is om dit vraagstuk in 2024 afgerond te hebben. Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen en beperken criminaliteit en ondermijning Activiteiten Aanpak ondermijning De regionaal coördinator ondermijning blijft in 2023 werkzaam voor de Achterhoekse gemeenten. Daarnaast geven we in 2023 de internationale ondermijningstafel met Duitsland verder vorm. Kwaliteit (toelichting) Om ondermijning goed tegen te kunnen gaan en ter voorkoming van een waterbedeffect, is regionale samenwerking belangrijk. Deze regionale samenwerking wordt in 2024 voortgezet. Onder andere op het gebied van bibob en ondermijning is afstemming. In de week van de ondermijning zullen er integrale controles plaatsvinden.
De samenwerking met Duitsland in de aanpak van ondermijning is onder andere vanwege functiewisseling van de portefeuillehouder bij het RIEC, nog niet verder opgezet. Daarnaast is het vormgeven van de samenwerking in de praktijk lastig gebleken. De Euregio gaat een subsidieaanvraag indienen om de internationale samenwerking in 2024 op te starten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Het opzetten van de samenwerking met Duitsland loopt vertraging op. Dit is met name beïnvloed door de keuzes die stakeholders maken. In samenwerking met de Euregio wordt er een voorstel ingediend voor een interreg subsidie. Indien deze subsidie wordt toegekend kan de samenwerking met Duitsland in het kader van ondermijning medio 2024 opgestart worden. Tijd (indicator) 79
Bestrijden zorgfraude Vanuit ondermijningsoogpunt onderzoeken we of er zorgfraude in de gemeente voorkomt. Bij het vermoeden van fraude pakken wij dit conform de bestaande werkwijze integraal aan. Daarnaast creëren we bewustwording bij zorgcliënten en andere inwoners over de verschijningsvormen van zorgfraude. Kwaliteit (toelichting) De aanpak komt niet van de grond door onvoldoende personele capaciteit. De rol van regionale toezichthouder is enkele maanden niet ingevuld geweest waardoor zaken niet zijn opgepakt. Individuele casiustiek of signalen worden opgepakt door de gemeente zelf. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Ongeacht de voorgestelde planning; zonder personele capaciteit kan dit onderzoek niet plaatsvinden. Tijd (indicator) Weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten door preventiecampagnes We maken inwoners en ondernemers bewust over de schade die ze kunnen ondervinden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast maken we ze bewust over de rol die zij zelf kunnen spelen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. En wat kunnen ze zelf doen om niet in het criminele speelveld te belanden? Kwaliteit (toelichting) We maken ondernemers en inwoners bewust van de verschillende vormen van ondermijning. Daarnaast maken we onze inwoners en ondernemers weerbaarder tegen ondermijning.
Ook hebben we als doel om de meldingsbereidheid van inwoners en ondernemers te vergroten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2024 worden de bewustwordingscampagnes worden voortgezet. Waarbij in de week van de veiligheid twee jaarlijks extra aandacht is voor preventie. Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen oplichting en digitale criminaliteit Activiteiten Bewustwording cyberweerbaarheid We organiseren activiteiten voor alle leeftijden waarop zij op hun eigen niveau cyberweerbaar gemaakt worden. Kwaliteit (toelichting) In het eerste kwartaal van 2024 is er een bijeenkomst georganiseerd door de politie en gemeente waarbij voorlichting is gegeven aan senioren over cybercrime. In het 80
vierde kwartaal van 2024 zal er een ''week van de digitale veiligheid'' georganiseerd worden. Hierbij zullen de doelgroepen jongeren, ondernemers en senioren in het kader van preventie voorlichting krijgen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het aanbieden van de training zal in 2024 doorgang vinden. Na deze periode zal er een evaluatie plaatsvinden om te bepalen of het programma voortgezet wordt. Tijd (indicator) Organiseren cyber security scan voor ondernemers In overleg met de ondernemersverenigingen organiseren wij een cyber security scan voor ondernemers. Kwaliteit (toelichting) In aansluiting met het Platform Veilig Ondernemen zal in 2024 verder ingezet worden op de digitale weerbaarheid van MKB ondernemers. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In het vierde kwartaal van 2024 zullen diverse activiteiten in het kader van cyberweerbaarheid van de MKB ondernemers aangeboden worden. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen De samenwerking van de boa`s blijft een punt waar wij aandacht aan besteden. Daarnaast geven wij uitvoeren aan het begin 2023 vastgestelde Integraal VeiligheidsPlan. Vanwege personele wijzigingen is de boa capaciteit momenteel niet volledig ingevuld. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt willen wij deze formatie in de loop van 2024 weer op volledige sterkte hebben.
Financiële afwijkingen programma 4 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
81
Exploitatie
Begroting 2024
Mutaties Mutaties Stand voor Mutaties Prognose 1 2024 Prognose 2 2023 Jaarrekening 2023 Prognose 1 2024 Prognose 1 2024
Baten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur
0
0
0
0
6
6
0.2 Burgerzaken
543
0
0
543
0
543
0.4 Overhead
936
90
0
1.026
-21
1.005
Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
1.479
90
0
1.569
-15
1.554
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
0
0
0
0
0
0
1.2 Openbare orde en veiligheid
18
0
0
18
106
124
Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid
18
0
0
18
106
124
Totaal Baten
1.497
90
0
1.587
91
1.678
0.1 Bestuur
3.007
0
485
3.492
222
3.714
0.2 Burgerzaken
1.077
0
0
1.077
0
1.077
0.4 Overhead
12.126
148
723
12.997
807
13.805
Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
16.211
148
1.208
17.566
1.029
18.595
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
2.182
0
0
2.182
0
2.182
1.2 Openbare orde en veiligheid
1.039
0
0
1.039
139
1.178
Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid
3.221
0
0
3.221
139
3.360
Totaal Lasten
19.432
148
1.208
20.787
1.168
21.955
3.000
2.354
3.229
8.583
150
8.733
4.2 Openbare orde en veiligheid
Lasten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
4.2 Openbare orde en veiligheid
Onttrekkingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur Stortingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur
1.000
0
0
1.000
0
1.000
Gerealiseerd resultaat
-15.935
2.296
2.021
-11.618
-927
-12.545
Bestuur, organisatie en dienstverlening Aan de batenkant is er geen sprake van mutaties groter dan € 50.000. 82
Aan de lastenkant is sprake van een nadeel van € 1.029.000. Dit is een gevolg van: een toename van de kosten van het notuleren van de raads- en algemene commissievergaderingen van € 10.000 met name als gevolg van de toename van de gemiddelde duur van de vergaderingen. een toename van de accountantskosten van € 30.000 o.a. als gevolg van indexering maar vooral door een toename van de werkzaamheden onder meer als gevolg van een toename van het aantal te controleren SiSa regelingen. een extra last van € 235.000 voor juridische kosten. extra kosten voor het inhuren van externe ondersteuning voor de begeleiding bij de verdere invoering van de rechtmatigheidsverantwoording van € 50.000. een nadeel van € 325.000 op verschillende teambudgetten. Een combinatie van factoren zet ons personeelsbudget onder druk. Het ziekteverzuim waarvan de oorzaken in de meeste gevallen buiten onze organisatie liggen- is hoog. We hebben dit voorjaar afscheid genomen van meerdere collega’s die met pensioen gaan. Dat biedt mooie kansen om nieuwe medewerkers aan te trekken, maar vacatures zijn moeilijk in te vullen. Op verschillende plekken hebben we jonge, enthousiaste medewerkers aan ons kunnen binden. Maar zij hebben tijd nodig om ingewerkt te worden en “het vak” te leren. Dit, en uitval door ziekte, maakt dat we personeel moeten inhuren.
Hun uurtarieven liggen over het algemeen hoger en hun kosten komen boven op de kosten van ons eigen personeel. Voor 2024 verwachten wij € 325.000 extra nodig te hebben. personele wisselingen in teams zijn de verklaring voor de mutaties in de diverse teambudgetten. De daling van de lasten met betrekking tot de implementatie wet WOO (€ 113.000) hangt hier ook mee samen. de opgave Centrum is geschrapt. Destijds is uitgegaan van het vervallen van alle lasten. Hierbij is ten onrechte geen rekening gehouden met de kosten van het schoonmaken van het openbaar toilet, circa € 50.000. de toename van de ICT kosten betreft het project Microsoft 365. Dit project is verlengd waardoor de kosten hiervan met € 80.000 toenemen. Openbare orde en veiligheid Het voordeel van € 106.000 bij de baten is met name een gevolg van het van het Rijk ontvangen eenmalige specifieke uitkering van € 100.000 om maatregelen te kunnen nemen ter voorkoming en bestrijding van overlast door asielzoekers in 2023 en 2024. Het resterende verschil wordt veroorzaakt door wat kleinere posten. Aan de lastenkant is sprake van een nadeel van € 139.000. Dit wordt met name veroorzaakt door het ramen van € 100.000 als lasten als besteding van de hiervoor genoemde specifieke uitkering. Het resterende verschil wordt veroorzaakt door wat kleinere posten.