Conceptverslag Algemene Raadscommissie 12 oktober 2023
Tekst van het document
Verslag van de vergadering van de Algemene Raadscommissie D.d.: 12 oktober 2023 Zaaknummer: 2213927 Locatie: Raadhuis Raads- en commissieleden: De heer Van Beek (Voor Winterswijk) De heer Stemerdink (Voor Winterswijk) De heer Stammers (Voor Winterswijk) Mevrouw van der Gaag (Voor Winterswijk) De heer Van Eck (PvdA) Mevrouw Ten Dolle (D66) Mevrouw Schut (D66) De heer Kolkman (D66) De heer Lammers (PvdA) De heer van Eck (PvdA) De heer Kortschot (PvdA) De heer Van Nijkerken (Morgen) De heer ten Dolle (Morgen) De heer Bollen (Morgen) De heer Nijenhuis (Morgen) De heer Pleiter (Winterswijks Belang) De heer Jonker (Winterswijks Belang) Mevrouw Oonk (Winterswijks Belang) De heer Meinen (Winterswijks Belang) De heer Sonderen (VVD) De heer Morad (VVD) Mevrouw Prinsen (CDA) Mevrouw Van der Vinne (CDA) De heer Van der Zwet (CDA)
Agenda 1. Opening en mededelingen 2. Vaststelling agenda 3. Inventarisatie spreekrecht publiek 4. Vaststellen verslag vergadering algemene raadscommissie d.d. 14-09-2023 5. Afsprakenlijst algemene raadscommissie d.d. 14-09-2023 6. Bestuursagenda GGD Noord en Oost Gelderland 2023-2027 7. Regioarrangement Achterhoek 8. Volkshuisvestelijk afwegingskader woningbouw 2023-2026 9. Vaststelling bestemmingsplan Schoolweg 19 10. Rondvraag 11. Sluiting Transcript: 1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond allemaal. Het is half acht dus wij willen graag beginnen. Jullie hebben allemaal gezien, we hebben op zich niet zo'n volle agenda, maar wel een agendapunt wat vrij lang duurt, waarschijnlijk, lang gaat duren. Goed, daarom is er ook veel publiek, maar ook veel deelnemers aan de vergadering daardoor. Vooral veel publiek natuurlijk voor het inspreken voor de begroting voor 2024-2027. Naast de insprekers voor de begroting hebben we nog vier andere agendapunten voor vanavond, dus we moeten aan het eind van het inspreken van de insprekers, moeten we even kijken hoe ver we zijn qua tijd en dat we dan ook even met elkaar bepalen hoe we verder gaan met de vergadering. Of we die andere agendapunten nog afmaken, of dat we een andere keer terugkomen, maar dat dan gaan we dan na agendapunt 3 met elkaar bespreken. 2. Vaststelling agenda
1
De voorzitter: Dan gaan we over naar het volgende agendapunt en dat is het vaststellen van de agenda. Kunnen wij deze agenda zo vaststellen? Dan gaan we dat doen. 3. Inventarisatie spreekrecht publiek De voorzitter: Dan gaan we verder met het volgende agendapunt. Dat is het inventarisatie spreekrecht publiek. Er hebben zich 28 insprekers gemeld voor vanavond. Net zoals gebruik… Andere keren hebben we gewoon, of hebben we vijf minuten spreektijd per inspreker. Andere keren dan wilde ik ook nog wel eens soepel zijn dat ik denk mensen hebben hun verhaal niet helemaal af, laat men zijn verhaal even afmaken. Dat kan vanavond helaas niet, dus vanavond is het echt vijf minuten spreektijd en dan is het ook, dan houdt het op. Dus u krijgt na vierenhalve minuut, geef ik aan dat u op vierenhalve minuut zit en dan vraag ik u ook om tot een afronding te komen en als ik na vijf minuten het eind van een zin hoor dan verzoek ik u ook vriendelijk om dan te stoppen. Als u zegt, ja ik heb mijn verhaal niet afgerond, dat zou natuurlijk kunnen, maar dan kunt u altijd uw schriftelijke tekst delen met de, via de griffie, kunt u dan delen aan de commissie en misschien is het sowieso wel goed om die te delen met de commissie dat ze het ook nog eens een keer na kunnen lezen, dus dat kan altijd. Uw boodschap kunt u altijd kwijt bij de commissie.
Raads- en commissieleden nemen uiteraard uw inbreng serieus, maar het kan natuurlijk ook zijn dat u gewoon een duidelijk verhaal hebt, laten we hopen dat u een duidelijk verhaal hebt en dat er geen aanvullende vragen gesteld worden. Het feit dat er geen aanvullende vragen gesteld worden, betekent niet dat zij uw boodschap voor kennisgeving aannemen dus er wordt wel degelijk… Ze nemen het gewoon mee in de overwegingen bij de begroting. Dan een verzoek aan de commissie. Wat ik net ook al zei misschien hebt u geen vragen, maar als u wel vragen hebt, probeer u te beperken tot echt dringende vragen en echt verduidelijkende vragen die u ook echt nodig hebt om een goede afweging te maken. Bij de volgorde van de insprekers is waar mogelijk geclusterd per onderwerp dus daarin zijn een aantal insprekers omgeruild en voor de rest is het gewoon op volgorde van aanmelding. We hebben een hele beleefde raadscommissie, de commissie die wil graag insprekers iedere keer bedanken en raads-/ commissieleden nemen daar ook de tijd voor, maar toch willen we ook deze keer… Zal ik namens de commissie op voorhand alle insprekers hartelijk bedanken voor hun bijdrage, zodat de commissieleden dat niet meer afzonderlijk hoeven te doen. Dus alvast heel hartelijk dank voor uw inbreng. Goed, als inspreker hebt u vijf minuten. Goed, de vergadering duurt langer dan vijf minuten.
Als u zegt ik wil graag de hele vergadering bijwonen, bent u daar van harte welkom voor, maar als u zegt, ja ik wil graag tussendoor vertrekken, dan kan het ook. Dus u mag ook na uw eigen inspreken de vergadering verlaten. Dat is aan uzelf. Dus dan gaan we nu beginnen met de eerste insprekers en dat is mevrouw Nelly de Vries en zij spreekt namens Present Winterswijk. Samen met Natasja te Linde dus, namens Present Winterswijk. Aan jullie het woord. Mevrouw De Vries: Dank u wel, voorzitter. Geachte gemeenteraadsleden. Graag vraag ik uw aandacht voor de positie van Present Winterswijk. Even kort, voor zover nog niet bekend, Present is een makelaar in vrijwilligerswerk en wij verbinden groepen vrijwilligers kortdurend aan mensen in de kwetsbare situatie van met name praktische hulp. Present Winterswijk is sinds 2017 actief in de gemeente Winterswijk. Sindsdien hebben wij ons ingezet om kwetsbare inwoners in hun woon- en leefsituatie achter de voordeur te ondersteunen met praktische hulp. Mensen die zelf geen netwerk hebben, weinig financiën en of een slechte gezondheid en die anders niet geholpen zouden worden. In de afgelopen jaren hebben we veel ontmoetingen georganiseerd tussen mensen die elkaar anders niet zo snel zouden zien. Ruim 1.700 vrijwilligers hebben zich bij meer dan 300 projecten ingezet voor een ander.
Mensen die op dat moment hulp nodig hadden bij een praktische klus of behoefte aan een moment van aandacht. Meer dan 6.600 uur aan vrijwillige inzet. En hoewel vele burgers en hulpverleners, maar ook de politieke partijen, de beleidsmedewerkers en het college van B&W Present een warm hart toedragen, kunnen wij onze werkzaamheden zonder financiële steun van de gemeente in de toekomst niet voortzetten. Zeker nu wij geconfronteerd worden met een loonstijging van maar liefst 15 procent. Present wil niet alleen leunen op de subsidie vanuit de gemeente, maar heeft een breed financieringsmodel. Er zijn financiële afspraken gemaakt met belanghebbende partijen, zoals de woningcorporatie, de kerken, het bedrijfsleven, serviceclubs en het onderwijs. En tevens benutten wij de mogelijkheden van relevante landelijke of regionale fondsen. In totaal zijn zij goed voor twee derde van onze begroting, te weten 40.000 euro, dus eigenlijk breng brengen wij 40.000 euro privaat geld mee in het sociaal domein ten gunste van de inwoners van Winterswijk. Wij ontvingen de afgelopen twee jaar een bijdrage van de gemeente van ruim 20.000 euro. Deze bijdrage wordt nu gehalveerd. Dit brengt Present in financiële problemen. Wij vragen van de gemeente een derde van onze begroting. Als een soort landelijke vuistregel die ook door de meeste, andere 2
Achterhoekse gemeentes, waar Present werkzaam is, gehonoreerd wordt. En waarom? Present werkt met vrijwilligers, is een aanvulling en of ondersteuning op de professionele zorg en geeft cliënten een zetje in de goede richting. Present draagt actief bij aan een armoede vrij Winterswijk. Door de preventieve activiteiten en projecten van Present worden andere en grotere uitgaven voorkomen, bijvoorbeeld het voorkomen van huisuitzettingen. Van elke euro die door de gemeente wordt gesubsidieerd, geeft Present het vijfvoudige aan maatschappelijke opbrengst terug. De eerder verleende bijdrage van ruim 20.000 euro is een essentiële basis om de werkzaamheden van Present Winterswijk op een goede manier voort te kunnen zetten. Dus de financiële ondersteuning van de gemeente Winterswijk is voor ons echt noodzakelijk. Geachte gemeenteraadsleden, de continuïteit van Present staat onder druk. Wij doen hiermee dringend een beroep op u om het voortbestaan van Present mede mogelijk te maken. En voor alle duidelijkheid voor 2024 en verder hebben wij jaarlijks ruim 20.000 euro plus inflatiecorrectie nodig om onze organisatie te bestendigen. Heel hartelijk dank voor uw aandacht De voorzitter: Dank u wel. Een vraag aan de commissie, is er behoefte aan een verduidelijkende vraag? Dan hebt u een duidelijk verhaal gehouden. Dank u wel. Dan gaan we verder met de volgende inspreker.
En dat is de heer Mick Veenstra en de heer Veenstra spreekt in namens de Winterswijkse sportverenigingen. En ook voor u: hebt u vijf minuten. De heer Veenstra: Dank u wel. Ik ga mijn best doen om snel te praten. Geacht college B&W, leden van de raadscommissie en overige aanwezigen. Mijn naam is Mick Veenstra en namens alle sportverenigingen Winterswijk mag ik het woord tot u richten. Wij, onze sportverenigingen, hebben afgelopen week meermaals bij elkaar gezeten naar aanleiding van de mail die we ontvingen bij betrekking tot de voorgenomen bezuinigingen die ons al sportclub hard raken. Het gaat hier om de afbouw van de huurcompensatie. We willen onze grote zorg uiten over het voortbestaan van het verenigingsleven in Winterswijk, als ook de enorme impact die dat gaat hebben op de samenleving en de cohesie van ons dorp. Als vanzelfsprekend, begrijpen we het belang van het degelijk financieel beleid en de tering naar de nering. We hebben echter met stijgende verbazing kennisgenomen van het plan dat nu ter tafel ligt. De Achterhoek heeft een uitstekende basis voor gezond leven, nobelschap en een hecht verenigingsleven. Een mooie leefomgeving om in een grote affiniteit met sporten, bewegen en cultuur. Er liggen volop kansen om te zorgen dat iedereen in de Achterhoek, van jong tot oud, is voorbereid op een zelfredzame toekomst in een gezonde leefomgeving.
Sport, bewegen en een gezonde leefstijl zijn daarvoor essentieel. Deze prachtige, maar waarachtige tekst is niet door ons verzonnen, maar komt rechtstreeks uit met veel tamtam gepresenteerde Beweeg- en Sportakkoord 2020-2030. Daarin wordt het heel duidelijk aangegeven hoe belangrijk sport is om een duurzame toekomst te garanderen voor de Achterhoek. Het Sportakkoord rept over inclusie en het belang van de bereikbaarheid van sporten voor iedereen. Met het eenzijdige afschaffen van de huurcompensatie legt de gemeente, toch een van de belangrijkste stakeholders, een bom onder dit akkoord. Gisteren stond er in de Gelderlander een artikel over het volgende vehikel dat is opgetuigd om mensen gezond te houden en de zorgkosten in de toekomst behapbaar te kunnen houden. Achterhoekse gemeenten hebben een Gezond en Actief Leven Akkoord ontwikkeld, waarin een keur aan plannen wordt gepresenteerd om de gezondheid van inwoners een boost te geven. In datzelfde artikel wordt het regiobeeld aangehaald, in dat regiobeeld, dat in opdracht van gemeentes en verzekeraar Menzis is opgesteld, komen een aantal zorgwekkende punten naar voren. Het gaat er met name over de zogenaamde demografische druk. Het percentage werkenden ten opzichte van niet-werkenden, dat ligt in 2040 al bijna onder tien procent. Er zijn dan dus meer niet-werkenden, dan werkenden in de regio.
Er blijken meer zorgpunten uit het regiobeeld. Bijvoorbeeld rondom mentale gezondheid. In 2019 ervaarden 26 procent van jongvolwassenen, in de Achterhoek, psychische klachten. Dit is toegenomen tot maar liefst 53 procent in 2022. Tenslotte blijkt dat er in de Achterhoek relatief meer mensen kampen met overgewicht dan gemiddeld in Nederland. Juist deze mensen hebben een groter risico om gezondheidsklachten te krijgen en dus is het een kwestie van meer in beweging komen en daar willen gemeentes graag bij helpen door eventuele drempels naar sportscholen en sportclubs te verlagen of weg te nemen. Allemaal prachtige woorden en een nobel streven, maar in onze ogen totaal onverenigbaar met de voorgenomen bezuiniging op sport die er tot nu toe op de stapel staan. Als de compensatie op de huur de komende jaren staffelgewijs wordt teruggebracht naar nul, betekent dat op zeer korte termijn de doodsteek voor een groot aantal sportclubs. De inkomsten die wegvallen, zullen moeten worden gecompenseerd door een verhoging van de contributie, in sommige gevallen zelfs met een paar honderd procent. Zo'n verdubbeling of verdrievoudiging van lidmaatschapsgelden werpt een enorme drempel op voor mensen om te gaan sporten. Onze leden zullen en masse opzeggen en het werven van nieuwe leden wordt een illusie. De 3
sport waarvan men zo hoog opgeeft en die zo belangrijk is met oog op de gezondheid van onze inwoners wordt daarmee een laagdrempelige basisbehoefte en is geen onbetaalde luxe. De contradictie is zelfs nog groter. Een van de redenen waarom er bezuinigd moet worden schuilt juist in het feit dat zorgkosten de pan uitrijzen. En wat wil men doen? Juist daarop korten wat mensen gezond houdt, sport en bewegen. Wij zijn bang dat dit uiteindelijk als een boemerang terugkomt en dat er als gevolg van het afbouwen van de compensatiehuur, steeds minder mensen gaan sporten, met alle gevolgen van dien. En dan hebben we het niet alleen over de grote, negatieve invloed op de gezondheid van onze inwoners. Onze sportclubs zijn namelijk meer dan alleen een locatie om te bewegen. De zorg van saamhorigheid en cohesie tot in de haarvaten van ons dorp. We zijn in de weekenden soms veredelde kinderopvang en zorgen voor een veilige plek waar kinderen samen leren spelen en sporten. Waar verantwoordelijkheid wordt genomen door talloze vrijwilligers om jongeren normen en waarden bij te brengen, waar mensen teamgeest ontwikkelen en met elkaar een leuke tijd hebben. We zijn essentieel voor het verlagen van de demografische druk. Wij houden jongeren in Winterswijk met onze voorzieningen. Deze essentiële, sociale interactie staat op het spel.
Ik citeer graag wethouder te Lindert uit Aalten die zegt: “en dan hebben we geluk met de Achterhoek, hier is het verenigingsleven nog heel sterk, in de sociale samenhang nog belangrijk, we helpen elkaar als het nodig is”. Precies dat wil ik van u vragen. Ik vraag met klem, namens alle sportclubs in onze Winterswijkse samenleving om ons nu te helpen. Zijn niet de bijl aan de wortel van een gezonde, sociale samenleving met een bloeiend verenigingsleven. Al … De voorzitter: Mijnheer Veenstra, u bent op viereneenhalve minuut. De heer Veenstra: Ik ben bijna klaar. De voorzitter: Een verzoek tot een afronding. De heer Veenstra: Haal deze bezuiniging van tafel en help ons Winterswijk gezond te houden, help ons sporten en bewegen laagdrempelig te houden, help ons onze jongeren hier te houden en niet weg te jagen, omdat er geen sportvoorzieningen meer zijn. Uiteraard zijn wij als werkgroep sport, ten alle tijden bereid mee te denken en gaan we graag met om tafel om andere opties te bespreken. Ik dank u voor uw aandacht en wens u veel wijsheid. De voorzitter: Dank u wel. U had drie seconden over, dus fantastisch getimed. Zijn er vragen vanuit de commissie voor … Mevrouw Ten Dolle. Mevrouw Ten Dolle (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag. U benoemde met het voorstel wat er nu ligt, kan dat een doodsteek zijn voor een aantal sportclubs.
Kunt u daar misschien een aantal voorbeelden van noemen van sportclubs waar ik dan aan moet denken? De heer Veenstra: Verschillend. Het kan ’t Pluumke zijn, het zijn ook de tennis... Kunnen verschillende verenigingen zijn die er veel moeite mee hebben, het zijn vooral de kleinere verenigingen, vooral de binnensportvereniging, die daar nog het grootst door geraakt worden. En sommigen die geven aan jaar drie al niet te halen en de vereniging moeten op te heffen. De voorzitter: Mevrouw Prins had ook een vraag. Mevrouw Prins: Dank u wel. De kans natuurlijk dat zo’n verhoging, korting, dat het dus leidt tot een verhoging van de contributie. Kunt u een enige indicatie geven waar we dan aan moeten denken? Een verdubbeling klinkt heel veel, maar als je bij wijze van, ik snap dat het niet zo is, van 20 naar 40 euro gaat dan per jaar, dan valt het nog wel mee, maar in welke orde van grootte moeten we denken en heeft u ook een beeld bij wat het hier is in relatie tot de regio? De heer Veenstra: Tot de regio weet ik zo niet. Ik weet wel dat het verschilt per vereniging, wat ook vaak verschilt tot hoe groot de vereniging is en wat hun bondsbijdrage is. Sommige verenigingen die kunnen van 50 euro naar bijna 200 euro gaan. Moeten van 50 euro bijna naar 200 euro gaan om het betaalbaar te houden.
Om nog even terug te komen op ‘t Pluumke, die zal per lid 370 euro per lid per jaar meer moeten gaan vragen om überhaupt de huur te kunnen blijven betalen.
4
De voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen vragen meer vanuit de commissie. Dan wil ik u ook bedanken voor uw inspraak. En dan gaan we verder met de heer Rick van der Burg namens Stichting Zwembaden Winterswijk. De heer Van der Burg: Geachte leden van de raad. Mijn naam is Rick van der Burg. Ik sta hier in mijn hoedanigheid als van bestuurslid van de Stichting Zwembaden, hierna genoemd Zwembad Jaspers. De reden dat wij gebruikmaken van het recht op inspreken, is gelegen in het feit dat het college in eerste instantie had aangegeven dat door de gemeente te verstrekken exploitatiesubsidie voor het jaar 2024 niet geïndexeerd zou worden. Gelukkig is gisteren het bericht naar buiten gekomen dat door het Rijk is aangegeven dat gemeente Winterswijk een hogere vergoeding zou ontvangen voor loonen prijsstijgingen, waardoor de non-indexatie is komen te vervallen en de gesubsidieerde instellingen voor het jaar 2024 een index percentage van 4,6 mogen hanteren. Indexering is één onderdeel van de subsidieaanvraag. Waar wij echter al jaren tegenaan lopen, is de werkwijze bij de aanvraag voor de subsidie. Volgens de verordening dient de aanvraag voor de subsidie uiterlijk 31 mei van het jaar voorafgaande aan subsidiërende kalenderjaar binnen te zijn bij de gemeente.
Door deze eis loop je als bestuur vaak aan tegen posten welke pas in de tweede helft van het kalenderjaar worden vastgesteld zoals de resultaten van cao-onderhandelingen, percentages pensioenpremies, werkgeverspremies en dergelijken. Aangezien de loonkosten de grootste post is van onze exploitatie komt het vaak voor dat de begroting op dat punt al direct herzien zou moeten worden. Indexering is hier wel een middel, maar vaak blijkt dit middel onvoldoende te zijn. Wellicht dat er in de verordening hiervoor nog een clausule kan worden opgenomen. Uiteraard zijn wij content met het feit dat de subsidies in het jaar 2024 geïndexeerd kunnen worden. In 2022 en 2023 is Zwembad Jaspers geconfronteerd met onder andere hoge kosten voor energie als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Als voorbeeld, in 2021 waren de kosten voor gas, elektra en water 102.000 euro. In 2022 was dit bedrag gestegen naar bijna 156.000, waarbij wij nog profijt hebben gehad van het feit dat wij tijdig in 2021 op de energiemarkt hebben kunnen inkopen, waardoor de prijsstijgingen relatief beperkt waren. De grilligheid van de energiemarkt is voor een grootgebruiker, zoals een zwembad is, heel moeilijk in te schatten. Als bestuur zijn wij van mening dat Zwembad Jaspers een basisvoorziening is voor de gemeenschap in Winterswijk.
We hebben geen subtropisch zwemparadijs, maar een sportvoorziening, een gezinsbad waar zwemlessen aan honderden kinderen per jaar wordt gegeven en waar de zwemclub hun thuisbasis heeft, waar de vereniging voor aangepaste sporten mensen met een beperking kan laten zwemmen. Waar de sociale dienst en diensten en andere hulpinstellingen de kosten voor mensen die zelf de kosten van zwemles niet kunnen betalen, dragen, maar ook een bad waar een eigen keuze gemaakt kan worden om mee te doen aan allerlei doelgroepen. Het aanbieden van zwemlessen is essentieel voor de bedrijfsvoering. Het is de grootste inkomensbron voor het zwembad, afgezien uiteraard bijna, van de subsidiebijdrage door de gemeente. Maar belangrijker is dat wij onze bijdrage kunnen leveren aan het verminderen voor het gevaar op verdrinking en daardoor de veiligheid van kinderen bevorderen. Hoe wij het altijd jammer hebben gevonden dat het schoolzwemmen is afgeschaft, vinden wij het een goede zaak dat sommige scholen ter vervanging van het schoolzwemmen dit zelf als natte gym zijn gaan beschouwen en nu voor eigen rekening zelf bij ons huren. Maar Zwembad Jaspers heeft ook te maken met het feit dat het bad in 2023 25 jaar oud is.
Dit betekent dat ook technische systemen 25 jaar oud zijn waar vooral de technische, maar tevens ook de economische levensduur van bepaalde onderdelen is bereikt en dat met het nodige kunst- en vliegwerk het bad nog kan voldoen aan de geldende regelgeving. Om hier inzicht in te geven heeft de gemeente reeds een tweetal adviesbureaus, te weten Antea Group en Treem, opdracht gegeven welke aanpassingen en vervanging nodig zijn aan, om aan de huidige wettelijke vereisten te voldoen. Beide adviesbureaus komen tot het oordeel dat de staat van onderhoud van het zwembad zodanig is dat men dit niet verwacht had dat het al 25 jaar bestaat. Sorry. Maar er moet wel gerenoveerd worden om het bad door de periodieke keuringen, welke door de provincies worden uitgevoerd, heen te helpen. Als voorbeeld is te noemen dat we tegelwerk, vooral in de zwemzaal, douches en kleedruimte gevaarlijk glad zijn. In plaats van een stroeve ondergrond. De kosten voor de revitalisering van het zwembad zijn niet meer aan te merken als jaarlijkse exploitatiekosten, maar als investeringen, zodat deze kosten door middel van afschrijvingen ten laste van de exploitatie moeten worden gebracht.
Enerzijds zal dit zorgen voor een hogere afschrijvingspost dan op dit moment in de jaarrekening, maar anderzijds zal er een positief resultaat behaald kunnen worden op bijvoorbeeld de grote post huisvestingskosten die daar, daar bij de revitalisering gebruik zou kunnen worden gemaakt van de modernste technieken op ieder vlak, waarbij de energielasten aanzienlijk zullen kunnen dalen. De voorzitter: Mijnheer Van der Burg, u bent op viereneenhalve minuut, u maakt hele lange zinnen dus ruim vierenhalve minuut al. 5
De heer Van der Burg: Oké, ik ben … Twee stukjes. Verder willen wij aangeven dat we hopen dat onze stakeholders, zoals de WWV, VASA, Reumapatiëntenvereniging, et cetera, niet getroffen zullen worden door bezuinigingen op hun subsidies. Daar het voor deze afnemers niet mogelijk is badwater te huren tegen dezelfde prijs als bijvoorbeeld de huur van de gemeentelijke sportzaal. De voorzitter: Wilt u afronden, mijnheer Van der Burg? De heer Van der Burg: Ja, ik kan het … Ik heb de tekst ingeleverd. Als bestuur van het Zwembad Jaspers hopen wij dan ook dat u de belangen van alle gebruikers van het zwembad zult meewegen in nog te nemen beslissingen. Als gemeente kunt u op ons rekenen. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik naar de commissie. Zijn daar vragen vanuit de commissie? Mevrouw Prinsen. Mevrouw Prinsen (CDA): Kunt u aangeven hoeveel unieke gebruikers het zwembad per jaar heeft? De heer Van der Burg: Hoeveel gebruikers? Over de 100.000 en dat is dan het totaal. Het is natuurlijk in coronatijd is het een heel aantal minder … Heel stuk minder geworden, maar we klimmen weer omhoog en we zitten dit jaar ook alweer boven de 100.000. De voorzitter: Mevrouw Ten Dolle. Mevrouw Ten Dolle (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik hoor u aan het begin van uw betoog zeggen over de indexatie op de subsidie dat dat nu toch wordt doorgevoerd.
Bent u ervan op de hoogte dat het nog geen voldongen feit is? De heer Van der Burg: Ik dacht dit ik dat ook heb … Kijk, het plan was om de subsidies, de jaarlijkse subsidies, niet te indexeren en gisteren heb ik aangegeven, hebben wij vernomen dat het met 4,6 procent door de bijdrage voor de grotere bijdrage van het rijk, dat die indexering 4,6 procent zou worden. De voorzitter: Dan kijk ik mevrouw Ten Dolle … Hebt u die vraag echt nodig voor uw afweging voor de begroting? Mevrouw Ten Dolle (D66): Ja. De voorzitter: Dan is het aan u. Mevrouw Ten Dolle (D66): Bent u ervan op de hoogte dat dat dus nog niet definitief besloten is? De heer Van der Burg: Dat weet ik. Ja, zeker. Ik bedoel er staat in dat het dat het natuurlijk nog een besluit moet worden, maar in ieder geval de min is een beetje in de plus aangegeven dat het zou kunnen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Burg. Dan gaan we verder met de volgende inspreker en dat is de heer Hendrik-Jan Mensink, namens de Vereniging Verblijfsrecreatie Winterswijk. De heer Mensink: Dan zal ik mijn eerste zin … Dat scheelt mij weer wat tijd. Goedenavond. Geachte leden van de raad, geacht college, geachte voorzitter. Namens de Vereniging Verblijfsrecreatie Winterswijk toch even, richt ik mij tot u. Aan u, als raad, stelt het college een begroting voor. Een begroting met verstrekkende gevolgen.
Een begroting opgesteld vanuit de wetenschap van grote tekorten die moeten worden gedekt. Verrassende uitkomsten van de financiële doorkijk naar de komende jaren maken het dat het college zich geroepen voelt om stevig in te grijpen. Zegt dit iets over de veel te rooskleurige vooruitzichten, zoals die vorig jaar de pers opsierde of is de plank misgeslagen waardoor nu bijzonder beheer moet optreden? Toeristenbelasting is in de jaren ‘70 ingevoerd om gemeenten die extra kosten maken door het huisvesten van toeristen, extra financiële middelen te geven. Bezoekers die overnachten in de gemeente dragen hierdoor bij aan de voorzieningen waar zij gebruik van maken. In het collegevoorstel wordt een verhoging van de toeristenbelasting van in totaal 66 procent als haalbaar geacht. Als sector hebben wij u, de politieke partijen en ook de wethouder, aangegeven dat wij een aanpassing van de toeristenbelasting denkbaar achten voor 2024 en 6
waarover wij met elkaar, zoals we dat jaar deden, consensus en draagvlak zouden kunnen vinden. Met elkaar in gesprek zeg ik nogmaals, zoals we dat gewend zijn. Juist nu we met elkaar werken aan een langjarige toekomstvisie voor de recreatie in Winterswijk heeft de wethouder verzuimd met ons de extreme verhoging te bespreken en komt de aanpassing als donderslag bij heldere hemel. De sector krijgt te maken met een kostenstijging van ruim een half miljoen euro. De voorgestelde verhoging van, ik zeg het nog maar eens, een half miljoen euro, is absurdistisch veel. We plaatsen ons ver boven het regionaal gemiddelde, prijzen ons uit de markt en het neemt investeringsruimte weg bij de sector. Daarbij is de invulling van de verhoging principieel onjuist. De toeristenbelasting is niet ingevoerd om gaten te dichten. Juist in tijden als deze moeten we schouder aan schouder staan en in overleg zijn, communiceren met elkaar en zoeken in constructieve houding naar oplossingen die wij als sector kunnen bijdragen aan uiteindelijk uw probleem. Kom als overheid je afspraken na en indien dat niet blijkt te kunnen, duik dan niet onder, maar kom bij elkaar. Wij vinden het van groot belang om onze toekomstvisie en de uitvoeringsagenda door te zetten, maar dat kan alleen als we naast elkaar blijven staan.
Juist in de tijd dat we met elkaar een visie opstellen en op basis van deze uitkomsten lijnen uitzetten in gezamenlijkheid komt de volstrekt onaangekondigde, voorgenomen verhoging als ongepast en ondoordacht. Wij kunnen ons verplaatsen in de oplossingsrichting die is gekozen voor het komende jaar. De verhoging voor 2025 dient werkelijk te worden heroverwogen, waartoe ik u ook oproep. De uitkomsten van de toekomstvisie dienen als basis van waaruit plannen, uitgaven en inkomsten worden begroot. Het besluit om een meer dan substantiële verhoging in 2025 door te voeren bovenop de verhoging van 2024 en dat zonder overleg, dan kunnen wij niet anders concluderen dat we als gesprekspartner, zoals we dat waren, niet serieus worden genomen. De toeristenbelasting is technisch een algemene belasting, maar vanzelfsprekend is dit in de kern een inhoudelijke, dient een specifiek doel. De reclameheffing wordt teruggestort naar ondernemers ten behoeve van investering in het product. Waarom geldt dit in het voorstel niet voor de toeristenbelasting? Heeft het college advies ingewonnen inzake de verhoging? Wat is de basis voor de exceptionele verhoging? Is er gekeken naar de effecten? Is er gekeken naar alternatieven? Wij kunnen niet met de wethouder in gesprek door zijn eigen aftreden.
Waarom ontbreekt de participatie met de stakeholders? Van harte hopen wij … Sterker, we gaan ervan uit dat de nieuwe portefeuillehouder met ons het gesprek aangaat. Kom tot overleg en kom tot een te dragen verhoging en laat deze toevoegen in de investeringen die noodzakelijk zijn om op de lange termijn weer een gezonde begroting te presenteren. Kom tot een principieel, juist ingestoken heffing op onze sector. Wij maken ons zorgen over de gehele begroting, niet alleen over de belasting. U gaat bezuinigen op het unieke karakter van ons landschap en daarmee boeten we in op de aantrekkelijkheid. Juist nu is het van belang om met visie te investeren in de samenleving, in cultuur, in ruimte voor bedrijvigheid en met oog voor eenieder. Sla een piketpaal met een duidelijke en heldere lijn. Laten we zorgen dat er in gezamenlijkheid de eerste helft van 2024 wordt gekomen tot wel een breed gedragen voorstel voor 2025. Dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Mensink. Dan kijk ik de commissie ... De heer Sonderen heeft een vraag. De heer Sonderen (VVD): Dank u wel, voorzitter. Is er een bepaald type verblijfsrecreatie dat het meest gevaar loopt door die tweede verhoging? De heer Mensink: Wij hebben aangegeven dat wij graag in gesprek willen met de wethouder om te kijken naar de diverse onderdelen van onze bedrijfstak.
De een wordt harder geraakt dan de ander, de toeristenbelasting is ook divers opgesteld binnen de takken en wij komen graag in gesprek, hebben we ook aangegeven bij alle politieke partijen, om te komen naar een meer individueel en dan niet per bedrijf, maar wel per bedrijfstak ingestoken belasting. Waarbij vooral de coronaperiode voor groepsaccommodatie bijvoorbeeld er keihard heeft ingehakt veel meer dan bijvoorbeeld voor kampeerbedrijven waar de zomer wel een goed seizoen heeft opgeleverd, maar bijvoorbeeld de groepsaccommodaties hebben keiharde jaren achter zich. Die zijn daarin door de gemeente, hebben wij ook aan u als politiek meegegeven, enorm geholpen door de gemeente. Wij hebben via de landelijke overheid, maar zeker ook via de lokale politiek zijn wij met zijn allen in de benen gehouden. Wij hebben daarom ook aangegeven dat wij voor 2024 een verhoging realistisch en denkbaar vinden. Alleen we zitten ons nu ver boven de markt te prijzen door een verhoging van 80 cent in twee stappen, waarbij we ons vooral in ons gebied verkeerd neerzetten. In Groenlo is de toeristenbelasting 1,39 in Aalten is die 1,35 en wij zitten op 2 euro straks. Ik denk dat we daar echt met elkaar over in gesprek moeten gaan en dat is eigenlijk het belangrijkste doel van mijn boodschap. Laten we met elkaar in gesprek gaan, vooral voor 2025.
2024 snap ik dat u als raad, u heeft een hell of a job, het 7
college ook, met alle respect daarvoor, want ga er maar eens aan staan, maar voor 2025 roep ik u echt op om met elkaar weer in gesprek te gaan. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Schut heeft nog een vraag. Mevrouw Schut (D66): Dank u wel, voorzitter. U had het over in gesprek gaan met de gemeente over het verhogen van de subsidie en dat de gemeente daarin verzuimt. Wat bedoelt u met verzuimt? De heer Mensink: De subsidie … Die vraag begrijp ik niet helemaal goed. Wij hebben … Voor de belasting bedoelt u? Mevrouw Schut (D66): De verhoging excuus. De heer Mensink: Wij hebben … We zouden graag subsidie ontvangen overigens, maar daar is geen ruimte voor in deze begroting. Nee, de belasting wij hebben wij … De afgelopen tien jaren zijn wij met de gemeente in gesprek geweest om belasting ook ver vóór het betreffende jaar vast te stellen. Er zijn al veel mensen, die hebben voor 2024 een vakantie geboekt en nu moeten wij alsnog de toeristenbelasting gaan verhogen, dan wel komt die verzwaring op onze verlies en winst. We willen graag langjarige afspraken maken die, waar we ook met de wethouder over in gesprek waren voor 2024. Dat kon helaas niet nagekomen worden en het gesprek heeft in de zomer niet meer plaatsgevonden over het jaar 2024, terwijl voor onze sector het jaar ‘24 allang begonnen is. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik de kring rond. Ik zie geen vraag meer.
De heer Mensink: Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Mensink. De heer Mensink: Ik wens u succes vanavond. De voorzitter: Dan gaan we verder met de vijfde inspreker en dat is de heer Kruijsen namens basisschool ‘t Kempken. De heer Kruijsen: Hartstikke goed. Nou kijk staat er al op. Hartstikke goed. Dank voor de uitnodiging van vanavond om in te kunnen spreken en wat komen vertellen over ’t Kempken en het gevolg van het uitstel van het IHP. Als het goed is … Dan gaat mijn microfoon uit. Hoe ik naar de volgende sheet kom. Kijk, die mag even door. Zoals iedereen weet hebben we, worden we geleid en wordt de gemeente Winterswijk geleid door wat de Nederlandse overheid naar ons oplegt en welke uitdaging daar wordt gesteld. Dat wordt doorvertaald naar de gemeente Winterswijk. Dat is het volgende klikje. Dat vertaalt zich uiteraard weer naar de gemeenschap Meddo om te kijken wat voor een uitdaging hebben we daar liggen? En dat vertaalt zich uiteindelijk naar het kind, want onze kinderen van onze school, daar staan wij voor en dat is uiteindelijk de basis. Goed onderwijs zal zorgen dat die ook weer terugwerkt naar de gemeenschap, naar de gemeente en naar de Nederlandse overheid. Als we gaan kijken wat we hebben gedaan. De uitgangpunten van ’t Kempken in het IHP zijn nu natuurlijk bekend, maar die wil ik even kort herhalen.
De toekomstbestendige huisvesting voor meer dan 25 jaar. Dus het moet een pand zijn waar we met zijn allen mee vooruit kunnen. Het moet passend zijn bij de onderwijs en de visie van ‘t Kempken en van de leerkrachten en het moet passen in de ambitie van de dorpsvisie van het Meddo waar we mee samen hebben gewerkt. Welke uitdaging hebben we met elkaar? Het binnenklimaat van het huidige gebouw is verre van ideaal. Kinderen zitten midden in de winter met open deuren, open ramen te werken. Het binnenklimaat voldoet niet aan waar we met elkaar voorstaan en wat ook niet bijdraagt aan het, aan het leerklimaat. Welbevinden van kinderen en leraren is een belangrijk onderdeel. We hebben samen iedereen, ook de gemeente, een gemeenschappelijke duurzaamheidsambitie. Het gebouw is van 1980 en is verre van een duurzaam pand. En het is de uitdaging van de gemeente Winterswijk, die wij heel goed begrijpen, de financiële ruimte die nodig is om dit te kunnen realiseren. Wat hebben we gedaan als Kempken? We hebben onze onderwijsvisie vertaald naar een geweldig huisvestingsconcept. Op verzoek van de gemeente Winterswijk zijn we daarmee aan de slag gegaan met de stakeholders, de projectleider, hebben we daar een heel mooi plan neergelegd.
We zijn op zoek gegaan naar inclusie binnen Meddo in samenwerking met het AMB om te kijken wat kunnen we als school nog verder versterken? Hoe kunnen we onze positie als school nog inclusiever maken? Welke partijen in Meddo, welke partijen 8
buiten Meddo kunnen gebruikmaken van onze diensten van het gebouw? En het huisvestingsconcept is voor de zomer aangeboden aan de projectleider van de gemeente, dus inzichtelijk. Willen we ook graag nog een keer nader toelichten. Wat zijn nou de gevolgen? En dat vinden we hard en is onduidelijk waarom het IHP wordt uitgesteld. Het onderwijskundig klimaat komt nog verder onder druk te staan. Dit is niet wat we willen. Een pand, het is aangetoond in de studies, wordt onderschreven door de PO raad, dat welbevinden van de leerkrachten en de leerlingen echt staat voor een klimaat wat passend is bij het onderwijs. Er wordt geen recht gedaan aan de duurzaam attributie van de gemeente en er wordt niet voldaan aan de ventilatienormen die met name door corona verder naar boven zijn gekomen. Waar staan wij voor? Wij staan voor de kinderen van Meddo en de kinderen uit omstreken. En wat hebben wij hiervoor nodig? We hebben hiervoor nodig een sterk onderwijsteam en laten we dat nou perfect op orde hebben. Met grote trots staan elke dag de leerkrachten in Meddo voor een school voor kinderen die echt … Daar ben ik als bestuurder heel trots op en de leerkrachten zijn er zelf ook heel trots op, daar ben ik van overtuigd. Ze zitten allemaal te kijken of in de zaal hiernaast, maar wat we niet hebben, is een toekomstbestendig schoolgebouw.
Het is te oud, niet duurzaam en voldoet niet aan de onderwijsvisie. Het verzoek aan u om het belang van de kinderen voorop te zetten. Uitstel van het IHP na 2027 is geen optie in onze ogen. We kunnen niet langer wachten. Het gebouw is te oud en we kunnen niet meer het onderwijs leveren wat we moeten leveren. Dit komt echt onder druk te staan. Onze koers is 2025. Wij staan ervoor, wij gaan ervoor en we willen graag samen met de gemeente verder over in gesprek en ons plan, wat we hebben liggen, graag toelichten aan u in een persoonlijk gesprek, want daar is hier vanavond de tijd te kort voor. Ik hoop dat u dit belang voorop wil zetten en durft te zetten, om door te pakken en te gaan voor een goede school in Meddo. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Kruijsen. Dan kijk ik de kring rond. Mevrouw Van der Vinne. Mevrouw Van der Vinne (CDA): Goedenavond. Een vraag. Is de ventilatie, is die nog te optimaliseren zonder enorme verbouwingen? De heer Kruijsen: Nee. Mevrouw Van der Vinne (CDA): Duidelijk. De voorzitter: De heer van Beek. De heer Van Beek (Voor Winterswijk): Dank u wel, voorzitter. Ik kijk even naar het tijdspad. We weten natuurlijk dat school Woold en aan die kant school Woold Miste, Kotten natuurlijk al eigenlijk al in een stroomversnelling zitten en dat is van begin af aan van IHP van het opstellen van het IHP bekend.
Is er met u een tijdspad afgesproken over uw plannen … De heer Kruijsen: Wij zouden in… Voor zover ons dat voorgeschoteld is en wat wij ook altijd met de projectleider besproken hebben is dat in het eerste fase en dat is in de fase tot en met, tot 2027 ook vanuit de het IHP en de scan die wij gehad hebben op de staat van het pand, is dat echt behoefte dat het in die fase één wordt uitgevoerd. De voorzitter: De heer Van Beek. De heer Van Beek (Voor Winterswijk): En is het u bekend dat dat eigenlijk de planvorming eigenlijk wel doorloopt, maar het feitelijke schop in de grond moment enkel opschuift? De heer Kruijsen: Feitelijk een enkel … Ik snap wat u zegt, maar daar ben ik het niet mee eens. Want als we in 2027 nog een keer met elkaar om tafel moeten gaan en hoe het er dan uitziet en wat er dan moet komen, zitten we pas met de schop in de grond in 2028 of verder en dat duurt echt te lang. De voorzitter: Zijn er nog meer vragen vanuit de commissie? Kijken. Mevrouw Ten Dolle. Mevrouw Ten Dolle (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik hoorde u zeggen, we kunnen het onderwijs niet meer leveren wat we moeten leveren. Waar leveren jullie nu op in? En aansluitend is daar de vraag van mij, u geeft ook aan de staat van het pand en alle gevolgen. Is het zo dat als onderwijsinspectie bij u komt dat ook een risico aanzit of het pand open mag blijven of niet?
9
De heer Kruijsen: Het is niet zo dat het pand niet open zou blijven. Dan ga ik even op de stoel van de directrice zitten, die informatie heeft zij beter dan mij. Zij is niet hier aanwe… Zij is wel aanwezig, maar niet hier in de zaal. Ik denk dat het … Het zijn twee vragen die u stelt. Het is lastig om in een paar minuten uit te leggen. De onderwijsvisie die nu is in de inclusie van passend onderwijs in de vorm van hoe onderwijs nu gegeven wordt, ten opzichte van vroeger, waar klassikaal les wordt gegeven, is het pand totaal niet passend, want ze zitten allemaal in hokjes, zijn geen open ruimtes, je kunt niet het onderwijs geven wat je wilt geven, wat bijdraagt aan beter onderwijs. Of het pand morgen in elkaar zakt, nee, daar durf ik ook eerlijk in te zijn, maar er zitten wel grote onderhoudsposten aan te komen en dingen die gewoon echt niet meer goed zijn. Het is volledig niet duurzaam en dat zie je aan een energieverbruik die sky high is. En vooral als je aan de ventilatienormen moet voldoen. Je zet de verwarming aan de ene kant open en je zet de deur aan de andere kant ook open, want anders begint er een apparaatje te piepen wat in de klas staat van je hebt niet voldoende ventilatie. De voorzitter: Ik zie geen vraag meer. Dan dank ik u voor uw bijdrage en dan gaan we verder met de volgende inspreker en dat is de heer Oonk en die spreekt in namens het marktbestuur.
Sorry, ik sla er een over. De heer Lobeek is eerst. Excuses. Anders gaat het te snel. De heer Lobeek. De heer Lobeek: Dank u wel voor de introductie. Mijn naam is Wim Lobeek en ik ben vicevoorzitter van de Vereniging Monumentenbelangen en ik wil graag inspreken over de voorgenomen bezuiniging in de begroting op de cultuurhistorie. De gemeente zegt in een programma punt 4 Bestuurlijk Winterswijk: wij werken in het belang van de inwoners en waarderen hun mening. Daarom sta ik ook hier. In het programma punt 2 Meedoen in Winterswijk zegt u: cultuur verrijkt en verbindt. Daarom sta ik ook hier, want in de voorgestelde begroting vind ik hier niets van terug. U stopt met de meeste activiteiten rondom cultuurhistorie. De voorgestelde bezuinigingen zijn voor 2024 70.000 en voor 2025, 2026 en 2027 ieder jaar 85.000 euro. Ook het, door de gemeenteraad gevraagde onderzoek naar historische paden gaat er niet komen. Vier keer 10.000 euro. Dit onderzoek was op verzoek van de gemeenteraad. De bezuinigingen die voorgesteld zijn, zijn ernstig voor het voortbestaan van veel erfgoedverenigingen. Hierin zijn juist heel veel vrijwilligers werkzaam en wij noemen ze altijd het cement van onze samenleving. Ons materiële en immateriële erfgoed van Winterswijk bepaalt in hoge mate wie we zijn en wat we geworden zijn.
Als bestuurders ons erfgoed niet kennen, niet respecteren en niet koesteren, ontnemen ze haar burgers een deel van hun identiteit. De bedragen die de gemeente hier bezuinigt, zijn voor de begrotingen totaal niet groot, maar voor de getroffen sector wel heel groot. En ook wordt nog voorgesteld om het meest markante gebouw van Winterswijk, de kerktoren, te verkopen. Daar snappen we helemaal niets van. Ik verzoek u dan ook af te willen zien van de voorgestelde begrotingen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Lobeek. Dan kijk ik even de commissie rond. Mevrouw Prinsen. Mevrouw Prinsen (CDA): Ik hoorde u zeggen dat deze bezuiniging ook de dood in pot zijn voor een aantal erfgoedverenigingen kunt u dat toelichten? De heer Lobeek: Nee, het is de totale bezuiniging die er voor cultuurhistorie staan. De bedragen heb ik u net genoemd en dat geldt voor de totale sector, niet per se voor de Vereniging Monumentenbelangen, want wij krijgen maar een heel klein bedrag, maar voor de totale sector zijn het de bedragen die ik noemde en die zijn natuurlijk verdeeld over allerlei erfgoedverenigingen en die zijn dan ook heel ernstig voor die verenigingen. De voorzitter: Ik zie geen vraag meer bij de commissie. Dan dank ik u voor uw inbreng, mijnheer Lobeek. Dan gaan we nu naar de voorzitter van het marktbestuur en dat is de heer Oonk, die spreekt dus ook in namens het marktbestuur.
De heer Oonk: Dank u wel, voorzitter. Geachte raadsleden, andere aanwezigen. Mijn naam is Niek Oonk en ik sta hier als voorzitter van de marktvereniging. Het is met grote bezorgdheid en een zwaar gemoed dat ik vandaag voor u sta om de recente voorgenomen beslissing aan te kaarten, betreffende de verhoging van het marktgeld voor onze gewaardeerde marktkooplieden. Een verhoging van 40 procent is niet slechts een cijfer op papier, het is een zware last die wij als hardwerkende ondernemers met ons mee zouden moeten dragen. Onze marktkooplieden zijn de ruggengraat van onze lokale economie. Ze bieden niet alleen diverse producten en ambachten aan, maar creëren ook een gemeenschapssfeer die we koesteren. Deze verhoging zou niet alleen onze financiële last vergroten, maar ook de diversiteit en het karakter van onze markt aantasten. Naast de zorgen die ik u 10
zojuist gedeeld heb over de verhoging van 40 procent van het marktgeld, wil ik benadrukken dat een dergelijke maatregel niet alleen financiële druk op onze marktkooplieden legt, maar ook een symbolische barrière opwerkt tegen de samenwerking die we tot nu toe hebben gekend. Onze markt is altijd een plek van samenkomst geweest waar ondernemerschap wordt gewaardeerd en waar samenwerking gedijt. Een verhoging van deze omvang communiceert echter een boodschap van desinteresse en onbegrip naar onze marktkooplieden toe. Het suggereert dat we niet bereid zijn om samen te werken aan oplossingen die voor zowel de gemeenschap als de ondernemers gunstig staat. Dit staat in bijna niet te beschrijven contrast met de coronaperiode waarin alles gedaan werd om ons ter wille te zijn. Gooi dit niet weg. Onze gouden driehoek - winkels, horeca en markt - hebben een unieke samenwerking. Elk onderdeel is belangrijk. Ook het overleg met de gemeente is altijd in goede harmonie geweest, maar op het cruciale moment krijgen wij van de wethouder slechts een mededeling. Ik heb een naar, vervelend bericht en er komt een verhoging van de marktgelden en op 12 oktober kunt u hierover inspreken. Heel raar en naar onze mening onvolwassen en wethouder onwaardig. We hadden juist in de gezamenlijkheid gekozen voor een gemeentelijke markt en niet de zelfstandigen.
Het lijkt erop of we nu afgestraft worden met deze enorme verhoging en dat waar we altijd zo sterk in zijn, namelijk het gezamenlijke overleg, vergeten wordt. Laten we vooral niet vergeten dat achter elke stand een ondernemers staat die zijn of haar best doet om bij te dragen aan onze gemeenschap. Laten we, in plaats van hen te belasten met onredelijke financiële lasten, een constructief gesprek aangaan om gezamenlijk te werken aan een duurzaam beleid. We begrijpen dat er uitdagingen zijn en dat er financiële aspecten moeten worden overwogen, maar een verhoging van deze omvang is simpelweg onrechtvaardig en onhoudbaar. Het risico dat we lopen om onze marktkooplieden te verliezen met alle negatieve gevolgen voor onze lokale gemeenschap is te groot. De wethouder geeft aan dat de kosten en baten van de weekmarkt in evenwicht moeten zijn. Navraag over de kosten van bijvoorbeeld schoonmaak, wordt gezegd door de wethouder, die kan ik u niet geven en worden in de bulk meegenomen. Hoe is het dan mogelijk dat er überhaupt beleid gemaakt kan worden? Laten we samenwerken om een oplossing te vinden die recht doet aan zowel de financiële behoefte van onze gemeenschap als de levensvatbaarheid van onze marktkooplieden. Laten we streven naar een eerlijk en evenwichtig beleid dat de diversiteit en het welzijn van onze markt behoudt.
Samenwerking, dat is de sleutel tot het behouden van het unieke karakter van onze markt. Laten we niet toestaan dat financiële overwegingen die samenwerking ondermijnen, laten we streven naar een beleid dat de belangen van zowel de gemeenschap als de marktkooplieden in evenwicht houdt. Wat zijn de daadwerkelijke kosten? Hoe kan hierop geacteerd worden door de marktkooplieden zelf? Wat is de daadwerkelijke disbalans? En dat gewoon in overleg alstublieft, zoals dat altijd is gebeurd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oonk. Dan kijk ik even de kring rond. De heer Van Beek. De heer Van Beek (Voor Winterswijk): Dank u wel, voorzitter. U zegt al in overleg is er misschien een hoop mogelijk. Wat voor richtingen denkt u dan aan om … Heeft u ideeën? De heer Oonk: Een idee is … In de begroting wordt een flink bedrag aan nutsvoorzieningen meegenomen. Laten we daar eens helder naar kijken of, hoe we daarin kunnen acteren, hoe we die, dat bedrag kunnen verdelen. De voorzitter: De heer Sonderen. Ik wil wel vragen om verduidelijkende vragen op de inbreng van de inspreker. De heer Sonderen. De heer Sonderen (VVD): Dank u wel voorzitter. Volgens mij kreeg ik het niet helemaal goed mee. Ik hoorde u kort aansnijden dat het college streeft naar de volledige kostendekkendheid van de markt.
Hoorde ik u goed dat u niet inzichtelijk kan krijgen hoe die kosten van de markt precies opgebouwd zijn? De heer Oonk: Dat klopt. Wij hebben gevraagd om inzage te krijgen in bijvoorbeeld bedragen wat het reinigen kost van het marktterrein en het opruimen. Dat wordt in een bulk meegenomen. In welke bulk? Zeg het maar. We zouden eens duidelijk willen hebben van, waar bestaat dat nou werkelijk uit? En waar kunnen wij aan bijdragen om dat bedrag omlaag te halen? De voorzitter: Dan kijk ik naar de commissie. Geen vragen. Dank u wel, mijnheer Oonk, voor uw bijdrage. En gaan wij verder met de volgende inspreker en dat is mevrouw Stans-Van der Elst namens het College van Kerkrentmeesters van de Protestantse Gemeente Winterswijk. 11
Mevrouw Stans-Van der Elst: Geachte raadsleden, mijn naam is Anneke Stans en ik ben hier als voorzitter van het College van Kerkrentmeesters van de Protestantse Gemeente Winterswijk. Tot onze schrik kregen we vorige week de mededeling van het voornemen om de toren van de Jacobskerk te verkopen. Zoals u waarschijnlijk wel weet, dateert het verschil van eigenaar van de toren en de Jacobskerk uit de tijd van Napoleon. De overheid heeft destijds besloten dat alle torens eigendom van de burgerlijke gemeenten moesten zijn als verdediging tegen mogelijke vijanden. Deze konden vanaf de torens al van ver worden waargenomen, zodat men tijdig maatregelen kon nemen voor het behoud van de stad. De onderhoudsverplichtingen van de torens waren en zijn vanuit die tijd een verplichting voor de plaatselijke, burgerlijke overheid. Omdat de toren is gebouwd voor en tegen de ingang van de Jacobskerk, is toen wel geregeld dat de kerk voor altijd het recht zou hebben om via deze route de kerk te kunnen betreden, het zogenaamde recht van overpad, in een andere vorm. Bijna alle gebruiksroutes van de kerk lopen dan ook via die entree. Doorgang naar de kerk zelf voor de wekelijke diensten, de entree naar de consistorie en dat is de ruimte voor de predikant en ambtsdragers om samen te komen voor de kerkdienst aanvang neemt.
Een waardige doorgang voor de kist bij overlijdensdiensten, feestelijke doorgang bij een huwelijksdienst, een entree naar de keuken, de route naar de toiletten, de route naar de toren voor bezichtiging of om de nationale vlag te plaatsen. De luidklok die geluid wordt voor de kerkdienst, uitvaart of huwelijk. Toegang voor de burgerlijke gemeente naar de stroomkast, die zich in de Jacobskerk bevindt ten behoeve van de stroomvoorzieningen voor de warenmarkt. De toegang 's avonds voor de cantorij, die wekelijks in de kerk oefent. Toegang voor het bezoeken van de tentoonstellingen die worden georganiseerd door de Vrienden van de Jacobskerk, om extra mogelijkheden voor de Jacobskerk te realiseren. Voor de protestantse gemeente betekent de verkoop van de toren, die zo verweven is met het gebouw, een soort amputatie. Wij hopen dat van de verkoop zal worden afgezien. De opknapbeurt van de toren, met de gouden haan in top, betaald door de burgerij van Winterswijk, is toch niet gedaan ten behoeve van een koper van de toren? Wij hopen en verwachten dat dit voorstel zal worden ingetrokken of verworpen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik weer naar de commissie of er vragen zijn vanuit de commissie. Ik zie geen vragen, dan dank ik u voor uw bijdrage voor vanavond.
Dan gaan we verder met de volgende inspreker en dat is de heer Van den Berg, voorzitter van de Vrienden van de Jacobskerk. De heer Van den Berg: Dank u wel, voorzitter. Geachte commissieleden, leden van de raad, geacht college en aanwezigen op de tribune. Hartelijk dank dat u mij, als voorzitter van de Stichting Vrienden van de Jacobskerk, de gelegenheid geeft in te spreken tijdens uw vergadering. De reden is de geplande verkoop van de toren van de Jacobskerk. Het is bij u allen ongetwijfeld bekend dat de Jacobskerk in Winterswijk behoort tot het oudst cultureel erfgoed. De pseudo basiliek is gebouwd eind vijftiende eeuw en de bouw van de huidige, laatgotische toren is voltooid in 1550 en herbergt een drietal historische klokken uit de zeventiende eeuw. Onze seculiere en autonome Stichting Vrienden van de Jacobskerk heeft ruim 40 vrijwilligers die ervoor zorgdragen dat van april tot met november de kerk geopend is voor bezoekers. Jaarlijks verwelkomen wij ongeveer 20.000 bezoekers uit binnen- en buitenland en geven wij velen de gelegenheid de toren te beklimmen. Bezoek aan de Jacobskerk en de toren behoort tot het brede culturele aanbod dat Winterswijk te bieden heeft. De gemeente heeft De Vrienden sinds 2005 het recht verleent de torenbeklimming te begeleiden en de gelden daarvan aan te wenden voor het behoud en het onderhoud van de Jacobskerk.
De toren is door de eeuwen heen nauw verweven met de Jacobskerk en het is nauwelijks voorstelbaar dat die verbondenheid door slechts een kille bezuinigingsrekensom wordt losgelaten en daarmee mogelijk ook alle rechten die ons zijn verleend. De burgerlijke gemeente heeft een publieke zorgplicht ten aanzien van de toren en ik wil u graag meenemen naar de historische achtergrond daarvan en hiervoor moeten wij teruggaan naar de periode van de Bataafse Republiek. De wetgevende vergadering van de Bataafse Republiek legde op 1 mei 1978 in een artikel van de Staatsregeling vast dat, en nu volgt de letterlijke tekst: “de torens aan de kerkgebouwen gehecht, benevens de klokken met derzelver huizingen worden verklaard eigendommen te zijn en te blijven der burgerlijke gemeenten, staande te allen tijde onder derzelver behering en onderhoud”. Kort gezegd, in hedendaags Nederlands: de burgerlijke gemeente is bij wet eigenaar en zij blijft dat. De achtergrond van deze wet, dat zal u niet verbazen, was de publieke functie van de toren. Het plotselinge karakter van de bezuinigingsmaatregel, de kerktoren van de Jacobskerk af te stoten, werpt de vraag op of de weg die bewandeld is om te komen met dit voorstel zorgvuldig, ik herhaal, zorgvuldig is geweest. En verder, is er rekening gehouden met mogelijk derving van inkomsten van de toren beklemming voor De Vrienden? Nee.
Daarover hebben wij geen signaal mogen ontvangen. Is het historisch besef aanwezig waarom de burgerlijke gemeente eigenaar is van de toren en in feite ook moet blijven? Nee. We hebben stellig de indruk dat daaraan voorbij is gegaan. 12
En stel, stel het onmogelijke, de toren eenmaal in nieuwe handen gekomen, raakt in verval en delen van cement en stenen vallen u om de oren. Is daaraan gedacht? Nee. Daarover wordt niet gerept in de toelichting van de begrotingsnota. Geachte leden van de raad, De Vrienden van de Jacobskerk hebben kennisgenomen van een noodzaak tot bezuinigen, maar vragen zich tegelijkertijd af in hoeverre zorgvuldigheid is betracht bij het formuleren van het voorstel de toren te verkopen en of de gemeente zich bewust is van de taak en de plicht de publieke functie van de toren te bewaken. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Berg. Dan kijk ik naar de commissie of er vragen zijn vanuit de commissie. Er zijn geen vragen. Uw verhaal was duidelijk. Dank u wel. De heer Van den Berg: Dank u wel. De voorzitter: Dan gaan we verder met de volgende inspreker en dat is de heer Ruessink. De beiaardier van het carillon. De heer Ruessink: Geachte leden van de raad, geacht college, geachte toehoorders hier en online. Mijn naam is Wim Ruessink, ik ben beiaardier van het carillon van de Jacobskerk en vanavond, als u goed luistert, luid ik de noodklok. In 1991 werd een stichting opgericht om geld in te zamelen om een carillon in de toren te kunnen plaatsen. Directe aanleiding was de uitvoering van Die Zauberflöte in de steengroeve in 1989.
Als we dat als Winterswijk voor elkaar krijgen, dan moet een carillon toch ook lukken? Met die positieve vibe werd destijds 350.000 gulden bij elkaar geharkt. De gemeente Winterswijk verleende volop medewerking aan het initiatief, door bijvoorbeeld de klokkenstoel aan te passen, het binnenkomende geld te beheren en een klok te schenken. Burgers, middenstand, bedrijven, fondsen en instellingen leverden een bijdrage. Ook buurgemeenten, zelfs over de grens, doneerden. De stichting droeg het instrument in 1994 over aan de gemeente die het in dankbaarheid aanvaarde. Sindsdien neemt de gemeente structureel geld op in de begroting voor het onderhoud en bespeling van het carillon. Het is een vanzelfsprekende borging, of beter gezegd, het ter discussie staan ervan, dat is wat mij zorgen baart. Niet die borging, maar wel de discussie daaromtrent. Een muziekinstrument heeft onderhoud nodig en de bespeler. Nu ben ik dat toevallig, maar als ik morgen onder de tram kom kan een andere beiaardier die taak hopelijk overnemen. Inderdaad, beiaardiers zitten niet graag op hun handen, vandaar dat ik hier sta om dat u te vertellen. Elke woensdagochtend is het carillon live te horen tijdens de warenmarkt. Dan wordt er een breed repertoire gespeeld en de aanleiding voor een muziekstuk komt vaak voort uit actualiteit.
Dat kan het overlijden van een artiest zijn, de seizoenen, het weer, een Deutsche zondag, het Songfestival, Sint-Nicolaas of de waan van de dag, maar ook verzoeknummers van inwoners. De voorgestelde verkoop van toren en carillon en wegbezuinigen van haar bespeler is een ernstige aantasting van de levendigheid en aantrekkingskracht van het centrum van Winterswijk. Toren, carillon en beiaardier zijn onlosmakelijk verbonden met dit dorp. Ze vormen een basisvoorziening voor Winterswijk. Het trio draagt dagelijks bij aan de aantrekkingskracht van Winterswijk als marktplaats, zowel voor de eigen inwoner als voor de duizenden bezoekers. Zo gaat het al 30 jaar in Winterswijk en al eeuwen in tientallen Nederlandse dorpen en steden. Dat wordt nog onderstreept door de erkenning van de beiaardscultuur als immaterieel erfgoed van Nederland. Dit weekend sprak ik Amar, een Syrische rasmuzikant. We hebben gemeen dat we beiden een traditioneel instrument bespelen. Hij de oer-Syrische sas, dat is een snaarinstrument en ik de oer-Nederlandse beiaard. Toen hij de plannen rond het carillon hoorde riep hij verontwaardigd uit: hoe kan je als gemeente zo de gelukkigheid van mensen afnemen? Dat, dames en heren, dat is ten diepste wat cultuur, wat kunst, wat muziek doet. Het verbindt, het biedt troost, het spreekt de taal van verwondering en het maakt ons blij.
Die kernwaarden zijn niet te vatten in spreadsheets of cijfers. Gelukkigheid zit in harten van mensen. Samenvattend, één, het carillon is een initiatief van en ontstaan met geld van Winterswijkers. Twee, uit de brede steun die een online petitie op dit moment krijgt, de teller staat nu na 48 uur op negenhonderd handtekeningen, blijkt dat wij en onze bezoekers het carillon willen behouden. Drie, de gedachte om toren en carillon te kunnen verkopen is niet realistisch. Vier, een eventueel besluit is onomkeerbaar, eenmaal gestopt komt het carillon niet meer terug. Het is in dit geval letterlijk rust roest. Klokken en speelmechaniek moeten in beweging blijven, blijf het als gemeente borgen. Vijf, stop met dit onrealistisch plan. Het financiële gewin is beperkt en de impact voor Winterswijk is groot. Tot slot, cultuur loopt dwars door onze maatschappij en is een verbindende factor, waardoor Winterswijkers elkaar ontmoeten, samen leren, samen creëren, samen recreëren, ieder op zijn of haar eigen niveau, maar allemaal met evenveel plezier. Cultuur verbindt als geen ander middel. Gelukkigheid zit in harten van mensen. Dank u.