CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

concept Programmabegroting 2023

Raadsvergadering 3 november 2022, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Tweede termijn en besluitvorming begroting 2023-202627.534 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Het vierde deel in de erfgoedreeks wordt voor 1 december 2023 gepubliceerd. Geld (toelichting) De activiteiten worden uitgevoerd binnen het reeds vastgestelde budget voor archeologie. Voor 2023 is er € 10.000 opgenomen in de begroting. Uitvoering plan van aanpak historische routes en paden Wethouder: Metaal Tijdens de raadsvergadering van 27 januari 2022 heeft de raad een motie aangenomen met de volgende strekking: om de raad bij de begroting 2023 een plan van aanpak voor te leggen omtrent het in kaart brengen van historisch en cultureel belangwekkende routes en langzaam verkeerpaden ín de gemeente Winterswijk. Het plan van aanpak is in participatievorm gemaakt en is door het college vastgesteld. Kwaliteit (toelichting) We gaan met de participatiegroep verder vorm geven aan de uitvoering van het plan van aanpak historische paden. Waarbij de focus van de uitvoering ligt in 2024. Tijd (toelichting) In 2023 is er beperkte capaciteit beschikbaar en is er vooral overleg met participanten wie welke rol en taak uit het plan van aanpak op zich neemt.

35

Geld (toelichting) Bij de begroting van 2024 vragen we de middelen voor de uitvoering van het plan van aanpak Historische paden. Indicatoren • Het culturele aanbod blijft op het hoge niveau; • Diverse samenwerkingsverbanden zijn succesvol en dragen bij aan het culturele leven in Winterswijk; • De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald. Risico's • Het aantal bezoekers blijft achter als gevolg van economische ontwikkelingen; • Het 'vermarkten' van archeologische en aardkundige waarden lukt onvoldoende door gebrek aan capaciteit (denk aan bijvoorbeeld afname vrijwilligers); • Bij monumenten wordt het bij onderhoud en restauratie steeds moeilijker om aan vakmensen en materialen te komen. Hierdoor lopen subsidieaanvragen nog wel eens langer door. Of komen er aanvullende kosten doordat er extra schade ontstaat door te lang wachten op herstel.

36

2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Daarom verbinden we sport aan de inclusie agenda. Sport levert een belangrijk aandeel in preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn, tot meer bewegen. Relevante documenten: • Sportnota; • Lokaal sportakkoord; • Regionaal sportakkoord; • Onderzoek 'Financiering sport in Winterswijk’. Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Heroriëntatie inzet middelen sport stimulering Wethouder: Wassink De buurtsportcoach regeling die we nu uitvoeren vervalt en er komt een nieuwe regeling voor in de plaats. Kwaliteit (toelichting) De huidige buurtsportcoach regeling ( 40% financiering door het Rijk) loopt in 2022 af. Hier komt een nieuwe regeling voor in de plaats. Op dit moment is nog onbekend hoe deze regeling er precies uit komt te zien, maar het zal een brede regeling zijn voor: sport en beweegstimulering, gezondheidsbevordering en versterking van de financiële basis. De financiële consequenties zijn ook nog onduidelijk. We verwachten dat er eind 2022 meer duidelijk is, dan kunnen we bepalen hoe we de middelen het beste in kunnen zeten om ons doel "zoveel mogelijk Winterswijkers in beweging te krijgen" te bereiken. Tijd (toelichting) Besluitvorming wordt in het eerste kwartaal verwacht.

Vanuit de gemeentelijke middelen kunnen de activiteiten worden gecontinueerd totdat duidelijk is hoe de regeling wordt. Geld (toelichting) Zoals hiervoor vermeld zijn de financiële consequenties van de nieuwe regeling nog onduidelijk. Uitvoeren activiteiten Achterhoek in beweging en lokaal sportakkoord Wethouder: Wassink Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokaal sportakkoord "Samen actief in Winterswijk" voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit.

37

Kwaliteit (toelichting) In 2023 willen we sport inzetten als middel binnen het sociaal domein (regionaal preventie- akkoord) en een bijdrage leveren aan de invulling van het beleidsprogramma sport van VWS. Doel van het lokaal sportakkoord is: inclusie, iedereen moet idealiter in beweging (kunnen) komen, hetzij sociaal, hetzij sportief. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Geld (toelichting) Op jaarbasis dragen alle 8 Achterhoekse gemeenten ieder € 35.000 bij. Doelstellingen Sportfaciliteiten moeten toegankelijk zijn voor iedereen die mee wil doen In de uitwerking van de opgave Winterswijk Drempelvrij wordt sport een nieuw onderdeel waarbij we toegankelijkheid steeds beter maken. Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten Eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen ontwikkelen en invoeren Wethouder: Wassink In 2021 is een onderzoek gedaan naar de financiering van sport in Winterswijk. Conclusie was dat het systeem onnodig ingewikkeld is en de financiering heel divers. In het onderzoek zijn een aantal scenario's beschreven om te komen tot een eenvoudiger en evenrediger systeem van de financiering van sport. Er moet nog een keuze gemaakt worden welk scenario ingevoerd gaat worden. We willen dit in nauwe samenspraak met de sportverenigingen doen.

Kwaliteit (toelichting) Het invoeren van een toekomstbestendig, evenredig en eenvoudig systeem voor de financiering van sport in Winterswijk dat op draagvlak van de sportverenigingen kan rekenen. Sportverenigingen moeten de tijd krijgen zich voor te bereiden op de eventuele wijzigingen. Tijd (toelichting) De planning is om in mei 2023 een nota bij het College aan te leveren, vervolgens zal deze nota in juni 2023 in de raad worden behandeld. Geld (toelichting) Op dit moment is nog niet bekend welk scenario gekozen wordt om te komen tot evenredige financiering.

38

Samen met het zwembad opstellen van een plan voor zwembad Jaspers voor een gezonde exploitatie met investeringen in duurzaamheid en kwaliteit Wethouder: Wassink Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Om die voorziening te behouden voor Winterswijk zullen wij voor de zomer van 2023 een toekomstplan voor het overdekte bad aan de raad voorleggen. Kwaliteit (toelichting) Om tot de juiste afweging te komen welke maatregelen wenselijk en/ of noodzakelijk zijn, is een aanvullend onderzoek uitgevoerd. In overleg met Zwembad Jaspers zal worden bekeken welk onderhoud de komende jaren te verwachten/noodzakelijk is en welke duurzaamheidsmaatregelen (inclusief bijbehorende investeringen en terugverdientijden) het meest interessant en efficiënt zijn. Tijd (toelichting) De planning is om in mei 2023 een nota bij het college aan te leveren, vervolgens zal deze nota in juni 2023 in de raad worden behandeld. Geld (toelichting) De financiële vertaling van de besluitvorming over de toekomst van het overdekt bad zal worden meegenomen in de begroting 2024-2027.

Indicatoren • Het aantal actieve sporters stijgt (bron: Waar staat je gemeente); • Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit; • Door het sportakkoord Winterswijk sluiten organisaties als onderwijs, zorg en bedrijfsleven zich aan bij activiteiten voor sport en bewegen in Winterswijk. Risico's De risico's zijn zo divers dat ze in elk project of in elke activiteit apart worden afgewogen.

39

2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we bouwen mee aan de maatschappij waar iedereen dezelfde kansen heeft. We dragen zorg voor een goede start van nieuwkomers. Relevante documenten: • Integrale Verordening sociaal domein; • Samen aan het stuur; • Beleidskader 2018 – 2022 Sociaal Domein ‘Meedoen in Winterswijk’; • Beleidsnotitie Wet inburgering 2022. Doelstellingen Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren Activiteiten Monitoring nieuwe wet Inburgering Wethouder: Schepers-Janssen De nieuwe wet inburgering is per 1 januari 2022 in werking getreden. Het doel van de wet is dat alle inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk en volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving. Binnen de wettelijke kaders heeft de gemeente Winterswijk het inburgeringsproces naar eigen inzicht in kunnen richten. Het is een lerend stelsel dat gelegenheid geeft om in 2023 te monitoren of de processen werkbaar zijn en of het de resultaten oplevert die we voor ogen hebben. Er is plaats ingeruimd voor monitoring en evaluatie.

Kwaliteit (toelichting) De monitoring zal plaats vinden op de volgende onderdelen: * Brede intake (klanttevredenheid); * PIP (Persoonlijk plan Inburgering en Participatie) (klanttevredenheid); * MAP (Module Arbeidsmarkt en Participatie)(Draagt deze bij aan toeleiding naar de arbeidsmarkt?) * Financieel ontzorgen (is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het financiële problemen?); * Financiële zelfredzaamheid (leren nieuwkomers voldoende om financieel zelfredzaam te zijn/worden?); * PVT (Participatieverklaringstraject) (draagt het programma voldoende bij aan participeren in Nederland of missen er nog thema's?); * Maatschappelijke begeleiding (zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak?); * Inburgeringstraject taalaanbieders. (subregionaal op inhoud en regionaal op contractniveau.); * Participatieaanbod (is er voldoende aanbod, leidt het aanbod toe naar (vrijwilligers) werk, meedoen in de maatschappij?).

40

Tijd (toelichting) Gedurende het gehele jaar 2023 zal de monitoring plaats vinden. Ieder kwartaal wordt de balans opgemaakt en de processen indien nodig bijgestuurd. Geld (toelichting) Met de monitoring is geen geld gemoeid. Activiteiten opvang Oekraïners Er is een gemeentelijke opvanglocatie ingericht voor vluchtelingen uit Oekraine. Kwaliteit (toelichting) Het betreft duurzame opvang voor plusminus 175 Oekraïense vluchtelingen op de locatie van de Vredense Hof in Winterswijk. Tijd (toelichting) De opvanglocatie is beschikbaar tot april 2023, met de mogelijkheid te verlengen tot uiterlijk september 2024. Geld (toelichting) lle kosten in verband met de opvang worden tot en met 31 december volledig gecompenseerd door het Rijk. Over verlenging van de regeling na deze datum is nog geen duidelijkheid. Doelstellingen Voorkomen en bestrijden van armoede en schulden Activiteiten Onderzoek naar inzet werkaanvaardingspremie Wethouder: Schepers-Janssen We stellen beleid op voor het verstrekken van een werkaanvaardingspremie voor inwoners die vanuit de bijstandsuitkering aan het werk gaan. De premie wordt vanaf 1 januari 2024 verstrekt door Fijnder.

Kwaliteit (toelichting) Een werkaanvaardingspremie voor bijstandsgerechtigden die door werkaanvaarding onafhankelijk worden van de bijstandsuitkering. Tijd (toelichting) Besluit college juli 2023. Geld (toelichting) Vanaf 2024 € 94.000 per jaar. Evalueren bewindvoering en indien nodig bijstellen werkwijze Wethouder: Schepers-Janssen Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening, waarmee veel kosten (bijzondere bijstand) zijn gemoeid. In 2023 onderzoeken hoe we meer invloed kunnen uitoefenen op het al of niet onder bewind stellen van inwoners. 41

Kwaliteit (toelichting) We gaan onderzoeken of wij gebruik gaan maken van 'Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind', waarbij we als gemeente de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste geholpen is met voortzetting van het bewind of door een lichtere vorm van ondersteuning. Tijd (toelichting) Afronding onderzoek oktober 2023. Geld (toelichting) Hier zijn geen extra middelen mee gemoeid. Invoering Meedoenregeling voor volwassenen Wethouder: Schepers-Janssen In 2023 starten we met een Meedoenregeling voor volwassenen. In het kader van deze regeling krijgen volwassenen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag van € 150,- waarmee ze mee kunnen doen in de maatschappij. Bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan cultuur of sport. Kwaliteit (toelichting) Door het invoeren van de regeling willen we bereiken dat ook inwoners met een laag inkomen mee kunnen doen in de maatschappij. Hierdoor vergroten we de kansengelijkheid. Ook draagt de regeling bij aan het verminderen van eenzaamheid. Tijd (toelichting) De regeling wordt vanaf 2023 ingevoerd. Geld (toelichting) Er is een bedrag van € 150.000 in de begroting opgenomen. Evaluatie Meedoenregeling kinderen In het kader van het gemeentelijk minimabeleid zijn er een aantal meedoenregelingen voor kinderen. Deze lopen inmiddels een aantal jaren en moeten geëvalueerd worden. Kwaliteit (toelichting) De kindregelingen worden geëvalueerd.

Er wordt onderzocht of ze nog voldoende bijdragen aan het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen: het meedoen van kinderen aan de samenleving en het daardoor verkleinen van sociale achterstanden. Tijd (toelichting) We evalueren de regeling in de eerste helft van 2023: college mei 2023 en raad juni 2023. Geld (toelichting) Met de evaluatie is geen geld gemoeid. Of de evaluatie leidt tot aanpassing van beleid en middelen is nu nog onbekend.

42

Doelstellingen We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding Activiteiten Onderzoek naar pilot basisbanen Wethouder: Schepers-Janssen We onderzoeken de mogelijkheid van de creëren van basisbanen voor inwoners die ongewild langdurig zonder betaald werk zitten. Kwaliteit (toelichting) We komen in 2023 met een plan van aanpak om in 2024 met de pilot basis banen te starten Tijd (toelichting) De planning is om het plan van aanpak in het derde kwartaal 2023 af te ronden. Geld (toelichting) Aan het onderzoek zijn geen kosten verbonden. Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden Wethouder: Schepers-Janssen Tegen de landelijke trend in stijgt het aantal bijstandsgerechtigden niet. Daarom wordt in 2023 gestreefd naar stabilisering van het bijstandsbestand. Het werkleerbedrijf Fijnder doet zijn uiterste best om een stijging te voorkomen, mensen participeren naar vermogen. Fijnder heeft diverse instrumenten zoals: Om- of bijscholing, (gedeeltelijk) werk, arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een jobcoach ingezet. Kwaliteit (toelichting) Fijnder werkt toe naar het optimaal benutten van alle kansen op uitstroom. De uitstroom van cliënten naar werk ligt hoger dan de landelijke ontwikkeling en die van vergelijkbare gemeenten.

Er wordt ingezet op duurzame plaatsing door geplaatste werknemers waar nodig te ondersteunen, waardoor de kans op snelle uitval na de werkaanvaarding wordt verminderd. Er wordt op ingezet om cliënten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt naar een plek op de arbeidsmarkt of een zinvolle dagbesteding te begeleiden. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Geld (toelichting) We ontvangen hiervoor Rijksbudget waarvan de hoogte voor 2023 nog niet bekend is.

43

Indicatoren • Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022; • We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen; • Het aantal problematische schulden daalt; • De kosten voor bewindvoering dalen. Risico's • De economie verslechtert waardoor er meer mensen een beroep op een bijstandsuitkering doen; • Door de hoge inflatie komen er steeds meer mensen met problematische schulden; • De financiële compensatieregeling van het Rijk voor opvang Oekraïense vluchtelingen wordt niet verlengd terwijl we nog wel Oekraïners opvangen.

44

2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we aan gelijke kansen samen met onderwijs en verenigingen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP), duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten: • Integraal huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037; • Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren eerste fase 2021-2026 van het Integraal huisvestingsplan (IHP) 2021-2037 Wethouder: Schepers-Janssen Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal huisvestingsplan 2021-2037 (IHP) uit. Het plan heeft een looptijd van zestien jaar en we actualiseren het als de ontwikkelingen erom vragen. In de eerste fase 2021-2026 ontwikkelen we nieuwbouw van basisscholen in de buurtschappen Woold, Kotten, Miste en Meddo. En daarnaast de vervanging van de Schakel, de Julianaschool, de Korenburg en de Vrije School de Esch. Kwaliteit (toelichting) In het 1e halfjaar van 2023 willen wij de raad nader informeren over de uitvoering van de onderwijshuisvestingsplannen in de buurtschappen en de scholen in Winterswijk Zuid West (de Schakel, de Julianaschool en de Korenburg).

De verwachting is dat dan de vertaling van de onderwijsvisie naar de fysieke locaties door de schoolbesturen zal zijn afgerond en het bouwproces van start kan gaan. Voorwaarde voor de start hiervan is wel dat er duidelijkheid is over de locaties voor onderwijshuisvesting. Achtereenvolgens start dan de definitiefase, ontwerpfase, bouwvoorbereiding aanbesteding en uitvoering. Tijd (toelichting) De 1e fase van het IHP omvat de periode 2021-2026. Uiterlijk in mei 2023 zal de raad geïnformeerd worden over de voortgang. Geld (toelichting) Vanwege ons financieel gunstiger meerjarenperspectief stellen wij de raad voor de gevormde bestemmingsreserve van € 11mln. voor IHP op te heffen. Wij stellen daarom nu voor de investeringslasten wél rechtstreeks ten laste van ons begrotingsresultaat te laten vallen.

45

Doelstellingen We bevorderen kansen gelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid Wethouder: Schepers-Janssen De rijksoverheid heeft als doel dat de laaggeletterdheid wordt teruggedrongen. Daarom moet uiterlijk eind 2024 in alle gemeenten een effectieve aanpak van laaggeletterdheid gerealiseerd zijn. Om dit in de Achterhoek te bereiken is door de Achterhoekse gemeenten gezamenlijk het Regioplan Aanpak Laaggeletterdheid 2020-2024 opgesteld. Kwaliteit (toelichting) De ambitie voor de Achterhoek is dat iedereen die ondersteuning in zijn basisvaardigheden kan gebruiken, moeite heeft met lezen, schrijven en /of rekenen, een passend leertraject kan volgen. Tijd (toelichting) Het is een continue proces waar we in 2023 mee door blijven gaan. Geld (toelichting) De gemeente Doetinchem is als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio ook centrumgemeente voor de aanpak van laaggeletterdheid. Het budget wordt namens de 8 Achterhoekse gemeenten beheerd door de gemeente Doetinchem. Vanuit dit budget worden alle activiteiten betaald. Inzet NPO middelen Wethouder: Schepers-Janssen NPO(Nationaal Programma Onderwijs) middelen zijn bestemd voor ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona. Corona heeft een behoorlijk gevolg gehad voor scholen en leerlingen. Zo zijn onder andere onderwijs achterstanden ontstaan.

Zowel de scholen als de gemeenten hebben middelen gekregen om de gevolgen van corona aan te pakken. Kwaliteit (toelichting) We hebben samen met het primair- en het voortgezet onderwijs een plan van aanpak gemaakt over de inzet van deze NPO(Nationaal programma onderwijs) middelen. We geven prioriteit aan de volgende pijlers: Versterken van de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen; Extra aandacht voor kansengelijkheid; Uitbreiding leesaanbod op het primair onderwijs. Tijd (toelichting) De middelen zijn tijdelijk en moeten eind 2024 volledig besteed zijn. Geld (toelichting) We ontvangen totaal € 486.314,-

46

Indicatoren • Aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten; • Voortgang (ver)bouw scholen volgens planning 1e fase Integraal huisvestingsplan. Risico's • Integraal huisvestingsplan: stijgende bouwkosten.

47

Financiële onderbouwing programma 2 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023 1e prognose

Aanpassing begroting 2023

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten 2.1 Cultuur 2.2 Sport

33

25

25

0

25

25

25

25

507

774

816

-74

742

592

592

592

2.3 Inkomen en participatie

17.306

13.580

9.659

-14

9.645

9.594

9.545

9.533

2.4 Educatie

942

1.278

698

0

698

556

556

556

2.5 Economie & Lobby

177

117

0

0

0

0

0

0

Totaal Baten

18.965

15.774

11.198

-88

11.110

10.767

10.718

10.706

2.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten

3.575

3.528

0

0

0

0

0

0

2.1 Cultuur

2.755

4.102

2.444

154

2.599

2.503

2.751

2.696

2.2 Sport

1.711

1.987

3.388

244

3.632

3.856

3.690

3.692

2.3 Inkomen en participatie

23.566

25.729

21.591

1.150

22.741

22.744

22.346

22.050

2.4 Educatie

1.502

2.013

3.043

39

3.082

3.073

3.073

3.392

2.5 Economie & Lobby

1.183

1.274

0

0

0

0

0

0

Totaal Lasten

34.293

38.632

30.467

1.587

32.054

32.176

31.860

31.830

Lasten

Onttrekkingen 2.1 Cultuur

0

0

0

0

0

0

0

0

2.3 Inkomen en participatie

219

0

0

0

0

0

0

0

2.4 Educatie

0

0

4

-4

0

0

0

0

2.5 Economie & Lobby

0

450

0

0

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen

219

450

4

-4

0

0

0

0

Stortingen 2.2 Sport Gerealiseerd resultaat

25

25

25

0

25

0

0

0

-15.134

-22.434

-19.290

-1.679

-20.969

-21.409

-21.141

-21.124

Algemene toelichting financiële tabel Zie hiervoor de algemene toelichting zoals bij programma 1 opgenomen.

48

Cultuur Het verschil van € 154.000 aan de lastenkast wordt als volgt verklaard: - verhoging subsidie De Storm - verhoging subsidie Boogie Woogie - verhoging subsidie het Museum - verhoging subsidie Bibliotheek - overige ontwikkelingen

€ 20.000 N € 24.000 N € 26.000 N € 15.000 N € 69.000 N

De subsidies aan De Storm, Boogie Woogie, het Museum en de Bibliotheek zijn geïndexeerd. Daarnaast is de eerder ingeboekte bezuiniging bij het Museum van € 25.000 teruggedraaid. Overige ontwikkelingen (kleinere mutaties en verschuiving tussen beleidsvelden, zie ook algemene toelichting financiële tabel).

Toelichting meerjarenbegroting 2024 t/m 2026: In 2024 is een krediet opgevoerd voor de realisatie van het cultuurkwartier. De hierbij behorende kapitaallasten zijn vanaf 2025 zichtbaar in onze begroting. Hierdoor stijgen de lasten vanaf 2025. Sport De jaarlijkse bijdrage van € 75.000, die de verenigingen moesten doen wordt teruggedraaid. Hiermee is het verschil van € 74.000 aan de batenkant grotendeels verklaard. Het verschil van € 244.000 aan de lastenkant wordt als volgt verklaard: - verhoging subsidie zwembad Jaspers € 134.000 N - verduurzaming sportveldverlichting € 152.000 N - overige ontwikkelingen € 42.000 V Gezien de ontwikkelingen bij zwembad Jaspers wordt de eerder ingeboekte structurele bezuiniging van € 80.000 teruggedraaid. Daarnaast wordt op basis van de ingediende begroting door zwembad Jaspers de subsidie, naast de indexering, aanvullend structureel verhoogd. Eén van de belangrijkste oorzaken van de stijging zijn de fors hogere energielasten. Voor de verduurzaming van de sportveldverlichting wordt voor 2023 en 2024 een incidenteel budget opgenomen van € 152.000. Overige ontwikkelingen: kleinere mutaties en verschuiving tussen beleidsvelden, zie ook algemene toelichting financiële tabel. Het voordeel wordt in dit geval veroorzaakt doordat de kapitaallasten naar de toekomst verschuiven door het verschuiven van de investeringen.

49

Toelichting meerjarenbegroting 2024-2026: De specifieke uitkering BTW-sport is alleen voor 2023 ingeboekt en daardoor zijn de begrote baten vanaf 2024 € 150.000 lager. De verduurzaming van de sportveldverlichting is alleen opgenomen in 2023 en 2024. Dit is de reden dat de lasten vanaf 2025 lager uitvallen. Inkomen en participatie Het verschil van € 1.150.000 aan de lastenkant wordt als volgt verklaard: - verhoging uitgaven Algemene Bijstand € 100.000 N - verhoging uitgaven Bijzondere Bijstand € 100.000 N - uitgaven gemeentelijke dienstverlening € 131.000 N - uitgaven meedoenregeling volwassenen € 150.000 N - verhoging bijdrage Stadsbank € 56.000 N - verhoging personeelslasten SW-medewerkers € 93.000 N - uitgaven inburgeringsvoorziening € 177.000 N - verhoging uitvoeringskosten Fijnder € 292.000 N - overige ontwikkelingen € 51.000 N De eerder ingeboekte bezuinigingen bij de Algemene- en Bijzondere Bijstand zijn achteraf gezien niet reëel gebleken en daarom worden deze bezuinigingen teruggedraaid. Eén van de oorzaken is dat er door corona minder uitstroom heeft plaats gevonden. Naar aanleiding van de kindertoeslagenaffaire heeft het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld om de gemeentelijke dienstverlening te verbeteren. Hetzelfde bedrag wordt als uitgavenpost opgenomen in de begroting. Voor de meedoenregeling volwassenen wordt een budget beschikbaar gesteld van € 150.000.

Voor de inhoudelijke toelichting verwijzen wij naar de betreffende activiteit. De gemeentelijke bijdrage voor de uitvoering van de taken door de Stadsbank moet verhoogd worden met € 56.000. Deze verhoging ontstaat met name door de indexering en de uitbreiding van personeel om de continuïteit van de dienstverlening te borgen. De personeelslasten voor de SW-medewerkers zijn verhoogd. Voor de inburgering van nieuwkomers heeft het Rijk € 177.000 beschikbaar gesteld en dit bedrag hebben we ook als lasten opgevoerd. De uitvoeringskosten van Fijnder moeten op basis van de door Fijnder ingediende begroting met € 292.000 worden verhoogd. Overige ontwikkelingen: kleinere mutaties en verschuiving tussen beleidsvelden, zie ook algemene toelichting financiële tabel.

50

Toelichting meerjarenbegroting 2024 tot en met 2026: Aangezien er geen nieuwe instroom meer is bij de SW-medewerkers laten de personeelslasten een dalende trend zien in de meerjarenbegroting. Daarnaast is wel budget opgenomen voor de pilot basisbanen (2024 e.v.) en de werkaanvaardingspremie (2024 en 2025). Educatie Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Toelichting meerjarenbegroting 2024 tot en met 2026: Wij ontvangen tot en met 2023 gelden vanuit het Rijk voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Hierdoor vallen de baten vanaf 2024 lager uit. Met het vaststellen van de begroting 2022 heeft de raad besloten een bestemmingsreserve onderwijshuisvesting van € 11 miljoen te vormen. Doel van deze reserve is om onze begroting langzaam te laten “wennen” aan de investeringslasten van de nieuwe schoolgebouwen. Die lasten lopen immers op tot structureel € 0,8 miljoen voor alleen al de 1e fase (raming najaar 2021). Onze begroting, zoals die er op dat moment meerjarig uit zag, bood geen ruimte om die van het ene op het andere jaar volledig op te vangen. Daarnaast beschikken we over een royale algemene reserve. Vandaar toen de keuze van de reserve waaraan we jaarlijks een steeds kleiner wordend bedrag zouden onttrekken om de last voor onze begroting te dempen.

Maar het financieel perspectief van nu voorliggende begroting ziet er –door de gunstige ontwikkeling van de algemene uitkering en dan met name de herverdeling van het gemeentefonds- veel beter uit. Wij stellen daarom nu voor de investeringslasten wél rechtstreeks ten laste van ons begrotingsresultaat te laten vallen. Daarnaast stellen we met deze begroting voor om de bestemmingsreserve van € 11 miljoen vrij te laten vallen. De kredieten in het kader van het IHP hebben we tot en met 2026 verwerkt. De kapitaallasten worden voor het eerst vanaf 2026 zichtbaar in de begroting. Hierdoor is een stijging zichtbaar van de lasten vanaf 2026. Kredieten De belangrijkste begrote kredieten 2023 (zie ook bijlage 4) binnen dit programma zijn: - voorbereidingskredieten uitvoering IHP € 315.600 - toplaag kunstgras FC Winterswijk € 1.166.800 - toplaag kunstgras Trias € 420.600 - toplaag kunstgras Meddo € 435.600 - toplaag kunstgrasvelden Avanti/ Wiko € 254.600 - vervangen kunstgrasstroken Archeus € 60.000 Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn geen wijzigingen ten aanzien van de reserves, conform de bestaande meerjarenbegroting wordt er € 25.000 gestort in de reserve voor verduurzaming van sportlocaties. 51

Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, Klimaat, water en milieu en gebiedsontwikkeling/ wonen. Het programma Werkend Winterswijk gaat aan de hand vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Het beleidsveld duurzaamheid wordt in een opgave uitgewerkt. De overige beleidsvelden zijn; Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandeld de ambities en de openbare ruimte, Een gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk. Ook biodiversiteit is een belangrijk thema. Klimaat , water en milieu. Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt. Gebiedsontwikkeling en wonen. Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk. Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is visieontwikkeling op wonen belangrijk speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is.

Projecten onder de noemer gebiedsontwikkeling over nieuwbouw of invulling van een gebied met een hoog gewaardeerde leefbaarheid. Meer concreet; er worden onder andere een aantal mooie plannen (door) ontwikkeld en/of uitgevoerd zoals WoooW, gebiedsvisie Molenveld, woningbouw Narcisstraat en Ribeslocatie en het Steengroeve gebied. Economie en lobby. We koesteren de diversiteit in de Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling. Vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. We zetten in op kwaliteit van voorzieningen en investeren in het kloppende hart: het centrum. We behouden komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk binnen en buiten Nederland uit.

52

3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren, om dit te behouden leggen we veel nadruk op biodiversiteit. Wij vinden een gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker jong of oud, voetganger, fietser of automobilist moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We stimuleren wijkkracht door het realiseren van laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. We onderzoeken in welke wijk een specifieke aanpak de doelen of leefbaarheid, duurzaamheid en sociale binding een goed antwoord geven op de vraagstukken die er leven. Relevante documenten: • Groenstructuurplan Winterswijk; • Omgevingsvisie buitengebied; • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit.

Doelstellingen Behouden van kwaliteit landschap waarin kernbegrippen biodiversiteit en betrokkenheid zijn Activiteiten Het gebruiken van gebiedseigen soorten om aantrekkelijkheid voor insecten te bevorderen Wethouder: Wassink Om de afname van de biodiversiteit te stoppen is het van belang om gebiedseigen soorten beplanting aan te planten. Hierdoor is er meer aanbod van voedsel voor de insecten. Bij herinrichting van groen is het ook van belang om een gevarieerde groeninrichting aan te brengen om voor de insecten zo veel mogelijk voedsel en leefgebied te creëren. Kwaliteit (toelichting) Bij vervanging van groen dient een gevarieerde beplanting aangeplant te worden die zorgt voor veel voedsel en een vergroting van het leefgebied insecten. Tijd (toelichting) Projecten worden uitgevoerd in 2023. Geld (toelichting) Werkzaamheden worden uitgevoerd vanuit reguliere budgetten. 53

Vergroten betrokkenheid inwoners bij biodiversiteit middels inzet Duurzaamheidscentrum Wethouder: Wassink Het vergroten van de biodiversiteit is van belang voor het behoud van de aanwezige flora en fauna in Winterswijk. Dit is iets dat de gemeente niet alleen kan. Hulp van bewoners en bedrijven is hierbij belangrijk. Het geven van voorlichting aan bewoners en bedrijven kan helpen om initiatieven te laten slagen. Via het Centrum voor Duurzaamheid worden acties opgezet om bewoners te informeren en materialen ter beschikking te stellen.

Kwaliteit (toelichting) Bewoners en bedrijven gericht informeren wat zij kunnen doen om ook te helpen de biodiversiteit te vergroten. Daarnaast met acties middelen ter beschikking stellen om inwoners enthousiast te maken. Bijvoorbeeld door het uitdelen van nestkasten of beschikbaar stellen van zaad van bloemenmengsels om bijen en vlinders aan te trekken. Tijd (toelichting) De maatregelen worden uitgevoerd in 2023. Geld (toelichting) Benodigde acties kunnen worden betaald uit beschikbare budgetten. Uitvoering geven aan bermbeheerplan Wethouder: Wassink In 2022 is het nieuwe bermbeheerplan vastgesteld. Inzet van dit plan is om de bermen ecologisch te beheren om hiermee de biodiversiteit te vergroten. Door met ingang van 2023 het maaisel van de bermen af te voeren worden deze verschraald. Hierdoor krijgen de beschermde planten meer groeiruimte en zal de vergrassing van de bermen worden tegen gegaan. Hierdoor krijgen ook andere kruiden ruimte om in de berm te groeien en worden de bermen fleuriger en zal er meer voedsel aanbod zijn voor insecten. Kwaliteit (toelichting) Met ingang van 2023 wordt bij het maaien van de bermen ook het maaisel afgevoerd. Dit om bermen te verschralen en vergrassen van bermen tegen te gaan. Een groot deel van de bermen wordt op deze manier gemaaid.

Dit betreft bermen waarin beschermde plantensoorten groeien alsmede bermen die deel uitmaken van de ecologische structuur. Bij een klein deel van de bermen wordt het reguliere beheer voortgezet. Tijd (toelichting) Met ingang van 2023 wordt gewerkt volgens het nieuwe beheerplan. Geld (toelichting) Jaarlijks is een extra budget van € 130.000 nodig om de werkzaamheden uit te kunnen voeren. Deze zijn met ingang van 2023 opgenomen in de begroting.

54

Uitvoering geven aan groenstructuurplan Wethouder: Wassink In 2022 is de groenstructuurvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk vastgesteld. In de visie is aandacht voor behouden en versterken van de groenstructuur in de bebouwde kom. Daarnaast is er aandacht voor het veranderende klimaat en de problemen die dit met zich meebrengt. Hittestress, droogte maar ook wateroverlast bij veel neerslag. Door aanpassen van groen of aanbrengen van meer groen en bomen kunnen deze klimaatproblemen worden verminderd of weggenomen. Daarnaast worden maatregelen voorgeschreven hoe de biodiversiteit vergroot kan worden. Kwaliteit (toelichting) In 2023 worden de eerste maatregelen vanuit de groenstructuurvisie uitgevoerd. O.a. wordt er in het kader van de herinrichting van de Groenloseweg, binnen de kom meer groen in de vorm van bomen aangeplant. Dit om de historische groene structuur van deze weg te versterken maar tevens ook te zorgen voor meer schaduw om hiermee de hittestress tegen te gaan. Tijd (toelichting) De maatregelen worden in 2023 uitgevoerd. Geld (toelichting) De maatregelen worden betaald vanuit beschikbare budgetten. Bestrijden van de Japanse duizendknoop Wethouder: Wassink De Japanse, Boheemse- en Sachalinse duizendknoop is een woekerende plant die niet inheems is in Nederland. Doordat de plant woekert, overgroeit hij de inheemse flora.

Wanneer de duizendknoop in bermen staat, veroorzaakt de plant met de worteluitlopers schade aan de verharding en aangrenzende percelen, met mogelijke claims tot gevolg. In 2023 wordt de plant, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, bestreden op locaties die prioriteit hebben om schade te voorkomen. Hiervoor wordt een aantal bestrijdingsmethodes ingezet. Kwaliteit (toelichting) Bestrijden van de Japanse, Boheemse- en Sachalinse duizendknoop om deze op de groeiplek uit te roeien. Tijd (toelichting) Deze activiteit vindt in het gehele jaar 2023 plaats. Geld (toelichting) Vanaf 2023 is hiervoor een structureel budget van € 85.000 opgenomen.

55

Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Opzetten strategie wijkaanpak met pilot Wijkregisseur. Wethouder: Metaal Na de evaluatie van wijkaanpak de Pas concluderen we dat we als gemeente Winterswijk, samen met De Woonplaats en inwoners aan de slag willen met het opstellen van een strategie voor een wijkaanpak met als pilot de inzet van een wijkregisseur. Kwaliteit (toelichting) De wijkaanpak is een plan voor de ontwikkeling van een wijk dat we opstellen samen met inwoners op verschillende thema's. Het is een aanpak waarbij zowel de gemeente als de Woonplaats daadwerkelijk structureel anders denken en werken. Een aanpak waarbij we, door een bepaalde strategie en leermethode toe te passen, efficiënter, flexibeler en beter kunnen inspelen op de trends en ontwikkelingen uit onze maatschappij. Door de inzet van een wijkregisseur zorgen we ervoor dat we toegankelijker zijn en meedenken aan de kansen die de inwoners zien. Hierbij legt de wijkregisseur makkelijk verbindingen. Tijd (toelichting) In het eerste kwartaal van 2023 start er een wijkregisseur. Daarnaast ligt er in het 2e kwartaal een strategie klaar waarin omschreven staat wat de doelstellingen zijn en op welke manier deze gerealiseerd gaan worden.

Geld (toelichting) Voor het opstellen van de strategie en het inzetten van de wijkregisseur is incidenteel € 100.000 beschikbaar in 2023. Doelstellingen Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer Activiteiten Het opstellen van een mobiliteitsplan met uitvoeringsagenda Wethouder: Wassink Het huidige gemeentelijk verkeerstructuurplan (GVVP) dateert van 2010 en is een actualisatie van het plan van 2005. Daarmee is het GVVP sterk gedateerd. Huidige maar ook nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw GVVP. Hierna noemen we dit Mobiliteitsplan gemeente Winterswijk.

Kwaliteit (toelichting) Een actueel mobiliteitsplan opleveren met als onderdeel een meerjaren uitvoeringsprogramma. Het mobiliteitsplan krijgt een pro-actieve insteek met een grote nadruk op verkeersveiligheid. Parallel als onderdeel van het mobiliteitsplan

56

wordt daarom de risicoanalyse verkeersveiligheid opgesteld om daarmee aan te sluiten bij het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 van het rijk. Tijd (toelichting) In het vierde kwartaal van 2023 leveren we het mobiliteitsplan op met als onderdeel het meerjaren uitvoeringsprogramma. Geld (toelichting) Het budget van € 35.000 wordt ingezet om een nieuw en toekomstbestendig mobiliteitsplan voor de gemeente Winterswijk op te stellen. Doelstellingen Het creëren van een gezond leefklimaat Activiteiten Het opstellen van een dienstverleningsovereenkomst voor beheer en onderhoud openbare ruimte met de ROVA. Wethouder: Wassink We geven uitvoering aan de Dienstverleningsovereenkomst ( DVO) met de ROVA voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW. (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek.) Kwaliteit (toelichting) De kwaliteit wordt structureel en planmatig gemonitord om te kunnen beoordelen of aan de afgesproken kwaliteit en ambities van de gemeente wordt voldaan. Verder worden de eenheidsprijzen in beeld gebracht en blijven wij inzetten op het streven naar een circulaire economie (pilot Bokashi, hergebruik van materialen, etc.).

Ook het uitvoeren van groenonderhoud door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt krijgt onze aandacht. Tijd (toelichting) Deze activiteit loopt het hele jaar. Geld (toelichting) In 2023 gaan we werken met een open begroting, hetgeen leidt tot een meer transparante inzage in uitgevoerde activiteiten en kosten. Doelstellingen Onze voorzieningen moeten goed bereikbaar zijn, we zorgen voor veilige wegen Activiteiten Op basis van wegenbeheerplan uitvoeren van onderhoud Wethouder: Wassink Het beheer en onderhoud van wegen is gebaseerd op het wegenbeheersplan 20202024. Voor het beheerplan wordt gebruik gemaakt van de systematiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Weg- en Waterbouwbouwkunde en de verkeerstechniek) om de verharding visueel te 57

inspecteren en de onderhoudsbehoefte te bepalen. De prioritering voor het uitvoeren van onderhoud wordt vervolgens functioneel en risico gestuurd bepaald. Kwaliteit (toelichting) In het vierde kwartaal van 2022 is alle verharding opnieuw visueel beoordeeld. Met deze resultaten actualiseren we het beheerplan en stellen we een meerjaren begroting op voor vervanging en onderhoud van wegen. Tijd (toelichting) Het geactualiseerde wegenbeheerplan wordt in mei 2023 vastgesteld. Geld (toelichting) Op basis van het beheerplan stellen we een meerjaren begroting op voor vervanging en onderhoud van de wegen. Doelstellingen We hebben een visie op begraven passend bij de behoefte van onze inwoners Activiteiten Opstellen beleid en beheerplan begraafplaats inclusief uitvoeringsplan Wethouder: Wassink De algemene begraafplaats in Winterswijk is in verschillende fases aangelegd. Er is nu geen visie met een duidelijk eindbeeld op begraven en het beheer en onderhoud van de begraafplaats. Door een beleid- en beheerplan op te stellen wordt hiervoor een duidelijke lijn uitgezet, waarna we toe werken naar een gedenkpark dat voor iedereen aantrekkelijk is. Kwaliteit (toelichting) Met het opstellen van het beleid wordt de visie op begraven en herdenken vastgelegd. Dit wordt vertaald naar een uitvoeringsplan.

Hierin wordt aangegeven welke aanvullingen of omvormingen van groen noodzakelijk zijn om de begraafplaats voor iedereen een fijne gedenkplek te laten zijn. Hierbij geven we de biodiversiteit een stimulans. De begraafplaats dient een hoog onderhoudsniveau te hebben waardoor het er jaarrond verzorgd uitziet. Dit leggen we vast in een beheerplan. Tijd (toelichting) In het najaar van 2022 is gestart met het opstellen van het beleids- en beheerplan. Het plan is medio 2023 gereed en zal door het college van B en W en raad worden vastgesteld. Geld (toelichting) De kosten voor het opstellen van het plan worden betaald uit beschikbaar budget.

58

Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Uitbreiding Parkeerroute Informatie Systeem Wethouder: Wassink De Europese aanbesteding voor de uitbreiding van het parkeerroute-informatie (PRIS)-Systeem zoals deze beschreven staat in het uitvoeringsprogramma parkeren 2020-2030 is begin 2022 on-hold gezet. Dit in afwachting van de uitkomsten van het onderzoek naar de mogelijkheden voor een Dynamisch Verkeersmanagement Systeem. Het onderzoek heeft echter opgeleverd dat de effecten van deze systemen nog niet bewezen zijn. Ook is gebleken dat in-car systemen nog niet zo ver zijn de functie van een PRIS systeem over te kunnen nemen. We kiezen er daarom voor om 2023 een investering te doen in het weer volledig werkend krijgen van het huidige parkeer verwijs systeem. Daarnaast starten we met een marktconsultatie ten behoeve van de Europese aanbesteding voor de uitbreiding van het parkeerroute informatie systeem. Kwaliteit (toelichting) Door het uitbreiden van het parkeerroute-informatie (PRIS)-Systeem kunnen bezoekers van Winterswijk en Winterswijkers sneller een vrije parkeerplaats vinden. Dit resulteert in minder zoek-kilometers van onze bezoekers, wat leidt tot een snellere doorstroming van verkeer en tot meer winkelplezier.

Tijd (toelichting) In het 4e kwartaal 2022 wordt het college geïnformeerd over de resultaten komende uit de marktconsultatie van het Dynamisch Verkeersmanagement Systeem Het werkend krijgen van het huidige systeem wordt verwacht in het vierde kwartaal van 2022. De marktconsultatie met daaropvolgend de Europese aanbesteding is gereed in het tweede kwartaal van 2023. Oplevering van de uitbreiding van het PRIS systeem wordt verwacht in het vierde kwartaal van 2023 Geld (toelichting) Door het uitstellen van de Europese aanbesteding begin dit jaar wordt het budget doorgeschoven naar 2023. Het geraamde budget bedraagt € 381.500. Doelstellingen We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer. Activiteiten Zorgen voor dekkend netwerk van laadinfra en monitoring pilot kabelgoottegels Wethouder: Wassink De komende jaren willen wij de groei van het aantal electrische auto's faciliteren en waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij, door deelname aan de provinciale concessie publieke laadinfrastructuur en door te experimenteren met innovatieve en alternatieve laadoplossingen. 59

Kwaliteit (toelichting) In 2023 gaan wij: • De Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk actualiseren; • Door met het op aanvraag plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om de auto op eigen terrein te laden; • Minimaal vier laadpalen (acht laadplekken) proactief, vooruitlopend op de vraag, in de openbare ruimte plaatsen; • De pilot Verlengde Private Aansluiting (VPA) en het gebruik van de kabelgoottegels monitoren en evalueren. Tijd (toelichting) Elektrisch vervoer is, als onderdeel van de landelijke mobiliteitsopgave, onderhevig aan technologische ontwikkelingen die elkaar in hoog tempo opvolgen. Daarom is ervoor gekozen om visie en beleid om de twee jaar te herzien. Dit betekent dat wij in 2023 de Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk gaan actualiseren. Op zijn vroegst wordt de geactualiseerde visie het 4e kwartaal 2023 ter vaststelling aan de raad aangeboden. De pilot met de Verlengde Private Aansluiting (VPA) loopt tot en met maart 2023. Na afloop wordt de pilot geëvalueerd en wordt beoordeeld of en in welke vorm de pilot een vervolg krijgt. Geld (toelichting) Voor uitvoering van de pilot Verlengde Private Aansluiting (VPA), als ook andere/nieuwe experimenten met innovatieve laadoplossingen, is structureel een budget opgenomen van €10.500.

Indicatoren Indicatoren: We werken optimaal en transparant samen met Rova en inwoners. De resultaten meten we middels de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen. We bevorderen de biodiversiteit en communiceren met inwoners over de gevolgen voor de beeldkwaliteit. Aan het eind van 2023 hebben we ervaringen opgedaan met een wijkregisseur en hebben we een procesvoorstel voor de volgende wijkaanpak klaarliggen. Risico's Risico's: Maatregelen die zorgen voor meer biodiversiteit en duurzaamheid, gaan zorgen voor een ander straatbeeld. Met uitgebreide communicatie zorgen we ervoor dat inwoners begrip krijgen voor de nieuwe inrichting. De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft wel een risico, omdat dit nooit exact te voorspellen is.

60

3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden; gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van riolering maken we transparante keuzes op basis van en risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten: • • • • •

Gemeentelijk waterplan 2019 – 2023; Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit sept. 2022); Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2013-2017; Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015; Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018.

Doelstellingen Middels risicogericht rioolbeheer zorgen we voor een schone en gezonde omgeving Activiteiten Uitvoeren plan van aanpak risicogestuurd rioolbeheer Wethouder: Wassink Vanaf 2023 werken we vanuit het principe risicogestuurd rioolbeheer. Hierbij nemen we besluiten voor te nemen maatregelen op basis van een gedegen risico afweging in plaats van op basis van normen. Kwaliteit (toelichting) Bij risicogestuurd rioolbeheer neemt de gemeente besluiten voor te nemen maatregelen niet op basis van normen (bijvoorbeeld 60 jaar afschrijvingstermijn van riolering), maar op basis van een gedegen risicoafweging. In sommige gevallen wordt dus bewust gewacht met het treffen van maatregelen, met daarbij een beperkte kans op calamiteiten en onvoorziene overlast (ervan uitgaande dat het budget niet onbeperkt is en niet elk risico afgedekt kan worden). Hierbij sturen wij op risico’s i.p.v. (de meer traditionele) normgerichte aanpak. Middels risicogestuurd rioolbeheer zijn wij beter in staat om transparante keuzes te maken (=welk risiconiveau vinden wij acceptabel). Zo kunnen wij de beschikbare middelen nog efficiënter inzetten (het doen, of juist laten, van een reparatie of investering versus de effecten daarvan). Tijd (toelichting) In het eerste kwartaal van 2023 start we met werken conform Risicogestuurd Rioolbeheer.

61

Geld (toelichting) Implementatiekosten (éénmalig): € 24.500. Licentie software Rasmariant (jaarlijks): € 4.500 euro per jaar. Licentie software Mapkit (jaarlijks): € 2.250 euro per jaar. Ondersteuningkosten software (jaarlijks): € 5.000 euro per jaar. Doelstellingen We adviseren in gebiedsontwikkelingen buitengebied en voeren de klimaatadaptatiestrategie uit Activiteiten Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk Het klimaat verandert, waardoor het weer extremer wordt. Het risico op wateroverlast, langdurige droogte of hittestress wordt groter en dit heeft niet alleen invloed op onze veiligheid en leefbaarheid, maar vooral op de gezondheid van ouderen en kwetsbaren. Om ons aan te passen aan de klimaatverandering en onze leefomgeving leefbaar te houden, is integraal een beleidsprogramma en uitvoeringsagenda opgesteld waarin maatregelen en acties benoemd staan waarmee we de komende jaren aan de slag gaan. Kwaliteit (toelichting) In de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk staan verschillende maatregelen en acties die integraal en samen met verschillende beleidsvelden, partners, bewoners en bedrijven zijn besproken en geprioriteerd in klimaatdialogen. In elke dialoog zijn de risico's die in Winterswijk ontstaan als gevolg van klimaatverandering bepaald.

Daaropvolgend zijn de handelingsperspectieven en de initiatief nemende partij in beeld gebracht. Uiteindelijk ligt hierdoor een weloverwogen strategie en uitvoeringsagenda, welke verschillende zienswijzen en handelingsperspectieven op adaptatie samenbrengt. Enkele voorbeelden waarop de komende jaren gericht wordt: Stimuleren individuele maatregelen particulieren Naast het stimuleren van de bewustwording over het veranderende klimaat, willen we samen met inwoners aan de slag om ons aan het klimaat aan te passen en door maatregelen het adaptatieproces te versnellen. Het stimuleren van het opvangen van hemelwater door middel van een regenton om de tuin in droge tijden te kunnen besproeien met regenwater in plaats van drinkwater is hier een voorbeeld van. Maar ook het stimuleren om de tuin te ontstenen en te vergroenen of het aanleggen van een geveltuin horen hierbij. Lokaal hitteplan De veiligheid en gezondheid van onze inwoners staan voorop. Naast het landelijke hitteplan geeft een lokaal hitteplan specifieke informatie over Winterswijk. Deze informatie bestaat bijvoorbeeld uit kaartmateriaal waarin staat waar ouderen en kwetsbaren zich bevinden (verzorgingshuizen, aanleunwoningen, scholen en kinderdagverblijven) zodat de hulpdiensten up-to-date zijn. Flyers voor bewoners over welke maatregelen zij kunnen nemen, maar ook waar eventuele koelplekken in 62

de buurt te vinden zijn. Naast deze acties wordt ook geborgd hoe betrokken professionele en maatschappelijke organisaties structuur en systematiek overeenstemmen over de verdeling van verantwoordelijkheden en taken. Aanpakken urgente locaties met wateroverlast Vanuit de klimaatstresstesten zijn enkele wateroverlast locaties aangewezen die urgent zijn om de komende jaren op te lossen. Deze locaties worden nu onderzocht en berekend, er worden oplossingen bedacht en uitgevoerd. Ook de functie van de Whemerbeek verkennen we hierin, welke oplossingen kan de beek bieden in de toekomst om wateroverlast in het centrum tegen te gaan. Incidentele herinrichtingen Bij incidentele herinrichtingen pakken wij de kans om meteen de buitenruimte klimaatadaptief in te richten. Denk bijvoorbeeld aan het vernieuwen van speeltoestellen in een speeltuin, het klimaatadaptief inrichten wordt hierbij meegenomen door bijvoorbeeld het multifunctioneel inrichten van de speeltuin als een koelteplek en tijdelijk opvang voor water bij wateroverlast (wadi). Voorbeeldfunctie De gemeente heeft een voorbeeldfunctie naar haar inwoners. Dit doen we door ons eigen vastgoed klimaatadaptief te maken. Het begin is het gemeentekantoor, waar we geveltuinen, verticaal groen en groene daken gaan toepassen.

Dit is niet alleen een voorbeeld naar onze inwoners, maar ook om zelf kennis en ervaring op te doen over de mogelijkheden.

Tijd (toelichting) De maatregelen en acties benoemd in de uitvoeringsagenda worden in de komende jaren tot en met 2027 uitgevoerd. In 2026 worden nieuwe stresstesten van wateroverlast, hitte en droogte uitgevoerd in regioverband Achterhoek+. Aan de hand van de uitkomsten van deze stresstesten wordt het proces van klimaatdialogen vernieuwd. Tijdens deze dialogen worden maatregelen en acties worden besproken en geprioriteerd om tot een nieuwe uitvoeringsagenda te komen. In november 2023 (onder voorbehoud) wordt een informatief politiek forum gehouden waarbij de gemeenteraad wordt geïnformeerd over de stand van zaken wat betreft de uitvoering van de verschillende maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda. Ook worden de maatregelen die al uitgevoerd zijn geëvalueerd. Geld (toelichting) Om alle maatregelen en acties uit te voeren zoals benoemd in de uitvoeringsagenda 2022-2027 zijn budgetten nodig. Deze zijn zorgvuldig opgesteld en verdeeld over de komende jaren. Daarnaast is er in lopende en komende projecten (nieuwbouw of reconstructie) 10% extra budget opgenomen om ook hierin klimaatadaptieve maatregelen te kunnen borgen.

Budgetten uitvoeringsagenda 2022-2027: 2023: € 997.500; waarvan dekking uit rioolheffing € 815.000 (82%); 2024: € 1.120.000; waarvan dekking uit rioolheffing € 980.000 (88%); 2025: € 837.500; waarvan dekking uit rioolheffing € 780.000 (93%); 2026: € 482.000; waarvan dekking uit rioolheffing € 435.000 (90%);

63

Doelstellingen We starten gemeentelijke zwerfafvalactiviteiten op en maken een grondstoffenbeleidsplan Activiteiten Faciliteren en samenwerken tijdens landelijke opschoondag en World Clean Up Day Wethouder: Wassink Samen tegen zwerfafval. We roepen onze inwoners, scholen en zwerfafval vrijwilligers op om in actie te komen tijdens de Landelijke Opschoondag in maart en World Cleanup Day in september. Op deze manier proberen we te motiveren en de bewustwording van afval op de juiste manier weggooien te vergroten. Kwaliteit (toelichting) De oproep om mee te doen aan deze actiedagen communiceren we via diverse kanalen. Aan de hand van het aantal aanmeldingen voor een opruimset kunnen we gedeeltelijk afleiden hoeveel inwoners meedoen. Zwerfafval vrijwilligers die gedurende het jaar al actief zijn, zijn al voorzien van opruimmateriaal en melden zich om die reden niet aan. Tijd (toelichting) Niet van toepassing. Geld (toelichting) Binnen de begroting is financiële dekking aanwezig. Actualisatie grondstoffenbeleidsplan Wethouder: Wassink De gemeente heeft de wettelijke taak om huishoudelijk afval gescheiden in te zamelen en te zorgen voor een brenglocatie voor grof huishoudelijk afval. Het nemen van maatregelen om afvalpreventie en -scheiding van huishoudelijk afval te optimaliseren is ook een taak van de gemeente.

Nederlandse gemeenten kunnen in aanvulling op het landelijke afvalstoffenplan een eigen gemeentelijke afvalstoffenplan opstellen. In 2013 heeft de gemeente Winterswijk een huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan 2013-2017 vastgesteld. Dit huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan 2013 – 2017 is in 2022 geëvalueerd. Het uitgangspunt in dat beleidsplan was het ‘omgekeerd inzamelen’. In de evaluatie is onderzoek gedaan naar het scheidingsgedrag van onze inwoners en naar de kwaliteit van de grondstromen. In 2023 actualiseren we het grondstoffenbeleidsplan. Kwaliteit (toelichting) We hebben een geactualiseerd huishoudelijke grondstoffenbeleidsplan dat voldoet aan de huidige wettelijke maatstaven, waarbij we onze eigen ambities en doelen op het gebied van afvalbeheer en grondstoffeninzameling hebben geformuleerd. Tijd (toelichting) Een geactualiseerd huishoudelijke grondstoffenbeleidsplan wordt in december 2023 aan de raad voorgelegd. 64

Geld (toelichting) Deze activiteit wordt uitgevoerd met reguliere beschikbare ambtelijke capaciteit. Doelstellingen We voeren noodzakelijk projecten uit op het gebied van milieu Activiteiten Uitvoeren project sanering wegverkeerslawaai Wethouder: Wassink Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit. De eerste stap is het opstellen van een programma sanering wegverkeerslawaai. De sanering wordt voorbereid en uitgevoerd met subsidie van de rijksoverheid. Kwaliteit (toelichting) Het programma sanering wegverkeerslawaai is vastgesteld door het college en goedgekeurd door het bureau sanering verkeerslawaai (BSV). BSV voert namens het ministerie de subsidieregeling uit. Tijd (toelichting) In het eerste kwartaal 2023 besluit B&W op het concept programma In het tweede kwartaal 2023 is de vaststelling definitieve programma wegverkeerslawaai door het college Geld (toelichting) We hebben een voorbereidingssubsidie van €69.000 ontvangen. Omdat deze subsidie mogelijk ontoereikend is, is er aanvullend een budget van € 10.000. Voor de daadwerkelijke uitvoering van maatregelen vragen wij opnieuw subsidie aan.

Uit (laten) voeren sanering stortplaats WAL Wethouder: Wassink De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (de stortplaats ligt tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd in 2024 en 2027 uitgevoerd vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht. In 2023 wordt samen met de provincie het saneringsplan verder uitgewerkt . Kwaliteit (toelichting) Afspraken met de provincie over de uitvoering zijn gemaakt. De inrichting van de WAL is onderdeel van de gebiedsontwikkeling Molenveld. Tijd (toelichting) Voor de uitvoering van de sanering is een Wet natuurbeschermingsvergunning nodig. We verwachten dat de provincie de vergunning in september 2023 verleent. Uiterlijk het eerste kwartaal 2023 neemt het college een besluit over de uitvoering van de sanering. 65

Geld (toelichting) De sanering wordt uitgevoerd in opdracht van de provincie. Gemeente levert maximaal 25.000 m3 om niet aan. Verwachte levertijd is begin 2024. De herinrichting van de WAL wordt bekostigd uit het krediet gebiedsontwikkeling Molenveld. Indicatoren We voldoen aan de beeldkwaliteit voor zwerfafval (bron; maandelijkse (beeld)schouwrapportage Rova We zetten in op verbetering van de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen. De maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie worden in de komende jaren tot en met 2027 uitgevoerd. Risico's Voor het behalen van de doelstellingen uit de klimaatagenda en de (zwerf)afvalinzameling is draagvlak en inzet nodig van inwoners. Met uitgebreide communicatie ontstaat hiervoor draagvlak en gaan inwoners hier ook zelf mee aan de slag. De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft onzeker en dus een risico.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=cf90f82a-72de-4c1c-b124-a6031a58a94d