CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Beheerplan Laanbomen 2017-2031

Raadsvergadering 25 september 2025, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Startnotitie herstel stormschade Winterswijk12.419 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Bij de ontwikkeling van nieuwe wijken, houdt de gemeente rekening met de mogelijke aanbreng van zonnepanelen.

40

Project 252967 v2.0 13 november 2017

7.2

Poot- en plantrecht Onderhoud en controle De gemeente is wegbeheerder en dient onderhoud en controle aan bermen te verrichten. Artikel 15 lid 3 Wegenwet lijkt ervan uit te gaan dat dit onderhoud aan bermen slechts ten behoeve is van de instandhouding en bruikbaarheid van de weg. Daar valt het onderhoud aan bomen echter niet onder. Pootgerechtigden hebben het zakelijk recht tot planten van de bomen en zijn dus eigenaar van de boom. In beginsel is het uitgangspunt dat de pootgerechtigde aansprakelijk is voor schade veroorzaakt door tak- en stambreuk. Voldoet deze aan zijn zorgplicht voor de boom, dan is hij niet aansprakelijk. De wegbeheerder zal in het kader van het bermbeheer wel het gezag over de berm en de aanplant hebben en om die reden ook toezicht moeten houden. Ontstaat schade als gevolg van het wegdek (verhardingsopdruk door wortelopdruk) dan is de gemeente als wegbeheerder de aansprakelijk te stellen partij. In beginsel zijn pootgerechtigden zelf aansprakelijk voor schade door tak- en stambreuk. En dus voor de uitvoer van controle en onderhoud. De gemeente kan het onderhoud van de pootbomen terugleggen bij de pootgerechtigden. Standpunt gemeente De gemeente Winterswijk erkent het pootrecht wanneer dit door de pootgerechtigde wordt aangetoond. De gemeente gaat er zelf niet naar op zoek.

Wanneer pootrecht is aangetoond, legt de gemeente het beheer en onderhoud en dus de aansprakelijkheid neer bij de pootgerechtigde.

41

Beheerplan Laanbomen gemeente Winterswijk

8

Aanbevelingen uit Wnb In onderstaande paragraven zijn aanbevelingen opgenomen, voortvloeiend uit de Wet natuurbescherming (Wnb) die in 2017 van kracht is geworden.

8.1

Soort en gebiedsbescherming Kern soorten- en gebiedsbescherming Wnb en gevolgen van velling Mogelijk geeft de velling van wrakke of overtollige laanbomen of het verwijderen van begroeiing overtreding van de regels Wnb voor wat betreft soorten/gebiedsbescherming. Er zijn verboden in de Wnb ten aanzien van doden, vangen, verstoren, nest- en rustplaatsen et cetera van beschermde flora en fauna. Ook kent de Wnb gebiedsbescherming (Natura 2000). In sommige gevallen kan overtreding worden voorkomen door een beroep te doen op een vrijstelling Wnb of Omgevingsverordening Gelderland 2017, bijvoorbeeld door te werken volgens een goedgekeurde gedragscode. Bij velling van bomen zal vooral aandacht nodig zijn voor de gevolgen voor vogels en vleermuizen. Meer concreet zal onderstaand het stappenplan voor wat betreft beschermde soorten/gebieden bij velling van bomen zijn: 1. Bij aanwezigheid van wrakke bomen handelt de gemeente in eerste plaats in het kader van haar zorgplicht ter voorkoming van aansprakelijkheid voor letsel en schade aan derden. Kap of velling van bomen zal niet altijd omgaand mogelijk zijn in verband met onderzoek naar mogelijke overtreding van Wnb. In dat geval moet de gemeente maatregelen nemen ter voorkoming van letsel en schade. Te denken valt aan veilig zetten van de boom door bijvoorbeeld halvering.

Of door gedegen te waarschuwen of door afzetting van terreinen of lanen. 2. De gemeente onderzoekt voorafgaand aan velling, door middel van een ecologische quickscan of er in beginsel beschermde soorten aanwezig zijn of kunnen zijn. Of dat er soorten gebruikmaken van in de nabijheid gelegen beschermde gebieden. 3. Zijn er aanwijzingen van aanwezigheid, dan wordt aanvullend ecologisch onderzoek verricht. Dit is onderzoek om vast te stellen of, en welke beschermde soorten en hun vaste rust- en verblijfplaatsen aanwezig zijn. Ook de functionaliteit zoals foerageergebieden en vliegroutes wordt onderzocht. Tevens onderzoekt zij of de vellingen gevolgen hebben voor in de nabijheid gelegen in het kader van de Wnb beschermde gebieden. Dit onderzoek kan later gebruikt worden als basis voor mitigerende maatregelen. Ecologisch onderzoek kan meerdere seizoenen duren. Als onderzoek uitwijst dat werkzaamheden geen overtreding Wnb geven, dan is velling zonder mitigatie en dus zonder ontheffing/vergunning mogelijk.

42

Project 252967 v2.0 13 november 2017

4. Komt hieruit echter naar voren dat door werkzaamheden de Wnb dreigt te worden overtreden, dan wordt samen met een ecoloog gezocht naar alternatieven. Alternatieven die overtreding kunnen voorkomen zijn onder andere handhaven van de stam bij verblijfplaatsen van vleermuizen. Ook het verankeren van de boom tot de periode dat zomerverblijfplaatsen in het najaar worden verlaten kan een maatregel zijn. Dit hoeft niet toepasbaar te zijn op alle beschermde soorten. 5. Wordt de Wnb door de geplande velling wel overtreden, dan onderzoekt de gemeente of zij een beroep kan doen op de vrijstelling van Wnb of vrijstelling Omgevingsverordening Gelderland. Is dit het geval, dan moet gewerkt worden met een toepasselijke en van toepassing verklaarde Gedragscode. Dit kan naar alle waarschijnlijkheid alleen voor velling van bomen aan de orde zijn, als sprake is van dunning of hakhoutonderhoud en ten aanzien van minder zwaar beschermde soorten. De vrijstelling is dus niet bruikbaar bij vogels en zwaarder beschermde soorten (onder andere vleermuizen). Het gebruik van vrijstelling zal dus beperkt zijn. 6. Is dit alles niet mogelijk, dan moet een ontheffing van verbodsbepalingen Wnb worden aangevraagd. Daarin moet de gemeente het belang aangeven waarop de aanvraag wordt gedaan. Het zal dan gaan om ontheffing op de volgende belangen:

Vogels Artikel 3.3 lid 4 onder b 1 Wnb: Volksgezondheid en openbare veiligheid.

Soorten genoemd in Habitatrichtlijn et cetera Artikel 3.8 lid 5 onder b 3 Wnb: Volksgezondheid en openbare veiligheid. Dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en voor het milieu wezenlijke gunstige effecten.

Andere soorten (nationaal beschermde soorten bijlage A en B Wnb) Artikel 3.10 lid 2 onder a Wnb: Ruimtelijke inrichting of ontwikkeling. Vrijstellingsoorten bijlage 10 Regeling Wnb is er op grond van artikel 3.31 Regeling

Wnb

mogelijk

bij

werkzaamheden

aan

hoofdwegen

of

hoofdvaarwegen van nationaal belang. Artikel 3.10 lid 2 onder h Wnb: Algemeen belang. Artikel 3.10 lid 2 aanhef jo artikel 3.8 lid 5 onder b 3 Wnb: Volksgezondheid en openbare veiligheid. Dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. Belangen zullen onderbouwd moeten worden door middel van het gemeentelijke beleid op boomveiligheid, beheerplannen, groenvisie, Beheerplan laanbomen et cetera. Bij acute noodkap is een vaststelling door brandweer en of boomdeskundige nodig om aan het belang te kunnen voldoen. 7. De aanvraag voor ontheffing/vergunning - bij samenhang - omgevingsvergunning velling/aanleg moet worden begeleid door een deskundige op ecologisch gebied. Hierbij moet een activiteitenplan worden aangeleverd. In dit plan en aanvraag moet een invulling gegeven worden aan zorgplicht en zorgvuldig handelen in het kader van Wnb. Daarbij moet gemotiveerd worden aangegeven dat door de te nemen mitigerende maatregelen er geen verslechtering optreedt.

43

8. De gemeente zal aan de hand van een deskundigenadvies op het gebied van boomveiligheid moeten aangeven dat voor velling van de (wrakke of overtollige)

Beheerplan Laanbomen gemeente Winterswijk

bomen an sich geen alternatief mogelijk is. Bovendien zal de inbreng van gemeentelijke plannen duidelijk moeten maken dat velling in het kader van verjonging van laanstructuren noodzakelijk is en dat om die reden geen andere locaties mogelijk zijn. 9. In de aanvraag moet een voldoende termijn voor de ontheffing/vergunning worden aangegeven. Het kan namelijk zijn dat de velling vertraagd wordt door andere verplichte toestemmingen zoals melding velling houtopstanden paragraaf 4.1 Wnb (voorheen Boswet) en mogelijke aanvragen voor omgevingsvergunningen voor velling et cetera. De aanvraag ontheffing wordt mijns inziens afgehandeld volgens de uniforme openbare voorbereidingsprocedure afdeling 3.4 Awb. De gemeente zal rekening moeten houden met een langere termijn die voor verlening staat. Het is aan te bevelen dat de noodzakelijke omgevingsvergunningen voor velling al voorafgaand aan de ontheffingsaanvraag onherroepelijk te hebben, zodat er geen samenhang komt met een besluit in het kader van de Wnb. Is er een omgevingsvergunning voor de activiteit vellen nodig en er is nog geen ontheffing Wnb, dan is er namelijk samenhang. In dat geval worden beide toestemmingen in één omgevingsvergunning

aangevraagd

en

gaat

voor

deze

omgevingsvergunningsaanvraag velling/aanleg de uitgebreide procedure inzake verlening

lopen.

Deze

wordt

dan

afgehandeld

volgens

de

uniforme

voorbereidingsprocedure van afdeling 3:4 Awb. Dit geeft een langere procedure dan dat omgevingsvergunningen separaat worden aangevraagd. 10. Wordt de ontheffing door de GS verleend dan kan sprake zijn van het indienen van zienswijzen en belanghebbenden die daarna in beroep gaan bij de bestuursrechter. Op zich kent de Wnb geen opschorting tijdens de beroepsprocedure, maar belanghebbenden kunnen wel door middel van een voorlopige voorziening bij de bestuursrechter een verzoek indienen tot schorsing van de ontheffing/vergunning of omgevingsvergunning en de velling hiermee uit laten stellen.

8.2

Houtopstanden e.a. 8.2.1 Inhoud Wnb houtopstanden, Omgevingsverordening, Beleidsregels procedure Wnb, Handreiking ‘De boswet in Gelderland’, Bomenverordening 2017 Winterswijk, Bestemmingsplan Buitengebied Het betreft hier het juridisch kader met betrekking tot Wet natuurbescherming par. 4.1. Houtopstanden, Omgevingsverordening Gelderland 2017 (OG 2017), Beleidsregels procedure besluitvorming Wet natuurbescherming Gelderland, Handreiking ‘De boswet in Gelderland’, Bomenverordening 2017 Winterswijk en ruimtelijke plannen bij velling van houtopstanden. Onderstaand de kern van het juridisch kader en advies.

44

Project 252967 v2.0 13 november 2017

WNB BESCHERMING HOUTOPSTANDEN (OUD BOSWET) artikel 1.1 Wnb: houtopstanden die onder Wnb vallen Houtopstanden in het kader van deze paragraaf Wnb, zijn buiten de bebouwde kom zoals bedoeld in artikel 4.1 onder a Wet natuurbescherming (Wnb), staande zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend. Die staan in een oppervlakte grond van tien are of meer, of bestaan uit een rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat, gerekend over het totaal aantal rijen. Al het tenietgaan van deze houtopstanden valt in beginsel onder paragraaf 4.1 Wnb behoudens vrijstelling. Ook kleinere houtopstanden vallen dus onder de Wnb mits in de grotere eenheden staand. Voor velling of verloren gaan van deze bomen kan een meld- en herplantplicht bestaan. artikel 4.1 Wnb: Algemene vrijstelling meld- en herplantplicht Houtopstanden binnen de bebouwde kom, of staand in erven en tuinen, fruitbomen, windschermen, kerstbomenteelt tot 20 jaar, vaarweg/wegbeplanting en eenrijige beplanting langs landbouwgronden van wilg/populier, kweekgoed, en velling biomassateelt zijn vrij te vellen. Dunning is vrij. Griend en hakhout is vrij periodiek te vellen in het kader van onderhoud. Dunning lijkt (in niet vastgestelde beleidsregel Handreiking Boswet in Gelderland) in rijbeplanting tot 1,5 maal de boomhoogte vrije grondruimte zonder herplantplicht te geven.

Overige vellingen moeten worden gemeld bij Gedeputeerde Staten (GS) één maand voorafgaand aan velling. artikel 4.2 Wnb: Velverbod Mocht sprake zijn van beplantingen die vallen onder de Handreiking ‘De boswet in Gelderland’, zoals oude bomen/groeiplaatsen, cultuurhistorisch, landschappelijk waardevol, natuurbos, bijzondere broedplaatsen, grootschalige vellingen of hoog tempo velling, dan kan door GS een velverbod worden opgelegd. De Handreiking is mogelijk geen beleidsregel die van toepassing is. GS zal dan op een haar vaste gedragslijn moeten terugvallen. artikel 4.3 Wnb: Herplantplicht Mocht de gemeente niet kunnen voldoen aan term ‘dunning’ dan moet zij laanbomen herplanten. Bovendien moet dan bosbouwkundige herplant voldoen aan eisen van de OG 2017. Herplant in lanen mag dan volgens OG 2017 slechts maximaal 10 meter vrije ruimte geven. De Handreiking kan daar mogelijk niet van afwijken. artikel 4.4 Wnb: Vrijstellingen overig Er lijken geen vrijstellingen van meld- en herplantlichten op houtopstanden van het Vervangingsplan mogelijk. Deze vrijstellingen zijn genoemd in artikel 4.4 lid 1 of lid 2 Wnb, artikel 4.5 Wnb: Compensatie en ontheffing De gemeente zal in dat geval bij het niet terugplanten van bomen, voor een groot deel daarvan ontheffing moeten aanvragen. Voor compensatie van een herplantplicht moet wel worden voldaan aan regels van OG 2017.

Het Vervangingsplan zal een gedegen belangenafweging mogelijk moeten maken. De aanvraag ontheffing of compensatie wordt waarschijnlijk afgehandeld volgens de uniforme openbare voorbereidingsprocedure afdeling 3.4 Awb.

45

8.2.2 Conclusie en advies Wnb par. 4.1 Houtopstanden Beheerplan Laanbomen gemeente Winterswijk

De gemeente zal ervan uit moeten gaan dat voor velling van in artikel 1.1 en 4.1 genoemde bomen een meld- en herplantplicht geldt. Weliswaar zijn er een aantal vrijstellingen maar naar verwachting zal de gemeente hooguit de titel ‘dunning’ af en toe kunnen gebruiken. Gezien de onduidelijke regelgeving van Provinciale staten en Gedeputeerde staten Provincie Gelderland is het aan te bevelen ruimschoots voorafgaand aan het in gang zetten van velling, overleg te plegen met de Provincie. Zodat duidelijk wordt in hoeverre de gemeente bomen moet herplanten. Herplant in lanen mag volgens de OG 2017 namelijk slechts maximaal 10 meter vrije ruimte geven. Het is onduidelijk of de gemeente hieraan kan voldoen en zoniet, of Gedeputeerde staten hierop ontheffing zal verlenen. Het kan zijn dat aan een ontheffing een compensatieplicht wordt verbonden. Ontheffing wordt verleend door middel van de uniforme uitgebreide voorbereidingsprocedure, hetgeen een langere procedure is. Bestemmingsplan en Omgevingsverordening Gelderland 2017 Velling ten behoeve van een functie in de Groene Ontwikkelingszone zal extra compensatie van herplantplicht kunnen geven. In het bestemmingsplan Buitengebied staan veel verboden tot velling van houtopstanden. Velling van houtopstanden in houtwallen en houtsingels is vaak verboden, echter normaal onderhoud kan vrij zijn.

Soms kunnen houtopstanden dus ook vallen onder een omgevingsvergunningsstelsel voor aanleg ex artikel 2.1 lid 1 onder b Wabo op grond van een bestemmingsplan. In dat geval zal velling geen omgevingsvergunningplicht voor velling ex artikel 2.2 lid 1 onder g Wabo geven. Wordt omgevingsvergunning aanleg door bevoegd gezag verleend, dan lijkt aannemelijk dat deze moet voldoen aan de regels van artikel 2.7.2.3 OG. Als voorschrift aan de omgevingsvergunning moet dan de extra compensatieplicht van de OG 2017 worden verbonden. Het zal hier ook vaak gaan om houtopstanden die onder de meld- en herplantplicht Wnb vallen. De voorschriften aan de omgevingsvergunning voor velling of aanleg lijken niet in strijd te mogen zijn met artikel 2.7.2.3 OG en voorschriften voor herplant OG 2017 in kader van Wnb of voorschriften aan ontheffingen van herplantplicht van GS. Tevens kan er samenhang zijn met noodzaak tot ontheffing/vergunning soorten/gebiedsbescherming Wnb. BVO Winterswijk 2017 Bomen vallen vanaf 20 cm stamdiameter onder het velverbod BVO. Voor houtwallen, hakhout en bosplantsoen wordt echter geen maat in de BVO genoemd. De combinatie van velverboden en vrijstelling is in de BVO daardoor niet duidelijk.

Het kan zijn dat houtwallen, hakhout en bosplantsoen in beginsel, ondanks de ondermaat van stamdiameter 20 cm in de definitie ‘boom’ en de vrijstellingen, onder een velverbod kunnen vallen. Voor het beoogde vellen van dode, wrakke en zieke houtopstanden (mits voldaan aan term ‘boom’) en de ziekte mits vastgesteld door een boomveiligheidsdeskundige en de levensverwachting minder dan 5 jaar is, kan mogelijk een beroep worden gedaan op de vrijstelling van artikel 2 lid 3 BVO. Wrakke bomen kunnen soms vallen onder dunning als hun verwijdering de overblijvende houtopstand ten goede komt en dit ook als daadwerkelijke reden voor velling ex artikel 2 lid 2 onder h BVO wordt aangevoerd. In dat geval is er een vrijstelling van het velverbod BVO. Wegbeplantingen en eenrijige beplantingen op of langs landbouwgronden, beide voor zover bestaande uit populieren of wilgen, tenzij deze zijn geknot, en vruchtbomen zijn vrij te vellen. Velling in het kader van de Plantenziektenwet is vrij. De omgevingsvergunning voor aanleg geeft ook vrijstelling. In dat geval is er echter wel deze omgevingsvergunning voor aanleg nodig. Voor buiten de bebouwde kom Wnb, is er dan nog de vrijstelling van

46

Project 252967 v2.0 13 november 2017

velling in een rijbeplanting van meer dan 20 bomen (boom = >20 cm stamdiameter 1,3 m hoogte). Bij rijbeplanting lijkt er dus geen vrijstelling in dat opzicht te gelden voor velling van houtwallen, hakhout en bosplantsoen. Staan houtopstanden in percelen groter dan 10 are dan geldt blijkbaar wel de algemene vrijstelling. Aandacht voor het volgende: de gemeente zou er voor kunnen kiezen voor alle houtopstanden een omgevingsvergunning voor velling aan te vragen. In dat geval kan zij naar de GS echter niet meer bewijzen dat de velling er een is op grond van dunning. Want dunning is namelijk in de BVO en in de Wnb vrij uit te voeren.

47

Sortimentslijst

Bomen voor het buitengebied in Winterswijk Botanische naam

NL naam

Acer campestre Acer campestre 'Elsrijk' Acer campestre 'Queen Elizabeth' Alnus glutinosa var. barbata Alnus subcordata Betula pendula Betula pendula 'Zwitsers Glorie' Carpinus betulus Carpinus betulus 'Purpurea' Castanea sativa Fagus sylvatica Fagus sylvatica 'Atropunicea' Ostrya carpinifolia Populus canadensis 'Ellart' Populus berolinensis 'Berlin' Populus canadensis 'Serotina' Populus canescens 'De Moffart' Prunus avium Prunus avium 'Landscape Bloom' Quercus cerris Quercus petraea Quercus robur Quercus rubra Robinia pseudoacacia 'Appalachia' Robinia'pseudoacacia 'Nyirségí' Robinia pseudoacacia 'Sandraudiga' Salix alba 'Belders' Sorbus aria Sorbus aria 'Lutescens' Sorbus aria 'Majestica' Tilia cordata Tilia x europaea 'Pallida' Tilia x europaea 'Zwarte Linde' Tilia platyphyllos cv Tilia americana 'Nova' Ulmus laevis Ulmus 'Nanguen' LUTECE Ulmus 'New Horizon' RESISTA Ulmus 'Rebona' RESISTA

veldesdoorn veldesdoorn veldesdoorn zwarte els witte els ruwe berk ruwe berk haagbeuk haagbeuk tamme kastanje beuk rode beuk hopbeuk Canadese populier Siberische balsempopulier Canadese populier grijze abeel zoete kers zoete kers moseik winter eik zomer eik Amerikaanse eik valse acacia valse acacia valse acacia schietwilg meelbes meelbes meelbes kleinbladige linde Hollandse linde Hollandse linde grootbladige linde Amerikaanse linde fladder iep resistente iep Resista iep Resista iep

boomgrootte in klasse

boombreedte

inheems (ogend)

Plantafstand in de rij*

bijenboom

droogte bestendig

2 2 2 2 2 2 3 1 2 1 1 1 2 1 1 1 1 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1

8-12 8-10 6-8 8-12 8-12 5-10 5-10 10-15 10-15 15-20 >20 >20 10-15 15-20 15-20 20-25 15-20 8-12 8-12 15-20 15-20 15-20 >20 8-10 10-15 10-15 15-20 5-8 5-8 5-8 10-15 15-20 15-20 15-20 15-20 12-14 10-12 8-10 8-10

ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja nee nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja

8 8 8 8 6 10 8 10 12 14 15 15 10 15 15 15 15 10 8 13 13 13 14 10 10 8 10 8 8 8 10 12 13 12 10 10 12 12 12 * bomen raken elkaar niet of nauwelijks als ze volwassen zijn

ja ja ja nee nee nee nee nee nee ja nee nee nee nee nee nee nee nee ja nee nee nee nee ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee

ja ja ja nee ja ja ja redelijk redelijk ja redelijk redelijk ja nee redelijk nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja redelijk redelijk redelijk ja redelijk ja ja ja

herfstkleur opmerkingen geel geel geel groen niet algemeen verkrijgbaar, gebruik bij hoog grondwater groen geel geel? geel-bruin geel-bruin groen geel-bruin bruin-rood geel geel geel geel geel geel geel-oranje-rood groen groen groen oranje-rood- paars groen minder windgevoelig groen minder windgevoelig geel minst windgevoelig groen goede resistentie tegen watermerkziekte groen geel laat zeer vroeg blad vallen groen groot blad geel geel geel groen groen geel ongewild bij iepenspintkever geel hoog resistent geel hoog resistent geel hoog resistent

Visiebeelden Oude landschappen

Visiebeelden Jonge ontginningen

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=685db296-bedd-4a0e-9136-3612543835eb