Eerste bestuursrapportage 2024-incl. 1e prognose 2024
Tekst van het document
Bestuursrapportage 2024
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Inleiding ........................................................................................................................3 Kaderbrief .....................................................................................................................5 Stand van bezuinigingen ............................................................................................10 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................12 1.1 Volksgezondheid...............................................................................................12 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................14 1.3 Jeugd ................................................................................................................19 Financiële afwijkingen programma 1 ......................................................................22 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................24 2.1 Cultuur ..............................................................................................................24 2.2 Sport
.................................................................................................................26 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................28 2.4 Educatie ............................................................................................................32 Financiële afwijkingen programma 2 ......................................................................34 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................36 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................37 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................43 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................44 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................47 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................61 Financiële afwijkingen programma 3 ......................................................................67 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................72 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
............................................................72 4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................77 Financiële afwijkingen programma 4 ......................................................................81 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ..................................................................84 5.1 Algemene middelen ..........................................................................................84 5.2 Lokale belastingen ............................................................................................86 Financiële afwijkingen programma 5 ......................................................................87 Recapitulatie programma's .........................................................................................89 Investeringen ..............................................................................................................90
Inleiding Inleiding In deze bestuursrapportage leest u over de eerste maanden van 2024, inclusief de eerste financiële prognose (peildatum 1 april 2024). Deze rapportage is bedoeld om 3
de activiteiten en de financiën uit de begroting 2024 te volgen en indien nodig bij te stellen. De bestuursrapportage is een rapportage op afwijkingen. Dit wil zeggen dat we een toelichting geven op die activiteiten waar de planning of het budget afwijkt, dreigt af te wijken of waar sprake is van risico’s. Alle activiteiten die op koers liggen, lichten we niet verder toe. Leeswijzer De opbouw van deze bestuursrapportage volgt de indeling in programma’s uit de begroting. Achtereenvolgens komen aan de orde: 1. 1e Financiële prognose 2024. 2. Kaderbrief 3. Stand van bezuinigingen 4. Programma’s en beleidsvelden. 1e prognose 2024 x € 1.000 Stand begroting 2024-2027 Bijstellingen Prognose 2 2023 Bijstellingen n.a.v. jaarrekening 2023
2024
2025
2026
2027
675
1.953
-2.689
-2.314
1
0
0
0
-150
0
0
0
-802
-1.087
-800
-865
Mutaties 1e prognose: Autonome ontwikkelingen (prijsstijgingen etc) Overige ontwikkelingen
0
0
0
0
-276
866
-3.489
-3.179
Waarvan incidenteel
1.037
356
0
0
Waarvan structureel
-1.313
510
-3.489
-3.179
Stand 2024-2027 1e prognose 2024
Financiële prognose In bovenstaande tabel ziet u de ontwikkeling van ons financieel meerjaren perspectief over de jaren 2024-2027 naar de stand van maart 2024. Om deze tabel compact en leesbaar te houden, presenteren we hier alleen het saldo van de baten en lasten per ontwikkeling met daarbij de belangrijkste onderwerpen op hoofdlijnen. In de financiële afwijkingen per programma zijn de wijzigingen in baten en lasten afzonderlijk zichtbaar en is ook een nadere toelichting op die mutaties opgenomen. In de recapitulatie van de programma's volgt nog een verzameltabel van de financiële bijstellingen in alle programma's. Ontwikkeling van het begrotingsresultaat 2024 Het verwachte begrotingsresultaat voor 2024 wordt nadeliger. Dat vraagt om scherper te sturen op uitvoering van de begroting binnen de kaders en budgetten. Concreet betekent dit dat wij in het vervolg van 2024 het afwegingenkader (door de raad vastgesteld op 25 juni 2020) nog zorgvuldiger toepassen. Jaarrekening 2023 (voorstel overhevelingen) In het resultaat 2024 zitten de overhevelingen die door uw Raad nog moeten worden goedgekeurd. Het uiteindelijke begrote resultaat voor 2024 is dan € 276 (N). In onderstaand overzicht lichten we de belangrijkste onderdelen toe. In het vervolg van deze bestuursrapportage worden alle bijstellingen verder toegelicht in de financiële afwijkingen per programma.
4
Personeelslasten SW-medewerkers € 152.000 (N) Als gevolg van de CAO-ontwikkelingen zijn de personeelslasten van SWmedewerkers verhoogd.
Kosten bedrijfsvoering € 1.029.000 (N) Deze extra kosten hebben grotendeels te maken met ziek en piek. De overige mutaties staan toegelicht in de financiële afwijkingen in programma 4.
ICT-kosten € 80.000 (N) Project Microsoft 365 is verlengd en zorgt voor een toename in de ICT-kosten.
Incidentele verkoopopbrengst pand Leliestraat € 212.000 (V)
Hoger dividend uitkering Alliander € 230.000 (V)
Lagere algemene uitkering € 865.000 (N) Programma's en beleidsvelden Deze rapportage is ingedeeld naar de vijf programma's uit de Programmabegroting 2024. De programma's zijn verdeeld in beleidsvelden. Deze zijn op hun beurt vertaald naar concrete activiteiten. De trends en ontwikkelen benoemen we per beleidsveld. Per activiteit leest u de voortgang op de onderdelen kwaliteit, tijd en geld. Hierbij is een toelichting opgenomen wanneer (één van de) onderdelen kwaliteit, tijd en geld niet op "groen" staat of indien het bestuurlijk relevant is. Financiële afwijkingen lichten we toe per programma. Bij de exploitatie (baten en lasten) lichten we afwijkingen van € 50.000 of groter toe. Kleinere afwijkingen lichten we toe indien nodig.
Kaderbrief Kaderbrief Beste raadsleden, inwoners en andere belangstellenden, De gemeente Winterswijk komt in financieel lastige tijden terecht door de ontwikkeling van de rijksinkomsten. Dit was al aangekondigd in de kadernota van vorig jaar. En dit tekent zich steeds scherper af. We houden rekening met een periode van een aantal jaren waarin het steeds lastiger wordt om onze uitgaven en inkomsten in balans te houden. In deze kaderbrief leest u hoe we hier de komende tijd mee om willen gaan en waar we met u het gesprek over willen aangaan. Ontwikkelingen per programma We zien diverse ontwikkelingen waar we de komende tijd rekening mee moeten houden. Hieronder is per programma een selectie gemaakt van ontwikkelingen. Dit is slechts een selectie. Meer achtergronden zijn te vinden in het bestuursportaal. Sociaal krachtig Winterswijk We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor ouderen zijn goede fysieke sociale structuren belangrijk. Landelijk is er steeds meer aandacht voor preventie en gezondheid. Zo zijn er eind 2022 en begin 2023 twee akkoorden gesloten: het Integraal Zorgakkoord (IZA) en 5
het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA). De gemeente werkt regionaal aan de uitvoering van beide akkoorden. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid zet in op een andere manier van kijken naar en omgaan met dakloosheid. Het plan stelt de ambitie om dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen. In het rapport zijn vier adviezen gegeven die we met de regiogemeenten op gaan pakken. De komende jaren moet Winterswijk werken aan de opdrachten die in de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 opgenomen zijn. De speerpunten voor de komende tijd zijn: het normaliseren van de ondersteuning waarbij de oplossing meer in de preventieve sfeer wordt gezocht, de doorontwikkeling van de stevige lokale teams, het vormen van een gemeenschappelijk regeling en het nieuwe inkooptraject. Meedoen in Winterswijk We zijn trots op de kracht van sport, cultuur en het verenigingsleven. Deze dragen bij aan de mentale en fysieke gezondheid en versterken de sociale basis van inwoners. We willen voorkomen dat armoede ontstaat. Meedoen in de samenleving draagt daar in hoge mate aan bij. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan. Passend en bereikbaar onderwijs is essentieel voor het bieden van gelijke kansen. De Participatiewet wordt herzien. Doel is de Participatiewet beter te laten aansluiten op wat mensen (aan) kunnen en nodig hebben met als kernwaarden vertrouwen en menselijke maat.
Het raakt thema’s als: een realistisch mensbeeld, een passend perspectief op participatie, een toereikend sociaal minimum en een voorspelbaar en begrijpelijk vangnet. Het Rijk werkt aan de ‘Wet van school naar duurzaam werk’. Deze nieuwe wet, die op 1 augustus 2025 van kracht moet worden, beoogt jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven richting economische zelfstandigheid. Wonen en werken in Winterswijk We werken aan een omgeving waarin onze inwoners gezond, veilig en aantrekkelijk kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Jaarlijks worden de wijzigingen in het areaal en de prijsindexatie van ROVA doorberekend. Op ons verzoek is het afgelopen jaar de eenheidsprijs per onderhoudsmaatregel in de openbare ruimte in beeld gebracht. Daarnaast zijn we met ROVA in gesprek over het al dan niet in rekening brengen van overheadkosten. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het zal nog jaren duren voordat alle plannen goed geïmplementeerd zijn. Dit is ook mogelijk door het overgangsrecht. De Intentieovereenkomst Vitaal Platteland en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Er is volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk. Deze aanpak moet de komende twee jaar een toekomstperspectief Vitaal Platteland Winterswijk opleveren.
Tegelijkertijd beginnen we nu al met de realisatie van plannen die bekend zijn. Een algemene ontwikkeling is de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Dit speelt in vele beroepsgroepen in de gehele Achterhoek. Het bedrijfsleven zet in op procesinnovatie, automatisering en robotisering, gericht op een hogere arbeidsproductiviteit en werving van personeel van buiten de regio. Bij Lobby en subsidieverwerving zien we de trend dat er meer aandacht is voor duurzaamheid en Sustainable Development Goals. Bestuurlijk Winterswijk Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. We hechten 6
aan inwonersparticipatie en trekken als bestuur graag samen op met onze inwoners en stakeholders. We hebben aandacht voor externe en interne dienstverlening. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan en onze gemeente veilig te houden. De uitdaging van de gemeente ligt in de krapte van de arbeidsmarkt. Om nieuwe talenten aan te trekken en de huidige medewerkers te behouden, is het van essentieel belang dat de gemeente aantrekkelijk blijft als werkgever. Medewerkers worden aangemoedigd om zichzelf te ontwikkelen. Onze medewerkers verdienen aandacht, ruimte en middelen voor ontwikkeling. Opleidingen zijn daarbij cruciaal. De wettelijke vereisten met betrekking tot informatieveiligheid, informatievoorziening en (financiële) rechtmatigheid worden steeds strenger. We moeten verbeteringen van de werkprocessen doorvoeren. Daarnaast is interne capaciteit voor controle, beoordeling en verantwoording nodig. Financiële ontwikkelingen Rijk We verwachten niet dat het Rijk ons voldoende compenseert voor stijgende kosten. Het Rijk heeft in de voorjaarsnota aangegeven dat ze de gemeenten gaat korten in het gemeentefonds voor 2025. Voor Winterswijk betekent dit voor 2025 dat er ongeveer € 1.1 miljoen eenmalig gekort wordt. Het Rijk vindt dit verantwoord omdat veel gemeenten in 2023 een overschot hadden door incidentele rijksuitkeringen.
Tegelijkertijd krijgen we er regelmatig nieuwe taken bij van het Rijk. Dit gaat zorgen voor een structureel tekort. Hoe willen we deze fase goed doorkomen? Het college heeft zich over deze fase een beeld gevormd. Dit vraagt om interventies op de korte termijn voor de begroting 2025 en op de middellange termijn in de jaren die daarna komen. Hoe zorgen we ervoor dat we de juiste dingen doen? Hoe voorkomen we onomkeerbare beslissingen die later wellicht niet nodig bleken? Dat zijn vragen waar het college zich over buigt. Korte termijn (2025) Doordat de gemeente naar verwachting onvoldoende wordt gecompenseerd voor alle kostenstijgingen en sprake is van een eenmalige korting op het gemeentefonds, verwachten wij dat ombuigingen noodzakelijk zijn voor een structureel sluitende begroting 2025. Het college beoordeelt momenteel waar er op de korte termijn bezuinigingen mogelijk zijn. Een groot deel van onze begroting ligt echter voor deze jaren al vast. We willen het gat tussen inkomsten en uitgaven zoveel mogelijk verkleinen, maar dit wordt steeds lastiger. Zeker omdat vorig jaar een vergelijkbaar proces doorlopen is. Daarnaast zitten veel sturingsmogelijkheden op de lange termijn. Deze problematiek geldt niet alleen voor Winterswijk, maar dit speelt landelijk. Het Rijk biedt gemeenten daarom de mogelijkheid om dit tekort af te dekken met de overschotten over 2023.
Deze mogelijkheid kan het College voorstellen aan de Raad. Middellange termijn (2026 – 2028) In de begroting 2025 met de bijbehorende meerjarenbegroting zullen de jaren 2026 – 2028 jaren niet sluitend zijn. Het Rijk heeft al een toezegging gedaan over extra middelen voor 2026, maar dit is niet voldoende om tekorten te dekken. In de jaren 2026 tot en met 2028 zal het erg ingewikkeld worden om de uitgaven en inkomsten in balans te krijgen indien we alle activiteiten willen voortzetten. Dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. Daarom gaat het college in oktober 2024 een proces starten van brede heroverwegingen zodat we deze fase goed doorkomen. Hierbij betrekt het college de raad intensief. Hierbij komt de meerjarige ontwikkel- en investeringsagenda van Winterswijk ook aan bod. Het gaat daarbij om ons 7
voorzieningenniveau. We willen onze regiofunctie behouden en de inzet is om zo lang mogelijk in stand te houden wat we hebben. We willen de balans bewaken tussen preventieve uitgaven en herstelkosten. En als we zaken moeten uitstellen, dan houden we rekening met financiële en maatschappelijke kosten. Uiteraard betrekken we ook partijen uit de samenleving bij dit proces. Lange termijn De geschiedenis laat zien dat er na moeilijke jaren vaak ook weer periodes kwamen waarin het beter gaat. We weten nog niet in welk jaar dit zal zijn. We lopen het risico dat de moeilijke jaren lang kunnen duren. Maar we verwachten dat er een fase aanbreekt waarin er weer ruimte is voor ontwikkeling en investeringen. Hier wil het college in haar voorstellen rekening mee houden. Financieel meerjarenperspectief Het Coalitieakkoord ‘Samen aan de slag’ vermeldt: Het financiële beleid is erop gericht om een financieel gezonde positie te behouden. Er moet voldoende ruimte zijn om noodzakelijke en kwalitatief goede investeringen te doen voor de toekomst van Winterswijk. De ontwikkeling van de rijksinkomsten hebben de afgelopen periode geleid tot een nieuwe financiële werkelijkheid, waardoor de uitvoering van de ambities onder druk staan. De Decembercirculaire 2023 zorgt ervoor dat het financieel meerjarenperspectief structureel verder verslechtert.
De ontwikkeling van de rijksinkomsten wordt als zeer grillig ervaren met veel onzekerheden. Na de decembercirculaire 2023 is de Financiële Situatie als volgt : - In miljoenen waarbij min tekort is 2024 2025 2026 2027 Saldo -0,3 1 ,1 -3,4 -3,1 De totale omvang van de begroting bedraagt 124 miljoen. In deze kaderbrief worden de uitgangspunten genoemd waarvan wij uitgaan bij het samenstellen van de begroting 2025 – 2028. Hierbij stellen wij voor om twee sporen te volgen die gedeeltelijk naast elkaar lopen: 1. Te werken aan een structureel sluitende begroting 2025 2. Te werken aan een ombuigingsplan voor de jaren vanaf 2026. Bij het uiteindelijk sluitend maken van de begroting 2025 -2028 zijn we afhankelijk van de uitkomsten in de meicirculaire 2024. Begroting 2025 structureel financieel sluitend te maken en tekorten te presenteren vanaf 2026 Bij het vaststellen van de begroting 2024-2027 zijn belangrijke keuzes gemaakt voor de komende jaren. Het begrotingstekort was hiermee vanaf het jaar 2026 al fors teruggebracht. Om tekorten in de toekomst niet verder op te laten lopen is beleidsarm handelen van belang. Dit betekent dat uitbreiding/verhoging van budgetten structureel niet aan de orde is.
Een uitzondering hierop is als er sprake is van de drie O’s (onvoorzien, onuitstelbaar en onvermijdelijk) of als er een raadsbesluit is genomen, waardoor budgetten verhoogd of aangepast moeten worden. Hoewel op dit moment sprake is van een positief begrotingssaldo in 2025, verwachten wij dat bij het opbouwen van de begroting 2025 in de komende maanden hier verandering in komt. We gaan ervan uit dat de kosten, waaronder de kosten van gemeenschappelijke regelingen, in 2025 gaan stijgen boven de compensatie die wij vanuit het Rijk krijgen. We verwachten daarnaast hogere kosten door inflatie en loonstijgingen.
8
Uitgangspunten begroting 2025 – 2028 vast te stellen Wij vinden het noodzakelijk reeds nu voor het meerjarenperspectief 2025 – 2028 een aantal uitgangspunten vast te stellen. Het gaat hierbij om het volgende: 1. De begroting 2025 maken we structureel sluitend. 2. De begroting 2025-2028 wordt opgesteld op basis van de meicirculaire. 3. In de meerjarenbegroting 2024 -2027 wordt reeds uitgegaan van een bedrag aan onderuitputting op de investeringen. Voorgesteld wordt om nog nauwkeuriger te kijken naar het moment van realisatie van de voorziene investeringen. Ook zal hierbij rekening moeten worden gehouden met de doorbelasting van ambtelijke uren naar investeringen en de grondexploitatie. 4. Budgetten (niet zijnde de subsidies) worden niet geïndexeerd, dus niet verhoogd met inflatiecorrectie tenzij het contractueel is vastgelegd. 5. Een nieuw plan, activiteit of nieuw beleid wordt opgestart als er dekking aanwezig is binnen de budgetten, of door herschikking van budgetten of als er sprake is van subsidie of een bijdrage van derden. 6. Er wordt bij de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028 financieel geen rekening gehouden met investeringen in het IHP, Wooow, De Storm, Zwembad Jaspers die structureel doorwerken. 7.
Dit jaar worden de drie lijnen uit de begroting 2024 uitgewerkt: Masterplan voor de organisatie, nieuwe visie sociaal domein en programma grote ruimtelijke projecten. Deze informatie is in einde 2024 beschikbaar zodat deze betrokken kan worden bij het ombuigingsplan 2026-2029. 8. Vanaf oktober werken we aan een ombuigingsplan voor 2026 en verder. Doel is het financiële perspectief voor die jaren structureel te sluiten. Daarbij wegen we ook de inzet van de algemene reserve af. 9. Het financieel meerjarenperspectief uit de begroting 2025 is het uitgangspunt voor het ombuigingsplan. Verder verwerken we de Septembercirculaire 2024 daarin. We betrekken de raad actief bij het opstellen van het ombuigingsplan. In het eerste kwartaal van 2025 leggen we het plan ter besluitvorming voor aan de raad. De drie lijnen die dit jaar verder uitgewerkt moeten worden zijn : 1. Masterplan Het masterplan voor de organisatie wat uiteindelijk gaat leiden tot een besparing oplopend tot € 1,0 miljoen in 2027. Voor meer inhoud wordt verwezen naar de toelichting in het bestuursportaal. 2. Visie Sociaal Domein De nieuwe visie op het sociaal domein zal eind 2024 gereed zijn. 3. Ruimtelijke Projecten De Prioritering van Ruimtelijke Investeringen is in de begroting 2024-2027 opgenomen omdat de ambities de financiële mogelijkheden niet alleen de komende jaren, maar ook structureel overtreffen.
Vertrekpunt is het behoud van het voorzieningenniveau in Winterswijk. Voor de begroting van 2025-2028 werken we aan een strategie die alle voorzieningen de financiële winter doorhelpt. Tot Slot Deze Kaderbrief wordt u ter kennis gebracht en wordt niet vastgesteld door de gemeenteraad. We kijken uit naar de behandeling van deze kaderbrief in combinatie met de eerste bestuursrapportage 2024. Met vriendelijke groet, Het college van Burgemeester en wethouders van Winterswijk
9
Stand van bezuinigingen Stand van bezuinigingen Onderstaande tabel bevat de stand van zaken van de bezuinigingsvoorstellen uit het pakket aan maatregelen vanuit de meerjarenbegroting 2024-2027. Toelichting indicatoren: - Groen: is gerealiseerd. - Oranje: is ingeboekt maar nog onderhanden. - Rood: bestuurlijke heroverweging.
10
Bezuinigingen
prog.
2024
2025
2026
2027 Indicator
Structureel 1 Stoppen met kinderopvang sociaal medische indicatie (SMI)
1
0
45.000
45.000
45.000
2 Standaard indicatie Hulp bij Huishouden verlagen naar 2 uur
1
0
100.000
225.000
400.000
3 Verlagen uitgaven compliment mantelzorg
1
40.000
40.000
40.000
40.000
4 Huur De Post opzeggen
1
0
0
98.000
98.000
5 SPUK GALA inzetten voor bestaande preventie-activiteiten
1
157.325
153.628
92.074
0
6 Inclusieve BSO
2
190.072
190.072
190.072
190.072
7 Stoppen met een aantal activiteiten rondom cultuurhistorie
2
70.000
70.000
70.000
70.000
8 Geen nieuwbouw / renovatie maatschappelijke instellingen
2
0
0
1.049.000
1.049.000
9 Historische paden afschaffen
2
10.000
10.000
10.000
10.000
10 Afschaffen subsidie coördinator cultuurpunt
2
0
0
22.500
22.500
11 Verlagen subsidie Stichting Ondernemen met Cultuur
2
13.375
13.375
0
0
12 Subsidie lokale omroepen stoppen i.v.m. financiering vanuit het Rijk
2
0
0
18.250
18.250
13 Geen geld voor gymlocaties beschikbaar stellen
2
0
0
0
0
14 Verlagen compensatie huur sportverenigingen
2
0
0
41.035
82.070
15 Opgave armoede laten vervallen
2
200.000
200.000
200.000
200.000
16 Halveren budget meedoenregeling volwassenen
2
100.000
100.000
100.000
100.000
17 Basisbanen niet invoeren
2
70.000
70.000
70.000
70.000
18 Niet invoeren Winterswijkpas
2
0
0
0
0
19 Temporiseren uitvoering IHP, met uitzondering van school 'Woold'
2
0
0
pm
pm
20 Schrappen krediet herinrichting markt
3
0
0
45.000
45.000
21 Krediet gebiedsontwikkeling Molenveld Driemarkweg schrappen
3
9.000
9.000
9.000
9.000
22 Openbare verlichting verledden temporiseren
3
240.000
240.000
240.000
240.000
23 Verlagen beeldkwaliteit openbaar groen
3
0
136.000
136.000
136.000
24 Verlagen ambitie ecologisch bermbeheer
3
130.000
130.000
130.000
130.000
25 Onderhoud van de begraafplaats in de markt zetten
3
0
0
30.000
30.000
26 Schrappen van geraamde kredieten verkeersmaatregelen binnenring centrum
3
0
35.000
35.000
35.000
27 Opgave duurzaamheid laten vervallen
3
123.500
123.500
123.500
123.500
28 Verhogen kostendekkendheid markt (leges)
3
0
29.175
29.175
29.175
29 Wegomlegging Steengroeve niet voor rekening gemeente.
3
38.000
38.000
38.000
38.000
30 Wegomlegging Steengroeve tbv Sibelco valt buiten perspectief van deze begroting
3
0
0
0
97.000
31 Grenzhoppersbusiness school stoppen
3
6.500
6.500
6.500
6.500
32 Stoppen met het aanjagen economie
3
33 Bijdrage Leader verlagen
3
59.200
59.200
59.200
59.200
34 Verbouwen gemeentekantoor beperken tot ARBOaanpassingen en realiseren verhuizen de Post
4
75.500
75.500
75.500
75.500
35 Verhogen leges omgevingsplanactiviteit
4
108.000
108.000
108.000
108.000
36 Verminderen frequentie/aantal pagina's gemeentenieuws
4
13.000
13.000
13.000
13.000
37 Taakstelling organisatiebreed
4
300.000
500.000
750.000
1.000.000
38 Verminderen personele inzet agv schrappen taken
4
481.000
499.000
499.000
499.000
39 Bijdrage VNOG beperken o.b.v. verdeelsleutel
4
0
50.000
100.000
100.000
40 Verhogen toeristenbelasting
5
245.000
245.000
245.000
245.000
41 Technische aanpassingen begroting
div.
zie nummer zie nummer zie nummer zie nummer 38 38 38 38
356.000
0
49.000
73.000
3.035.472
3.288.950
4.991.806
5.486.767
Incidenteel 1 Opgave inclusie laten vervallen
1
89.000
0
0
0
2 Historische paden afschaffen (I)
2
31.000
0
0
0
3 Geen werkaanvaardingspremie
2
94.000
94.000
0
0
214.000
94.000
0
0
11
Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. Iedereen doet mee! Deze ambitie vertalen we in dit programma naar het realiseren van vitaliteit en gezondheid. Dit doen we door om te kijken naar elkaar. We zorgen dat iedereen kan meedoen. Daarnaast worden uitdagingen samen opgepakt en versterken we de sociale binding. We werken aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Zorg voor wie het nodig heeft We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor ouderen zijn goede fysieke sociale structuren belangrijk. Beschikbare voorzieningen We beheersen de kwaliteit van zorg en de uitgaven voor jeugdzorg en WMO. Daarnaast moet samenwerking tussen betrokken partijen leiden tot een beter afgestemd aanbod. We zien het SKB als een onmisbare schakel in dit zorgaanbod voor de regio. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen.
Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.
1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat iedere inwoner volwaardig mee kan doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod, waaronder ook het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten: Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’. Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’. Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad. Activiteiten Deelname regionaal preventie akkoord We zijn sinds 2020 aangesloten bij het regionaal preventie akkoord Achterhoek ( 2020-2030). Speerpunten zijn: bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners. 12
Kwaliteit (toelichting) Sinds januari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen zodat onze inwoners gezonder blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Het GALA zet breed in; het Lokaal Preventieakkoord maakt deel uit van het GALA en vervalt als afzonderlijk beleidsdocument. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote deel van de huidige preventie-inzet sluit hier op aan. Onze speerpunten zijn: veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding. Voor 2024 vragen wij bij het ministerie van VWS subsidie aan voor 2024 - 2026. Een deel van de GALA middelen wordt regionaal ingezet. Dit zijn vijf ketenaanpakken: Obesitas Kinderen, Obesitas Volwassenen, Valpreventie, Kansrijke Start en Welzijn op Recept. Vanaf 1 januari 2024 worden de ketenaanpakken ingezet. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) GALA loopt van 2023 tot en met 2026. Tijd (indicator) Uitvoeren projectplan in het kader van het GALA (gezond en actief leven akkoord) We geven uitvoering aan het Gezond en Actief leven akkoord. Dit programma focust op preventie en gezondheid via sport en bewegen, gezondheid en het versterken van de sociale basis.
Het akkoord is gesloten tussen gemeenten, GGD, zorgverzekeraars, en het ministerie. Kwaliteit (toelichting) Voor het projectplan in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is - voor 2024 t/m 2026 - vóór 30 september 2023 een aanvraag ingediend bij het ministerie van VWS. De aanvraag is akkoord bevonden. We kunnen ook in 2024 gebruikmaken van deze Specifieke Uitkering GALA (SPUK GALA). Onze huidige preventieactiviteiten sluiten voor een groot deel aan bij de doelen die het GALA stelt. De huidige preventie vormt dan ook de basis voor de aanvraag 2024 -2026. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoeringsplan GALA loopt tot en met 2026. Tijd (indicator)
13
Doelstellingen We sturen op (keten) samenwerking en behoud van zorgaanbod en voorzieningen. Activiteiten Lobby voor behoud SKB Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod in Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Kwaliteit (toelichting) Wij hebben meermaals onze lobby en politieke lijnen richting Den Haag en betrokken partijen ingezet. Wij blijven actief de kwaliteit en regionale rol/functie van het SKB onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en kwaliteit van zorg voor inwoners in de Oost Achterhoek in de toekomst te borgen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Landelijk is er steeds meer aandacht voor preventie en gezondheid. Zo zijn er eind 2022 en begin 2023 twee akkoorden gesloten: het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA). Het IZA richt zich op een toekomstbestendige zorg: goede, toegankelijke en betaalbare zorg. Dat lukt niet zonder verdere investering in preventie en gezondheid (GALA). Preventie is voor een deel een gemeentelijke opgave. Gemeenten en zorgverzekeraars werken samen aan het IZA, stellen een regiobeeld op om te komen tot een regionaal integraal plan. Transitiemiddelen van het Rijk zorgen voor de benodigde financiering om de omslag te kunnen maken van zorg naar gezond leven.
Het GALA focust op preventie en gezondheid via sporten en bewegen, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Dat is de verantwoordelijkheid van gemeenten. Het Rijk stelt gedurende 3 jaar zogenaamde SPUK-middelen (specifieke uitkering) beschikbaar, voor zowel bestaande als nieuwe preventieactiviteiten. De SPUK is toegekend en we zijn zowel lokaal als regionaal aan de slag met de uitvoering. Daarnaast zijn er vijf domein-overstijgende keteninterventies, die gemeenten en zorgverzekeraars samen moeten organiseren en inrichten. Hiervoor wordt een regioplan opgesteld. Het gaat om Kansrijke start, Gecombineerde leefstijl interventies, Kinderen met overgewicht, Valpreventie en Welzijn op recept. Dit alles zijn bewezen interventies die we nu al uitvoeren, maar in het kader van GALA voortzetten.
1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur waarbij zorgplicht, een dekkend zorglandschap en een minimale sociale basis uitgangspunt zijn. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. 14
Relevante documenten: Beleidsplan ‘Meedoen in Winterswijk’. Integrale Verordening sociaal domein. Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein). Beoordelingskader Wonen met zorg 2020-2023. Agenda Sociaal domein. Doelstellingen We zorgen voor een sterke sociale basis met laagdrempelige voorzieningen en streven naar het normaliseren van de hulp van onze inwoners. Activiteiten Actualiseren van de visie voor het sociaal domein We werken aan een visie voor het sociaal domein. Naar verwachting wordt die het tweede kwartaal in 2024 opgeleverd. Daarna volgt de visie op de positionering en werkwijze van de lokale toegang sociaal domein (o.a. De Post). Die verwachten we in het vierde kwartaal 2024 gereed te hebben. Kwaliteit (toelichting) Het sociaal domein wordt geëvalueerd. Daarna wordt een nieuwe, geactualiseerde visie en uitvoeringsplan opgesteld. De actualisatie van de visie van De Post wordt hierin meegenomen. Het voorstel is om de uitvoering en samenwerking af te stemmen op dat wat voor het behalen van onze doelen (zoals die in de nieuwe visie worden vastgesteld) het meest optimaal is. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Door de gewijzigde planning wordt de visie in het 4e kwartaal van 2024 verwacht. De Raad is hierover tussentijds geïnformeerd.
Tijd (indicator) Arbeidsmatige dagbesteding is een algemene voorziening Samen met Fijnder werken we toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor cliënten die niet meer leerplichtig zijn en de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt. Kwaliteit (toelichting) De arbeidsmatige dagbesteding bij Fijnder is in 2023 gestart. In 2024 vindt de doorontwikkeling plaats. In het 2e kwartaal van 2024 evalueren we deze werkwijze. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Continue proces. Tijd (indicator)
15
Inloopvoorzieningen als algemene voorziening doorontwikkelen Voor kwetsbare inwoners is een goede fysieke én sociale infrastructuur belangrijk om langer zelfstandig en gezond thuis te kunnen wonen. Goede inloopvoorzieningen leveren een belangrijke bijdrage aan ontmoeting en het voorkomen van eenzaamheid. Kwaliteit (toelichting) Onze gemeente kent diverse inloopvoorzieningen. Ouderen hebben inmiddels een fysieke ruimte gevonden voor hun activiteiten. Deze inloop is 7 dagen per week geopend. De subsidie zoals verstrekt in 2023 wordt voorgezet in 2024. Op basis van een eerste globaal onderzoek lijkt er voldoende gevarieerd aanbod te zijn voor diverse doelgroepen. Wel is er meer behoefte aan bekendheid. We kennen een jaarlijkse subsidie toe aan HIERZorg. Naast de gemeentelijke subsidie hebben zij subsidie ontvangen vanuit maatschappelijke opvang centrumgemeente Doetinchem en middelen voor bemoeizorg. In de praktijk werkt deze combinatie goed. Via bemoeizorg worden kwetsbare inwoners waaronder zorgmijders doorgeleid naar de inloopvoorziening. Zij kunnen zonder indicatie terecht bij de inloopvoorziening om zwaardere problematiek te voorkomen. Waar nodig worden zij doorgeleid naar reguliere ondersteuning.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De planning is om de inventarisatie en conclusies van het onderzoek naar de reikwijdte van de inloopvoorzieningen in september 2024 aan het college aan te bieden. Tijd (indicator) Realisatie overgang beschermd wonen Er verschuiven taken van centrumgemeente Doetinchem voor Opvang en Bescherming naar lokale gemeenten. In eerste instantie worden we verantwoordelijk voor de cliënten Beschermd Wonen. Hiermee wordt de beweging van Beschermd Wonen naar een Beschermd Thuis en dus een inclusieve samenleving, verder vorm gegeven. Kwaliteit (toelichting) De overgang van taken en budgetten van centrumgemeente naar lokale gemeenten is weer uitgesteld. Nu tot 2026. De decentralisatie is een volgende stap in de beweging van Beschermd wonen (Bw) naar een Beschermd thuis. Concreet betekent dit besluit dat alle gemeenten vanaf 2026 voor nieuwe cliënten de Bw-middelen ontvangen op basis van een objectief verdeel- en ingroeimodel. In aanloop naar de invoering van het woonplaatsbeginsel per 2026 voeren de Achterhoekse gemeenten al wel zelf de toegang uit voor Beschermd Wonen. Dit doen we in samenwerking met de Centrumgemeente Doetinchem. Het doel is om zoveel mogelijk in te kunnen zetten op Beschermd Thuis. Inwoners met GGZ-problematiek blijven steeds langer thuis wonen, soms zonder passende ondersteuning (zorgmijders).
De complexiteit van problematiek op het
16
gebied van Veiligheid en Zorg in relatie met de Wet verplichte ggz neemt hierdoor toe. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De decentralisatie is uitgesteld. De planning wordt aangepast aan de besluitvorming van het Rijk. Tijd (indicator) Doelstellingen Zorgkosten beheersbaar houden Activiteiten Instroom tweedelijns WMO beperken Als gemeente willen we meer sturing op de uitgaven voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (onder andere huishoudelijke hulp en zorg voor ouderen). De standaardindicatie voor Hulp bij Huishouden is 2 uur. Kwaliteit (toelichting) Met de invoering van het normenkader HHM is de verwachting dat er gemiddeld genomen minder uur hulp op jaarbasis ingezet hoeft te worden. Dit is een continue proces. We zien dat er een (lichte) daling van het gemiddeld aantal ingezette uren huishoudelijke ondersteuning per cliënt is. In 2024 sturen we op verder daling van het aantal ingezette uren Hulp bij huishouden tot 2 uur per week. Indien noodzakelijk zullen er meer uren ingezet worden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Tijd (indicator) Monitoren resultaten nieuwe inkoop Wmo We ontwikkelen een monitoringssysteem voor Wmo- en jeugdhulp. Zo werken we aan een realtime dashboard om een beter inzicht te krijgen in de kosten van indicaties.
Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten op onze transformatiedoelen en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Voor de monitoring willen we zoveel mogelijk gebruikmaken van de instrumenten die zorgaanbieders en gemeenten al (moeten) gebruiken. De nieuwe wijze van inkoop is in het 4e kwartaal van 2023 geëvalueerd. Aan de hand van de uitkomsten wordt besloten of deze manier van inkoop wordt voortgezet. De colleges van de Achterhoekse gemeenten hebben besloten om de huidige contractperiode niet te verlengen. 17
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Voor 1 juli 2024 ligt er een monitoringsvoorstel. Na implementatie is het een continu proces. In 2024 start een nieuw inkooptraject. Tijd (indicator) Programma Zorg voor de Toekomst De kosten in het sociaal domein zijn de afgelopen jaren snel opgelopen. Om ook in de toekomst zorg en ondersteuning van onze inwoners te kunnen blijven leveren, is beheersing van deze kostenstijging noodzakelijk. We gaan daarom een aantal maatregelen treffen die inzetten op het zoveel mogelijk normaliseren van problemen, het vergroten van de zelfredzaamheid van onze inwoners en het versterken van onze opdrachtgevende rol richting onze aanbieders en samenwerkingsverbanden. Daarnaast optimaliseren we onze werkprocessen. Kwaliteit (toelichting) Om de kosten van het sociaal domein beheersbaar te houden en niet terug te dringen is het van belang om de instroom beheersbaar te houden. Dit kunnen we doen door de contacten met verwijzers te intensiveren en het professionaliseren van het OT-team om tot een integrale samenwerking te komen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Continue proces. Tijd (indicator) We zetten in op zorgvernieuwing en de toepassing van innovatieve concepten Samen met de partijen waar we onze zorg hebben ingekocht werken we aan transformatie van de zorg.
Kwaliteit (toelichting) Transformatie van de zorg houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe gestimuleerd worden. Hiermee gaan we de transformatie een impuls geven. Om dit vorm te geven, zijn we vanaf najaar 2023 zowel ambtelijk als bestuurlijk in gesprek met de gecontracteerde zorgpartijen. Ook andere partijen stimuleren we om samen met ons te innoveren. Hierbij is ook aandacht voor onze eigen uitvoering van zorg. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een voortdurend proces. 18
Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Clientondersteuning De bekendheid van cliëntondersteuning in Winterswijk blijft achter. Graag willen we de bekendheid en het effect van cliëntondersteuning in onze gemeente versterken. We hebben hiervoor een subsidie (SPUK) aangevraagd, waarmee we in de komende 2 jaar invulling kunnen geven aan deze versterking. Te denken valt aan het lokaal, dichterbij de inwoner, organiseren van deze ondersteuning, waardoor deze laagdrempeliger toegankelijk wordt. Krachtig ouder worden Ouderen moeten langer zelfstandig blijven wonen. Mensen die ouder worden krijgen vaak te maken met fysiek ongemak, waardoor het participeren en het zelfstandig voeren van een huishouden steeds lastiger wordt. Nu wordt dan overnemende hulp of een hulpmiddel vanuit de Wmo toegekend. Uit onderzoek is gebleken dat hiermee vaak de fysieke achteruitgang versneld wordt. We gaan onderzoeken of we met een andere vorm van ondersteuning hierop in kunnen spelen, met als doel het verbeteren van de fysieke zelfredzaamheid van ouderen, passend bij de doelstellingen van de Wmo en de principes vanuit Positieve Gezondheid. Actieplan Dak- en thuisloosheid Het Nationaal Actieplan Dakloosheid zet in op een andere manier van kijken naar en omgaan met dakloosheid. Het plan stelt de ambitie om dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen.
Centrumgemeente Doetinchem heeft hierop een bestuursopdracht huisvesting voor dak- en thuislozen vastgesteld. Als start is er een telling gedaan. Totaal zijn er in onze regio 264 dak- en thuisloze volwassenen geteld. In het rapport zijn vier adviezen gegeven om deze met de regiogemeenten op te pakken. Hier zullen we het komende jaar mee aan de slag gaan.
1.3 Jeugd Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Relevante documenten: Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’. Integrale Verordening sociaal domein. Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein). Agenda sociaal domein. Doelstellingen Door de zorg zoveel als mogelijk te normaliseren, beperken we de instroom in geïndiceerde voorzieningen Activiteiten Hervormingsagenda Jeugd Het hervormen van de jeugdzorg leidt tot besparing. Dit doen we door inzet van preventie en netwerk versterking. Kwaliteit (toelichting) In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de Jeugdwet ingeperkt gaat worden. De minder zware problematiek moet dan opgelost worden in het voorliggend veld en door middel van preventie. Dat moet ook een besparing opleveren. De 19
gemeenten staan aan de lat om de sociale basis (voorliggend veld en sociaal netwerk) te versterken. Vooruitlopend daarop gaan we de gemeentelijke toegang tot ondersteuning, de voorliggende voorzieningen en preventie versterken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beperken van de instroom in de jeugdhulp zal meerdere jaren vragen. Tijd (indicator) Instroom van jeugdige cliënten naar tweedelijnszorg neemt af We treffen een aantal maatregelen om de instroom in de Jeugdzorg te beperken. Kwaliteit (toelichting) Als voorliggende voorziening zijn we gestart met de inclusieve buitenschoolse opvang (bso) en in 2024 pakken we de uitkomsten van de evaluatie die eind 2023 volgt op. In 2024 werken we aan verschillende mogelijkheden om de instroom in de jeugdhulp te verminderen door het verkorten van zorgtrajecten en snellere uitstroom waar dat verantwoord is. Waar mogelijk zoeken we oplossingen in het preventieve veld. Ook zetten we in op het maken we nieuwe afspraken met externe verwijzers zoals huisartsen en gecertificeerde instellingen. We zetten in op het inrichten van een lokale regietafel. We gaan in 2024 samen met maatschappelijke organisaties programma’s aanbieden aan jongeren om hun mentale veerkracht te vergroten.
Dat doen we onder andere door het versterken van het echtscheidingsloket, omdat complexe echtscheidingen een belangrijke oorzaak zijn van problematiek bij jeugdigen. In circa 70% van de jeugdbeschermingszaken speelt een complexe echtscheiding een rol. We zien daarvoor in het preventieve veld een belangrijke taak weg gelegd voor het echtscheidingsloket. We willen deze meer bekendheid en een actievere rol geven. Om de zorgkosten beheersbaar te houden nemen we de volgende maatregelen in de uitvoering: - Strakker indiceren, de opdracht aan de uitvoering is om meer oplossingen in het voorliggend veld zoeken, zoals inzet POH en Ondersteuningsteam. - Meer sturing op verwijzingen van externe verwijzers, zoals huisartsen. Instellen van een lokale regietafel om samen zwaardere problematiek te bespreken met als doel de inzet van duurdere zorg te beperken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beperken van de instroom in de jeugdhulp zal meerdere jaren vragen. Tijd (indicator)
20
Opvangvoorziening voor kinderen met een zorgvraag De opvang voor kinderen met een zorgvraag is gestart met het zoeken naar een oplossing voor de groep kinderen tussen 8-12 jaar met een zorgvraag. Hier is een pilot voor buitenschoolse opvang (BSO) voor alle kinderen met en zonder zorgvraag. Kwaliteit (toelichting) Als voorliggende voorziening zijn we gestart met de Inclusieve buitenschoolse opvang (BSO). Hiervoor zijn we in 2023 een evaluatie gestart waarvan de uitkomsten eind 2023 worden verwacht en in 2024 opgepakt kunnen worden. In afwachting van de uitkomsten hebben we voor 2024 budget opgenomen. Verder loopt deze ontwikkeling mee in onze nieuwe visie en het uitvoeringsplan op het sociaal domein. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Tijd (indicator) Doelstellingen Om zorgkosten te beheersen en het zorgaanbod beter af te stemmen, sturen we met de inkoop op zorgvernieuwing met behoud van kwaliteit en op partnerschap met onze zorgaanbieders. Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop jeugd We evalueren en monitoren de inkoop WMO- en jeugdhulp. Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten op onze transformatiedoelen en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp.
Voor de monitoring willen we zoveel mogelijk gebruikmaken van de instrumenten die zorgaanbieders en gemeenten al (moeten) gebruiken. De wijze van monitoring wordt periodiek geëvalueerd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Voor 1 juli ligt er een regionaal monitoringsvoorstel. Tijd (indicator) Doelstellingen Zorgen dat ouders goed voor hun kinderen kunnen zorgen Activiteiten Inzet Preventie Platform Jeugd Om ouders te ondersteunen, biedt het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hulp op het gebied van (opvoedings)ondersteuning en preventie. Het PPJ ontwikkelt preventieprogramma's voor verschillende (opvoedings)thema's zoals Kind en 21
Armoede, Kind en Scheiding, omgaan met alcohol en drugs, weerbaarheid en veerkracht. Kwaliteit (toelichting) In april 2023 is een onderzoek gestart naar het functioneren van het Preventie Platform Jeugd (PPJ). Dit omdat het PPJ ooit is gestart als pilot en we kritisch moeten (blijven) kijken of het PPJ op de huidige manier doorgaat of dat aanpassingen gewenst zijn. Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Daar is uit naar voren gekomen dat de doelen voor het effectief inzetten van jeugdpreventie voor een groot deel worden bereikt. Op het onderdeel 'bereik' (deelname) zijn nog aandachtpunten : zichtbaarheid en laagdrempeligheid behoeft verbetering. Ook in de uitvoering en samenwerking met professionals liggen nog verbeterpunten. Naar aanleiding van de aandachtspunten is een nieuwe structuur vastgesteld. In 2025 moet de nieuwe structuur voltooid zijn. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 moet de nieuwe structuur staan. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Inkoop Wmo- en jeugdhulp: In 2024 starten we met de Achterhoekse gemeenten met een nieuw inkooptraject voor Wmo- en jeugdhulp. De nieuwe inkoop moet op 1 januari 2026 geïmplementeerd zijn. Essentiële Functies: We werken met alle Gelderse gemeenten samen aan het verwerven van de zogenaamde Essentiële Functies voor jeugdhulp.
Dit betreft de hoogspecialistische jeugdhulp met verblijf, waarvoor we in de Achterhoek te weinig cliënten hebben om dit goed te borgen. Per 1 januari 2025 moeten de nieuwe overeenkomsten in werking treden. Hervormingsagenda: De komende jaren moeten de gemeenten gaan werken aan de opdrachten die in de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 opgenomen zijn. De speerpunten voor de komende tijd zijn: het normaliseren van de ondersteuning waarbij de oplossing meer in de preventieve sfeer wordt gezocht, de doorontwikkeling van de stevige lokale teams, het vormen van een gemeenschappelijk regeling en het nieuwe inkooptraject.
Financiële afwijkingen programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
22
Exploitatie
Begroting 2024
Mutaties Prognose 2 2023
Mutaties Jaarrekening 2023
Stand voor Prognose 1 2024
Mutaties Prognose 1 2024
Prognose 1 2024
Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid
342
0
185
527
0
527
13.471
0
16
13.487
0
13.487
8
0
0
8
0
8
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
223
0
0
223
0
223
Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning
13.702
0
16
13.718
0
13.718
Totaal Baten
14.044
0
201
14.244
0
14.244
1.782
0
232
2.014
0
2.014
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
15.226
0
216
15.442
19
15.461
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
1.721
106
0
1.827
36
1.863
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.347
0
0
1.347
0
1.347
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
3.737
0
0
3.737
0
3.737
6.71B Begeleiding (WMO)
4.041
0
0
4.041
0
4.041
87
0
0
87
0
87
26.159
106
216
26.481
55
26.536
16
0
0
16
6
22
6.72A Jeugdhulp begeleiding
3.424
0
0
3.424
9
3.433
6.72B Jeugdhulp behandeling
2.188
0
0
2.188
-47
2.141
6.73A Pleegzorg
360
0
0
360
0
360
6.73B Gezinsgericht
920
0
0
920
0
920
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
3.219
0
0
3.219
0
3.219
6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
169
0
0
169
14
184
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
387
0
0
387
0
387
6.82A Jeugdbescherming
604
0
0
604
6
609
55
0
0
55
0
55
11.342
0
0
11.342
-13
11.329
1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning
6.81A Beschermd wonen (WMO) Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 1.3 Jeugd 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
6.82B Jeugdreclassering Totaal 1.3 Jeugd Totaal Lasten
39.284
106
448
39.837
42
39.879
Gerealiseerd resultaat
-25.240
-106
-247
-25.593
-42
-25.634
23
Volksgezondheid Er zijn geen mutaties geweest. Maatschappelijke ondersteuning Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Jeugd Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn geen mutaties geweest.
Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen met sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van sport, cultuur en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur heeft sport een positieve invloed op de persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving, draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan, rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.
2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Cultuur is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische alsook de economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten: Cultuurnota. Museumvisie. Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’. Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’. Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’. Kerkenvisie Oost Achterhoek.
24
Doelstellingen Combineren van voorzieningen waar mogelijk Activiteiten Toekomstvisie voorzieningen We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur behouden. Voorbeelden zijn de bibliotheek, de schouwburg, de musea, het instituut voor kunst & cultuur Boogie Woogie, het amateurverenigingsleven; ze vormen onze huidige lokale culturele infrastructuur en zijn van artistieke, maatschappelijke, sociale en economische waarde. De voorzieningen Boogie Woogie en theater De Storm nemen we op in een investeringsprogramma. Voor de tussentijd is er geld gereserveerd voor noodreparaties aan het gebouw van Boogie Woogie en theater De Storm om de voorziening in stand te houden. Kwaliteit (toelichting) In januari heeft de raad de Startnotitie Cultuurnota 2024 vastgesteld. Hierin zijn trends en ontwikkelingen, speerpunten en het proces naar de nieuwe Cultuurnota vastgesteld. Op dit moment werken we aan het participatietraject dat onder meer bestaat uit inloopsessies, vragenlijsten en verdiepende gesprekken over kunst & cultuur. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We koersen, conform de planning in de Startnotitie, nog steeds op besluitvorming in de raad over de nieuwe Cultuurnota in het vierde kwartaal 2024.
Tijd (indicator) Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen' In 2024 voeren we samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre ons erfgoedbeleid uit. Kwaliteit (toelichting) Evaluatie Erfgoedbeleid Oost Achterhoek In 2024 evalueren we ons gezamenlijke erfgoedbeleid met Aalten en Oost Gelre. We doen een voorstel voor de volgende beleidsperiode. De focus zal liggen bij de wettelijke taak vanuit de omgevingswet. Omgevingswet Op dit moment loopt het pilotproject “De verhalenfabriek”. Dit project heeft twee doelen: ten eerste integraal met de beleidsvelden landschap en biodiversiteit, cultuurhistorie, archeologie en aardkundige waarden "het verhaal van de plek" in kaart brengen. Dit kunnen we dan inbrengen bij ruimtelijke ontwikkelingen en is in de geest van de Omgevingswet (waar bijvoorbeeld vanaf invoering ook de omgeving van een monument moet worden meegewogen). Ten tweede met dezelfde informatie inspiratie bieden aan initiatiefnemers. Door in een vroege fase van een initiatief 25
inspiratie mee te geven dat in lijn is met ons beleid, is de verwachting dat de latere toetsing bij initiatieven soepeler en sneller verloopt. En daarmee ook een meer positieve ervaring is voor de initiatiefnemer. We gebruiken de ervaringen van het pilotproject “De verhalenfabriek” om erfgoed omgevingswetproof in de ruimtelijke ordening te integreren. Keukentafelgesprekken duurzaamheid en subsidie gemeentelijke monumenten. Vanuit de opgave duurzaamheid ondersteunen we eigenaren van monumenten en karakteristieke panden via de inzet van een expert (keukentafelgesprekken). Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek In 2024 maken we onderdeel uit van het cultuur en erfgoedpact Achterhoek. Hier blijven wij onderdeel van in de komende jaren. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting)
Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen • Landelijke ontwikkeling is dat er meer aandacht is voor cultuur in de regio (VNG propositie Samen Cultuur borgen en advies Toegang tot cultuur van Raad voor Cultuur). • Het Rijk ziet de grote meerwaarde van cultuurbeoefening door amateurs. Met de totstandkoming van een Nationaal Akkoord Amateurkunst wil het Rijk inzetten op een structurele, samenhangende aanpak van de ondersteuning van amateurkunstgroepen. In 2024 is een pilotjaar uitgezet. • Vanuit het Rijk wordt ingezet op de waarde van kunst & cultuur binnen het sociaal domein. Er is steeds meer bewijs voor de positieve effecten van kunst en cultuur op gezondheid. Samenwerkingen tussen de culturele en creatieve sector en het sociaal domein worden gestimuleerd. Voorbeelden: GALA en IZA.
2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Daarom verbinden we sport aan de inclusie agenda. Sport levert een belangrijk aandeel in preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn, tot meer bewegen. Relevante documenten: Sportnota. Lokaal sportakkoord. Regionaal sportakkoord. Onderzoek 'Financiering sport in Winterswijk’.
26
Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Uitvoeren activiteiten Achterhoek in beweging en lokaal sportakkoord Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokaal sportakkoord "Samen actief in Winterswijk" voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg-& Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd. In 2024 wordt prioritering aangebracht in de thema's. De Thema's zijn 1. Inclusie en diversiteit; 2. Vaardig in bewegen; 3. Vitaal en veilig sportklimaat; 4. Maatschappelijke waarde van topsport; 5. Sport en preventie. Lokaal wordt intensiever intern (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs, openbare ruimte) de verbinding gemaakt. De preventieve kracht van sport wordt benut als onderdeel van een set maatregelen rondom een gezonde en actieve leefstijl. In 2024 worden hier specifiek programma's en activiteiten aan gekoppeld voor onze inwoners. Dit met het doel gezonde jeugd, vitaal ouder worden en vitale sportaanbieders. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Januari 2024 wordt gestart met de uitvoeringsagenda.
Tijd (indicator) Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk behouden. Dat betekent dat we het zwembad opnemen in het investeringsprogramma. Voor de tussentijd is geld gereserveerd voor noodreparaties om de voorziening in stand te houden. In het kader van het investeringsprogramma onderzoeken we hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. Kwaliteit (toelichting) Bij de begroting 2024 is het voorstel gedaan om het overdekte zwembad Jaspers in stand te houden en te wachten op een beter financieel perspectief voor de gemeente. Intussen doen we wat noodzakelijk is om het overdekte zwembad in bedrijf te houden en onderzoeken we de mogelijkheden van samenwerking met andere organisaties en/of buurgemeenten.
27
Dit betekent dat er vooralsnog geen voorstellen komen voor een grondige renovatie of nieuwbouw. Mochten er zich onvoorziene situaties voordoen die de uitvoering van zwemactiviteiten beletten dan zullen we in samenspraak met het zwembadbestuur bezien welke oplossingen mogelijk en of noodzakelijk zijn. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In het kader van het investeringsprogramma onderzoeken we hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. Tijd (indicator) We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen We werken aan een nieuw, eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen. Kwaliteit (toelichting) Totaal moet er vanaf 2028 € 123.000 structureel bezuinigd worden. Vanaf 2026 € 41.000 per jaar. Samen met sportverenigingen wordt er breed gekeken naar bezuinigingsmogelijkheden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) H Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Over de jaren 2023 tot en met 2025 kunnen we een specifieke uitkering (SPUK) aanvragen om bewegen en gezonde leefstijl te bevorderen. Het plan van aanpak is inmiddels afgerond en door het ministerie goedgekeurd, we zijn met de uitvoering, zowel lokaal( Gezond en Actief Leven Akkoord) als regionaal (Integraal Zorg Akkoord), gestart.