Discussienota 'Koers Omgevingsvisie kom Winterswijk'
Tekst van het document
DISCUSSIENOTA KOERS OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK
Februari 2025
INHOUDSOPGAVE 1 1.1 1.2 2 2.1 2.2 2.3 2.4 3 4 4.1 4.2 5 5.1 5.2
Inleiding Aanleiding en doel discussienota Leeswijzer Verantwoording participatie Participatie inwoners en ondernemers Stakeholders participatie Input bij raad en college Ambtelijk participatieproces Kernopgaven Verhaal van Winterswijk Het integrale toekomstverhaal van Winterswijk Toekomstbeeld 2040 Stellingen Groen, erfgoed en klimaat adaptatie Beleid en resultaat participatie Overeenkomsten en discussiepunten 5.2.1 Overeenkomsten 5.2.2 Discussiepunten 5.3 Stellingen 6 Leefbaar en aantrekkelijk wonen 6.1 Beleid en resultaat participatie 6.2 Overeenkomsten en discussiepunten 6.2.1 Overeenkomsten 6.2.2 Discussiepunten 6.3 Stellingen 7 Bereikbaar en toegankelijk 7.1 Beleid en resultaat participatie 7.2 Overeenkomsten en discussiepunten 7.2.1 Overeenkomsten 7.2.2 Discussiepunten 7.3 Stellingen 8 Duurzaam, energieneutraal en circulair 8.1 Beleid en resultaat participatie 8.2 Overeenkomsten en discussiepunten 8.2.1 Overeenkomsten 8.2.2 Discussiepunten 8.3 Stellingen 9 Economisch vitaal 9.1 Beleid en resultaat participatie 9.2 Overeenkomsten en discussiepunten 9.2.1 Overeenkomsten 9.2.2 Discussiepunten 9.3 Stellingen 10 Gezond, inclusief en veilig 10.1 Beleid en resultaat participatie 10.2 Overeenkomsten en discussiepunten 10.2.1 Overeenkomsten 10.2.2 Discussiepunten 10.3 Stellingen
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
3 3 5 6 6 7 7 8 9 12 12 14 15 16 18 18 18 19 20 21 22 22 23 23 24 25 27 27 27 28 29 30 31 31 32 32 33 34 35 35 35 36 37 38 40 40 40 41
2
INLEIDING
1
Bron: F. Bosvelt
1 AANLEIDING EN DOEL DISCUSSIENOTA In april 2024 is de startnotitie en het Verhaal van Winterswijk vastgesteld door de gemeenteraad van Winterswijk. Dit was de afsluiting van fase 1 om te komen tot een omgevingsvisie voor de bebouwde kom van gemeente Winterswijk (hierna: omgevingsvisie kom). De raad heeft toen een amendement aangenomen met het voorstel een discussienota als extra tussenstap toe te voegen aan het proces. In het amendement stelt de raad het volgende: Constaterende dat: •
Er vóór 2027 een omgevingsvisie voor de gemeente Winterswijk moet zijn;
•
De omgevingsvisie vorm gaat geven aan het Winterswijk van 2040;
•
De startnotitie (discussienota) de raad de mogelijkheid geeft mee te denken in het proces om te komen tot de omgevingsvisie;
•
De geformuleerde (deel)opgaven enkel analyses bevat, maar geen richting geeft;
Wijzigt dictumpunt 2 van het raadsbesluit als volgt: ‘’De discussienota geeft in grote lijnen de Winterswijkse ambitie tot 2040 op de drie geformuleerde kernopgaven en zes deelopgaven. Daarnaast is het mogelijk dat het college aanvullingen meeneemt in de nota, ingegeven door het participatietraject en de raadswerksessie. De discussienota geeft de raad de mogelijkheid om kennis te nemen van de grote lijnen van de visie en hieraan richting mee te geven. De nota zal algemeen van aard zijn en enige abstractie bezitten, al is deze wel concreet genoeg in haar richting, zodat hier een politieke afweging op gemaakt kan worden. Voor een duidelijke, goede beraadslaging is het van belang dat de discussienota wordt voorgelegd nadat de botsproeven én het participatietraject zijn afgerond. Hierbij dienen de uitkomsten van dit laatste tijdig aan de raad toe te komen.’’
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
3
1. INLEIDING
Voorliggende nota is een discussienota, die als doel heeft om onderwerpen ter discussie te stellen die van belang zijn voor de toekomst van Winterswijk. Deze nota helpt de raad om richting te geven aan de ontwikkeling van de omgevingsvisie kom en vormt een eerste uitwerking daarvan. De drie kernopgaven en zes deelopgaven uit het Verhaal van Winterswijk zijn als uitgangspunt genomen. Deze opgaven zijn gekoppeld aan een thematische indeling die het fundament vormt van dit document. Daarnaast bevat deze nota een integraal toekomstverhaal van Winterswijk in 2040. Dit toekomstverhaal schetst een mogelijk beeld van Winterswijk over vijftien jaar. Het dient als inspiratiebron en kader voor de verdere uitwerking van de thematische hoofdstukken. De discussienota is bedoeld als richtinggevend document. Het primaire doel is om via amendementen van de gemeenteraad richting op te halen voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie kom. Voor deze discussienota is gebruik gemaakt van verschillende bronnen, waaronder de input uit participatie, beleidsdocumenten en eerdere raad- en collegesessies. Bij de discussienota is een achtergronddocument bijgevoegd. Dit document biedt verdiepende informatie, waaronder de uitkomsten van de participatie (van inwoners en stakeholders) en het beleid op hoofdlijnen.
Ook staat in het achtergronddocument, conform de vastgestelde startnotitie, de context van de omgevingsvisie kom en de gekozen koers voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie kom. De discussienota is opgesteld aan de hand van de participatieresultaten, onderwerpen die onze samenleving van belang vindt. Dat betekent dat onderwerpen ook kunnen ontbreken omdat het voor nu geen prioriteit heeft. Hoewel de focus van de omgevingsvisie voornamelijk ligt op de bebouwde kom, speelt het buitengebied een belangrijke rol bij diverse thema’s. Onderwerpen zoals duurzaamheid, mobiliteit en landschappelijke kwaliteiten kennen sterke verbindingen tussen de bebouwde kom en het buitengebied. De Omgevingsvisie Buitengebied heeft echter nog niet over alle thema’s uitspraken gedaan. Omdat we wettelijk verplicht zijn om één integrale omgevingsvisie op te stellen waarin zowel de bebouwde kom als het buitengebied samenkomen, is de input over het buitengebied meegenomen in de voorliggende discussienota. Dit zorgt ervoor dat beide gebieden beter op elkaar aansluiten en dat toekomstige keuzes passen bij de behoeften van zowel het dorp als het buitengebied.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
4
1. INLEIDING
2 LEESWIJZER De opbouw van de discussienota ziet er verder als volgt uit: • Hoofdstuk 2: Verantwoording participatie Hierin wordt toegelicht hoe input is opgehaald via drie trajecten: •
Participatie met de samenleving: inwoners en stakeholders
•
Participatie met politiek: raad en college
•
Beleidskaders en participatie met beleidsmedewerkers
• Hoofdstuk 3: Terugblik op de kernopgaven Dit hoofdstuk reflecteert op de kernopgaven uit het Verhaal van Winterswijk. • Hoofdstuk 4: Integraal toekomstverhaal van Winterswijk in 2040 Hierin wordt een inspirerend en samenhangend toekomstbeeld geschetst van Winterswijk in 2040. Dit hoofdstuk bevat ook een aantal stellingen die betrekking hebben op de kernopgaven. De raad wordt gevraagd om hierover te debatteren en de gewenste richting aan te geven. • Hoofdstukken 5 t/m 10: Thematische hoofdstukken Elk thematische hoofdstuk gaat in op een specifieke deelopgave en volgt dezelfde structuur: 1. Huidige beleid: Beschrijving van de huidige beleidslijnen en kaders op hoofdlijnen. 2. Input uit participatie: Samenvatting van de belangrijkste inzichten uit college- en
raadsessie en vanuit onze samenleving en stakeholders. In het achtergronddocument
dat is toegevoegd als bijlage is het complete overzicht van alle opgehaalde informatie
te lezen. Bij sommige thema’s is meer informatie opgehaald. De reden hiervan is dat
bij sommige onderwerpen meer discussie was dan bij andere onderwerpen.
3. Overeenkomsten en discussiepunten: Een overzicht van gedeelde visies en
onderwerpen waar nog discussie over bestaat. De raad wordt gevraagd om over de
vraagstukken waar nog geen gedeelde visie over is een standpunt in te nemen.
4. Stellingen: Per thema zijn stellingen opgenomen over een aantal keuzes die
voorliggen. De raad wordt gevraagd om hierover te discussiëren en richting te
geven voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie kom.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
5
VERANTWOORDING PARTICIPATIE
2
1 PARTICIPATIE INWONERS EN ONDERNEMERS De gemeente stelt de omgevingsvisie kom en daarmee ook de discussienota niet in zijn eentje op. Daarvoor werken we graag samen met de inwoners, ondernemers en organisaties in Winterswijk en andere relevante stakeholders. •
Eerder is in 2023 een digitale enquête uitgevoerd. Deze enquête was bedoeld om een eerste inventarisatie te maken van de visie van bewoners aan de hand van de wensprikker. De wensprikker was bedoeld voor inwoners en de opgaveprikker voor ondernemers in Winterswijk.
•
In september en oktober is opnieuw een enquête uitgezet onder de inwoners en ondernemers van Winterswijk. Deze enquête was gericht op het verder verdiepen van de thema’s. De enquête was te bereiken via www.winterswijk.nl/omgevingsvisie en is door de gemeente onder meer via sociale media onder de aandacht gebracht.
•
Verder hebben er ook verdiepende gesprekken plaatsgevonden in de samenleving. Wethouder Metaal – ten Dolle en leden van de projectgroep hebben een toer door Winterswijk gemaakt in de wijken om met inwoners in gesprek te gaan over de toekomst van Winterswijk. Ondanks inspanningen om jongeren ook in deze fase te betrekken, bleek hiervoor onvoldoende animo. Daarom hebben we gebruik gemaakt van de resultaten uit de enquête en is gebruik gemaakt van een rapport van WiJZ. Een enthousiaste groep Winterswijkse twintigers die graag meedenkt over de toekomst van Winterswijk. Daarnaast is er een sessie georganiseerd in de Whemerhof waar de 55-plussers uit Winterswijk aan de hand van een drietal casussen input hebben geleverd voor de discussienota.
De resultaten van de participatie zijn onderdeel van de discussienota. In dit document is een selectie van de meest genoemde punten opgenomen. In het achtergronddocument staat de volledige opgehaalde informatie van de participatie op hoofdlijnen.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
6
2. VERANTWOORDING PARTICIPATIE
2 STAKEHOLDERS PARTICIPATIE Het participatieproces met stakeholders heeft op twee manieren plaatsgevonden. Allereerst hebben we input gevraagd via de bestaande overlegkanalen met onze vaste partners. Daarnaast hebben we twee gerichte stakeholderbijeenkomsten georganiseerd. De eerste bijeenkomst richtte zich op professionele partners, zoals de veiligheidsregio, het waterschap, de omgevingsdienst, de woningbouwcorporatie. De tweede sessie was specifiek bedoeld voor lokale maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen en belangenorganisaties. Door deze aanpak konden we een breed scala aan ideeën en aandachtspunten ophalen, die een afspiegeling vormen van zowel de regionale als de lokale belangen.
3 INPUT BIJ RAAD EN COLLEGE Bij het opstellen van een omgevingsvisie kom is de betrokkenheid van de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders cruciaal. In dit proces waren de raad en het college op specifieke momenten nauw betrokken om richting te geven aan de visie en hun inzichten en standpunten in te brengen. Raadsessie op 10 oktober Op 10 oktober vond een informele, besloten raadsessie plaats, waarbij de raad de gelegenheid kreeg om in een vertrouwelijke omgeving mee te denken over de contouren van de omgevingsvisie kom aan de hand van dilemma’s en bijbehorende redeneerlijnen. Tijdens deze sessie kregen de raadsleden verschillende stellingen voorgeschoteld die de mogelijke keuzes en richtingen binnen de visie weerspiegelen en werd gesproken over effecten van keuzes. De raad werd gevraagd om per stelling een keuze te maken en deze te onderbouwen. Dit proces maakte zichtbaar over welke thema’s en keuzes er consensus was en waar verdeeldheid over bestaat. Vervolgens werd ingezoomd op de stellingen die aanleiding gaven tot discussie, waarbij verschillende standpunten en argumenten zijn besproken. Deze sessie bood een vertrouwelijke omgeving waarin raadsleden vrij konden discussiëren, wat heeft bijgedragen aan een beter begrip van de verschillende perspectieven en prioriteiten binnen de raad.
College op 29 oktober Op 29 oktober werd een sessie georganiseerd met het college van burgemeester en wethouders waarin eveneens werd gewerkt met dezelfde dilemma’s en redeneerlijnen. Net als bij de raadssessie kreeg het college stellingen voorgelegd, gekoppeld aan belangrijke thema’s binnen de omgevingsvisie kom. Het college werd gevraagd om keuzes te maken en hun argumenten te delen, waardoor in kaart werd gebracht waar overeenstemming was en waar de meningen uiteenliepen. In de sessie is vervolgens ingezoomd op de onderwerpen waar verdeeldheid over bestond. Dit hielp om inzicht te krijgen in de verschillende argumenten vanuit de uitvoerende verantwoordelijkheid van het college. De inzichten uit de raads- en collegesessies zijn gebruikt voor deze discussienota.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
7
2. VERANTWOORDING PARTICIPATIE
4 AMBTELIJK PARTICIPATIEPROCES Bij het opstellen van deze discussienota hebben de beleidsmedewerkers een belangrijke rol gespeeld door hun expertise en inzichten te delen. Zij zijn gevraagd om input te leveren over het bestaande beleid per thema, de belangrijkste trends en ontwikkelingen binnen hun vakgebieden en aandachtspunten die van belang zijn voor de toekomst van Winterswijk. Beleid op hoofdlijnen als basis De beleidsmedewerkers hebben memo’s aangeleverd met hierin een samenvatting van bestaand beleid en de vraagstukken die dit domein spelen, gericht op de hoofdlijnen en de belangrijkste kaders. Dit helpt om een helder overzicht te creëren van wat al is vastgelegd en welke koers de gemeente op verschillende thema’s volgt, zoals ruimtelijke ordening, duurzaamheid, mobiliteit en sociaal beleid. Door dit beleid overzichtelijk op een rij te zetten, wordt een stevige basis gelegd voor de omgevingsvisie kom.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
8
KERNOPGAVEN VERHAAL VAN WINTERSWIJK
3
In het ‘Verhaal van Winterswijk’ worden drie kernopgaven en zes deelopgaven beschreven. Deze opgaven waren de basis voor het participatietraject. We grijpen terug naar deze opgaven door een eerste koers te schetsen in deze discussienota die richting geeft aan deze opgaven. Doel van deze discussienota is om onderwerpen ter discussie te stellen die van belang zijn voor de toekomst van Winterswijk. We borduren ook voort op ‘Het Verhaal van Winterswijk’. Dit is een vastgesteld document. We nemen de belangrijkste lijnen mee voor het beschrijven van de identiteit van Winterswijk in deze nota. In het verhaal van Winterswijk wordt o.a. stilgestaan bij de kernkwaliteiten en geschiedenis van Winterswijk. De teksten over de kernkwaliteiten zijn beknopt opgenomen in deze nota. Deze worden uitgebreider meegenomen in het opstellen van het ontwerp omgevingsvisie in de volgende fase. Kernopgave 1: Het visitekaartje van Winterswijk Denken we aan de positie van Winterswijk: hoe Winterswijk zich lokaal, regionaal en landelijk presenteert, dan valt het prachtige landschap als eerste kwaliteit op. Gevolgd door het levendige centrum dat vooral in de (Eu)regio in trek is en ook aan eigen bewoners een goed woonklimaat biedt. Toch lijkt het erop dat veel van ‘het succes van Winterswijk’ op z’n natuurlijke beloop is ontstaan, met relatief weinig aansturing.
Omdat de leefbaarheid en toekomstbestendigheid ook drijven op die natuurlijke succesfactoren, dringt het besef door dat we veel meer kunnen en moeten inzetten op ‘de kracht van Winterswijk’. De identiteit en kwaliteit en daarmee dus de herkenbaarheid van Winterswijk, zijn essentieel om inwoners en ondernemers hier te houden en nieuwe groepen aan ons te binden.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
9
3. KERNOPGAVEN VERHAAL VAN WINTERSWIJK
Winterswijk onderscheidt zich ten opzichte van andere grote kernen niet door bijvoorbeeld werkgelegenheid, bereikbaarheid of de ligging in een breed (stedelijk) netwerk. Het onderscheidt zich wél met de landschappelijke kwaliteit, samen met de dorpse gezelligheid en de stadse voorzieningen. Winterswijk moet het hebben van haar eigen kwaliteiten en zichzelf daarmee krachtiger en toekomstbestendiger neerzetten. Kernopgave 2: Vergrijzing en emigratie, hoe blijven we als grote kern vitaal? Een groot vraagstuk voor Winterswijk is de vergrijzing samen met ontgroening. De vergrijzing zet door en veel jongeren trekken voor studie en werk weg uit Winterswijk. Doen we niets, dan wordt op korte termijn het gevolg door de scheefgroei in onze bevolkingssamenstelling merkbaar. Dit gaat leiden tot afname van onze bevolking. Ook ontstaat op korte termijn een grotere vraag naar zorg. Mensen worden steeds ouder en het aandeel ouderen neemt toe. Ouderen wonen vaker zelfstandig en vaak ook alleen. De druk op de formele en informele zorg (mantelzorg) wordt hierdoor groter. Er is voldoende arbeidskracht nodig om de formele zorg in te richten, maar ook familie om bijvoorbeeld mantelzorg op te vangen. Tegelijkertijd krijgt Winterswijk ook te maken met ontgroening. Ontgroening zorgt ervoor dat jongeren wegtrekken en dat heeft effect op de arbeidsmarkt.
Ook heeft de ontgroening effect op het in stand houden van voorzieningen zoals scholen, cultuur, sport en het verenigingsleven waar Winterswijk om bekend staat. Als mensen minder gebruik maken van deze voorzieningen, wordt ook de leefbaarheid als geheel aangetast. Er dreigt een spiraal omlaag van een steeds minder vitale lokale economie, minder voorzieningen en uiteindelijk ook leegstand van vastgoed. We moeten proberen die spiraal de komende tien jaren vóór te zijn en voorzieningen ook in mindere tijden te behouden. We moeten iets aan onze demografie doen. Nu landelijk steeds meer discussie is of het nog wel verstandig is om in lagergelegen gebieden van Nederland woningen te gaan bouwen, ontstaan er wellicht kansen. Kernopgave 3: Gastvrij Winterswijk Winterswijk trekt jaarlijks een groot aantal bezoekers: toeristen, dagjesmensen, Duitse bezoekers en bezoekers uit de regio. Grote trekkers zijn ons mooie landschap en het succesvolle centrum. Hoewel Winterswijk zelf ca. 29.000 inwoners telt, past het centrumaanbod bij een middelgrote stad van ca. 70.000 inwoners. Winterswijk is gastvrij en ontvangt allerhande bezoekers en nieuwe Winterswijkers met een warm welkom. Gastvrijheid en onderlinge betrokkenheid is een basiswaarde voor Winterswijk. Voor onze vitaliteit in de toekomst is het van groot belang dat we nieuwe inwoners aantrekken en ons open en uitnodigend blijven opstellen.
Onze voorzieningen draaien op arbeidskracht en gebruikers (inwoners en veel bezoekers). Daarom is het belangrijk om ons wervend op te stellen naar de toekomst en nieuwe inwoners aan te trekken: mensen die willen wonen én werken in Winterswijk, en zo net als vroeger de gemeenschap samen vitaal houden. Gezien de lopende vergrijzing en ontgroening moeten we de opgave hierin niet onderschatten: het is niet alleen gastvrij blijven, maar een flinke stap extra doen om Winterswijk als gemeenschap overeind te houden.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
10
3. KERNOPGAVEN VERHAAL VAN WINTERSWIJK
Bezoekers en inwoners vormen samen de gouden combinatie: het voorzieningenniveau en dus het aanbod voor eigen inwoners bestaat dankzij de grote aantallen bezoekers en toeristen die Winterswijk trekt. Met andere woorden: inwoners profiteren mee van de toeristische aantrekkingskracht. Ons gastvrij blijven opstellen en zorgen dat we Winterswijk samen nog flink aantrekkelijker en wervender maken is dus een stevige opgave en van cruciaal belang voor de toekomstbestendigheid van Winterswijk. Zoals omschreven in de Reis van Winterswijk maken we de toekomst samen met onze inwoners, ondernemers, toeristen en dagjesmensen, bezoekers uit de (EU)regio, arbeidsmigranten en statushouders. Deelopgave 1: Een attractief (groter) kerngebied Deelopgave 2: Leefbaar en prettig wonen in de kom Deelopgave 3: De Winterswijkse (duurzame) mobiliteitsopgave Deelopgave 4: Een groen en levend dorp Deelopgave 5: Meedoen in Winterswijk Deelopgave 6: Economisch (veelzijdig) vitaal Voor de complete uitwerking van de zes deelopgaven zie bijlagen ‘Verhaal van Winterswijk’.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
11
HET INTEGRALE TOEKOMSTVERHAAL VAN WINTERSWIJK
4
Het toekomstverhaal van Winterswijk in 2040 schetst een inspirerend en samenhangend beeld van Winterswijk in de toekomst als een plek waar historie en vernieuwing elkaar versterken. Dit hoofdstuk bouwt voort op de drie kernopgaven en zes deelopgaven uit het Verhaal van Winterswijk. Om deze opgaven aan te gaan moeten keuzes gemaakt worden. In dit levendige toekomstbeeld wordt de doorwerking van een aantal mogelijke keuzes weergegeven.
1 TOEKOMSTBEELD 2040 De warmte komt me tegemoet zodra ik de trein uitstap. Hèhè, eindelijk weer in Winterswijk. De vergadering in Apeldoorn duurde langer dan verwacht, maar gelukkig kon ik nog net de sneltrein halen. Het ontbreken van een overstap in Zutphen scheelt weer een kwartier, en daardoor ben ik nu toch nog op tijd bij de kinderopvang. De stress van de dag glijdt weer van me af als ik naar het mooie historische stationsgebouw loop. Ondanks dat het station inmiddels een kleine jongen is tussen de grote zorgvoorziening en het GKC achter het station, en de appartementengebouwen op de hoek van de parallelweg, heeft het nog niets van zijn statigheid verloren. Op deze plek zou je bijna kunnen denken dat je in een stad bent beland, ook al vind ik Winterswijk echt nog een dorp, mijn dorp. Snel pak ik mijn bakfiets. Er is zelfs nog tijd om even mijn schoenen op te halen. Binnen een paar minuten ben ik bij de gezellige fietsparkeerplaats bij de Torenstraat, waar op een donderdag altijd nog wel ruimte is. Onder de bomen is het hier heerlijk koel. Zo fijn dat die sprietjes van een paar jaar geleden nu bomen met volle kruinen zijn! Ook het groen in de Misterstraat staat er in de zomer mooi bij.
Zo te zien ben ik niet de enige die ervan geniet – het is druk! Uit gewoonte ga ik na of het een Duitse feestdag is, maar nee, kennelijk zijn er genoeg dagjesmensen die Winterswijk ook op een normale doordeweekse dag wel weten te vinden.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
12
4. HET INTEGRALETOEKOMSTVERHAAL VAN WINTERSWIJK
Zodra ik mijn schoenen opgehaald heb pak ik mijn fiets weer en steek de markt over. Overal zitten de terrassen vol. Tussen de bomen hangen vaandels met daarop het logo van “500 jaar Jacobskerk”. O ja, daar had ik iets over gelezen. De kerk ziet er nog precies zo uit als toen die gebouwd werd rond 1500, op de kleine uitbouw van het theater na. Dat doet me eraan denken: Bas en ik waren van plan dit weekend naar de afscheidsshow van Ilse de Lange in de Jacobskerk te gaan. Als we daarvoor uit eten willen gaan moeten we er wel aan denken om te reserveren. Vanaf de Wheme kan ik bijna een kilometer langs de Whemerbeek fietsen voordat ik af moet buigen naar de Kleine Kastanje. Een libelle raakt bijna verstrikt in mijn haren, maar ik weet het beestje nog net te ontwijken. Overal langs de beek zitten ouderen op bankjes of scholieren op het gras. Daar is het ook echt wel het weer voor, als we straks de hond uit laten kunnen we misschien ook wel even een ommetje maken via de beek. Nu eerst Jet en Mats ophalen. Bij het gloednieuwe gebouw van de kinderopvang zet ik mijn bakfiets naast de vele anderen. Wat is het toch een mooi gebouw, niet gek dat dit een landelijke duurzaamheidsprijs heeft gewonnen. Het is ook bijna niet te geloven dat de groepen nu alweer vol zitten, terwijl deze locatie pas vorig jaar open is gegaan.
Tien jaar geleden leek het er nog op dat er BSO’s moesten sluiten, maar daar is al lang geen sprake meer van. Daar hebben wij en de andere bewoners van het Leemkamp dan ook goed ons best voor gedaan: afgelopen jaren was er een heuse babyboom in de wijk! Met de kinderen voorin fiets ik het laatste naar huis. In mijn hoofd ga ik na wat er nog allemaal moet gebeuren voor het weekend. Morgenavond een boog zetten voor het vijfentwintig jaar huwelijk van de buren, Jet naar haar orkestklasje, Mats heeft voetbal, Bas naar de corsoclub, en vanavond mag ik met onze klankbordgroep meedenken over een potentiële uitbreidingswijk… Alles bij elkaar wordt het toch best weer druk. Gaan we dat allemaal redden? Mijn schouders ontspannen zodra ik langs de bomenlaan van de Bataafseweg fiets en tussen het groen ons huis kan ontdekken. Ondertussen vertelt Mats voluit over zijn dag, terwijl Jet een vlinder bewondert die op haar hand geland is. Wat een heerlijk plekje hebben we hier toch. Een plek waar iedereen elkaar kent en naar elkaar omkijkt, ongeacht of je hier al generaties woont of net bent gearriveerd. Ach, ’t kump allemaal wal good.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
13
4. HET INTEGRALETOEKOMSTVERHAAL VAN WINTERSWIJK
Waar willen we de komende jaren met elkaar naartoe werken? Wat zijn onze dromen en prioriteiten? Willen we een stedelijke as in het centrum met hoge appartementengebouwen, geclusterde zorgvoorzieningen, betere bereikbaarheid door de sneltrein, een groen en levendig centrum, een bloeiend verenigingsleven, een nieuwe woonwijk voor onder andere jonge gezinnen in het oosten… is dat Ons Winterswijk? Winterswijk in 2040 wordt hier gepresenteerd als een levendig en aantrekkelijk dorp waar identiteit, landschappelijke kwaliteiten en gastvrijheid hand in hand gaan met duurzame groei en ontwikkeling. Dit verhaal neemt ons mee langs plekken en thema’s die direct voortvloeien uit keuzes die gemaakt zijn naar aanleiding van de drie kernopgaven en zes deelopgaven. Deze keuzes geven niet alleen richting aan de uitdagingen van vandaag, maar ook aan de ambities voor de toekomst.
4.2 STELLINGEN
Vergrijzing en emigratie: Winterswijk vitaal houden door woningbouw en voorzieningen 1. Voldoende werkgelegenheid en aantrekkelijke woningen voor jongeren en
jonge gezinnen zijn noodzakelijk om onze voorzieningen en brede economie
te kunnen behouden.
2. We geven voor wat betreft woningbouw prioriteit aan inbreiding boven uitbreiding. Het visitekaartje van Winterswijk: Identiteit en kwaliteit versterken 3. Ruimtelijke ontwikkelingen binnen de kom moeten de identiteit respecteren en versterken. 4. Bij de unieke Winterswijkse identiteit horen in ieder geval het winkelcentrum,
de Storm en het SKB.
Gastvrij Winterswijk: Toerisme en inwoners versterken elkaar 5. Parkeergelegenheid op 10 minuten wandelen vanaf de winkelstraat rekenen
we ook mee voor het centrumparkeren.
6. De gemeente Winterswijk benut de markt een aantal keren per jaar voor grootschalige evenementen.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
14
GROEN, ERFGOED EN KLIMAAT ADAPTATIE
5
Welke opgaven staan centraal in dit hoofdstuk? •
Kernopgave 2: visitekaartje van Winterswijk
•
Kernopgave 3: gastvrij Winterswijk
•
Deelopgave 1: een attractief (groter) kerngebied
•
Deelopgave 2: leefbaar en prettig wonen in de kom
•
Deelopgave 4: een groen en levend dorp
In het eerste thema van de discussienota wordt ingegaan op het openbaar groen, erfgoed en klimaatadaptatie. Deze thema’s dragen bij aan meerdere opgaven uit het Verhaal van Winterswijk. Denk bijvoorbeeld aan de rol van groen in de aantrekkelijkheid en uitstraling van Winterswijk. En ons erfgoed2 dat de identiteit en daarmee het visitekaartje van Winterswijk is. Er wordt inzichtelijk gemaakt hoe vanuit beleid, raad en college en onze samenleving gekeken wordt naar de toekomst van deze thema’s. Welke overeenkomsten hebben we met elkaar en wat zijn discussiepunten. De onderstaande tabel bevat een selectie van de belangrijkste punten die zijn opgehaald.
2
Erfgoed is dat wat we uit het verleden hebben en waarmee we leven in het hier en nu. Dit kan zowel materieel als immaterieel erfgoed omvatten. Materieel erfgoed bestaat uit fysieke objecten en plekken zoals monumenten, gebouwen, kunstwerken, landschappen, aardkundige- en archeologische vondsten. Immaterieel erfgoed betreft tradities, kennis, rituelen, festivals, taal en ambachten.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
15
5. GROEN ERFGOED EN KLIMAAT ADAPTATIE
1 BELEID EN RESULTAAT PARTICIPATIE 3
Gemeentelijk beleid
•
Water en bodem als basis voor
•
Bewoners hechten sterk aan het behoud van het landschap van Win-
sterken ecologische
terswijk, inclusief het karakteristieke
en bodemcapaciteit bepalen
verbindingszones.
bekenstelsel, dat zowel een ecolo-
Merendeel eens: met
gisch als functioneel van waarde is.
schade te voorkomen.
toevoegen van nieuw
Deze beken kunnen bijdragen aan
Klimaatbestendige inrichting:
water in bestaande
het klimaatbestendig maken van
er wordt geanticipeerd op
natuur: Verhoog eco-
Winterswijk. Ook stakeholders vin-
klimaatverandering door lage
logische en toeristi-
den dit belangrijk in het tegengaan
gebieden te vermijden, bevor-
sche waarde zonder
van hittestress en het bevorderen
deren van waterinfiltratie en
landbouwgrond te
van leefklimaat.
minder verhard oppervlak om
gebruiken.
•
•
Zowel inwoners als stakeholders
Merendeel eens:
benadrukken het belang van het
Samenwerking met water-
onderzoeken of de
behoud van de cultuurhistorische
schap: ruimtelijke ontwikke-
recreatieve en na-
waarde van het dorp. Veel inwoners
lingen worden in overleg met
tuurwaarde behouden
zijn tegen het slopen van karakteris-
het waterschap onderzocht
en versterkt kunnen
tieke en historische gebouwen. Een
om duurzame en kosteneffici-
worden als bijvoor-
creatieve herbestemming heeft de
ënte oplossingen te realiseren.
beeld ’t Hilgelo ook
voorkeur in plaats van sloopnieuw-
Herinrichting van beeklopen
met het bekensysteem
bouw.
door het Waterschap: beeklo-
verbonden wordt.
•
•
Het behoud van het karakter van
Verdeeldheid: over
Winterswijk en haar identiteit op
betere waterinfiltratie, minder
lage of hoge buffers:
het gebied van cultuurhistorie in de
drainage en toename van
uitwerkingsvraag.
bebouwde kom maar ook het land-
Verdeeldheid: over
schap is cruciaal voor toekomstige
biodiversiteit en landschaps-
•
•
versterking.
wel of geen woning-
Verbinden van groen en
bouw rondom buffers.
ontwikkelingen. •
Naast cultuurhistorie speelt ook de
Verdeeldheid: over
groene omgeving een belangrijke
koele, groene routes door
zichtbaar maken van
rol voor een gezonde leefomgeving.
het onderling verbinden van
Whemerbeek (meren-
Inwoners waarderen de groene
parken in het centrum en rich-
deels is het eens over
omgeving en zien kansen om de
ting het buitengebied en het
het bovenhalen van
stadsparken met elkaar te verbinden
vergroenen van de radialen
de Whemerbeek vanaf
voor meer vergroening.
(wegen).
de locatie De Morse.).
bebouwd gebied: creëren van
3
•
een inzet op ver-
pen worden heringericht voor
•
Merendeel eens: met
Natuurlijke waterhuishouding
hitte tegen te gaan. •
•
Inwoners en stakeholders
toekomstige ontwikkelingen:
bouwlocaties om overlast en •
Raad en college
•
Zie achtergronddocument H1 voor totaal overzicht participatie.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
16
5. GROEN ERFGOED EN KLIMAAT ADAPTATIE
•
•
Inheemse beplanting: bevorde-
•
Bij inwoners is daarbij ook het enthousiasme om actief bij te dragen aan
vooral in het buitengebied, en
vergroenen van de
groenbeheer en het behoud van natuur.
vergroening van het centrum
openbare ruimte in
Er wordt aandacht gevraagd voor an-
volgens de 3-30-300 regel.
de kom en het voor-
dere soorten groen zoals moestuinen,
Biodiversiteit in de bebouwde
komen van vastgoed
groenadoptie en combinatiefuncties
kom: behouden en versterken
ontwikkeling op
van groene en blauwe structu-
belangrijke groenlo-
ren (o.a. hoofdgroenstructuur),
caties. •
Merendeel eens:
zoals groentegels bij parkeerplaatsen. •
Het bestaande groen dient wel voldoende onderhouden te worden.
•
Het centrum, als laagste punt van Win-
ruimte, en stimulering van
inzetten op sociale
terswijk, vraagt om een klimaatbesten-
burgerinitiatieven.
invulling van open-
dige inrichting van de openbare ruimte.
Uitvoering geven aan natuur
bare ruimte d.m.v.
Bijvoorbeeld door parkeerplaatsen uit
inclusieve maatregelen bij alle
wijkgerichte aanpak
lagergelegen gebieden verplaatsen
ruimtelijke ontwikkelingen (op
met spreiding van
naar de rand van het centrum en deze
elke plek zijn mogelijkheden).
maatschappelijke
locaties vergroenen. Ander voorbeeld
Voor alle gebieden in onze ge-
voorzieningen.
is de Whemerbeek deels naar boven
Verdeeldheid: over
halen om wateroverlast te verminderen
•
bieden en buitengebied, zetten
huidige kwaliteit van
we erfgoed actief in bij de
openbare ruimte in
ruimtelijke opgaven. Erfgoed
de kom. Sommigen
vergroening rekening moet worden
biedt immers de kernkwalitei-
vinden dat er niet
gehouden met praktische zaken, zoals
ten van een gebied. In de basis
hoeft te veranderen,
gaat behoud erfgoed voor
meerderheid vindt
nieuwbouw. (Erfgoednota)
dat verbetering
clusief bouwen, waarbij groen wordt
De komende 15 jaar zullen
nodig is.
geïntegreerd in de bouw en stedelijke
functie verliezen (kerkenvisie).
en de belevingswaarde te vergroten. •
•
collegesessies zijn
Stakeholders benadrukken dat bij
de bereikbaarheid voor hulpdiensten. •
Tijdens de raads- en
diverse kerkgebouwen hun
•
•
inzetten op het
meente: kernen, industriege-
•
Merendeel eens:
ring van inheemse beplanting,
vergroening van de openbare
•
•
Stakeholders pleiten voor natuurin-
omgeving. •
Stakeholder vinden het belangrijk dat
Deze vaak markante grotere
geen stellingen spe-
de groenstructuur in een groenstruc-
gebouwen dragen bij aan de
cifiek over erfgoed
tuurplan wordt vastgesteld om consis-
identiteit van Winterswijk en
voorgelegd. Reden
bieden mogelijkheden tot
hiervan is om stellin-
ontwikkelingen.
gen voor te leggen
norm in Winterswijk hoger ligt dan ge-
Multifunctionele landelijke ge-
waarop discussie en
bruikelijk. Ze stellen voor om daarvan
bieden: kleinschalige inpassing
dilemma’s werden
af te wijken, zodat meer ruimte voor
van functies in het landschap,
verwacht. Verwach-
groen kan worden vrijgemaakt.
waarbij de kwaliteit en bele-
ting is dat veel
ving van het landelijke gebied
overeenstemming
aanleg van lokale ommetjes rondom de
behouden blijven of worden
bestaat over het
bebouwde kom. Dit biedt recreatieve
versterkt.
thema Erfgoed.
mogelijkheden en ontziet tegelijkertijd
tent beleid te waarborgen. •
•
Stakeholders geven aan dat de parkeer-
Stakeholders zien kansen voor de
kwetsbare natuurgebieden.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
17
5. GROEN ERFGOED EN KLIMAAT ADAPTATIE
2 OVEREENKOMSTEN EN DISCUSSIEPUNTEN Hieronder zijn op basis van de opgehaalde informatie de overeenkomsten en discussiepunten in beeld gebracht.
2.1 Overeenkomsten •
Alle partijen vinden het belangrijk dat toekomstige ontwikkelingen dienen bij te dragen aan de identiteit en het dorpse karakter van Winterswijk om zo de cultuurhistorie van het dorp te behouden.
•
Transformatie van bestaande gebouwen heeft de voorkeur. Waar dit niet mogelijk is, dient nieuwbouw aan te sluiten bij de Winterswijkse identiteit.
•
Er is brede steun voor het verbeteren van de kwaliteit van openbare ruimte in Winterswijk, door het verbinden van gefragmenteerd groen. Dit verhoogt niet alleen de biodiversiteit, maar ook de belevingswaarde en leefkwaliteit voor inwoners en bezoekers.
•
Merendeel vindt het belangrijk dat er regie wordt genomen over de belangrijke groenstructuren in Winterswijk om hun waarde te behouden en optimaal te benutten.
•
Er is steun voor de aanleg en versterking van ecologische verbindingszones, zowel in de kom als buitengebied om biodiversiteit en leefkwaliteit te verbeteren.
•
Het verbeteren van groen wordt breed gesteund, waarbij de nadruk ligt op betere bruikbaarheid, aantrekkelijkheid en efficiënt onderhoud.
•
Merendeel is voorstander van het combineren van functies in groen. Denk bijvoorbeeld aan geveltuintjes en grasbetonstenen voor parkeerplaatsen.
•
Woningbouwontwikkelingen hoeven niet beperkt te blijven tot de westzijde. De oostzijde wordt ook gezien als geschikt, vanuit een water- en bodemsturend perspectief.
•
Het behoud en versterking van beken, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, worden gezien als een kans om de recreatieve en natuurwaarden te behouden en te versterken en zo Winterswijk klimaatbestendiger in te richten. Bijvoorbeeld door waterbuffers te verbinden met het bekenstelsel.
•
Het toevoegen van nieuw water in de bestaande natuur wordt gezien als een effectieve oplossing, omdat dit de ecologische en toeristische waarde verhoogt zonder landbouwgrond aan te tasten.
2.2 Discussiepunten Er zijn ook onderwerpen waar nog geen gedeelde visie op is. De volgende tegenstrijdigheden vragen om een verdere discussie: •
1 De heropening van de Whemerbeek in het centrum is een onderwerp dat zowel voorstanders als tegenstanders kent. De heropening versterkt de belevingswaarde, waterhuishouding en ecologische waarde van Winterswijk. Ook kan een open beek in het centrum het stadsbeeld verfraaien en nieuwe recreatiemogelijkheden bieden, zoals terrassen aan het water en speelplaatsen voor kinderen. Argumenten tegen de heropening zijn dat het financiële en ruimtelijke uitdagingen met zich meebrengt, gelet op de beperkte beschikbare ruimte in het centrum.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
18
5. GROEN ERFGOED EN KLIMAAT ADAPTATIE
•
2 Er wordt veelvoudig aangegeven dat we het Winterswijkse karakter willen behouden. Maar wat is ons karakter op het gebied van architectuur? Wat willen we meegeven als richtlijnen wanneer er sprake is van sloopnieuwbouw?
•
3 Water en bodem is de basis voor toekomstige ontwikkelingen in en rondom Winterswijk. We kunnen niet zomaar bouwen waar we willen omdat we te maken hebben met bijvoorbeeld het grondwaterpeil. Hoe gaan we in de toekomst hiermee om? Kiezen we ervoor om bijvoorbeeld geen woningbouw rondom waterbuffers te bouwen? Of draaien we onze handen er niet voor om en geven we het water een prominente plek in een toekomstige woonwijk?
•
4 Er is steun voor de inzet op ecologische verbindingszones. Maar hoe gaan we de biodiversiteit in de kom versterken? Gaan we naast de inzet op behoud en versterken van het bestaande groenstructuren ook inzetten op natuurinclusief bouwen? Wat zijn onze ambitie? Gaan we dit als een verplichting opleggen? De maatregelen zijn relatief eenvoudig en de kosten zijn beperkt. Staan we voor een groene en biodiverse inrichting van de kom? Voor het behoud van onze stedelijke soorten is basiskwaliteit natuur5 voor ons de richtlijn.
5.3 STELLINGEN
Groen, erfgoed en klimaatadaptatie 7. Winterswijk moet meer investeren in het behouden en versterken van bestaand groen. 8. De Whemerbeek is belangrijk voor de leefbaarheid en het centrum van
Winterswijk, daarom maken we de Whemerbeek zoveel mogelijk zichtbaar.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
19
LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK WONEN
6
Bron: R. Rensink
Vanuit welke opgaven uit verhaal van Winterswijk? •
Kernopgave 1: demografie en emigratie
•
Deelopgave 2: leefbaar en prettig wonen in de kom
•
Deelopgave 4: een groen en levend dorp
In het tweede thema van de discussienota wordt ingegaan op leefbaarheid en aantrekkelijk wonen. Dit thema draagt bij aan kernopgave 1 en deelopgave 2 en 4 uit het Verhaal van Winterswijk. Hoe gaan we om met de vergrijzing en emigratie? Hoe zorgen we voor voldoende en passende woningen voor onze inwoners en nieuwe inwoners, en hoe creëren we een aantrekkelijke en duurzame woonomgeving? Welke overeenkomsten zien we hierin en welke punten vragen nog om verdere discussie en uitwerking? De onderstaande tabel bevat een selectie van de belangrijkste punten die zijn opgehaald uit de beleidsanalyse, sessies met raad en college, input uit samenleving en stakeholders.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
20
6. LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK WONEN
1 BELEID EN RESULTAAT PARTICIPATIE
Gemeentelijk beleid
•
Winterswijk werkt aan een
Er is vanuit stakeholders behoefte aan een duurzame visie op wonen
met de onevenwichtige
en voorzieningen, met aandacht
programma), gericht op diverse
bevolkingsopbouw. Dit
voor de demografische krimp en
doelgroepen zoals jongeren,
heeft prioriteit, ook al
regelgeving rond energietransitie
ouderen en arbeidsmigranten.
gaat dat ten koste van
en behoud van leef kwaliteit.
Er komt aandacht voor sociale
bijvoorbeeld bereik-
Er is vanuit inwoners behoefte
huur en levensloopbestendige
baarheid of recreatie.
•
aan betaalbare, diverse wonin-
Merendeel eens:
gen, met extra aandacht voor
Regionale samenwerking richt
zoeken van evenwicht
sociale huurwoningen, levens-
zich op het versnellen van
tussen drie grootheden
loopbestendige woningen en
woningbouw, leefbaarheid, ver-
die we allemaal koes-
de behoeften van specifieke
duurzaming en betaalbaarheid.
teren: het landschap,
doelgroepen zoals starters en
Dit gebeurt binnen de Regiona-
de lokale economie en
le Woonagenda 2023-2030 en
recreatie.
•
senioren. •
Er wordt gepleit voor meer
Merendeel eens: sprei-
hergebruik van bestaande (leeg-
Winterswijk streeft naar energie-
ding van woningbouw,
staande) gebouwen, meer flexibi-
neutraliteit in 2030 en werkt
zowel in de huidige
liteit voor innovatieve woonpro-
aan de verduurzaming van de
kom als buiten de
jecten en zelfbouwinitiatieven en
woningvoorraad. Er worden
kom, met behoud van
snellere procedures om sneller
woningen van goede kwaliteit
karakter.
woningen te kunnen bouwen.
•
•
Verdeeldheid: over
•
Er is behoefte aan goede be-
behouden.
bouwen voor werk-
reikbaarheid en een verbetering
De gemeente wil een groene,
nemers of voor eigen
van het openbaar vervoer, met
aantrekkelijke woonomgeving
inwoners.
frequentere verbindingen en
Verdeeldheid: over lo-
eventuele innovatieve mobili-
gen en recreatiemogelijkheden
catie van woningbouw
teitsopties.
in zowel het centrum als het
(uiteenlopende menin-
buitengebied.
gen over de wenselijk-
jongeren en ouderen moeten
In het buitengebied wordt wo-
heid van uitbreiding
worden behouden om de leef-
nen en werken gecombineerd,
naar zuiden, westen of
baarheid van de gemeenschap
passend bij het landschap. Er
in buurtschappen).
te waarborgen. Inwoners willen
Verdeeldheid: overdefi-
meer groen in de openbare ruim-
me voorzieningen en goede
nitie van ‘hoogbouw’
te en een balans tussen levendig-
verbindingen tussen wijken en
en locatie van hoog-
heid en rust, met behoud van de
voorzieningen.
bouw.
natuur.
creëren, met goede voorzienin-
•
•
gaan actief aan de slag
gebouwd om het inwonertal te •
Merendeel eens: we
(oftewel het volkshuisvesting-
Woondeal (A/B). •
•
Inwoners en stakeholders
nieuwe woon- en woonzorgvisie
woningen. •
Raad en college
komt aandacht voor duurza-
ONS WINTERSWIJK
|
•
•
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
•
Essentiële voorzieningen voor
21
6. LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK WONEN
•
•
Er worden ontmoetings-
•
Verdeeldheid: over
•
Hoogbouw moet zorgvuldig worden
plekken gecreëerd om
(langetermijn) impact
overwogen om het dorpskarakter te
eenzaamheid onder
van woningbouw op o.a.
behouden, en er is een sterke wens
ouderen tegen te gaan.
mobiliteit, voorzieningen
om cultuurhistorische gebouwen te
Woningbouw in het bui-
en het behoud van het
beschermen en her te bestemmen.
tengebied wordt voor-
karakter en het groen.
•
Er is behoefte aan goed toegankelijke
Merendeel eens: wens
woningen voor ouderen, bij voorkeur
leegstand in de bebouw-
om vrijkomende stallen
dicht bij voorzieningen, zoals winkels
de kom te voorkomen.
en erven in het buiten-
en zorg.
Permanente bewoning
gebied te transformeren
van recreatiewoningen
naar woningen, om ver-
nabijheid van thuiszorg en een mix
blijft verboden, met en-
stening op een natuurlij-
van woningtypes om verschillende
kele uitzonderingen.
ke manier te integreren.
zorgbehoeften te ondersteunen.
zichtig toegestaan om
•
•
•
Belangrijke zorgvoorzieningen zijn
Ouderen vinden het verder belangrijk om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. Dit kan worden ondersteund door aanpassingen aan woningen (bijv. trapliften) en meer thuiszorg en vrijwilligers.
•
Jongeren hechten veel waarde aan betaalbare en diverse woningen, groene omgeving, gemengde wijken en een veilige woonomgeving. Met voorzieningen zoals scholen, sport ov en veilige fietsverbindingen in de nabijheid.
2 OVEREENKOMSTEN EN DISCUSSIEPUNTEN Hieronder zijn op basis van de opgehaalde informatie de overeenkomsten en discussiepunten in beeld gebracht. 2.1 Overeenkomsten •
Alle partijen vinden het belangrijk om actief aan de slag met de onevenwichtige bevolkingsopbouw, om ervoor te zorgen dat het bestaande voorzieningenniveau behouden blijft en men prettig kan blijven wonen in Winterswijk.
•
Er is een breed draagvlak voor gecontroleerde woningbouw die de lokale voorzieningen en economie ondersteunt zonder het landschap of recreatiegebieden te schaden.
•
Er is steun voor het idee om woningbouw niet alleen binnen de huidige kom te concentreren, maar ook uit te breiden buiten de kom (al dan niet met een afwegingskader).
•
Er is steun voor de spreiding van woningbouw over verschillende gebieden in de kom om een evenwichtige groei te bereiken.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
22
6. LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK WONEN
2.2 Discussiepunten Er zijn ook nog onderwerpen waar nog geen gedeelde visie op is. De volgende tegenstrijdigheden vragen om een verdere discussie en uitwerking: •
1 De locatie van de woningbouw is een punt van verdeeldheid, met uiteenlopende
meningen over de wenselijkheid van uitbreiding naar verschillende richtingen
aansluitend op de kern of in buurtschappen. Willen we al concrete uitbreidingslocaties
aanwijzen voor uitbreiding of zetten een apart onderzoek/traject in als onderdeel het volkshuisvestingsprogramma? •
2 Er is verdeeldheid over de impact van woningbouw op mobiliteit en het behoud
van het karakter van buurtschappen en de vraag of woningbouw daadwerkelijk de
lokale economie versterkt.
De grootste discussiepunten liggen dus bij de locaties voor woningbouw en de lange termijn impact daarvan, zoals verkeersdrukte en het behoud van het karakter van buurtschappen en het groen.
6.3 STELLINGEN
Leefbaar en aantrekkelijk wonen 9. Voorzieningen voor jongeren en jonge gezinnen moeten prioriteit krijgen. 10. De nadruk bij woningbouw moet liggen op kleinere woningen binnen de bebouwde kom. 11. Hoogbouw en behoud van het dorpse karakter gaan samen in nieuwbouw ontwikkelingen. 12. Er mogen op specifieke locaties iconische hoogbouwprojecten in het centrum komen. 13. De gemeente Winterswijk moet actief meedenken en geschikte
bouwlocaties faciliteren om sociale huurwoningen mogelijk te maken.
14. Bij nieuwbouw ontwikkelingen in het centrum gaan we de parkeernorm versoepelen. 15. Ruimtelijke kwaliteit is ons wat waard, daar durven we zelfs extra geld voor
beschikbaar te stellen.
16. Kwalitatieve permanente woningen gaan voor op flexwoningen.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
23
BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
7
Vanuit welke opgaven uit verhaal van Winterswijk? •
Deelopgave 1: een attractief (groter) kerngebied
•
Deelopgave 3: de Winterswijkse (duurzame) mobiliteitsopgave
Het derde thema van de discussienota gaat over bereikbaarheid en de toegankelijkheid. Deze thema’s dragen bij aan deelopgave 1 en 3 uit het Verhaal van Winterswijk. Hoe bewegen onze inwoners en bezoekers zich veilig en duurzaam door Winterswijk of van en naar het centrum? Welke overeenkomsten hebben we met elkaar en wat zijn discussiepunten? De onderstaande tabel bevat een selectie van de belangrijkste punten die zijn opgehaald uit de beleidsanalyse, sessies met raad en college, input uit samenleving en stakeholders.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
24
7. BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
1 BELEID EN RESULTAAT PARTICIPATIE 7
Gemeentelijk beleid
•
Verbeteren van de verkeersvei-
•
•
•
Inwoners hechten veel waarde
om grote parkeerplaat-
aan een openbare ruimte die
sen in het centrum te
toegankelijk is voor alle doelgroe-
vinciale wegen en routes voor
behouden.
pen, inclusief ouderen en mensen
Merendeel eens: wens
met een beperking.
•
component sociale veiligheid).
voor betere bewegwij-
Ontwikkelen van een veilig en
zering om efficiënt de
en wandelroutes waarbij ook
aantrekkelijk fietsnetwerk met
openbare ruimte en par-
rekening wordt gehouden met
goede en voldoende stallingen
keerplekken te benutten.
minder mobiele deelnemers in
en verbindingen.
We gaan zoekverkeer
het verkeer. En voldoende veilige
Optimaliseren van parkeer-
tegen
oversteeklocaties.
•
Merendeel eens: bereik-
•
•
Er is behoefte aan veilige fiets-
In het centrum willen inwoners
wijken, met focus op efficiënte
baarheid van ziekenhuis
meer voetgangersvriendelijke zo-
parkeerroutes en gebruik van
dient verbetert te wor-
nes en voldoende veilige en aan-
(grotere) parkeerterreinen en
den, initiatief ligt bij de
trekkelijke fietsparkeerplekken
(toekomstige) parkeergarages).
provincie.
om het fietsgebruik te stimuleren.
Verbeteren van de doorstro-
•
Merendeel eens: Bij
•
Een meerderheid van de inwoners
ming voor het gemotoriseerd
verdere bouwontwikke-
vindt het belangrijk dat gratis
verkeer op de wegen die
lingen dient rekening te
parkeren in het centrum behou-
daartoe geschikt zijn, met
worden gehouden met
den blijft. Daarnaast is er behoef-
aandacht voor knelpunten en
de wegcapaciteit. De
te aan voldoende en bereikbare
bevordering van een veilige
Rondweg West en de ste-
afwikkeling met (kruisend)
delijke as (stationsstraat,
fietsverkeer.
Dingstraat, Zonnebrink
om parkeerplaatsen te verplaat-
Behouden en versterken van
/ Laan van Hilbelink)
sen naar de randen van het
(trein en bus), inclusief Regio
parkeerfaciliteiten. •
lopen vol.
het regulier openbaar vervoer
7
Merendeel eens: wens
(kruispunten, wegvakken, pro-
capaciteit in het centrum en
•
•
Inwoners en stakeholders
ligheid op gevaarlijke locaties
het langzaam verkeer (ook de •
Raad en college
•
Merendeel eens: maatre-
Er is onder inwoners draagvlak
centrum. •
Parkeerplaatsen die buiten het
Express (trein) en verbindin-
gelen zoals blauwe schijf
centrum liggen moeten worden
gen naar Arnhem (trein) en
voor behoud bereik-
voorzien van veilige en duidelijke
Zutphen (Apeldoorn) (trein) en
baarheid centrum en
looproutes naar het centrum, met
Enschede (bus).
boodschappen doen.
veilige oversteekplaatsen.
Zie achtergronddocument H3 voor totaal overzicht participatie.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
25
7. BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
•
Regionale samenwerking voor
•
betere doorstroming op provin-
• •
•
Voor het openbaar vervoer wordt
leren van fietsgebruik.
ook aandacht gevraagd. Inwoners
Verdeeldheid: over
vragen om meer bushaltes en
reikbaarheid van voorzieningen.
parkeerbehoefte en be-
verbeterde verbindingen naar
Verbeteren van infrastructuur
houden gratis parkeren.
belangrijke voorzieningen zoals
voor voetgangers en fietsers, in-
Merendeel is het eens
het treinstation en het ziekenhuis.
clusief laadpunten voor e-bikes
om betaald parkeren in
Toegankelijkheid en frequentie
en robuuste stallingen.
te voeren bij nieuwe ge-
zijn daarbij van belang.
Stimuleren van elektrisch ver-
stapelde parkeervoorzie-
voer en deelvervoer.
ningen en het invoeren
in de buurtschappen is een goede
Er gaat een gemeentelijk mo-
van blauwe zones.
verbinding met de kom cruciaal.
ciale wegen en verbeterde be•
Merendeel eens: stimu-
•
•
Door de toenemende vergrijzing
biliteitsplan (GMP) opgesteld
Inwoners vragen om veilige en
worden waarin aspecten van
goed onderhouden wegen.
verkeer en vervoer worden
•
Het belang van een goede verbin-
benoemd op hoofdlijnen en die
ding in de regio wordt ook bena-
in de komende jaren (tot 2040)
drukt. Inwoners van Winterswijk
worden uitgevoerd.
moeten zich gemakkelijk kunnen verplaatsen naar hun werk in de regio, maar ook moeten Winterswijkse bedrijven goed bereikbaar zijn voor werknemers uit de regio. Specifiek wordt aandacht gevraagd voor de verbinding tussen Winterswijk en Enschede, evenals de kansen voor verbeterde verbindingen met Duitsland •
Stakeholders geven mee om ook na te denken over innovatieve toepassingen zoals deelauto’s. Dit kan bijdragen aan het verminderen van het hoge autobezit in Winterswijk en de overstap naar duurzamere mobiliteit vergemakkelijken.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
26
7. BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
2 OVEREENKOMSTEN EN DISCUSSIEPUNTEN Hieronder zijn op basis van de opgehaalde informatie de overeenkomsten en discussiepunten in beeld gebracht. 2.1 Overeenkomsten •
Er is brede steun om de openbare ruimte op een toegankelijke manier in te richten bestaande uit veilige en bruikbare voet- en fietsverbindingen.
•
Door
de
meerderheid
wordt
aandacht
gevraagd
voor
de
verbetering
van
fietsvoorzieningen, infrastructuur en parkeervoorzieningen. Hiermee wordt het fietsgebruik gestimuleerd. •
Verbetering van de bereikbaarheid van het ziekenhuis vindt ook merendeel belangrijk, evenals het idee om een gezamenlijk ontwikkelplan te maken met de provincie voor provinciale wegen ten behoeve van het openbaar vervoer.
•
Er is brede steun voor een goede regionale bereikbaarheid om onze regiofunctie te behouden en waar mogelijk te versterken. Dit betreft treinverbindingen naar Arnhem, Zutphen (Apeldoorn-Randstad), de buslijn naar Enschede en de doorstroming op de provinciale wegen.
2.2 Discussiepunten •
1 Er is verdeeldheid over de toekomst van de Winterswijkse Rondweg. Op de piekmomenten kan de rondweg, met name rondweg West en de stedelijke as, vollopen met verkeer. De vraag is of we proactief een onderzoek willen starten naar de mogelijkheden voor de eventuele doortrekking van de rondweg, waar nodig in samenwerking met de Provincie, om de verkeersdrukte structureel te verlichten. Of wachten we met het nemen van maatregelen totdat er nieuwe bouwontwikkelingen spelen die leiden tot een toename van verkeersdruk op de rondweg of stedelijke as?
•
2 Er is discussie over parkeren in het centrum. Het centrum van Winterswijk is aantrekkelijk mede door het gratis kunnen parkeren nabij winkelvoorzieningen. Tegelijkertijd wordt er druk ervaren op de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in het centrum, hoewel recent onderzoek uitwijst dat er aan de randen van het centrum voldoende parkeercapaciteit is, zelfs op drukke dagen zoals zaterdagen. Dit roept de vraag op welke koers we kiezen: Kiezen we ervoor om de parkeerfaciliteiten in en nabij het centrum te behouden of gaan we ons meer richten op het parkeren aan de rand van het centrum? Of gaan we in het centrum parkeerzones aanwijzen?
•
3 Los van de richting op bovenstaand punt, is er ook geen eenduidige visie over hoe parkeren in de toekomst het beste kan worden georganiseerd. Er is verdeeldheid over de mogelijke oplossingen, zoals het stapelen van parkeerplaatsen of het verplaatsen van parkeerplekken naar de uiteinden van “ontdekstraten”. Enerzijds is het een kwaliteit dat bezoekers gratis en dicht bij het centrum van Winterswijk kunnen parkeren. Het is op zaterdagen vaak zoeken naar een parkeerplaats, wat aangeeft dat het als prettig wordt ervaren om dichtbij te kunnen parkeren. Anderzijds wordt aangegeven dat een korte wandeling naar het centrum acceptabel is, mits de routes veilig, groen en uitnodigend zijn.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
27
7. BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
7.3 STELLINGEN
Bereikbaarheid 17. Onze wijken en het centrum moeten goed en veilig bereikbaar blijven voor de auto. Dat neemt niet weg dat we ruimte willen geven aan voetgangers en fietsers. 18. We gaan actief aan de slag met een toekomstbestendige Rondweg-West voor een optimale bereikbaarheid voor het ziekenhuis van de regio en woningbouw. 19. Betaald parkeren is alleen van toepassing op en bij realisatie van nieuwe parkeergarages. 20. Net als in veel steden zijn onze winkelstraten en de markt autovrij.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
28
DUURZAAM, ENERGIENEUTRAAL EN CIRCULAIR
8
Vanuit welke opgaven uit verhaal van Winterswijk? •
Deelopgave 4: een groen en levend dorp
Het vierde thema gaat over duurzaamheid, energieneutraliteit en circulariteit. Dit thema draagt bij aan deelopgave 4: een groen en levend dorp. Een duurzame samenleving is een samenleving die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder de behoeften van toekomstige generaties, zowel hier als in andere delen van de wereld, in gevaar te brengen. Dit thema is onlosmakelijk verbonden met de energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulariteit en het behoud van de leefomgeving (zoals cultuurhistorie). Hoe zorgen we voor een duurzame leefomgeving waarin energiezuinige woningen, circulair bouwen en efficiënt gebruik van grondstoffen centraal staan? Wat is er nodig om o.a. inwoners te ondersteunen in de energietransitie bij de verouderde woningvoorraad en hoe kunnen we dit combineren met behoud van leefbaarheid en het landschap? Welke overeenkomsten zien we hierin en welke punten vragen nog om verdere discussie? De onderstaande tabel bevat een selectie van de belangrijkste punten die zijn opgehaald uit de beleidsanalyse, sessies met raad en college, input uit samenleving en stakeholders.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
29
8. DUURZAAM, ENERGIENEUTRAAL EN CIRCULAIR
1 BELEID EN RESULTAAT PARTICIPATIE 89
•
Gemeentelijk beleid
Raad en college
Inwoners en stakeholders Inwoners en stakeholders
Samenwerking tussen gemeen-
Tijdens de raads- en
ten om energiebesparing via het
collegesessies zijn
niet plaatsen van windmolens en
Akkoord van Groenlo, met als doel
geen stellingen op dit
zonneparken. Voorstanders wijzen
een energieneutrale en klimaat-
onderwerp voorgelegd.
op het belang van duurzaamheid,
neutrale Achterhoek, uiterlijk in
Grootschalige opwek
terwijl tegenstanders vrezen voor
2050. We werken aan het tussen-
van energie heeft
overlast, verlies van agrarische per-
doel 55% CO2-besparing in 2030.
namelijk grotendeels
Dit doen we via het bevorderen
betrekking op het bui-
van energiebesparing, aardgas-
tengebied.
•
celen en landschappelijke waarde. •
•
goed te verduurzamen. •
leefomgeving vanwege de positie-
wen en het vergroten van het
ve invloed op verblijfskwaliteit en
aantal duurzame energie.
leefbaarheid. Er is vraag voor meer
Uitvoeren van de RES 1.0, waar-
ecologische wijken met gezamen-
mee we in 2030 regionaal
lijke hoven, moestuinen en autolu-
minimaal 1,35 TWh aan grootscha-
we inrichtingen die biodiversiteit
lige opwek willen realiseren. In
bevorderen. •
en ondersteuning voor duurzame
windenergie).
keuzes, zoals zonnepanelen isolatie
Alle woningen/gebouwen worden
en energieneutraal bouwen. •
Volgens stakeholders heeft verduur-
later de stap naar aardgasvrij kan
zaming van bestaande woningen
worden gemaakt. Netcongestie en
prioriteit, met nadruk op isolatie,
energieopslag zijn daarbij belang-
energiebesparing en betaalbaarheid
rijke uitdagingen. We willen duurzaamheid bereik-
voor lage inkomens. •
Technologieën zoals thuisaccu’s
baar en betaalbaar maken voor
en zonnepanelen kunnen volgens
iedereen via oplossingen voor
stakeholders brandrisico’s met
energiearmoede, ondersteuning
zich meebrengen, wat vraagt om
via het Centrum Duurzaam Win-
aandacht.
terswijk (energieloket) en onder-
8
Er is behoefte aan meer subsidies
neparken en zon op daken (geen
minimaal ‘aardgasvrij ready’ zodat
•
Inwoners waarderen groen in
voor verduurzaming van gebou-
Winterswijk doen we dat via zon-
•
Ondernemers pleiten voor meer aandacht om maatschappelijk vast-
vervanging en het opwekken van hernieuwbare energie, met doelen
Er is verdeeldheid over het wel of
•
Warmtepompen en andere techno-
steuning via subsidies en leningen.
logieën kunnen geluidshinder ver-
We doen dat zowel wijkgericht als
oorzaken, wat ook aandacht vraagt
via een individuele benadering.
volgens stakeholders.
Zie achtergronddocument H4 voor totaal overzicht participatie.
ONS WINTERSWIJK
|
Samen zorgen voor een leefbare toekomst!
30
8. DUURZAAM, ENERGIENEUTRAAL EN CIRCULAIR
•
•
Betrekken van inwoners en bedrij-
Stakeholders benadrukken dat
ven bij de energietransitie door
behoud van bodemkwaliteit en aan-
participatiebeleid en gezamenlijke
dacht voor bodemverontreiniging
initiatieven.
een belangrijk aspect is om reke-
We geven als gemeente het goede
ning mee te houden bij toekomstige
voorbeeld op het gebied van
ruimtelijke ontwikkelingen.
verduurzamen, de energietransitie •
•
•
Stakeholders geven aan dat biover-
en/of circulariteit.
gisting kan bijdragen aan hernieuw-
Focus op circulaire economie,
bare energieopwekking, maar moet
duurzame bouwmaterialen en
zorgvuldig worden ingepast met oog
herbruikbare grondstoffen, en
voor milieu- en omgevingskwaliteit.
uitvoering van SDG-beleid in de regio. •
De regionale Nota bodembeheer is er opgericht om duurzaam en efficiënt hergebruik van vrijkomende grond in de regio mogelijk te maken.
2 OVEREENKOMSTEN EN DISCUSSIEPUNTEN Hieronder zijn op basis van de opgehaalde informatie de overeenkomsten en discussiepunten in beeld gebracht. 2.1 Overeenkomsten •
Verduurzaming van woningen en maatschappelijk vastgoed wordt door de meerderheid gezien als een prioriteit, met focus op isolatie, energiebesparing en energieneutraal bouwen.
•
Veel inwoners en stakeholders waarderen vergroening in de leefomgeving en zien ecologische wijken als belangrijke bijdrage aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en leefkwaliteit.